HISTORISCHE ACTUALITEITEN HEEMSTEDE EN BENNEBROEK
Archiefaanwinsten
Van oud-bestuurslid Kees de Raadt, sinds zijn vertrek vanuit de Kerklaan woonachtig in Den Haag, ontving de VOHB voor het archief een exemplaar van een in 1888 door onbekende “W” samengesteld dichtbundeltje: “Uit mijn Bloemhof”.
Vooromslag van de bundel ‘Uit mijn Bloemhof
Het is in 1888 door H.B.Breijer in Arnhem uitgegeven ‘ten voordeele van de Christelijke School te Heemstede’ en bevat 22 religieus getinte verzen. Het laatste is geschreven na afloop van het zilveren zendingsfeest op 4 juli 1888 te Boekenrode gehouden. In een voorrede schrijft C.S. Adama van Scheltema [grootvader van de gelijknamige socialistische volksdichter]: ‘De Christelijke School te Heemstede verkeert in dringende geldelijken nood, en nu is het een wensch van de schrijfster der volgende lieve versjes, dat gij haar door aankoop van dit boekje helpen wilt, om het bestaand tekort te dekken, en kon het zijn in een geruststellende bate voor de toekomst te herscheppen.’
In 1981 verwierf de VOHB dankzij een schenking een gekalligrafeerde afscheidsuitgave aangeboden aan zuster (verpleegster) J.König “als blijk van waardering van hare werkzaamheden als wijkzuster te Heemstede; 1 juni 1902 tot 1 juli1919.” Van 1934 tot begin 1965 was zuster J.B.A.M. van der Lugt (1905-1992) wijkzuster van het Wit-Gele Kruis te Heemstede, al bleef ze daarna nog wel werkzaam in het Gezondheidshuis Op 13 februari 1965 nam zij officieel afscheid in Minerva. Een album met alle namen en adressen van de personen die haar toen de hand drukten is mevrouw Jenny van der Lugt later aangeboden. Deze unieke uitgave is onlangs op een boekenmarkt in Heemstede aangetroffen en ten behoeve van het archief aangeschaft. Van deze destijds alom bekende en gewaardeerde wijkzuster is ook het toepasselijke ex-libris bewaard gebleven.
Zuster König (in het midden) voor haar huis in 1903. De witte villa’s, gebouwd door Van Amstel zijn gesloopt ten gunste van uitbreiding van het raadhuis in Heemstede
Magazijn van het Witte Kruis in de Raadhuisstraat op een foto uit 1903. In het midden van de deuropening wijkzuster König. Helemaal rechts naast de ‘ambulance’ van die tijd opoe Heemskerk
Via de heer Michiel Spoor, oud-voorzitter zustervereniging “Ons-Bloemendaal” is het VOHB-archief verrijkt met een serie oude dia’s van Heemstede.
Recente publicaties
Bij uitgeverij Aspekt verschijnt het boek “Met stille trom vertrokken”. Het geromantiseerd levensverhaal van auteur Guus Bauer (geboren 1957) die van 1973 tot 1978 leerling was op het internaat van College Hageveld
Bij het 40-jarig jubileum van de heer Clemens Hoevenaars op 1 mei 2006 is door “zijn” Boekhandel Blokker een bundeltje van Louis Paul Boon uitgegeven: “Eens mijn geliefde; vier gedichten voor jeanneke, voor later”. Per 1 augustus is wegens pensionering aan de boekverkopercarrière en die van zijn echtgenote Tosca Heyligers een einde gekomen, en gaat Boekhandel Blokker verder met twee nieuwe eigenaars.
In de bijlage “Boek & Geest” van dagblad Trouw van zaterdag 8 april 2006 is een uitvoerige bijdrage “De bankier, het schilderij en de dood” gepubliceerd. De bedoelde bankier is Fritz Gutmann, die van 1924 tot 1944 op Huize “Bosbeek” woonde en bij Theresienstadt om het leven kwam. Het beschreven schilderij was een pronkstuk uit diens kunstcollectie: “De Verzoeking van de heilige Antonius” door Hieronymus Bosch, dat zich sinds 1983 in de National Gallery of Canada (Ottawa) bevindt en tot 7 mei van dit jaar op een tentoonstelling over melancholie in de Neue Nationalgalerie te Berlijn te bezichtigen was.
De familienaam Van der Putten komt veelvuldig voor in Zuid-Kennemerland en stamt vermoedelijk grotendeels af van hervormde Vlamingen die na de val van Antwerpen (1582) zich in de Noordelijke Nederlanden vestigden. In Heemstede treffen we sinds eind 17e eeuw twee Roomse families Van der Putten aan, die in de blekerijnijverheid werkzaam waren. Thans is een beknopte stamreeks gepubliceerd in het blad “Gens Propia; mededelingenblad van de afdeling Kennemerland”, nummer 44, december 2005 – 4, blz. 11-13.
Drs. P.J. van der Ham, sociograaf en van 1978 tot 1994 wethouder van Bloemendaal, is de schrijver van een voortreffelijke studie onder de titel: “Vogelenzang, een eigenzinnig dorp in de gemeente Bloemendaal.” Daarin staat de recente geschiedenis van 1945 tot heden centraal en is tevens aan de oorlogsjaren daarvoor een apart hoofdstuk gewijd. Dit boek is gebaseerd op zowel archief- en literatuuronderzoek, naast gesprekken met een aantal ter plaatse bekende personen. Het is een uitgave van SpaarenHout in Haarlem en is voor 24,50 euro te koop in de meeste boekhandels van de regio.
