(Ray Bradbury)

(Ray Bradbury)

LIBRARIANA         deel 1 (2006) In een nieuwe rubriek ‘librariana’  zullen actuele en historische opmerkelijkheden rondom het boek in het algemeen en de bibliotheekwereld in het bijzonder aan de orde komen.    Hans Krol

‘De verschijning van een bibliothecaresse’ Houtsnede van Frans Masareel (1889-1972) uit 1920 [collectie Bibliotheekmuseum]

Kop van artikel door Bea Bos gewijd aan Saskia de Bodt (1952), kunsthistorica en bijzonder hoogleraar illustratie aan de Universiteit van Amsterdam. De Boekenpost, nr. 109, sept/ok. 2010

Kop van artikel door Bea Bos gewijd aan Saskia de Bodt (1952), kunsthistorica en bijzonder hoogleraar illustratie aan de Universiteit van Amsterdam. De Boekenpost, nr. 109, sept/ok. 2010

Een van de grootste privébibliotheken is die van professor Richard A.Macksey, emeritus hoogleraar vergelijkende literatuurwetenschap aan de John Hopkins Universiteit in Maryland. De collectie omvat meer dan 75.000 boeken

Een van de grootste privébibliotheken is die van professor Richard A.Macksey, emeritus hoogleraar vergelijkende literatuurwetenschap aan de John Hopkins Universiteit in Maryland. De collectie omvat meer dan 75.000 boeken

De populaire professor Richard A.Macksey met pijp in zijn boekendomein. De waarde van de boeken varieert van 1 dollar tot meer dan 10.000 dollar. De totale waarde is geraamd op ruim 4 miljoen dollar.

De populaire professor Richard A.Macksey met pijp in zijn boekendomein. De waarde van de boeken varieert van 1 dollar tot meer dan 10.000 dollar. De totale waarde is geraamd op ruim 4 miljoen dollar.

‘First Lady’ LAURA BUSCH prefereert boeken boven Olympische Spelen Laura Bush, echtgenote van de Amerikaanse president George Bush, heeft zaterdag 11 februari in olympisch Turijn in gezelschap van haar dochter Barbara de Nationale en Universiteitsbibliotheek van Turijn bezocht. De ‘First Lady verkoos deze locatie boven de sportaccommodaties vanwege haar speciale interesse voor het onderwerp. Laura Bush is zelf bibliothecaresse. De bibliotheek voor literatuur en filosofie van de universiteit behoort tot de oudste van Italië. Erasmus van Rotterdam ontving hier in 1506 een doctoraat in de theologie waarnaar rector-magnificus Ezio Pelizzetti in zijn welkomstwoord refereerde. De Amerikaanse gasten schonken een verzameling van meer dan tweehonderd wetenschappelijke publicaties en klassieke boeken uit de Amerikaanse literatuur. Na haar bezoek ging Bush nog wel even langs bij de olympische ijsbaan, waar haar landgenoot Chad Hedrick favoriet was voor het goud op de5 kilometer. De schaatser stelde het hoge bezoek niet teleur, hij veroverde de olympische titel en kreeg daarvoor een warm applaus van de ‘First Lady’(1)

Laura Bush, in de jaren 70 bibliothecaresse bij de Dawson School leest voor uit het boek 'Read All About it' tijdens het jaarlijkse Texas Book Festival.

Laura Bush, in de jaren 70 bibliothecaresse bij de Dawson School leest voor uit het boek ‘Read All About it’ tijdens het jaarlijkse Texas Book Festival.

Laura en George W.Bush in gesprek met kinderen in de British Library, London, 2001 (foto Don Chung)

Laura en George W.Bush in gesprek met kinderen in de British Library, London, 2001 (foto Don Chung)

