K.R & Z.V. HET SPAARNE in HAARLEM EN HEEMSTEDE 1885-2021

Tags

,

KONINKLIJKE ROEI- en ZEILVERENIGING HET SPAARNE  Haarlem/Heemstede 1885 – 2021

Vooromslag van de jubileumuitgave

Ter gelegenheid van de 135  + 1 jaar bestaande roei- en zeilvereniging Het Spaarne, opgericht in 1885, verscheen dit jaar een glossy  magazine gedenkuitgave onder de titel: ‘Het Spaarne in ritme met het water leeft’. Geredigeerd door Edward van der Zwaag, Dirk van der Laan en Steven Olthaar. Deze uitgave telt ruim 80 pagina’s, verdeeld over circa 40 hoofdstukken, zoals een voorwoord van de burgemeester van Heemstede, die tevens beschermvrouwe is, een beknopte historie, het clubhuis uit 1927, het clublied, de bootdopen vanaf 1997, Jaap Nienhuis als sportcoach en omgebrachte verzetsheld etcetera. Voor de Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief in Haarlem ontving ik een exemplaar en met de al aanwezige documentatie en het in 1985 verschenen gedenkboek K.R. &Z.V.Het Spaarne 1885-1995, wijd ik een blog aan deze watersportvereniging, in 1885 opgericht en gevestigd aan het Noorder Spaarne in Haarlem en met een boten-en clubhuis sinds 1927 gevestigd aan het Marisplein in Heemstede op de grens van Haarlem aan het Zuider Buiten Spaarne

Inhoudsopgave van Het Spaarne leeft 2021
Vooromslag van het in 1985 uitgekomen gedenkboek bij het eeuwfeest: K.R. &Z.V. Het Spaarne 1885-1985

Op 21 juli 1885 berichtte de Opregte Haarlemsche Courant dat op zaterdag een voorlopig bestuur in een van de bovenzalen van Café Brinkman aan de Grote Markt een eerste algemene vergadering heeft gehouden, waarin de Vereeniging werd geconstitueerd en de nog altijd exact dezelfde naam met tegenwoordig het predikaat ’Koninklijk’ aangenomen heeft. Het Spaarne telde toen al 17 werkende leden, 52 kunstlievende leden  alsmede 17 donateurs en aandeelhouders. Daaronder kwamen de namen voor van de Commissaris der Koning in Noord-Holland, benevens de heren F.Lieftinck, Tweede Kamerlid en mr.G.Heshuysen,wethouder in Haarlem en  Th.Figee, industrieel en lid van de gemeenteraad. Het allereerste bestuur  is gevormd uit de personen: C.H.Holst, voorzitter; W.G.H.Jacobs, vice-voorzitter; B.J. Couvée Jr. secretaris en K.J.H.Claasen, penningmeester. Voorts met de heren W.Voorbeytel Cannenburg en Th.Peltenburg als commissarissen voor het materieel.

Al in 1883 beschikten de latere initiatiefnemers, veelal lid van gymnastiekvereniging Sparta over een roeiboot in het Spaarne en lieten zij zich in de toenmalige sportkleding fotograferen: A.L.Couvée, Theo Peltenburg, N.J.Couvée Jr. W.G.H.Jacobs en F.J.L. Peltenburg

In 1887 is de heerJ.D.Onderewater, woonachtig in Heemstede,als eerste buitenlid van Het Spaarne toegetreden. Des te opmerkelijker is het overigens dat jonkheer Jean-Baptiste van Merlen is in 1890 benoemd tot beschermheer van de vereniging. Hij was eigenaar van Bosbeek-Groenendaal in Heemstede en liet de Van Merlenvaart aanleggen, beschikte over een botenhuis en gold in zijn tijd als de rijkste inwoner van de provincie Noord-Holland. In 1902 volgde jhr.mr,J.W.G.Boreel van Hogelanden hem op als beschermheer en sindsdien treffen we als zodanig nog enkel burgemeesters van Haarlem aan, en sinds 1927 van Heemstede. Sinds 1993 zijn dat beschermvrouwen. De sportieve burgemeester mr A.G.A.ridder van Rappard is in 1960 bovendien benoemd tot ere-voorzitter, welke titel eerder enkel in 1902 aan oud-voorzitter Willem Dyserinck is verleend.

