Achtste editie van ‘Nederland leest’ campagne 2013

Embleem van 'Nederland Leest'

Embleem van ‘Nederland Leest’

GODFRIED BOMANS: ERIK OF HET KLEIN INSECTENBOEK

In het kader van de actie ‘Nederland Leest’, georganiseerd door de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek  (CPNB), staat in 2013 het meest bekende boek van Godfried Bomans (1913-1971) centraal: ‘Eric of het klein insectenboek’. Het bevat 13 hoofdstukken en is in Nijmegen geschreven tussen 29 oktober 1939 en 25 januari 1940 met een onderbreking van twee weken verblijf in Zeeuws Vlaanderen. Bomans wilde het laten uitgeven door Anton Sweers van ‘Ons Leekenspel’ in navolging van enkele toneelstukjes van zijn hand, maar Sweers raadde hem aan met Het Spectrum contact op te nemen, zo mogelijk voor opname in een nieuw jaarboek ‘De Zonnewijzer’. Via H.Kuitenbrouwer komt het manuscript bij diens broer Albert Kuyle, die na lezing meteen enthousiast was. 29 april 1940 berichtte Het Spectrum in Utrecht dat men het manuscript wilde uitgeven. De jeugdvriend van Godfried ‘Henri Papou’ = Harry Prenen maakte al illustraties maar de uitgeverij gaf de voorkeur aan Karel Thole, met wie men goede ervaringen had. Ten gevolge van de in mei 1940 uitgebroken oorlog verscheen het pas in december 1940 en bleek al spoedig een verkoopsucces. Niet als kinderboek maar aangeschaft als leesboek door volwassenen. Binnen een jaar kwamen al 9 herdrukken uit. In 1943 stagneerde de uitgave vanwege een toenemend gebrek aan papier. Tot op heden verschenen 56 drukken, naast diverse vertalingen. De auteur schreef tijdens zijn leven 6 verschillende voorwoorden. De vierde druk met ondertekening ‘Berkenrode’, Heemstede, 13 maart 1941. De achtste druk is gedateerd; 15 september 1941; de 11e: Zonnelaan 17, Haarlem, 11e druk 21 december 1946, 12e druk (=13e druk) Haarlem, 5 december 1947, de 14e  druk Haarlem, 17 augustus 1951 en de 26e: Bloemendaal 10 januari 1963.

Voor de leescampagne 2013 van de CBNB is gekozen voor Godfried Bomans' Erik of het klein inectenboek

Voor de leescampagne 2013 van de CBNB is gekozen voor Godfried Bomans’ Erik of het klein inectenboek

In de biografie ‘Het leven van de jonge Bomans 1913-1945’ (1982) schrijft Michel van der Plas in hoofdstuk XII over het ontstaan van ‘Erik’ dat vanwege een doordachte structuur en een logische, doorlopende ontwikkeling als het eerste boek van G.B. kan worden beschouwd. Daarvoor schreef en publiceerde hij o.a. het toneelstuk ‘Bloed en Liefde’, in tijdschriften een aantal ‘Sprookjes’ en in ‘Memoires of gedenkschriften van mr. Pieter Bas’ in losse verhalen die in 1936 tot een boek zijn gebundeld. Erik is het verhaal van een negenjarig jongetje, dat moet gaan slapen in een hemelbed omgeven door familieportretten. De andere dag moet hij voor school een proefwerk maken over insecten. Onder zijn hoofdkussen ligt het boek van Solms’ beknopte Natuurlijke Historie. Plots bevindt hij zich in het schilderij aan de muur dat ‘Wollewei’ heet. Erik Pinksterblom is heel klein geworden en begint allerlei avonturen in de geheimzinnige wereld van wespen, mieren, hommels en doodgravers. Wanneer hij ontwaakt en terugkeert in de wereld van de mensen blijkt hij minder wijs geworden dan gedacht. Het proefwerk wordt zelfs door zijn schooljuffrouw Elizabeth Schönberg als hoogst onvoldoende beoordeeld. De wereld van ‘Wollewei’ blijkt er al net zo als die van de mensen en is in de wereld van de droom geen ontsnapping mogelijk naar een betere wereld.

Illustratie Wollewei uit VPRO-gids.8 4 t/m 10 maart 1995

Illustratie Wollewei uit VPRO-gids, 4 t/m 10 maart 1995

In een schrijven aan zijn vroegere leraar Nederlands van het Triniteitslyceum, A.J.Schneiders, gedateerd februari 1941, schreef Bomans over ‘Erik’ ”Ik heb dit boek niet, gelijk u vermoedt, vooruit gedacht, maar schreef alles vrij snel op. (…) Elken dag werkte ik er 2 of 3 uren aan en wist dan in de verte niet waar ik belanden zou.” Godfried wilde eigenlijk een sprookje schrijven. Hij noteerde alles in 7 schriften, in Nijmegen gekocht waar hij psychologie studeerde. Professor Th. Rutten bij wie ik in de jaren 60 enige tijd psychologiecolleges volgde begon bij het voorstellen met te vertellen dat niet minder dan 7 van zijn leerlingen hoogleraar waren geworden, onder wie professor Tenhaeff in de parapsychologie. Het meest trots was hij echter op Godfried Bomans die hij had aangeraden schrijver te worden. Pas bij het schrijven is het denkbeeld ontstaan voor een omvangrijker verhaal. Uit wijzigingen blijkt dat ‘Wollewei’ oorspronkelijk ‘Almerieten Zonnegroen’ heette, daarna koos hij nog voor ‘Wollegroen’. Andere veranderingen in het handschrift zijn in genoemd hoofdstuk beschreven. Aan de heer Schneiders schreef Godfried dat het slot hem de meeste moeite had gekost, maar uiteindelijk was hij tevreden met het resultaat. Het boek eindigt als volgt: “Een belangrijk insectenkenner is hij niet geworden, gelijk men misschien verwachten zou. Maar er is toch één eigenaardigheid van die avond bij hem overgebleven: soms, als hij onder zekere mensen vertoeft, kan hij niet nalaten aan bepaalde kleine insecten te denken; de ene keer zijn het de Vliesvleugeltjes, een andere maal meent hij onder de Hommels te zijn; weer een andere keer ontmoet hij Wormen en Doodgravers. Soms zelfs komt hij Spinnen tegen. Slakken ziet hij tamelijk veel, wat miskende Mieren betreft, die worden elke dag veelvuldiger. Dat is een merkwaardig gezicht voor wie eens in insectenland was. En hier eindigt de geschiedenis van Erik Pinksterblom. Vaart allen wel, houdt altijd de lijst in het oog – en bekommert u niet té zeer om honing…”.  Het boek kwam tot stand op zijn studentenkamer in de pater Brugmanstraat en verder gedeeltelijk in de villa van mevrouw H.Sloth-Blauwboer aan de Twaalf Apostelenweg 20 in Berg en Dal (waar hij als student oppaste en voor de kat, hond en papegaai zorgde, bij haar afwezigheid haar) en bij zijn toenmalige vriend John van Ophuysen, Berg en Dalseweg 248 te Nijmegen.

Stofomslag van Bomans' boek Erik, geïllustreerd door Karel Thole

Stofomslag van Bomans’ boek Erik, geïllustreerd door Karel Thole. Tijdens het leven van Godfried verschenen 32 drukken en anno 2013 staat de teller op 59.