De Biblioteca Nazionale Universitaria van Turijn bezit o.a. het grootste deel van de nalatenschap van de Italiaanse componist Antonio Vivaldi. Bij elkaar de handgeschreven partituren, waaronder 296 concerten en 14 opera’s. Aangekondigd als het ‘grootste avontuur van de 21ste eeuw’ is musicoloog Alberto Basso met platenmaatschappij Naïve en Opus 111 in 2000 begonnen het grootste deel van deze werken op cd uit te brengen. Sedertdien zijn er 18 cd’s uitgebracht, met onder meer vier van die 14 opera’s. Veel van de belangrijkste bezienswaardigheden van Turijn liggen op en rond de Piazza Castello. Hier vindt men het Koninklijk paleis, de Koninklijke Bibliotheek en het Koninklijk Theater. Tijdens de Olympische Spelen was in de Biblioteca Reale  een expositie gewijd aan het universeel genie Leonardo da Vinci. Met name bevindt zich hier zijn wereldberoemde zelfportret uit 1516. In de Biblioteca Civica ofwel gemeentelijke openbare bibliotheek van Turijn waren extra boeken aangeschaft in de talen van de deelnemende landen. Deze konden gedurende de periode van de O.S. door zowel sporters als begeleiders gratis worden geleend. Enige tientallen personen hebben van deze service gebruik gemaakt. Het nieuwe hoofdgebouw van de Turijnse bibliotheek heeft een oppervlak van liefst 30.000 viermate meter en staat model voor de culturele bloei van deze Italiaanse stad. Laura Bush (geboren op 4 november 1946) bezocht de Southern Methodist University in Dallas, Texas, waar ze in 1968 afstudeerde. Hierna werkte zij tot 1969 tot 1972 als lerares aan een basisschool, eerst in Dallas, na verhuizing te Houston. In 1973 behaalde zij een ‘Master of Library Science’ aan de universiteit van Texas in Austin. Daarna kreeg ze een baan in een filiaal van de Houston Public Library, totdat ze het jaar daarop terugverhuisde naar Austin. Tot 1977 werkte ze als schoolbibliothecaresse bij Dawson Elementary School en ontmoette ze George Walker Bush. Het paar huwde in november 1977. Tijdens de periode dat ze haar dochters – een tweeling – opvoedde was Laura Bush als vrijwilligster bij diverse bibliotheekorganisaties betrokken o.a. bij de ‘Friends of the Midland Public Library’ en in het uitvoerend comité van de ‘Friends of Dallas Public Library.’ Tijdens een galadiner te Washington op 1 mei 2005 beklaagde Laura Bush zich over het gebrek aan spanning in het huwelijk met haar man sinds hij president is en zich dientengevolge een ‘Desperate Housewife’ te voelen. Tevens spotte ze met de bijna spreekwoordelijke problemen die haar echtgenoot heeft met de uitspraak van de Engelse taal. “In tegenstelling tot hem kan ik het woord ‘nuclear’ correct uitspreken.” Ze vroeg zich ook hardop af hoe het kan dat ze haar man, toch bepaald geen boekenwurm, heeft ontmoet, terwijl ze bibliothecaresse was. Mag president Bush niet bekend staan als een boekenwurm, volgens zowel Laura als een woordvoerder van het Witte Huis is hij tijdens vakanties bij tijd en wijle een “gretige lezer” die  “dol is op geschiedenis”. Tijdens de laatste Kerstvakantie in 2005 nam de president een paar zware pillen naar Texas mee. “Volgens het leeslijstje dat het Witte Huis bekend heeft gemaakt, liggen er boeken over de Amerikaanse strijdkrachten en Theodore Roosevelt op het nachtkastje van de Amerikaanse president. George Bush mag zich graag presenteren als een anti-intellectueel, luchtige lectuur leest hij volgens de opgave van het Witte Huis niet. Afgelopen zomer nam hij boeken over tsaar Alexander de Tweede en de griepepidemie van 1918 mee naar Crawford. Ook verdiepte hij zich in ‘Zout, een wereldgeschiedenis’ van Mark Kurlansky. De president leest bij voorkeur in het vliegtuig, tijdens weekends en voordat hij gaat slapen. “Ik lees, op een goede avond, wellicht twintig tot dertig pagina’s”, zei hij begin dit jaar in een interview. “Ik sport heel hard, en ik sta vroeg op. Het boek is min of meer een kalmeringsmiddel. Ik bedoel, er zijn misschien meer oude kerels zoals ik die naar bed gaan, het boek open doen en twintig pagina’s later onder zeil zijn.” Begin dit jaar las hij volgens het Witte Huis boeken over George Washington en de 18e-eeuwse Amerikaanse politicus Alexander Hamilton. Het dagblad The New York Times ontdekte echter dat er minstens één boek ontbrak op de officiële boekenlijst, zoals door het Witte Huis aan de pers verstrekt. De president had volgens de krant erg genoten van ‘Ik ben Charlotte Simmons’ van Tom Wolfe over een beschermde jonge vrouw die naar de universiteit gaat en daar kennis maakt met het wilde leven. Het boek dat de Amerikaanse president nu leest over Roosevelt gaat over diens jaren