Activiteiten/evenementen
In het februarinummer 67 van ons blad (februari 1991) schreef de heer M. Verkaik over de Six-grenspalen op het grondgebied van Bennebroek, die vroeger de scheiding aangaven van het landbezit van jonkheer Six van Hillegom.
De heer R.J. Mulder berichtte aan VOHB-secretaris Van Unnik over de miserabele toestand van grenspaal nummer 6 van Jan Six op het terrein van stichting De Geestgronden. De VOHB heeft hierover een brief geschreven aan de directie van genoemde instelling, die onmiddellijk actie ondernam. Volgens de heer Gerard de Waard, kenner bij uitstek van alle grenspalen in Kennemerland, zijn nog zeker een stuk of wat palen zoek die op het terrein van de Geestgronden hebben gestaan, maar nummer 6 is gelukkig van de ondergang gered, “dankzij een stevige sokkel, die de paal verzekert van een rustig bestaan in dat plantsoentje.” Een grote teleurstelling is echter dat met zoutzuur of een dergelijke chemische stof is geprobeerd de kop schoon te maken met alle fatale gevolgen voor de inscriptie vandien. Voorts is voornoemde grenspaaldeskundige De Waard met mevrouw Joan Patijn van “Ons Bloemendaal” op inspectie geweest. Bij die gelegenheid is helaas vastgesteld dat recentelijk drie historische grenspalen zijn verdwenen en twee bij de houten fietsbrug over de Leidsevaart (Bennebroek-Vogelenzang) vernield.
Op zondag 7 mei jongstleden was tijdens de landelijke Open Kloosterdag zowel het huis van de Zusters Augustinessen “Mariënheuvel” te Heemstede als het klooster van de Zusters Franciscanessen in Bennebroek voor het publiek opengesteld. Het Sint Luciaklooster vanwege de beperkte opvang na opgave vooraf. Voor de deelnemers was sprake van een geslaagde bijeenkomst. Intussen is meer bekend geworden over de toekomstige plannen ten aanzien van het kloostergebouw wanneer de laatste nonnen in 2007 Bennebroek verlaten om zich in Wychen te vestigen. In het huidige plan van de projectontwikkelaren BAM Woningbouw BV en Vos Bouw- en Exploitatiemaatschappij BV is voorzien in 31 appartementen in het bestaande gebouwencomplex. Daarnaast wil men nieuwbouw met 20 appartementen realiseren. Op verzoek van de Vereniging Meerwijk is door Bureau Matti & de Moor te Amsterdam een “Beschrijving en waardestelling St.Luciaklooster Bennebroek” samengesteld (april 2006). Omdat het in de bedoeling ligt dat de diverse beelden binnen het gebouw, zowel als Sint Franciscus als Maria met kind in de tuin, naar elders verhuizen zijn laatstgenoemde sculpturen in deze aflevering fotografisch vastgelegd
Anno 2006 bestaat de firma Zwarter aan de Raadhuisstraat 125 jaar. Aan de historie van deze in 1881 gestarte brandstoffenhandel zal in de eerstvolgende aflevering aandacht worden besteed.
In de jaren veertig van de vorige eeuw woonde nabij het Huis te Manpad op het adres Herenweg 11c ingenieur D.A.Bonhoff, die blijkens bijgaande foto welke we op veilingsite Qoop aantroffen een “landkruiser” voor brandweerdoeleinden ontwierp. Wie van de lezers weet meer de man en zijn werkzaamheden?
Pluimen voor gemeentebestuur Heemstede en ex-wethouder Gerard Braam
De oorspronkelijk in 1828 op de voormalige buitenplaats Westermeer naar een ontwerp van tuinarchitect J.D.Zocher aangelegde begraafplaats wordt door kenners met recht als één van de fraaiste in ons land beschouwd. Op de provinciale monumentenlijst zijn tot op heden de volgende drie graven opgenomen: 1) zerk met marmeren sarcofaag Van Verschuer-Brants (1847/1901); 2) de (gerestaureerde) grafkelder Van Vollenhoven (1847) en 3) de marmeren grafsculptuur door M.Giraud-Rivière “en souvenire de Jeanne van Lennep”. Ook het grafmonument van S.A.Müller-Rivet uit 1881 [een met doodskleed gesluierde obelisk, uitgevoerd in witmarmer, het plotseling afgebroken leven symboliserend] zou op een monumentenlijst niet misstaan
De gemeente Heemstede heeft het initiatief genomen voor de aanleg van een grafstenentuin, die ongeveer200 vierkante meteromvat. Daar worden na het ruimen van een graf bijzondere zerken met een historische en/of architectonische waarde alsnog bewaard voor het nageslacht. Een voorlopige inventarisatie telt 29 grafstenen. Met de realisering van een laatste rustplaats ten behoeve van grafmonumenten is een compliment richting gemeentebestuur op zijn plaats.
Een pluim óók voor oud-wethouder Gerard Braam van de gemeente Bennebroek voor zijn visionaire en weldoordachte bijdrage in de discussie over de toekomst van deze heerlijkheid. Mede op basis van de historische samenhang komt hij tot de conclusie dat een toekomstige samenvoeging met Heemstede het meest opportuun is.
Hans Krol
