PRESENTATIE MEGACATALOGUS ‘CRIMINALITEIT EN JUSTITIE’ VAN ANTIQUARIAAT A.G.VAN DER STEUR

‘Justitia’ , gravure uit de serie ‘De Zeven Deugden’ uit 1559 door Philips Galle naar Pieter Breughel de Oude. Cat.nr. C3557

In de namiddag van vrijdag 3 februari had in het stadhuis de feestelijke en leerzame presentatie plaats van catalogus 34 van het Haarlemse antiquariaat A.G. van der Steur, gewijd aan ‘Criminaliteit en Justitie’ met publicaties vanaf circa 1600 tot het jaar 2000. Bijna 3.500 nummers vaak uitvoerig beschreven in een boekwerk van 655 pagina’s.

Antiquariaat Ab van der Steur (Ab van der Steur en Theo Hopmans) is gestart in 1975, Kruisstraat 3, Haarlem en is tegenwoordig landelijk leidend op de gebieden van vaderlandse historie, genealogie, topografie en grafiek.

De antiquaar en historicus aan het werk

Na ontvangst in de Gravenzaal, waarbij ondanks de plotse sneeuwval toch veel mensen waren op komen dagen uit de wereld van rechtspraak, politie en criminaliteit maar vooral bibliofiel, archivalisch, antiquarisch en historisch geïnteresseerden, werden de genodigden welkom geheten door burgemeester mr. Bernt Schneiders. Deze lichtte een tip van de sluier op van toekomstige ontwikkelingen op het gebied van politie en rechtspraak. Het zou best kunnen zijn dat men in de toekomst nog eens wil nalezen hoe men in het verleden met criminele zaken omging. Organisator mr. Wim Cerutti hield vervolgens een boeiende voordracht aan de hand van illustraties over ‘Het Stadhuis van Haarlem als ‘Paleys van Justitie’ . Daarna hield professor mr. Sjoerd Faber, emeritus hoogleraar rechtsgeschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam, een lezing onder de titel: ‘Niet zomaar een catalogus. Ab van der Steur en de geschiedenis van misdaad en straf.’

Ten slotte presenteerde Ab van der Steur het eerste exemplaar van de lijvige catalogus aan burgemeester Schneiders. Hij bedankte iedereen, in het bijzonder zijn naaste medewerkers, en had nog 2 cadeautjes voor Haarlem meegenomen, met betrekking tot een obstinaat gemeenteraadslid jonkheer mr. Mozes Salvador (1813-1884). Geboren in Amsterdam, in Leiden gestudeerd, ambieerde deze een militaire carrière en bracht het nog even tot ritmeester bij de dragonders. Eenmaal gevestigd in de garnizoensstad was Salvador in 1848 kandidaat-gemeenteraadslid, sinds 1851 lid (tot 1855) en nogmaals van 1859 tot 1874 waarin hij radicale standpunten verkondigde. Hij rekende zich tot de ‘volksmannen’, belegde politieke bijeenkomsten, en pleitte voor openheid in de besluitvorming van bestuurders. Zijn motto was: “Niet om de personen behandel ik beginselen, maar om de beginselen moet ik personen behandelen.” De wijze waarop hij dat deed maakte hem voor zijn collega-raadsleden tot een querulant en lasteraar. Omdat zijn Sefardisch jood-zijn hem in de weg stond sloot hij zich in 1853 aan bij de Waalse Gemeente en is in dat jaar ook als lid van Provinciale Staten benoemd. Als non-conformist in het statige Haarlem van zijn tijd streed hij permanent tegen -  zijns inziens – geldverkwisting van de stadsbestuurders. Salvador kwam met (bijna) iedereen die niet zijn standpunten deelde in conflict, wat zelfs tot behoorlijke handtastelijkheden leidde met mr. C.J. Enschedé en door de rechtbank werd hij veroordeeld tot een gevangenisstaf en ontbeerde hij van 1855 tot 1859 zowel het actief als passief kiesrecht. Welvermogend gaf Salvador talrijke pamfletten uit. Vereenzaamd overleed hij 20 september 1884 in het gesticht Meer en Bosch te Bloemendaal. Ab van der Steur hield een beknopt referaat over zijn leven en werken.

Adres van M.Salvador aan o.a. Gedeputeerde Staten na zijn benoeming als gemeenteraadslid in Haarlem waarin hij wijst op allerlei illegaliteiten in het proces-verbaal

Omdat de bibliotheek van het Noord-Hollands Archief over ‘slechts’ 40 titels van en over Salvador beschikt, hijzelf 41, schonk de antiquaar de ontbrekende publicatie tegelijk met een prent voor opname in de Atlas van cultuurstad Haarlem. De heer Schneiders wees op zijn andere pet als bestuursvoorzitter van het Noord-Hollands Archief en na deze documenten bekeken en gelezen te hebben gaarne over te dragen aan de aanwezige directeur van de archiefinstelling drs. Lieuwe Zoodsma.

De catalogus telt rubrieken als boekverboden, hekserij, homoseksualiteit, landloperij, misdaad, oproeren, rechtsgeschiedenis, straf, gevangenis, levensbeschrijvingen van misdadigers, zigeuners etc. Ook veel materiaal betreffende vermaarde processen zoals van o.a. Mata Hari, Onno Zwier van Haren, Van Oldenbarnevelt en de Gebroeders De Witt.

Zie: website:  http://www.vandersteur.nl

Na afloop ontvingen de aanwezigen een papieren exemplaar van de gedrukte catalogus, die ook digitaal op het internet is te raadplegen, en was het nog lang onrustig in de Spaarnestad. Ten gevolge van de voor ons land barre weersomstandigheden arriveerden pas tegen de nacht de laatste bezoekers uit o.a. Groningen en Nijmegen hun woonstee.

Afbeelding van een ‘godsdienstoefening in een strafgevangenis’ Uit het boek van C.M.Dekker: ‘Schetsen uit de strafgevangenis’. ‘s-Gravenhage, 1910. Cat.nr. C0978.

Vooromslag van fraai uitgeven boekje met de voordrachten, gehouden bij aanbieding van eerste exemplaar van catalogus ‘Criminaliteit en Justitie’ in het stadhuis van Haarlem