na het Witte Huis, maar daar moeten we volgens Bush’ woordvoerder geen conclusies uit trekken. Behalve met lezen besteedt de Amerikaanse president zijn vrije tijd tussen Kerst en nieuwjaar ook met het weghalen van kreupelhout, mountainbiken en muziek luisteren.” (2) ——————————————————————————————- Oud-dictator AUGUSTE PINOCHET van Chili: bibliofiel of bibliomaan? (3) Een bekende foto van Koen Wessing brengt de komst van de nieuwe barbaren in Chili feilloos in beeld: soldaten die stapels boeken op een brandstapel gooien. De foto is gemaakt in de Chileense hoofdstad Santiago in september 1973, vlak na de staatsgreep. Met hetzelfde fanatisme als waarmee politieke tegenstanders uit de weg werden geruimd stuurde de generaal zijn manschappen op pad om bibliotheken en boekhandels te plunderen teneinde deze te vrijwaren van communistisch gedachtegoed. Direct na zijn coup liet de generaal ruim 400 titels verbieden. Daaronder de Spaanse klassieker bij uitstek, de Don Quichote van Cervantes, met als motief dat dit boek “een verdediging van de burgerlijke ongehoorzaamheid inhoudt.” Het regime van Pinochet zou tot 1990 duren. Pas begin dit jaar is naar buiten gekomen dat de Chileense ex-president Auguste Pinochet behalve autoritair en een notoir ontduiker van belastingen ook een echte boekenfreak was De Chileense onderzoeksrechter Carlos Cerda legde beslag op de uitgebreide boekencollecties in zijn residentie ‘La Dehesa’ en zijn buitenverblijf ‘Los Boldos’ op110 kilometervan Santiago. De boekenkasten zijn inmiddels door de politie verzegeld en de inmiddels 90-jarige boekenfanaat kreeg huisarrest. De totale collectie zou volgens een eerste schatting wel eens zo’n honderdduizend exemplaren kunnen bevatten. Daartoe worden ook gerekend de 60.000 banden in de ‘Biblioteca Presidente Augusto Pinochet Ugarte’. In 1989 opgericht uit een privé-donatie van de president en verbonden aan de Academie van Oorlog. Deze instelling mag tot nader order geen boeken meer uitlenen. Volgens de eerste berichten omvat Pinochets’ boekencollectie tal van eerste drukken, bibliografische boeken uit Chili en het buitenland, rariora, door beroemdheden gesigneerde exemplaren, kostbare werken met gravures, een omvangrijke Napoleontische collectie en tot eenieders verrassing een bijna complet verzameling marxistische literatuur, dezelfde die hij in de septemberdagen van 1973 op straat liet verbranden. In 2005 werd in zijn huis een manuscript teruggevonden dat tijdens de dictatuur uit de Nationale Bibliotheek was verdwenen. Het betrof hier het handgeschreven manuscript van het Militair Dagboek van generaal José Miguel Carrera, één van de vaders van de onafhankelijkheid van Chili. Het handschrift uit het begin van de negentiende eeuw was door de erfgenamen van Carrera in 1974 nagelaten aan de Biblioteca Nacional, maar op een geheimzinnige wijze terecht gekomen in de slaapkamer van Pinochet, die er aanvankelijk niet over piekerde het waardevolle document af te staan. De bejaarde leider verklaarde zonder blikken of blozen dat het van hem was. Het object stond echter vermeld als vermist in de catalogus van de bibliotheek en staat thans weer op de plek waar het vandaan kwam. Dat geschiedde pas nadat opperbevelhebber Cheyre zijn bejaarde voorganger overreedde het terug te geven, na hem eerder te hebben “gecomplimenteerd” voor het feit dat Pinochet het document zorgvuldig al die jaren in bewaring had gehouden. Voornoemde rechter heeft een commissie van enkele vooraanstaande boekenexperts en juristen opdracht gegeven de waarde te taxeren, een inventarisatie te maken en waar mogelijk de herkomst te achterhalen. Ten aanzien van bibliotheken kan dit aan de hand van stempels worden vastgesteld, maar voor gestolen boeken uit privé-bibliotheken zal dat moeilijker zijn. De generaal zelf beweert alle boeken te hebben betaald. Nagegaan wordt of dat met staatsfondsen is gebeurd, dan wel simpelweg (in zijn opdracht) zijn gestolen De rest van zijn boeken mag Pinochet pas weer openslaan als een boekentaxateur de waarde heeft bepaald en waar mogelijk de provenance is vastgesteld. Volgens de laatste belastingopgave van Pinochet vertegenwoordigen de boeken een waarde van omgerekend ongeveer 9.600 euro. Pinochet in functie wilde niet versleten worden voor een domme militair. De Chilenen herinneren zich nog altijd zijn gevleugelde woorden: “Om tien uur ’s avonds lig ik in bed, meestal met een boek over filosofie, geschiedenis of politiek.” Deze maand is door een Amerikaanse onderzoeker meer dan 100 miljoen dollar opgespoord dat door Pinochet op geheime rekeningen in het buitenland was gezet.