Als motto voor het boek maakte Bomans gebruik van een citaat uit een brief van Leonardo da Vinci aan Gabriele Piccolomoni: ‘Noi tutti siamo esilati, viventi entro le cornici di uno strano quadro. Chi sa questo, vive da grande. Gli altri sono insetti”  ofwel vertaald: “ We zijn alle ballingen, levend binnen de lijsten van een vreemd schilderij. Wie dit weet, leeft groot. De overige zijn insecten.” Het motto kwam Godfried goed uit. Achteraf is twijfel ontstaan of het authentiek woorden van Da Vinci zijn en na onderzoek is een dergelijke uitspraak niet gevonden, zodat sprake is van mystificatie (1). Dat laatste is bijvoorbeeld ook van toepassing op het boek van Solms. In de diverse geschreven voorwoorden wijst Bomans op de kritiek van (gefantaseerde) insectologen die het allemaal beter zouden weten dan de schrijver. Bij de vierde druk is hij op dit punt heel duidelijk: “Maar is dit dan geen insectenboek? Het staat toch op de omslag? Hm. Er zijn tweeërlei soorten insecten, moet ge weten: de kleine en…de grote. Over deze laatste gaat dit boekje. En onder deze Grote Insecten maak ik weer een onderscheiding: zij die wèten van de lijst en zij die daar niet van weten. Nu, dat is duistere taal. Moge al wat volgt strekken ter opheldering.”

De erudiete en altijd enthousiaste professor Herman Pleij houdt lezingen over Godfried Bomans onder de titel 'Hollandse Humor'

De erudiete en altijd enthousiaste professor Herman Pleij houdt lezingen over Godfried Bomans onder de titel ‘Hollandse Humor’

Op vrijdag 1 november 2013 ging de achtste ‘Nederland Leest’-campagne van start in museum Naturalis te Leiden, immers waar komt Wollewei, het magische schilderij van Erik Pinksterblom, beter tot leven, vroeg directeur Edwin van Huis zich af. Als lofredenaar trad bioloog en schrijver Midas Dekkers op, deze middag duidelijk minder op dreef dan in de gepubliceerde lofrede bij de CPNB-uitgave. Philip Freriks hield een toespraak bij gelegenheid van de achtste Nederland Leest actie. Alexander Reeuwijk vertelde over de ‘vondst’ van Solms ’Beknopte Natuurlijke Historie. Ten slotte werden de aanwezigen getrakteerd op een presentatie Erik in de Schatkamer van Naturalis. Tussendoor werd men verrast door mega-kevers bekend als ‘Big Bugs’. Het leesboek zelf werd gepresenteerd en directeur CPNB jonkheer Eppo van Nispen tot Sevenaer sprak over niet minder dan 11 verschillende edities die nu van Erik of het klein insectenboek verschenen, van een luxe uitgave met bijlage in de boekhandel verkrijgbaar, een luisterboek tot een elektronische uitgave. Van de via openbare bibliotheken in een oplage van een half miljoen voor leden uit te reiken exemplaren bestaan vier verschillende omslagvarianten, voorbereid door het bureau Kessels-Kramer, ook op de posters te zien met afwisselend duizendpoort, langpootmug en mier, keizersmantelvlinder en groene juweelkever. Het leesboek omvat 144 bladzijden. Op de binnen omslag: de vraag: ‘Wat zie jij in de wollewei?’ Dan het colofon. Vervolgens een voorwoord door Philip Freriks, gevolgd door een lofrede van Midas Dekkers. Het boek zelf van Bomans. Ten slotte 5 verschillende voorwoorden van de auteur en ten slotte een selectieve bibliografie van Godfried Bomans. Aansluitend op hert leesboek zijn vooral in openbare bibliotheken talrijke activiteiten georganiseerd met lezingen, exposities tot en met sprookjesconcerten van Jacques Vriens. Als bijlage bij de luxe editie is opgenomen: ‘Solms’ Beknopte Natuurlijke Historie. Deel VII: Insecten en ander gedierte uit den tuin – A.R.Solms – Met illustraties van R. l’Hiver – Haarlem, uitgeverij Teisterbant, 1913. In dit verband wordt er op gewezen dat Ted van Turnhout kort voor het overlijden in Benidorm van dr. Albert van Solms van hem een eenmalig interview afnam in Heemstede, waarin de bioloog bevestigde geen Natuurlijke Historie’ te hebben gepubliceerd maar allerlei informatie kon verstrekken over de tijd dat Godfried op Berkenrode woonde en wie voor Erik in het boek van Bomans model stond.

In het kader van de actie 'Nederland Leest' verschenen vergrootglas om insecten te kunnen determineren,

In het kader van de actie ‘Nederland Leest’ verschenen vergrootglas om insecten te kunnen determineren,

In november 2013 is ook een geïllustreerde leesgids rond Erik of het klein insectenboek gepubliceerd met allerlei informatie over het boek en de schrijver. Van Erik verschenen eerder o.a. een Vlaamse scholiereneditie en vertalingen in het Engels, Duits, Frans, Noors en Tsjechisch. Tevens is het boek als strip verschenen en bewerkt voor hoorspel, toneel, musical, cabaret en (animatie)film. In aansluiting ook op zijn honderdste geboortejaar vervaardigt de beeldhouwster Ellen Wolff uit Heemstede een borstbeeld van Godfried Bomans. Als uitgave van het Godfried Bomans Genootschap is ter gelegenheid van de actie Nederland Leest door voorzitter Fred Berendse een boekje vervaardigd met aantekeningen, annotaties en wetenswaardigheden in relatie tot het boek Erik en de auteur Godfried Bomans.

(1) Het citaat wordt in sommige citatenquotes op het internet aan Leonardo da Vinci toegeschreven al of niet met als bron Godfried Bomans. Fred Berendse geeft een uitvoerige uitleg in zijn ‘Het kleine Erikboek; aantekeningen bij Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans’ (Godfried Bomans Genootschap, 2013): “Bomans koos voor zijn boek als motto een citaat van Leonardo da Vinci: Wij zijn alle ballingen, levend binnen de lijsten van een vreemd schilderij. Wie dit leest, leeft groot. De overige zijn insecten. Dit citaat zou in een brief aan Gabriele Piccolomini staan. Aan de echtheid ervan wordt sterk getwijfeld. In een brief aan zijn vriend Harry Prenen schreef hij dat hij het boek geschreven heeft vanuit de idee, dat ‘wij menschen leven, in tegenstelling tot de dieren, slechts voorlopig op aarde, in ballingschap’, waarmee hij verwees naar Genesis 3, waarin de mens uit het paradijs verbannen wordt. In dit idee is ook de uitspraak van Johannes Calvijn te herkennen, die in zijn ‘Institutie’ schreef, dat als de hemel ons vaderland is, de aarde toch niet meer is dan een oor van ballingschap. Ook de uitspraak van Jules Barbey d’Aurevilly (1808-1889): ‘Portrait dépausé, je cherche mon cadre’, is in het motto terug te vinden. Bomans heeft zelf het motto geschreven en in het Italiaans laten vertalen. Leonardo da Vinci zou de woorden in het Florentijns dialect hebben geschreven. Opmerkelijk is de spelling van alle en overige. Omdat het hier over mensen gaat, zou men allen en overigen mogen verwachten.”

Nota Bene  De actie ‘Nederland Leest’ vindt haar oorsprong in de Verenigde Staten. In 1998 startte de in de USA bekende bibliothecaresse Nancy Pearl met het individueel en gezamenlijk lezen van één boek via de openbare bibliotheek van Seattle [gebouwd naar een ontwerp van Rem Koolhaas].

Nancy Pearl Library Action Figure

Nancy Pearl Library Action Figure

Logo voor 'One Book, One Community' (intussen overgenomen door een groot aantal Amerikaanse public libraries) met logo van de American Library Association

Logo voor ‘One Book, One Community’ (intussen overgenomen door een groot aantal Amerikaanse public libraries) van de American Library Association

Andere steden zoals Boston en Chicago volgden met de actie ONE CITY ONE BOOK [ook aangeduid met ONE BOOK ONE CITY], ondersteund door de American Library Association en de Library of Congress. In Ierland volgde de hoofdstad Dublin. In ons land is het idee in 2006 met succes opgepakt door de Stichting Centrale Propaganda voor het Nederlandse Boek (CPNB) en staat sindsdien jaarlijks één boek centraal, dat bovendien gratis wordt verspreid onder leden van de openbare bibliotheek

Uit: de Bibliotheek  Zuid-Kennemerland. Najaar 2013

Uit: de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Najaar 2013

Uit brochure: de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Najaar 2013.