De heren Everard, Gobius en De Kanter in 1903 gefotografeerd in het clubgebouw van het toenmalig drijvende schuitenhuis
In 1907 maakte bouwkundig ontwerper A.Baart uit Haarlem het ontwerp voor een schuiten- annex clubhuis van de vereniging Het Spaarne (Zondagsblad Opr. Haarl. Courant en stadseditie O.H.C.

On 1909 kwam een nieuw (feitelijk al het vierde) schuitenhuis en clubgebouw voor Roei- en Zeilvereeniging Het Spaarne tot stand aan de Friese Varkensmarkt van het Noorder Spaarne niet ver van molen de Adriaan.

Tijdschrift De Prins publiceerde in 1909 bovenstaande foto van het nieuwe clubgebouw der Haarlemsche Roei- en Zeilvereeniging Het Spaarne, dat door de beschermheer burgemeester jhr.mr.J.W.G.Boreel van Hogelanden met een sierlijke en hartelijke rede werd geopend
Verslag van de opening van het nieuwe clubgebouw van Het Spaarne in: De Courant van 5april 1909
Vervolg bericht opening in De Courant van 5-4-1909
Na de opening poseerden voor de fotograaf van tijdschrift De Prins de commissarissen en het toenmalig bestuur. Van links boven: de heren Focker, Weglau en Cremer (commissarissen) en onder: jonkheer L.H. Van Lennep,penningmeester, J. de Breuk, voorzitter en B.W. de Kanter, secretaris
Verslag van bij het tienjarig bestaan in 1895 gehouden roeiwedstrijden(Algemeen Handelsblad, 25-6-1895)
Vervolg van artikel in het Algemeen Handelsblad van27 februari 1927
De loods aan het Noorder Spaarne in 1909 gefotografeerd. Daarvoor beschikte men van 1898 tot 1908 over een drijvend schuitenhuis, dat was overgenomen van de ook in 1885 opgerichte Amsterdamse Studenten Roeivereniging Nereus
Het 25-jarig bestaan van de Roeivereeniging Het Spaarne werd ten aanschouwe van een talrijk publiek op de tribune van gevierd. De verschillende wedstrijden verliepen uitstekend, terwijl de fraaie verlichting van het clubgebouw en terras de feestvreugde bij avond verhoogden (De Prins,1910). [Zeilvereniging werd niet altijd meer expliciet vermeld].
Foto gemaakt in 1926 toen met proviand vertrok van de Friesche Varkensmarkt naar het Marisplein in Heemstede om het heien van de eerste paal voor het nieuwe clubgebouw mee te maken. Op de achtergrond nog de oorspronkelijke korenmolen de Adriaan, die 23 april 1932 jammerlijk zou afbranden

1927 Bouw en verhuizing naar een nieuw clubgebouw aan het Zuider Spaarne, Marisplein Heemstede

Uit: Heemstede Vooruit! 1890-1940-Van blekerijen en bloembollen naar forensen. HVHB,2017,pagina240
Het ontwerp van een nieuw Verenigingsgebouw voor Het Spaarne door architect Klaas Jonkheit, 1926. De eerste paal is op 22 mei 1926 geslagen.
Diner ter gelegenheid vaneen wisseling van de hoofdredactie bij het Haarlems Dagblad. Helemaal rechts zien we architect Klaas Jonkheit (1893-1986) die van 1926 tot 1972 commissaris was van de n.v.Lourens Coster, uitgeefster van het Haarlems Dagblad.Als architect ontwierp hij de gebouwen waarin het Haarlems Dagblad voor en na de Tweede Wereldoorlog was gehuisvest. Hij woonde zelf in een in 1923 door hem ontworpen villa Opbouw aan de Heemsteedse Dreef 299.
De vlag in top na gereedkoming van het nieuwe clubgebouw van roei- en zeilvereniging Het Spaarne

Bericht over de opening van het nieuwe clubgebouw voor Het Spaarne in het Algemeen Handelsblad van 27 februari 1927
Het Spaarne anno nu. Helaas is de oorspronkelijke toren intussen verdwenen.

De oorlogsperiode 1940-1945

Zowel in het gedenkboek uit 1985 als in de huidige uitgave van 2021 is aandacht besteed aan de moeilijke periode van de Duitse bezetting. Onder de houten vloer van de Loods zijn door het verzet wapens verborgen. Jaap Nienhuis (1906-1945) was behalve een sportheld ook een verzetsheld. Hij was een voortreffelijke roeier en mogelijk nog betere coach en zorgde er met Pim Adrian Jr. voor dat de acht in 1942 en 1943 de Head won in de eerste divisie. Weinigen hebben geweten dat hij zich ook met daadwerkelijk verzetswerk bezighield wat hij met de dood heeft moeten bekopen.