De privébibliotheek van Pinochet

————————————————————————————————-  LOEKASJENKO SCHENKT WIT-RUSLAND NIEUW BIBLIOTHEEKGEBOUW De eigenzinnige leider van Belarus ofwel Wit-Rusland wordt door zowel de oppositie als het buitenland als een dictator beschouwd. President Aleksandr. Loekasjenko werd op zondag 19 maart met 82,6 procent van de stemmen als president herkozen. Bij zijn volgelingen heet hij liefkozend ‘Batka’, vadertje. De oppositie is ervan overtuigd dat zoals in het communistisch verleden van de Sovjet-Unie bij het tellen van de stemmen fraude is gepleegd. Net het oog op de verkiezingsoverwinning die bij voorbaat vast stond  schenkt Loekasjenko “zijn” land een nieuw gebouw voor de Nationale Bibliotheek die driehonderd miljoen dollar mag kosten. Oud-minister van onderwijs en voormalig rector Kozoelin, hardliner van de binnenlandse oppositie, heeft hierop gereageerd dat hij liever twintig goedkopere bibliotheken van 15 miljoen dollar elk in de verschillende delen van het land zou zien, dan één schitterend gebouw om mee te pronken. Hij voegde daaraan toe: “Iedereen weet wat het lot van dictators is: Ceaucescu, Milosevic, Saddam Hoessein. Drie keer raden wie de volgende is.” (4) ————————————————————————————————- Na Hay-on-Wye (UK) volgden wereldwijd nog 20 boeken-steden/dorpen. In 1961 erfde Richard Booth een verwaarloosd kasteeltje in Hay-on-Wye in Wales en stichtte hij midden in het dorp een antiquariaat. Andere boekwinkels kwamen en het onbekende plaatsje in Wales werd een begrip in de boekenwereld, met jaarlijks ongeveer een half miljoen bezoekers in een plaatje met ongeveer 1.300 inwoners, en 25 tot 30 antiquariaten. Dankzij Booth werd de plaats eind jaren zeventig van de vorige eeuw uitgeroepen tot “ World’s first Book Town”. Het idee is intussen elders met succes gerealiseerd in Redu (1984), waarna Becherel (1988) in Noord-Frankrijk en Montolieu (1989) in Zuid-Frankrijk volgden Tegenwoordig zijn er een twintigtal boekensteden (evenals Hay-on-Wye meestal dorpen op het platteland) verspreid over de gehele wereldbol. In ons land wordt Bredevoort sedert 1993 als zodanig gerekend, met een kleine 25 boekhandels en antiquariaten, alsmede enkele kunstgalerieën en ateliers. Jaarlijkse worden diverse evenementen georganiseerd door de Stichting Bredevoort Boekenstad. Drie “booktowns” vinden we nu in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Verenigde Staten, twee in Japan, Duitsland  en België (Damme in Vlaanderen en Redu in Wallonië) en één in de landen Zwitserland, Noorwegen, Nederland, Canada en Maleisië. Een volledige lijst is te vinden op de volgende site van het internet:  http://booktown.com/InternationalBKtowns.htm Boekensteden zijn voorts gepland in Three Pistols (Quebec, Canada), Kaapstad (Zuid-Afrika), Archer City (Texas, USA), Cheektowaga (nabij Niagara Falls, N.Y.), Towoomba en Bowral (Australië), Kuala Lumpur (Maleisië), Moffat (Schotland), Ulverston (Lake District, Engeland), een gemeente aan het Balatonmeer (Hongarije), Bad Salzenhausen (Duitsland) en Mugnanona (Italië). ******* BOEKENANTIQUARIATEN IN DE KANDA-WIJK VAN TOKYO De enige officiële “booktown” in Japan is Kembuchi bij Hokkaido, gespecialiseerd in antiquarische kinderboeken. Het centrum van de antiquariaten in Japan is echter sinds jaar en dag de Kanda-wijk in Tokyo, het Mekka van de Japanse intellectuelen en studenten. De  wijk ligt ongeveer in het midden van de Japanse hoofdstad en heet een boekentraditie van meer dan een eeuw. Men vindt hier een honderdtal uitgeverijen en boekhandels, die nieuwe boeken en tijdschriften verkopen, naast nog eens ongeveer honderd antiquariaten. Ofschoon er ook in Hongo, tegenover de universiteit van Tokyo, een wijk is met talrijke tweedehands-boekhandels, biedt de Kanda-wijk de grootste keuze. Het is niet onmogelijk dat zich nergens ter wereld zo’n concentratie van boekenantiquariaten is te vinden. Een voorraad van 100.000 boeken in één enkel is geen zeldzaamheid. Het totale bezit wordt geraamd op vier tot vijf miljoen boeken. Een aantal winkels is gespecialiseerd in bijvoorbeeld topografie, geschiedenis, literatuur, theater, zeldzame boeken, publicaties in westerse talen, landkaarten, oude tijdschriften en prenten. Men vindt hier ook boeken in vreemde talen. De meeste antiquariaten hebben 1 of 2 kasten met Engelstalige literatuur. Als grootste en beste winkel wordt wel  “Good Day Books” beschouwd. De oudste boekhandel in Kanda werd geopend in het begin van het Meidji-tijdperk (na 1880). Omstreeks 1900 vond men er al een 30-tal antiquariaten en stond de wijk al bekend als het voornaamste centrum voor de in- en verkoop van oude boeken. Bij de grote aardbeving van 1923 leed de buurt aanzienlijke schade en diverse boekenantiquariaten werden in de as gelegd. Maar de traditie bleek niet verslaan en na de aardbeving werden meer winkels geopend dan verwoest waren. Tijdens de Tweede wereldoorlog is de wijk gelukkig gespard gebleven voor geallieerde bombardementen. Na 1945 nam het aantal boekenwinkels toe en spreidde zich uit naar de aangrenzende Djimbo-tsjo wijk. Een reden voor de naoorlogse bloei was mede dat Japan aanvankelijk betrekkelijk weinig openbare bibliotheken kende – in 1968 nog slechts825 inhet gehele land – Bovendien geven Japanners als boekenliefhebbers er de voorkeur aan een eigen boekerij op te bouwen. Talrijke winkels in Kanda zijn nog altijd houten gebouwtjes. Deze zijn naast de kasten vol met hoge stapels vanaf de vloer opgestapeld, ideaal maar soms ook moeizaam voor snuffelaars. Naar schatting bezoeken circa 10.000 mensen dagelijks de boekhandels in Kanda, de laatste decennia is het aantal meisjesstudenten zichtbaar toegenomen. Ook buitenlanders worden in toenemende mate naar Kanda gelokt door een reputatie, die waarlijk internationaal mag heten. Elke herfst wordt tijdens de “Boekenweek” een tentoonstelling van antiquarische boeken georganiseerd, die jaarlijks minstens 200.000 bezoekers trekt. Terwijl de uitgeverijen en winkels voor nieuwe boeken hun zaken veelal drijven in moderne gebouwen, werken de