Uit brochure: de Bibliotheek Zuid-Kennemerland. Najaar 2013.

Nederlandleest

Vooromslag Leesgids: Nederland Leest Erik of het klein insectenboek

Vooromslag Leesgids: Nederland Leest Erik of het klein insectenboek

VOORDRACHT VAN PHILIP FRERIKS OP 1 NOVEMBER 2013 GEHOUDEN IN NATURALIS-LEIDEN BIJ DE OPENING VAN ‘NEDERLAND LEEST 2013’

“Voor de achtste maal gaan we vandaag van start met de campagne Nederland Leest. Met onverminderd de ambitie dat, inderdaad, heel Nederland Leest. Hetzelfde boek. Met de bedoeling om er met z’n allen over te discussiëren. Het is dus niet alleen Nederland Leest maar ook Nederland debatteert. Uiteraard gaat het elk jaar over een ander boek dat is uitgekozen op basis van een viertal criteria:

1. Het moet literaire waarden hebben.

2. Het mag niet recent zijn (de tand des tijds hebben doorstaan).

3. Het moet geschikt zijn voor een breed publiek.

4. Het moet aanleiding geven tot discussie,

Over laatste punt gesproken: het grappige is dat de discussie veelal begint met een discussie over de keuze. Waarom deze roman en niet een andere? Ook al omdat de uitverkoren roman extra status krijgt. Hert gaat dan ook om een roman met geschiedenis. Een boek als een merkteken, een tijdbepaling, een literair icoon.

Schrijvers of hun nabestaanden vinden het een eer als jun boek uitgekozen wordt. En met recht als je ziet wie er op de lijst staan.

Het eerste jaar (2006) Dubbelspel van Frank Martinus Arion. Krachtig aanbevolen door Hella Haasse. De gelukkige klas (2007) van Theo Thijssen met Jan Siebelink als pleitbezorger. Twee vrouwen (2008) van Harry Mulisch met een lofrede van Annejet van der Zijl. Oeroeg van Hella Haasse (2009), bejubeld door Willem Nijholt. De grote zaal (2010) van Jacoba van Velde waarin Rosita van Steenbeek zich zo herkende. Het leven is vurrukkulluk (2011) van Remco Campert met Ronald Giphart als bewonderaar. De donkere kamer van Damokles (2012) van W.F.Hermans, ingeleid door Claudia de Breij. En dit jaar dus Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans met Midas Dekkers als, ik zou bijna zeggen, zijn alter ego.

Erik of het klein insectenboek beantwoordt aan alle criteria. Literair helemaal god, heeft de tand des tijds glansrijk doorstaan, is zeer toegankelijk als sprookje voor volwassenen met z’n ironische kijk op de samenleving en is daarom zeer geschikt als vetrekpunt voor de discussie. Volgens het Bomansiaanse idioom misschien ook wel een rustig boek getuige deze opmerking die hij ooit maakte: ‘Alleen mensen die het goed hebben, lezen thrillers. Zij die in nood verkeren lezen rustige boeken. ’Ik durf de stelling wel aan dat Erik een rustig boek is voor iedereen.

Het is niet voor niets dat de bibliotheken elk jaar het uitgekozen boek gratis uitdelen aan hun leden. Het gaat om honderdduizenden exemplaren. Om nog eens te onderstrepen dat de bibliotheken zo veel meer zijn dan alleen boekenplanken, voor zover iemand dat nog mocht denken. Maar ook plaatsen van ontmoeting, trefpunten, gesitueerd midden in de samenleving. Je kunt er internetten, de krant lezen en zelfs afspreken om een vorkje te prikken. Mensen praten er met elkaar. Ze gaan er met elkaar in debat. Op kleinere schaal Nederland Leest het hele jaar door.

Nederland leest wil ook het lezen stimuleren. Lastig in deze tijd van crisis en technologische veranderingen. En toch, zoals de Britse schrijver en politicus Sir Richard Steele het al drie eeuwen geleden zei: “Lezen is voor de geest, wat bewegen is voor het lichaam.’Met andere woorden de bibliotheek is het fitnesscentrum voor de geest. Lezen is net zoiets als crosstrainen of kuitheffen. Je doet het omdat het moet maar ook omdat het lekker is. Typisch het aangename met het nuttige verenigen.

Het nuttige is dat lezen rijkdom genereert. Lezen is langetermijninvestering. De periode van Nederland Leest is wat dat betreft een gedroomd instapmoment. Met een minimale inleg kunt u rekenen op een maximaal rendement. De bibliotheek is het meest betrouwbare beleggingsfonds dat er bestaat.  Het enige fonds dat met recht kan zeggen dat behaalde resultaten in het verleden een garantie zijn voor de toekomst.

Met niet meer dan het luttele bedrag voor het lidmaatschap van de Bieb, heb je toegang tot een wereldwijd netwerk van de beste en meest zekere beleggingen. Je beschikt vanaf dat moment over de hele wereldliteratuur. Fictie en non-fictie, cd’s en dvd’s. Consulteren daarvan is gratis. Noem het wat mij betreft een klikfonds. Je klikt aan en de dividenden stromen binnen. Want lezen is een winstmachine met een ruim dividend aan leesplezier, algemene ontwikkeling, kennis van zaken, levenservaring. Leidt misschien zelfs tot een levensvisie. Kortom met een inleg van niks, is er sprake van een permanent stijgende eigenwaarde waarvan je nooit iets hoeft af te boeken, En het mooie is dat je anderen in de winst kunst laten delen. Simpelweg door over het gelezene met anderen te praten. Geheel in de geest van Nederland Leest.”

De mening van cabaretier-schrijver Youp van 't Hek op de site van Nederland Leest

De mening van cabaretier-schrijver Youp van ‘t Hek op de site van Nederland Leest. Een cabaretier die voordrachten houdt over zijn band met Bomans is tektschrijver en presentator Ivo de Wijs.

Als insecten uitgedoste mensen zorgden voor de koffie bij de presentatie op 5 november in Naturalis

Als insecten uit de film uitgedoste mensen zorgden voor de koffie bij de presentatie op 1 november in Naturalis

Philip Freriks, ambassadeur extraordinarius van de CPNB-campagne 'Nederland Leest' hield in Leiden een lauditio op de openbare bibliotheek als publiksinstelling

Philip Freriks, ambassadeur extraordinarius van de CPNB-campagne ‘Nederland Leest’, hield in Leiden een lauditio op de openbare bibliotheek als publieksinstelling

Bij de presentatie van de 59ste druk van 'Erik of het klein insectenboek' in Museum Naturalis te Leiden (foto Frank van der Voordt)

Bij de presentatie op 1 november 2013 van de 57ste druk van ‘Erik of het klein insectenboek’ in Museum Naturalis te Leiden. Met v.l.n.r.: jhr. Eppo van Nispen tot Sevenaer (directeur CPNB), twee insecten-mensen, schrijver en wetenschapsjournalist Alexander Reeuwijk, bioloog Midas Dekkers en ambassadeur van ‘Nederland Leest’ Philip Freriks.  (foto Gerard Dekkers)

Verwondering in Naturalis bij het zien van Big Bugs. (foto Frank van der Voordt)

Algemene verwondering in Naturalis bij het onverwachte opdagen van Big Bugs. In het midden achter de kever mw. Marijke Besselink. (foto Gerard Dekkers)

BIJLAGE 1: ERIK IN MANUSCRIPT EN DIVERSE EDITIES

De bij Bubb Kuyper in Haarlem geveilde Erik-schriftjes, aangekocht door een houthandelaar in Vlaanderen

De bij Bubb Kuyper op 9 juni 1993 in opdracht van Ted van Turnhout te Haarlem geveilde Erik-schriftjes, aangekocht door een Vlaamse houthandelaar die 26.000 gulden neertelde om het manuscript een bureaula op te bergen.