Portret van Jaap Nienhuis. Hij is in 1906 te Delft geboren, was planter van beroep en verbleef sinds 20 april 1940 met verlof uit Nederlands Oost-Indië in Heemstede, Rembrandtlaan 18. Hij was o.a. lid en succesvol coach van Het Spaarne . Na mei 1940 trad hij toe tot de Orde Dienst (OD) van het verzet. Op 13 januari 1945 is Nienhuis wegens spionage gevangen genomen en op 30 januari als gijzelaar voor het opblazen van een bunker in Utrecht gefusilleerd in de Utrechtse strafgevangenis
Blijvend eerbetoon aan voormalig Spaarnelid en coach Jaap Nienhuis (De Volkskrant, 21 maart 1945)
Luchtfoto van de gehele Spaarne-vloot die 1980 te water ging

Herdenking en viering 100 jaar Het Spaarne in 1985. Vanaf nu met predikaat Koninklijke

In het gedenkboek uit 1985 wordt ook ruim besteed aan de jubilea die in de loop van de tijd zijn gevierd, zoals het zilveren jubileum in 1910, het 50-jarig bestaan in 1935, het 60-jarig jubileum in 1945/1946, het 65-jarig jubileum in 1950 ,75-jarig jubileum in 1960.

18 juli 1950 was een heuglijk moment in de geschiedenis van Het Spaarne. De vereniging ontving die dag het predikaat koninklijk. Op bovenstaande foto zien we van links naar rechts burgemeester en beschermheer Van Rappard, voorzitter W. P. van den Berg en D,Geluk, wethouder in Haarlem

In 1985 bedroeg het ledental ongeveer 600 en was Het Spaarne daarmee de grootste roeivereniging van ons land. Het honderdjarig bestaan in op grootse wijze gevierde en duurde van medio april tot eind december. In de Loods aan het Marisplein werd een groots feest gegeven in de stijl van 1885 Er werd een publicatie gepresenteerd IJs en weder dienende waarin 15 Spaarne-leden het wel en wee van de roeiwereld uit de doeken hebben gedaan. Er zijn roeiwedstrijden gehouden, naast toertochten vele andere evenementen. In het Frans Halsmuseum is een expositie gehouden naar aanleiding van een prijsvraag voor een nieuw botenhuis die het verenigingsgebouw uit 1926/1927 zou kunnen vervangen. Tot de deelnemers behoorden ook enkele architecten die lid waren van Het Spaarne.

Het winnend ontwerp van een nieuw clubgebouw was van architect Peter Janssen. Hij zei daarover: Ik heb rekening gehouden met de omgeving, waardoor het als niet-dominerende constructie toepasbaar is in het landschap. Gestreefd is naar een rationale planorganisatie en een rationale bouwstructuur. De jus, tweede uitgangspunt zit vervolgens in de ruimtelijkheid van de verbindingen en de variatie in de begrenzingen, dat laatste met name waar binnen en buiten elkaar ontmoeten’. Andere ontwerpen waren afkomstig van A.L.Lourijssen uit Haarlem, ir. J.P.M.Beelen uit Driehuis, W.Vercouteren uit Heemstede, Haarlemmer Gerard Kneppers (met een opvallende piramide boven het water), bureau Simon Kruisman uit Haarlem. Voorts een futuristisch woongebouw van de Heemsteedse architect T.J.Jongh Visscher, terwijl G.J.van Delft uit Haarlem zich rechtstreeks had laten inspireren door de golfslag van het Spaarne. (Frans Keijsper,in het Haarlems Dagblad van 13 juli 1985). Men is overigens geenszins ongelukkig met het on 1927 in gebruik genomen botenhuis annexclubgebouw.

Vooromslag van SPAARNE, muziektheater uitgevoerd in de stadsschouwburg ter gelegenheid van het eeuwfeest van KR & ZV HetSpaarne,1985
Spaarne speelt revue Spaarne (Haarlems Dagblad, 9september 1985)
De Heemsteedse Courant van 20 september 1985 wijdde een uitvoerig hoofdartikel aan Prinses Margriet te gast bij feestvierend Spaarne. Op bovenstaande foto met voorzitter Richard Louwaard