handelaren in tweedehands-boeken voornamelijk in bouwvallige panden, die vaak te klein zijn om de steeds groeiende voorraden overzichtelijk op te slaan. Een aantal antiquaren heeft met een gezamenlijk kapitaal in de jaren tachtig van de vorige eeuw een nieuw gebouw laten oprichten dat de Kanda-wijk een eigentijdser aanzicht heeft gegeven. ————————————————————————————————- KHURSID NATIONAL LIBRARY IN MUZAFFARBAD (PAKISTAN) BIJ AARDBEVING VOLLEDIG VERWOEST Op 8 oktober 2005 vond een verwoestende aardbeving in Pakistan plaats. Op die fatale dag verdween de enige openbare bibliotheek van omvang in het Pakistaanse deel van Kashmir haast letterlijk in de grond. Alle 22 aanwezige bibliotheekmedewerkers kwamen daarbij om het leven, evenals een onbekend aantal gebruikers van de bibliotheek op het moment van de natuurramp. De aardbeving veroorzaakte onder meer twee reusachtige spleten in de aarde van de stad  Muzafarrabad, hoofdstad van het Pakistaanse deel van Kashmir. De Khursid National Library, dicht bij het epicentrum gelegen, is in een van de spleten gestort. De bibliotheek was in 1988 als openbare bibliotheek opgericht dankzij K.H.Khursid, de vroegere president en toenmalig leider van de oppositie in het Azad Kashmir Parlement. De instelling werd tot de verwoesting in 2005 dagelijks door tussen de 150 en 200 mensen bezocht en men meldde trots dat circa 50% van de lezers van het vrouwelijk geslacht was. Ten tijde van de destructie telde de bibliotheek meer dan 60.000 boeken. Als één van de waardevolste publicaties gold het 200 jaar geleden in het Sanskriet geschreven werk ‘Raj tirangni’: de geschiedenis van de verschillende rassen van Kashmir, door Kalhan Pandit. De zogeheten ‘Kashmir collectie’ bevatte behalve boeken ook manuscripten, tijdschriften , microfilms en ongeveer 40.000 documenten met betrekking tot de geschiedenis van Jammu en Kashmir en zijn vrijheidsbeweging. Deze verzameling werd niet slechts  bezocht door mensen uit Pakistan en India, maar ook door geleerden uit de Verenigde Staten en andere delen van de wereld, die zich met de historie van Kashmir bezighouden. Een belangrijk project waaraan men al jaren werkte was betrof een ‘Directory of the martyrs of Jammu and Kashmir from 1988 to1999’. In dit overzicht van 1.500 pagina’s waren al biografische schetsen bijeengebracht van duizenden slachtoffers van de Pakistaanse strijd om Kashmir tegen “bezettingsmacht” India. De ramp eiste alleen in Muzaffarabad naar schatting 11.000 levens. Het bericht van de lokale bibliotheekramp haalde bij mijn weten niet de kolommen van de Nederlandse dagbladen. Wat nog aan boeken in deze regio resteert bevindt zich voornamelijk in de bibliotheek van de universiteit van Azad Jammu en Kashmir – ook te Muzaffarabad – is beschadigd maar niet verwoest. Ook de staf van deze instelling heeft de aardbeving overleefd (5) ————————————————————————————————- NIEUWE DIENSVERLENING VAN ENGELSE BIBLIOTHEKEN: BOEKEN OP RECEPT “Steeds meer Engelse bibliotheken aan een nieuwe dienstverlening onder de titel ‘books on prescription’. Boeken op recept is gebaseerd op de gedachte dat kleinere klachten van depressieve aard door zelfhulp verholpen kunnen worden.  Bibliotherapie Het project is in eerste instantie in 2003 uitgevoerd in Cardiff waar plaatselijke organisaties voor geestelijke volksgezondheid werden geconfronteerd met een (te) groot aanbod van cliënten, waarvan een groot deel gebaat zou zijn met enige vorm van zelfhulp. Vanuit eerdere goede ervaringen met bibliotherapie is vervolgens een lijst van boeken opgesteld op het gebied van depressiviteit, paniekstoornissen, milde fobieën, stress, faalangst, eetstoornissen, gokverslaving enz. Dit betrof geen fictie, maar de soort boeken die een duidelijk stap voor stap plan van aanpak presenteren. Met recept naar bibliotheek De Cardiff Public Library werd gevraagd deze boeken in voldoende exemplaren aan te schaffen op de centrale en filialen. Huisartsen en andere specialisten zijn op de hoogte van dit aanbod en kennen de titels en sturen hun patiënten met een officieel recept. In dit geval niet naar de apotheek, maar naar de bibliotheek. Het project was een groot succes. In het eerste half jaar werden al 1600 recepten uitgeschreven. Inmiddels vindt het project in tientallen Engelse bibliotheken navolging. Met de WMO op komst ook iets voor Nederlandse bibliotheken?” Een voorbeeld van een bibliotheek met de ‘books on prescription’ service is Plymouth “(6). Zie de informatie de website van de Plymouth Library; Book Prescrption Scheme.   ——————————————————————————————-  ‘RESTEN BIBLIOTHEEK IN ALEXANDRIë’ “Poolse en Egyptische archeologen claimen dat ze resten hebben gevonden van de befaamde bibliotheek van Alexandrië. Deze week maakten ze bekend dat bij de opgravingen in de Brucheon-regio in de Nijldelta een complex van dertien hallen is gevonden die tweeduizend jaar geleden als auditoria gebruikt kunnen zijn. In het midden ervan zijn reeds resten van een verhoogd podium ontdekt vertelde de Nederlandse egyptologe dr. Willeke Wendrich van de Universiteit van Californië deze week tegen BBC online. Volgens de overlevering vestigde Alexander de Grote zich rond 220 voor Christus in de Nijldelta en bouwde er de hoofdstad van zijn rijk. Daarbij werden onder meer de legendarische vuurtoren van pharos en een grote bibliotheek gebouwd die tevens als universiteit diende. Mogelijk brandde Julius Caesar de stad en de bibliotheek plat.” (7) ————————————————————————————————-RECENTE BEDREIGINGEN: WORMEN  VOOR BOEKEN EN ASBEST VOOR BIBLIOTHEEKPERSONEEL Worm eet zich door boeken maar laat brieven Einstein met rust Jeruzalem – Boekenwormen hebben zich in de nationale bibliotheek van Israël door honderden boeken gevreten. Een waardevolle collectie brieven van Albert Einstein lieten ze echter links liggen. Dat heeft de bibliotheek gisteren gemeld. De larve van de houtwormkever werd drie maanden geleden ontdekt in de pagina’s van een 19e-eeuws joods boek (8). 