Pagina handschrift van Erik uit Letterkundig Museum

Pagina handschrift van Erik (in particulier bezit)

Advertentie van Van Stockem voor de tweede druk van Erik, Februari 1941

Advertentie van boekhandel Van Stockum in Den Haag voor de tweede druk van Erik, februari 1941

Vooromslag van veertigste druk van 'Erik of het klein insectenboek' Uitg. Het Spectrum. 1979.

Vooromslag van veertigste druk van ‘Erik of het klein insectenboek’ Uitg. Het Spectrum. 1979.

Gelukkig scheen de maan nogal helder..." Erik op een vlinder getekend door Karel Thole (1940)

Gelukkig scheen de maan nogal helder…” Erik op een vlinder getekend door Karel Thole (1940)

Illustratie uit Bomans' boek  Erik door Karel Thole

Illustratie uit Bomans’ boek Erik door Karel Thole

Voorzijde van de destijds veelgelezen Prismauitgave van Bomans' Erik.

Voorzijde van de destijds veelgelezen Prismauitgave van Bomans’ Erik.

Erik in 2 verschillende omslagen, uitgegeven ter gelegenheid van actie Nederland Leest.

Erik in 2 verschillende omslagen, uitgegeven ter gelegenheid van actie Nederland Leest.

Nog een Erikboek, uitgegeven door de CPNB en verspreid onder leden van openbare bibliotheken

Nog een Erik-boek, uitgegeven door de CPNB en verspreid onder leden van openbare bibliotheken. Inclusief buitenlandse uitgaven zijn intussen meer dan 1,2 miljoen exemplaren van Bomans’ eind 1940 voor het eerst verschenen boek verspreid.

De Volkskrant van 9 november 2013 gaf aandacht aan de vormgeving van Erik in het kader van de actie van 'Nederland Leest', zoals te doen gebruikelijk verzorgd door het creatieve bureau KesselsKramer

De Volkskrant van 9 november 2013 gaf aandacht aan de vormgeving van Erik in het kader van de actie van ‘Nederland Leest’, zoals te doen gebruikelijk verzorgd door het creatieve bureau KesselsKramer

KesselsKramer baarde in 2011 opzien met de Nederland Leest postercampagne  'Het leven is vurrukkulluk' van Remco Campert

Het Amsterdams reclameadviesbureau KesselsKramer baarde in 2011 opzien met de Nederland Leest postercampagne ‘Lezen is vurrukkulluk’ naar aanleiding van boek ‘Het leven is vurrukkulluk’ van Remco Campert

Luxe editie (59ste druk) van Erik verschenen ter gelegenheid van de actie Nederland Leest, 1 november - 30 november 2013.

Luxe editie (59ste druk) van Erik verschenen ter gelegenheid van de actie Nederland Leest, 1 november – 30 november 2013.

Titelblad van een  anonieme 'Beknopte Natuurlijke Historie' uit 1794. De afgelopen twee eeuwen zijn nog minstens tien gelijknamige boeken gepubliceerd, nochtans tot 2013  geen enkele met de naam Solms als auteur.

Titelblad van een anonieme ‘Beknopte Natuurlijke Historie’ uit 1794. De afgelopen twee eeuwen zijn nog minstens tien gelijknamige boeken gepubliceerd, nochtans tot 2013 geen enkele met de naam Solms als auteur.

Vooromslag van Solms' Beknopte Natuurlijke Historie, Aks bijlage opgenomen bij de luxe 59ste druk van de CPNB, in de boekhandel te koop.

Vooromslag van Solms’ Beknopte Natuurlijke Historie. Als bijlage opgenomen bij de luxe 59ste druk van de CPNB, in de boekhandel te koop.

Vlaamse schooluitgave uit 1968 van Godfried Bomans' Erik

Vlaamse schooluitgave uit 1968 van Godfried Bomans’ Erik. Bezorgd door dr. J.Helsen en Lic. J.van Dyck. Voor deze uitgave schreef Bomans een speciaal voorwoord.

Godfried Bomans: Erik of het klein insectenboek (De Jonge Lijsters serie, 1994)

Godfried Bomans: Erik of het klein insectenboek (De Jonge Lijsters serie, 1994)

De Amerikaanse editie van Erik uit 1994

De Amerikaanse editie van Erik uit 1994, uitgegeven door Houghton Mifflin in Boston. Ook verschenen uitgaven in o.a. het Duits, Frans en Noors. Een Tsjechische vertaling bleef uit, al zijn enkele verhalen wèl in een Tsjechisch literatuurtijdschrift gepubliceerd.

Duitse vertaling van Erik [München, J.Müller, 1952], door Gertrud Verscheure-Zehe, de schoonmoeder van Godfried Bomans. Bandontwerp van Else Wenz-Vietor.

Duitse vertaling van Erik [München, J.Müller, 1952], door Gertrud Verscheure-Zehe, de schoonmoeder van Godfried Bomans. Bandontwerp van Else Wenz-Vietor.

 

De Duitse editie van Bomans' Erik

Een Duitse editie van Bomans’ Erik, uitgegeven als ‘Kinderbuch’.

Franse editie van Erik

Franstalige editie van Erik, uitgave van Alice in Brussel

Noorse vertaling van Erik

Noorse vertaling van Erik

Erik op  dvd

Erik op dvd naar de televisieserie uit 2004 van Gidi van Liempd

BIJLAGE 2: Bewerkingen e.d. van Erik of het klein insectenboek

Voorzijde van 'Erik of het klein insectenboek' in 1969 voor het toneel bewerkt door Vlaming Nic Verloo [toneelbewerking Bernard Huybers; tv bewerking Mark Liebrecht] afkomstig uit de nalatenschap van Godfried Bomans [in Bomans-collectie aanwezig in het Noord-Hollands Archief].

Voorzijde van ‘Erik of het klein insectenboek’ in 1969 voor het toneel bewerkt in 8 taferelen door de Vlaming Nic Verloo. 39 p. (toneelbewerking Bernard Huybers; tv bewerking Mark Liebrecht), gestencild exemplaar afkomstig uit de nalatenschap van Godfried Bomans [in Bomans-collectie aanwezig in het Noord-Hollands Archief, Haarlem].

Begleidende brief van Ray  de Blauwer aan Godfried Bomans (1)

Begeleidende brief van Ray de Blauwer aan Godfried Bomans (1) (Bomans-collectie NHA)

Vervolg brief van Ray de Blauwer aan Godfried Bomans (2)

Vervolg brief van Ray de Blauwer aan Godfried Bomans (2)

Slot van brief Ray de Blauwer aan Godfried Bomans (3)

Slot van brief Ray de Blauwer aan Godfried Bomans (3)

Erik als sprookjesvertelling door An de Donder

Erik als sprookjesvertelling door An de Donder

Flyer met informatie van vertelling Erik door An de Donder

Flyer met informatie van vertelling Erik door An de Donder

Toneelvereniging De Kersouwe uit Heeswijk-Dinther voerde in 2009 met 25 personen in openluchttheater Luyksgestel een toneelbewerking op van Bomans' Erik of het klein insectenboek

Toneelvereniging De Kersouwe uit Heeswijk-Dinther voerde in 2009 met 25 personen in openluchttheater Luyksgestel een toneelbewerking op van Bomans’ Erik of het klein insectenboek

Omslag van luisterboek Erik of het klein insectenboek

Omslag van luisterboek hoorspel Erik of het klein insectenboek met Peter Drost en muziek van Fay Lovsky

Flyer van Peter Drost speelt: Erik of het klein insectenboek

Flyer van Peter Drost speelt: Erik of het klein insectenboek

Informatie van toneelgezelschap Beumer & Drost betreffende Erik of het klein insectenboek.

Informatie van toneelgezelschap Beumer & Drost betreffende Erik of het klein insectenboek.

Aankondiging van Bomans-strip door de Belgische striptekenaars Dirk Michiels en Luc Morjeau in Haarlems Dagblad van 21 mei 1990.

Aankondiging van Bomans-strip bewerkt door Yaack en getekend door de Belgische striptekenaars Dirk Michiels en Luc Morjeau in Haarlems Dagblad van 21 mei 1990.

Aflevering 1 van strip Erik in het Haarlems Dagblad [Volledige serie is aanwezig in Bomans-collectie NHA]

Aflevering 1 van strip Erik in het Haarlems Dagblad [Volledige serie is zowel los als in brochurevorm aanwezig in Bomans-collectie NHA]

Voorzijde van stripboek Erik door Yaack

Voorzijde van stripboek (deel 3) in nevelland Erik, geschreven door Yaack naar een idee van Godfried Bomans en getekend door Dirk Michiels en Luc Morjeau. (Catawiki)

Erik als stripboek bewerkt door Yaack. Deel 1

Erik als stripboek bewerkt door Yaack c.s. Deel 1 (Catawiki)

Erik bewerkt door Yaack c.s. deel 4 (Catawiki)

Erik bewerkt door Yaack c.s. deel 4 (Catawiki)

Poster van strip Erik Yaack - Mornic

Poster van strip Erik Yaack – Mornic

De strip van Erik is vervaardigd door het tekencollectief Mormic, bestaande uit een samenwerking tussen scenarioschrijver Yaack [=  Jacques bakker] en de tekenaars Dirk Michiels en Luc Morjaeu (1986-1990). Op deze foto met enkle tekeningen: Luc Morjaeu.

Het beeldverhaal van Erik is vervaardigd door het tekencollectief Mormic, gevormd door een samenwerking tussen scenarioschrijver Yaack [= Jacques Bakker] en de tekenaars Dirk Michiels en Luc Morjaeu (gestart in 1986). Op deze foto met enkele tekeningen de Belg Luc Morjaeu.

Yaack aan het werk

Yaack aan het werk

Aankondiging televisieserie van Erik onder regie van Hank Onrust (Leeuwarder Courant, 16 augustus 1977)

Aankondiging televisieserie van Erik onder regie van Hank Onrust (Leeuwarder Courant, 16 augustus 1977)

Omslag van film Erik, geregisseerd door Gidi van Liempt (2004)

Omslag van film Erik, geregisseerd door Gidi van Liempd (2004)

Affiche Van Egmond Film & Television, 2004. (Eye Film Instituut)

Affiche Van Egmond Film & Television, 2004. (Eye Film Instituut)

Jasper  Oldenhof speelde Erik in de film uit 2004

Jasper Oldenhof speelde Erik in de film uit 2004

Recensie va film Erik of het klein insectenboek, geregisseerd door Gidi van Liempd ((Haarlems Dagblad, 9 december 2004)

Recensie van film Erik of het klein insectenboek, geregisseerd door Gidi van Liempd (Haarlems Dagblad, 9 december 2004)

Erik naar Bomans door Marleen Maes geregisseerd voor Jeugdtheater Ondersteboven in Vlaanderen

Erik naar Bomans door Marleen Maes geregisseerd voor Jeugdtheater Ondersteboven in Vlaanderen

Muzikale vertelling van Erik, bewerkt door Insomnio met Eric Vermeulen als verteller

Muzikale vertelling van Erik, bewerkt door Insomnio met Eric Verouden als verteller

Een bewerking van Erik of het klein insectenboek door Ton Sijtsma is in 2012 opgevoerd in het Goois Openluchttheater te Eemnes

Een bewerking van Erik of het klein insectenboek door Ton Sijtsma is in 2012 opgevoerd in het Goois Openluchttheater te Eemnes

Erik, bewerkt door Jos Dom als jongerenproduktie en uitgevoerd door de Vlaamse griep 'Die Ghesellen D '

Erik, bewerkt door Jos Dom als jongerenproductie en uitgevoerd door de Vlaamse groep ‘Die Ghesellen Deerlijk ‘

In 1998 voerde het Mortsels Jeugdtoneel in Vlaanderen een bewerking van Erik op

In 1998 voerde het Mortsels Jeugdtoneel in Vlaanderen een bewerking van Erik op

De Nederlandse componist Willem Frederik Bon (1940-1983) vervaardigde op basis van Bomans 'Erik  in 1979 een opera voor de jeugd: 'Erik's wonderbaarlijke reis'.   Met 'Piccolo en Saxo" van André Popp op muziek uitgebracht door Philips [Erik verteld door Luc Lutz, muzikaal begeleid door het Brabants Orkest]

De jong overleden Nederlandse componist Willem Frederik Bon (1940-1983) vervaardigde op basis van Bomans ‘Erik in 1979 een opera voor de jeugd: ‘Erik’s wonderbaarlijke reis’. Mèt ‘Piccolo en Saxo” van André Popp op muziek uitgebracht door Philips [Erik verteld door Luc Lutz, muzikaal begeleid door het Brabants Orkest]

Cabaretvoorstelling 2013 door  Rop Janze n.a.v. Godfried Bomans' bestseller Erik; een fantasierijke voorstelling  in een speciaal Bomans-decor.

Cabaretvoorstelling 2013 door Rop Janze n.a.v. Godfried Bomans’ bestseller Erik; een fantasierijke voorstelling in een speciaal Bomans-decor.

Hendrik-Jan de Wit schreef op zijn blog: 'Leest een groot deel van Nederland Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans, ik lees 'The Pickwick Papers' van Charles Dickens. Het is een vertaling van de schrijver die Erik of het klein insectemboek schreef Godfried Bomans. Bomans was een groot liefhebber van het werk van Dickens, in het bijzonder dit werk.

Hendrik-Jan de Wit schreef op zijn blog: ‘Leest een groot deel van Nederland Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans, ik lees ‘The Pickwick Papers’ van Charles Dickens. Het is een vertaling van de schrijver die Erik of het klein insectenboek schreef: Godfried Bomans. Bomans was een groot liefhebber van het werk van Dickens, in het bijzonder dit werk.’

 

Bijlage 3:  activiteiten in het kader van Nederland Leest

De bieb deelt uit

De bieb deelt uit

Duizenden leesboeken van Erik klaar voor verzending door vervoersdienst Bisc naar bibliotheken in de provincie Utrecht (foto BISC)

Duizenden leesboeken van Erik klaar voor verzending door vervoersdienst Bisc naar bibliotheken in de provincie Utrecht (foto BISC)

Uitstalling van het boek Erik in openbare bibliotheek Deventer, filiaal Colmschate. Foto genomen door Raymond Snijders, die zelf voorkeur uitsoprak voor de digitale versie en in 2013 de Victorine van Schaickprijs won voor zijn vakblog werken met informatie

Uitstalling van het boek Erik in openbare bibliotheek Deventer, filiaal Colmschate. Foto genomen door Raymond Snijders, die zelf voorkeur uitsprak voor de digitale versie en in 2013 de Victorine van Schaickprijs won voor zijn vakblog werken met informatie

Het boek Erik met chocolade versnaperingen in de vorm van insecten, uitgedeeld in de Vlashof Tilburg (foto Petry Hboom)

Het boek Erik met chocolade versnaperingen in de vorm van insecten, uitgedeeld in de Vlashof Tilburg (foto Petry Hboom)

Het kleine Erikboek; door Fred Berendse (Godfried Bomans Genootschap)

Het kleine Erikboek; door Fred Berendse (Godfried Bomans Genootschap)

Folder omtrent Erik van Naturalis Leiden

Folder omtrent Erik van Naturalis Leiden

Erik op 30 november centraal in Naturalis

Erik en Wollewei op 30 november centraal in Naturalis. De mini-tentoonstelling blijft nog tot en met 5 januari 2014.