700.000 door asbeststof verontreinigde boeken in Bibliothèque Nationale de France De Nationale Bibliotheek in Parijs weet niet wat te doen met een groot aantal verontreinigde documenten. Onlangs lekte uit dat een aanzienlijk deel van de Bibliothèque Nationale de France (BNF) asbeststof bevat. Dat kwam vorig jaar aan het licht tijdens de controle van de luchtkwaliteit, zo staat in een rapport. Nader onderzoek wees uit dat meer dan 700.000 documenten dusdanig zijn besmet, dat zij een gevaar vormen voor de gezondheid van de medewerkers. De BNF claimt een exemplaar in huis te hebben van ieder boek of tijdschrift dat ooit in druk in Frankrijk verschenen is. Zo’n 13 miljoen documenten telt haar collectie, die is verspreid over verschillende vestigingen in Parijs. Alle 700.000 besmette documenten (zo’n 21 kilometer boekenplank) bevinden zich in de hoofdvestiging – de in1996 ingebruik genomen Bibliothèque François Mitterand aan de zuidoever van de Seine. Maar hoe kon het dat juist hier asbest werd ontdekt terwijl in het kolossale gebouw zelf geen vezel van de kankerverwerkende stof verwerkt zit? Uit een interne rapportage, waarop het dagblad Libération de hand wist te leggen, blijkt dat alle besmette documenten afkomstig zijn uit een depot in het even buiten gelegen Versailles. Dat dit depot vol asbest zat, was wel bekend. Zo verschenen er vanaf 1981 met regelmaat alarmerende berichten over neerdwarrelende asbestvlokken. ‘De normen waren misschien anders dan in1996’, zo stelt de interne rapportage, ‘maar de besmetting was overduidelijk’. Uit de rapportage blijkt dat de vraag naar een eventuele ontsmetting voorafgaand aan de verhuizing naar de Mitterand-bibliotheek in 1996 diverse keren aan de orde is geweest. Een onafhankelijk laboratorium bevestigde daarvan de noodzaak. Omdat de toenmalige directie van de BNF een schoonmaakactie veel te duur vond, gelastte zij een tweede onderzoek. Daar kwam uit dat de hoeveelheid vrijgekomen asbest ‘verwaarloosbaar’ was en ontsmetting niet noodzakelijk. ‘Een overhaaste en onjuiste beslissing’ zo stelt het interne rapport. De zittende directie van de BNF beaamt dat de beslissing ‘leunde op een analyse die de toenmalige directie ten onrechte als geruststellend heeft aangemerkt.’ Maar volgens Laurela Haye, vertegenwoordiger van een van de vier vakbonden die leden hebben in de Mitterand-bibliotheek, treft ook de huidige directie blaam. Aanvankelijk deden ze alles om de zaak te minimaliseren, zegt zij in haar werkkamer in de Tour des Lettres – één van de vier enorme glazen torens van het gebouw. Toen de asbest eenmaal was ontdekt, gold voor alle medewerkers een spreekverbod, maar ook de directie zelf bleef zwijgen, terwijl iedereen om informatie zat te springen. Verderop in het gebouw blijkt dat de directie nu wel zorgt voor voorlichting. Flyers leggen de bezoekers uit dat de besmette documenten slechts een klein percentage vertegenwoordigen van de opgevraagde boeken. De schoonmaak van de collectie duur zeker een jaar. Naast de BNK kent Parijs ook andere asbestproblemen in de200 meterhoge Tour Montparnasse en de universiteit Jussieu. In beide gebouwen is nog geen begin gemaakt met de verwijdering. Het in een Franse haven voor anker liggende vliegdekschip de Clemanceau mag niet in India worden gesloopt. Voor het met asbest besmette cruiseschip Le Norway dat in Bangladesh zou worden afgebroken geldt hetzelfde (9). VERSCHEIDENE VAN DE BESTE BIBLIOTHEKEN IN DE VERENIGDE STATEN BEZITTEN BOEKEN DIE GEBONDEN ZIJN MET MENSELIJKE HUID De Brown Universiteitsbibliotheek in het Amerikaanse Providence bezit een wel zeer opmerkelijk anatomieboek. De band voelt niet anders aan als van een leren band. Het geheim is dat de band van menselijke huid is gebonden. Dezelfde instelling beschikt over nog twee van dergelijke banden van twee 19e eeuwse edities van “The Dance of Death”. Uit een voorlopig onderzoek is gebleken dat veel meer Amerikaanse bibliotheekinstellingen over dergelijke boekbanden beschikken. Ofschoon dit tamelijk bizar en wreed lijkt schrijft Laura Hartman, van de National Library of Medecine in Maryland, dat het in de voorbije eeuwen niet ongewoon was de menselijke huid voor speciale boekbanden aan te wenden ten behoeve van particuliere boekenverzamelaars. Sommigen waren arts en konden vanuit hun professie eenvoudig over huid beschikken van geamputeerde lichaamsdelen met name van lijken die niet door een familielid zijn opgeëist. Zij vonden menselijk leer als zodanig relatief goedkoop, duurzaam en waterbestendig. In andere gevallen verkregen vermogende bibliofielen menselijk huidweefsel van criminelen die ter dood waren veroordeeld of van in armenhuizen overleden personen. De Boston Athenaeum library heeft een exemplaar uit 1837 van George Walton’s Memoirs, gebonden met zijn eigen huid – Walton was gespecialiseerd in het overvallen van reizigers.De Cleveland Public Library beschikt over een koran die afkomstig is van zijn laatste privé-eigenaar, een Arabische stamleider. Vermoedelijk heeft de moslem zich hiermee onsterfelijk willen maken. Nog talrijke andere voorbeelden zijn intussen bekend. In de meeste gevallen zijn universiteiten en bibliotheken aan dit soort boekbanden gekomen via donaties of als deel van een aankoop. Geen van de ondervraagde instellingen zou uit ethische overwegingen een dergelijk boek uit Nazi-Duitsland willen hebben. De Harvard Law School Library kocht meer dan een halve eeuw geleden voor slechts  $ 42,50 dollar een Spaans boek uit 1605 dat als handboek diende voor Spaanse advocaten. Pas beginjaren negentig toen het boek werd aangevraagd ontdekte men een notitie aan de binnenzijde van de boekband met de mededeling dat het opnieuw was gebonden met de huid van een man, genaamd Jonas Wright. Bij familie van deze persoon is DNA afgenomen, doch een match bleek niet mogelijk omdat het DNA materiaal op de boekband intussen was afgestorven en aldus onvoldoende bruikbaar (10). Over “De Pelle Humana” – Boeken gebonden in mensenhuid, schreef boekenkenner Ed Schilders een uitvoerig artikel van 16 pagina’s die staat gepubliceerd op de zeer aanbevolen website van Cubra Cultureel Brabant.