Vervolg folder Erik van Naturalis Leiden

Vervolg folder Erik van Naturalis Leiden

Marlene Lunter geeft ibnteractieve lezingen over leven en wek van Godfried Bomans met speciale aandacht voor het boek 'Erik of het klein insectenboek'

Marlene Lunter geeft interactieve lezingen over leven en werk van Godfried Bomans met speciale aandacht voor het boek ‘Erik of het klein insectenboek’

Auteur Maurits Koelewijn verzorgt 3 november in de bibliotheek van Haarlem aan de Gasthuisstraat een lezing over leven en werk van Godfried Bomans met nadruk op 'Erik of het klein insectenboek'

Auteur Maurits Koelewijn verzorgt 3 november in de bibliotheek van Haarlem aan de Gasthuisstraat een lezing over leven en werk van Godfried Bomans met nadruk op ‘Erik of het klein insectenboek’

Activiteiten bij gelegenheid van de actie 'Nederland Leest' georganiseerd door de openbare bibliotheek Schiedam

Activiteiten bij gelegenheid van de actie ‘Nederland Leest’ georganiseerd door de openbare bibliotheek Schiedam

Erik of het klein insectenboek als vertelling door Eric Borrias in het Munttheater van Weert in samenwerking met Bibliocenter

Erik of het klein insectenboek als vertelling door Eric Borrias in het Munttheater van Weert in samenwerking met Bibliocenter

Het duo 'Leergierig' brengt Erik of het klein insectenboek tot leven via film, sketches, toneel en voordrachten. Dit duo bestaat uit Walter Breukers (filosoof en beeldend kunstenaar) en Rutger Martens (neerlandicus) [foto deweekkrant.nl]

Het duo ‘Leesgierig’ brengt Erik of het klein insectenboek tot leven via film, sketches, toneel en voordrachten. Dit tweetal bestaat uit Walter Breukers (filosoof en beeldend kunstenaar) en Rutger Martens (neerlandicus) [foto deweekkrant.nl]

 

Voorzijde van maanduitgave Openbare Bibliotheek Amsterdam OBA november 2013

Voorzijde van maanduitgave Openbare Bibliotheek Amsterdam OBA november 2013

Programma Erik OBA november 2013

Programma Erik OBA november 2013

Aankondiging van lezing door professor dr. Marcel Dicke, hoogleraar entomologie aan de landbouw Universiteit Wageningen n.a.v. Godfried Bomans' Erik of het klein insectenboek

Aankondiging van lezing door professor dr. Marcel Dicke, hoogleraar entomologie aan de landbouw Universiteit Wageningen n.a.v. Godfried Bomans’ Erik of het klein insectenboek in de openbare bibliotheek van Wageningen. Van Dicke is ook de voordracht ‘Why we should all eat insects’. Bibliotheekdirecteur Sjaak Driessen was 1 november aanwezig bij de opening van ‘Nederland Leest’ in Naturalis Leiden.

Bekende Nederlanders met voornaam Erik lazen voor uit Erik of het klein insectenboek in de centrale bibliotheek van Rotterdam, zoals Erik de Jong (foto), Erik de Zwart, Erik van Muiswinkel, Erik Jurgens e.a.

Bekende Nederlanders met voornaam Erik lazen voor uit Erik of het klein insectenboek in de centrale bibliotheek van Rotterdam, zoals Erik de Jong (foto), Erik de Zwart, Erik van Muiswinkel, Erik Jurgens e.a.

Het voorlezen van Erik door Erik in de centrale bibliotheek van Rotterdam

Het voorlezen van Erik door Erik in de centrale bibliotheek van Rotterdam

Erik van Muiswinkel als deelnemer aan de voorleesestafette Erik of het klein insectenboek

Erik van Muiswinkel als deelnemer aan de voorleesestafette Erik of het klein insectenboek

In Amersfoort was veel

In Amersfoort was veel belangstelling in de huiskamerbibliotheek Nijenstede voor Jennifer Luitsz die sprak over Godfried Bomans en ‘Erik of het klein insechtenboek’.

Leerlingen van VWO4 van Winkler Prins Veendam bekijken de ontvangen Erik (foto J.Robben)

Leerlingen van VWO4 van Winkler Prins Veendam bekijken de ontvangen Erik (foto J.Robben)

Literaire Bomansavond in Haarlem. Uit: NHA Uitgelicht, december 2013, nummer 18.

Literaire Bomansavond in Haarlem. Uit: NHA Uitgelicht, december 2013, nummer 18.

Ook in Vlaanderen krijgt het boek Erik van Bomans aandacht, zoals o.a. blijkt uit deze flyer van de Steinerschool in Antwerpen, toneel klas 8 (maart 2013)

Ook in Vlaanderen krijgt het boek Erik van Bomans aandacht, zoals o.a. blijkt uit deze flyer van de Steinerschool in Antwerpen, toneel klas 8 (maart 2013)

In verscheidene bibliotheken zijn buij gelegenheid van de heruitgave van Erik insectencollecties tentoongesteld, zoals op deze foto op Goeree-Overflakkee. Ook het eten van insecten in restaurants is mede dankzij het boek duidelijk booming.

In verscheidene bibliotheken zijn bij gelegenheid van de heruitgave van Erik particuliere insectencollecties tentoongesteld, zoals op deze foto op Goeree-Overflakkee, met de heer K.Hoek uit Ouddorp die in 3 bibliotheekvestigingen exposeert. Het eten van insecten in restaurants is mede dankzij het boek duidelijk booming.

In het kader van Nederland Leest organiseert de Stadsbibliotheek Haarlem drie insectenproeverijen

In het kader van Nederland Leest organiseert de Stadsbibliotheek Haarlem drie insectenproeverijen.

Uit het Haarlems Dagblad van 21 november 2013: “Twee derde-klassen van het Mendel College proefden woensdag van verschillende koekjes met meel- en buffalowormen. Bibliotheek Zuid-Kennemerland wilde zo de aandacht vestigen op Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans, dat dit jaar centraal staat bij Nederland Leest. De meningen over de koekjes liepen uiteen. Lotte van der Zijpp (14): ‘Ik ga ze echt niet eten. Ik eet geen vlees en insecten zijn vlees.’ Lars Ekhart (15) kon de snack meer waarderen. ‘Het is wel lekker, maar ik neem er niet nog één.’ Toch kreeg hij meermaals koekjes van de schaaltjes.”

De eerste lezeressen die in de openbare bibliotheek van Weesp het boek Erik ontvingen. De bibliotheek bestaat daar al 103 jaar. (foto WeespNieuws.nl)

De eerste lezeressen die in de openbare bibliotheek van Weesp het boek Erik ontvingen. De bibliotheek bestaat daar al 103 jaar. (foto WeespNieuws.nl)

Bomansiaan Bert Rebergen als spreker over Bomans en Erik in de openbare bibliotheek van Veenendaal

Bomansiaan Bert Rebergen als spreker over Bomans en Erik in de openbare bibliotheek van Veenendaal (onlineveenendaal.nl) Voor uitvoerige informatie over Godfried Bomans zie ook de site: www.bertrebergen.nl

Fred Berendse, voorzitter van het Godfried Bomans Genootschap, als spreker bij 100 jaar Godfried Bomans in de openbare bibliotheek Den Haag (foto Fred van der Gon Netscher)

Fred Berendse, voorzitter van het Godfried Bomans Genootschap, als spreker bij 100 jaar Godfried Bomans in de openbare bibliotheek Den Haag (foto Fred van der Gon Netscher)

Uitstalling van boekedities Erik of het klein insectenboek in de openbare bibliotheek Bollenstreek, locatie  Sassenheim. Met het beeldje van Godfried Bomans vervaardigd door Wim Jonker

Uitstalling van boekedities Erik van of het klein insectenboek in de openbare bibliotheek Bollenstreek, locatie Sassenheim. Met het beeldje van Godfried Bomans vervaardigd door Wim Jonker

Bijlage 4: Varia Godfried  Bomans en Erik of het klein insectenboek

Erik in Beels (multimedia). Uit: Leesgids, samengesteld door CPNB en Just Enschedé

Erik in Beeld (multimedia). Uit: Leesgids, samengesteld door CPNB en Just Enschedé

Erik op een sprinkhaan. Beeldje van porselein afkomstig uit nalatenschap Godfried Bomans (Bomans-collectie Noord-Hollands Archief)

Erik op een sprinkhaan. Beeldje van porselein afkomstig uit nalatenschap Godfried Bomans (Bomans-collectie Noord-Hollands Archief)

Als Prisma-pocket kostte het boek Erik of het klein insectenboek in de jaren 50 van de vorige eeuw slechts ƒ 1,25. (Leeuwarder Courant, 2-11-2013)

Als Prisma-pocket kostte het boek Erik of het klein insectenboek in de jaren 50 van de vorige eeuw slechts ƒ 1,25. (Leeuwarder Courant, 2-11-2013)

Illustratie van Erik

Anonieme illustratie van Erik

Godfried Bomans bestudeert een spin. Cartoon van Frans Lammers. Uit: Katholieke Illustratie van 24 maart 1956. De andere persoon verbeeldt zijn vriend Anton van Duinkerken

Godfried Bomans bestudeert een spin. Cartoon van Frans Lammers. Uit: Katholieke Illustratie van 24 maart 1956. De andere persoon verbeeldt zijn vriend Anton van Duinkerken

De vijver en het bos bij Berkenrode die Bomans mede hebben geïnspireerd voor zijn boek Erik of het klein insectenboek

Vijver en bos bij Berkenrode in Heemstede die Bomans mede hebben geïnspireerd voor zijn boek Erik of het klein insectenboek

Foto van Godfried Bomans in de natuur voorlezend uit zijn boek Erik

Foto van Godfried Bomans in de natuur voorlezend uit zijn boek Erik

Beeld van Erik op de vlinder in Bloemendaal door Maria Andriessen

Beeld van Erik op de vlinder in Bloemendaal door Mari Andriessen

Erik als afstudeerproject. Uit: Godfried; periodiek van het Godfried Bomans Genootschap. Jrg. 35, nummer september 2013

Erik als afstudeerproject. Uit: Godfried; periodiek van het Godfried Bomans Genootschap. Jrg. 35, nummer september 2013

Affiche van voorstelling Erik Pinksterblom door HetPaleis.be. Op shortlist 'Power of Print' voor beste  poster seizoenn 2005/2006

Affiche van voorstelling Erik Pinksterblom door HetPaleis.be. Op shortlist ‘Power of Print’ voor beste poster seizoen 2005/2006

Exlibris (ets) van de Belg Erik Lenaers, gebaseerd op Erik en het klein insectenboek.  vervaardigd door Anita Christiaens (1998).

Exlibris (ets) van de Belg Erik Lenaers, gebaseerd op Erik en het klein insectenboek. vervaardigd door Anita Christiaens (1998).

Eén van de illustraties 'Erik op de hommel' gebaseerd op het boek Erik van Godfried Bomans. Vervaardigd door kunstenaar Tom Rademakers en in 2012 geëxposeerd in drie bibliotheken.

Eén van de illustraties ‘Erik op de hommel’ gebaseerd op het boek Erik van Godfried Bomans. Vervaardigd door kunstenaar Tom Rademakers en in 2012 geëxposeerd in drie bibliotheken.

Opvoering van Bomans' Erik of het klein insectenboek in het Inspiro College (vh. Sint Pauluscollege) in Houthalen-Hechteren (België). Geregiseerd door Gabi Konings. Op de foto Dirk Minten en Dominiek Croymans als Erik en vader wesp.

Opvoering van Bomans’ Erik of het klein insectenboek in het Inspiro College (vh. Sint Pauluscollege) te Houthalen-Hechteren (België). Geregiseerd door Gabi Konings. Op de foto Dirk Minten en Dominiek Croymans als Erik en vader wesp.

Tieners uit Hamont-Achel e.o. (België) voerden in 2010 het toneelstuk Erik of het kelin insecghtenboek op, gebaseerd op het boek van Godfried Bomans. Een familievoorstelling voor zowel volwassenen al kinderen.

Tieners uit Hamont-Achel e.o. (België) voerden in 2010 het toneelstuk Erik of het klein insectenboek op, gebaseerd op het boek van Godfried Bomans. Een familievoorstelling voor zowel volwassenen al kinderen.

Voorstelling van een theatrale reis door de wereld der insecten, gebaseerd op en geïnsoireerd door het verhaal Erik van Godfried Bomans. Door theatergezelschap Mar&Co in Vlaanderen (foto Hannie Verhoeven)

Voorstelling van een theatrale reis door de wereld der insecten, gebaseerd op en geïnspireerd door het verhaal Erik van Godfried Bomans. Door theatergezelschap Mar&Co in Vlaanderen (foto Hannie Verhoeven)

Kijkdoos: de wereld van Erik, door  Annemiek van Run (2013)

Kijkdoos: de wereld van Erik, door Annemiek van Run (2013)

Nog een - groot formaat -kijkdoos van Erik of het klein insectenboek (foto Femke Kool)

Nog een – groot formaat -kijkdoos van Erik of het klein insectenboek (foto Femke Kool)

In 2005 is op de Rodermarktparade Bomans' boek Erik of the klein insectenboek uitgebeeld (foto Dom, Roden)

In 2005 is op de Rodermarktparade Bomans’ boek Erik of the klein insectenboek uitgebeeld (foto Jos Dam, Roden)

Bij het 62e bloemencorso in de Bollenstreek in 2009 was  het thema 'Beroemde Boeken' waarbij uiteraard ook Erik of het klein insectenboek was vertegenwoordigd

Bij het 62e bloemencorso in de Bollenstreek in 2009 was het thema ‘Beroemde Boeken’ waarbij uiteraard ook Erik of het klein insectenboek was vertegenwoordigd (de Weekkrant.nl)

Wagen 15 met een bloemenuitbeelding van Erik was in 2009 vervaardigd in opdracht van de gemeente Haarlem

Wagen 15 met een bloemenuitbeelding van Erik was in 2009 vervaardigd in opdracht van de gemeente Haarlem

Nog een foto van Erik of het klein insectenboek tijdens het Bloemencorso op 26 april 2009

Nog een foto van Erik of het klein insectenboek tijdens het Bloemencorso op 26 april 2009

Erik Pinksterblom als digitaal kunstwerk (Weevils, 2013)

Erik Pinksterblom als digitaal kunstwerk (Weevils, 2013)

In voormalig landelijk gebied te Oosterhout ligt nu de enige Erik Pinksterblomstraat van ons land met laag- en hoogbouw

In voormalig landelijk gebied te Oosterhout ligt nu de enige Erik Pinksterblomstraat van ons land met laag- en hoogbouw (foto  Rotsvanst.nl)

Antiek boek over kevers uit de oude boekerij van de Stadsbibliotheek Haarlem

Antiek boek over kevers uit de oude boekerij van de Stadsbibliotheek Haarlem

Opvoering in een kas van locatietheatergezelschap PeerGrouP van PeerJonG in een herneming van muziektheatervoorstelling Erika of een klein insectenboek in Erica, Drenthe (komkommerkwekerij De Vries aldaar)

Opvoering in een kas van locatietheatergezelschap PeerGrouP van PeerJonG in een herneming van muziektheatervoorstelling Erika of een klein insectenopera in Erica, Drenthe (komkommerkwekerij De Vries aldaar)

Grote belangstelling voor Erika in Erica (gemeente Emmen). De opgevoerde insectenopera is gebaseerd op Bomans' boek Erik of het klein insectenboek.