——————————————————

De leeszaal. Schilderij door Heinrich Lucas Arnold (Deutsches   Historisches Museum)

De leeszaal. Schilderij door Heinrich Lucas Arnold (Deutsches Historisches Museum)

JOOST RITMAN KOOPT ‘HUIS MET DE HOOFDEN’ AAN DE KEIZERSGRACHT Het leven van zakenman en bibliofiel Joost Ritman, net 65 geworden, is er een van toppen en dalen. Zijn gnostische bibliotheek, de Bibliotheca Philosophica Hermetica (BPH), is in vakkringen bekend over de hele wereld. De collectie is op het adres Bloemstraat 13-19  in de Amsterdamse Jordaan gehuisvest. De collectie telt 20.000 gedrukte boeken en handschriften op het terrein van de christelijk-hermetische filosofie. Vorig jaar kocht de Nederlandse Staat de kern ervan voor 19 miljoen euro. Het monumentale grachtenpand ‘Huis met de Hoofden’ met Renaissancegevel werd gebouwd in 1622,  en is ontworpen door Hendrik de Keyser maar vermoedelijk uitgevoerd door diens zoon Pieter, in opdracht van Nicolaas Sohier. Deze laatste verkocht het pand in 1434 verkocht aan de vermogende wapenhandelaar Louis de Geer. In de 17e eeuw woonde hier enige tijd de Tsjechische pedagoog en denker Amos Comenius. Het huis is thans door de gemeente Amsterdam verkocht aan de heer J.R. Ritman. Deze wil hier congressen en exposities houden en er in de toekomst een deel van de hermetische bibliotheek onderbrengen. Zijn ideaal is dat het Huis met de Hoofden zal uitgroeien “tot een platform en een ontmoetingsplaats in de hedendaagse belangstelling voor spiritualiteit” (11). Tot besluit: wist u dat……. Dit jaar zijn op 5 maart in Los Angeles voor de 78ste keer de jaarlijkse Oscars als hoogste Amerikaanse filmonderscheidingen uitgereikt. Het beeldje wordt sinds 1932 Oscar genoemd, omdat Margot Herrick, destijds bibliothecaresse van de Academy, het afgebeelde mannetje als twee druppels water op haar oom Oscar vond lijken (12). ——————————————————————————————-