Veel  belangstelling in de komkommerkwekerij De Vries voor Erika in Erica (gemeente Emmen). De opgevoerde insectenopera is gebaseerd op Bomans’ boek Erik of het klein insectenboek.

Beeldje van 'de kleine Johannes', het oudere broertje van Erik Pinksterblom, in 1884 geschreven door Frederik van Eeden

Beeldje van ‘de kleine Johannes’, het oudere broertje van Erik Pinksterblom, in 1884 geschreven door Frederik van Eeden

Vooromslag van een editie van 'de kleine Johannes' van Frederik van Eeden. Querido, 1999

Vooromslag van een editie van ‘de kleine Johannes’ van Frederik van Eeden. Querido, 1999

Door vergelijkende literatuurwetenschappers wordt het boek Erik vergeleken met 'Alice in wonderland' van Lewis Carroll

Door vergelijkende literatuurwetenschappers wordt het boek Erik vergeleken met ‘Alice in wonderland’ van Lewis Carroll

Flyer van Big Bugs, enorme kevers, die op 30 november zijn te zien in Naturalis-Leiden

Flyer van Big Bugs, enorme kevers, die op 30 november zijn te zien in Naturalis-Leiden

Andere zijde van flyer met informatie over Big Bugs

Andere zijde van flyer met informatie over Big Bugs

Schilderij van Wollewei

Schilderij van Wollewei uit de film

Wollewei in Naturalis

Wollewei verbeeld door Ria Winters, die ook de illustraties bij Solms’ Beknopte Natuurlijke Historie verzorgde.

De Wollewei, gefotografeerd door Thérèse Aarts

De Wollewei, gefotografeerd door Thérèse Aarts

Entree van Wollewei, een kinderdienstencentrum in Haarlem

Entree van Wollewei, een kinderdienstencentrum in Haarlem

Ook in België heet een jeugdhuis Wollewei, namelijk in Turnhout

Ook in België heet een jeugdhuis Wollewei, namelijk in Turnhout

December 2013 worden als laatste activiteit van de firma Rieks Swarte (Haarlem) en HetPaleis (Antwerpen) Bomans en Erik op het toneel gebracht door Annelies van Hullebosch en Steven de Jong

December 2013 wordt als laatste activiteit van de firma Rieks Swarte (Haarlem) en HetPaleis (Antwerpen) Bomans’ werk als voorstelling op het toneel gebracht door Annelies van Hullebusch en Steven de Jong. De theater/muziekvoorstellingen zijn van 26 december tot en met 4 januari 2014 in de Toneelschuur te Haarlem.

Scènefoto Godfried HetPaleis Antwerpen (c. Jacob van Eerden)

Scènefoto Godfried, HetPaleis Antwerpen (c. Jacob van Eerden)

Scenebeeld (foto Hans van Velzen)

Scenebeeld ‘Godfried’ door Firma Rieks Swarte (foto Hans van Velzen)

Bericht uit de Heemsteedse Courant van 20 november over Bomans op muziek door Rineke Koek, Suzanne Jalink,  Bill Scot Mookhoek en Kiki Luitwieler, in de bibliotheek Heemstede

Bericht uit de Heemsteedse Courant van 20 november over Bomans op muziek door Rineke Koek, Suzanne Jalink, Bill Scot Mookhoek en Kiki Luitwieler, in de bibliotheek Heemstede

Ontwerp-borstbeeld Godfried Bomans door Ellen Wolff uit Heemstede, vooralsnog in klei, rode charmotte Africantone.

Ontwerp-borstbeeld Godfried Bomans door Ellen Wolff uit Heemstede, vooralsnog in klei, rode charmotte Africanstone.

Laura Weeneng is gefascineerd door Bomans' Erik of het klein insectenboek (www.weeneng.nl)

Laura Weemering is gefascineerd door Bomans’ Erik of het klein insectenboek (www.weemering.nl)

Nederland Leest: in 2013: Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans

Nederland Leest: in 2013: Erik of het klein insectenboek van Godfried Bomans

Met dank aan Frank van der Voordt uit Capelle a.d. IJssel, Bomansiaan par excellence

Met dank aan Frank van der Voordt uit Capelle a.d. IJssel, Bomansiaan par excellence (archieffoto 1985)

In Leusden en Woudenberg hebben zich talrijke mensen laten fotograferen in een setting van het schilderij 'De Wollewei  (foto Bibliotheek Eemland)

In Leusden en Woudenberg hebben zich talrijke mensen laten fotograferen in een setting van het schilderij ‘De Wollewei (foto Bibliotheek Eemland)

Uit: Beursberichten; beurs van kleine uitgevers, 8 december 2013.

Uit: Beursberichten; beurs van kleine uitgevers, 8 december 2013.

GERDA DENDOOVEN OVER GODFRIED EN ERIK

Gerda of het klein insectenboek

Gerda of het klein insectenboek

De Vlaamse kunstenares Gerda Dendooven (geb. 1962), vooral bekend als een uitnemend boekillustratrice, is een bewonderaard van Godfried Bomans. Op 10 december 2013 houdt zij in HETPALEIS te Antwerpen een lezing over Godfried Bomans, georganiseerd door ‘deBuren’. Ze zal het onder meer hebben over kinderen, die de wereld van onderaf bekijken. Hun fantasie, hun originaliteit, hun humor: allerlei eigenschappen die Bomans op latere leeftijd nog altijd bezat. Met als uitgangspunt Godfried Bomans’ sprookjes en Erik  zal haar voordracht gaan over verbeelding, spelen, humor, wreedheid en angst. Over Bomans’ wrede sprookjes, over gelijkgestemde zielen, over Soepkinders, Krol, Tiny en Takkenkind. En over het koesteren van de kinderziel.

'Godfried Bomans over het geloof in Sinterklaas' is een in oktober door Rubinstein Media uitgegeven cd-luisterboek. Bevat vijf radiocolumns en -fragmenten uit 1956 tot 1967 met de stem van Bomans over Sinterklaas. Daarbij niet eerder uitgebracht materiaal, zoals Sinterklaas op het concilie en en radioforum waarin Bomans vragen beantwoordt over het geloof in Sinterklaas. Prijs: 10.95 euro ISBN/EAN 9789047611806

‘Godfried Bomans over het geloof in Sinterklaas’ is een in oktober door Rubinstein Media uitgegeven cd-luisterboek. Bevat vijf radiocolumns en -fragmenten uit 1956 tot 1967 met de stem van Bomans over Sinterklaas. Daarbij niet eerder uitgebracht materiaal, zoals Sinterklaas op het concilie en en radioforum waarin Bomans vragen beantwoordt over het geloof in Sinterklaas. Prijs: 10.95 euro ISBN/EAN 9789047611806

Een nieuwe uitgave met werk van Godfried Bomans

Een nieuwe uitgave met werk van Godfried Bomans, samengesteld door Cor Verkade

In het boek ‘Bomans over God, geloof en wereld’ verzamelde Bomansiaan mr. Cor Verkade citaten van Godfried Bomans. Twee van talrijke voorbeelden: ‘Veel mensen danken hun goed geweten aan hun slecht geheugen.’ en ‘Een fanaticus is meestal een weifelaar, die een besluit genomen heeft.’ Het 168 pagina’s tellende boek wordt binnenkort uitgegeven door uitg. Brandaan in Barneveld. De prijs zal12.95 euro bedragen.  ISBN 97894600050244

About these ads