De spectaculaire nieuwe Nationale Bibliotheek in Minsk

BRONNEN (1)  Haarlems Dagblad, 13 februari 2006. (ANP/SID). (2)  “Bush leest zware pillen voor het naar bed gaan”; door Ans Bouwmans, in: Haarlems Dagblad, 30-12-2005. (3)   De Volkskrant, 3-3-2006; Elsevier, 4-3-2006; El Pais (Internacional), 19-1-2006. [Pinochet se quenda sin libros; Un juez chileno ordena el embargo de las bibliotecas del ex dictator]. (4)   Haarlems Dagblad, 21 maart 2006. (5)   American Libraries online; Informatieprofessional. (6)   Vereniging van Openbare Bibliotheken [Nulnummer Internationaal Bibliotheeknieuws]. (http://www.debibliotheken.nl/content.jsp?objectlid=6489). (7)   De Volkskrant, 15-05-2004. (8)   Spits, 15-0-2005 [persbericht AP]. (9)   Dagblad Trouw, 17-02-2006: Bieb met21 kilometerasbestboeken; door Marijn Kruk. (10) M.L.Johnson: Some of nation’s best libraries have books bound in human skin. In: BostonNews, January 7, 2006. (11)  N.R.C., 27-02-2006 en NRC, 04-03-2006. (12)  Rails, nummer 2, 2006; Wikipedia: Academy Award.  Hans Krol

Promotiekaart uit de Verenigde Staten

Promotiekaart uit de Verenigde Staten

Hans Krol als spreker in 'de Componist', Haarlem (2006)

Hans Krol als spreker in ‘de Componist’, Haarlem (2006)

In komende afleveringen onder meer: –  Recente vondsten in archiefinstellingen en bibliotheken –  De duurste aankoop ooit op een internationale boekenveiling voor 8,1 miljoen dollar nu in Bibliotheca Augusta te Wolfenbüttel en kostbaarste schenking aan K.B. van een getijdenboek getaxeerd voor  6 miljoen euro. –  Nu 49 boeken van 42-regelige Gutenberg-bijbel (van de 180 gedrukte exemplaren) bekend.

Uitzonderlijke drukte voor de Universiteitsbibliotheek van Uppsala

Uitzonderlijke drukte voor de Universiteitsbibliotheek van Uppsala

– Het beroep van bibliothecaris/esse: van minste stress omstreeks 1970 tot meeste stress blijkens recent Brits onderzoek.  ==================================================== FOTO’S BIBLIOTHEEKMUSEUM IN STIJLKAMER VAN CENTRALE OPENBARE BIBLIOTHEEK AMSTERDAM, JULI 2003

Eerste folder Bibliotheekmuseum uit 1976

Eerste folder Bibliotheekmuseum uit 1976

 

Uit: Groot museumboek. Meulenhoff/Landshoff, 1980.

Uit: Groot museumboek. Meulenhoff/Landshoff, 1980.

Uitnodigingslaart opening bibliotheekmuseum in centrale openbare bibliotheek, Prinsengracht 587

Uitnodigingskaart opening bibliotheekmuseum in centrale openbare bibliotheek in 1999, Prinsengracht 587, Amsterdam

 biblio

Hans Krol bekijkt oude titelcatalogus in bibliotheekmuseum, openbare bibliotheek Amsterdam

Hans Krol zittend in Biblliotheekmuseum

Hans Krol zittend in Bibliotheekmuseum

 

Het bibliotheekmeubilair ten dele afkomstig uit de vroegere openbare bibliotheek Doetinchem

Het bibliotheekmeubilair ten dele afkomstig uit de vroegere openbare bibliotheek Doetinchem. In het midden van de leestafel waren inktpotjes aangebracht.

antieke leestafel en oude bodjes 'inlichtingenbureau' en 'cataloguskamer'.

antieke leestafel en oude bodjes ‘inlichtingenbureau’ en ‘cataloguskamer’.

Kast met biblio-curiosa, links een bibliotheekbankje en rechts deel van houten catalogusbakken

Kast met biblio-curiosa, links een bibliotheektrapje en rechts deel van houten catalogusbakken

Hans Krol met onder een noekenkist van de Reizende Bibliotheken en daarboven van boekenhulp vanuit de Verenigde Staten na de Tweede Wereldoorlog

Hans Krol met onder een boekenkist van de Reizende Bibliotheken en daarboven van boekenhulp vanuit de Verenigde Staten na de Tweede Wereldoorlog

Voor 1999 was het bibliotheekmuseum gehuisvest in het gebouw van het Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum aan de Taco Scheltemastaat in Den Haag

Voor 1999 was het bibliotheekmuseum gehuisvest in het gebouw van het Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum aan de Taco Scheltemastaat in Den Haag. Op de achtergrond een glas-in-lood raam in stijlkamer bibliotheek Amsterdam

Rechts een boekenkar in het bibliotheekmuseum

Jolanda Slot-Krol bij twee boekenkisten en een boekenkar in het bibliotheekmuseum

Boekenkast met portretten en curiosa, zoals rechtsboven een bordje STILTE

Boekenkast met portretten en curiosa, zoals rechtsboven een bordje STILTE

Speciale editie over het bibliotheekmuseum van 'The Library Newspaper'

Speciale editie over het bibliotheekmuseum van ‘The Library Newspaper’

Hans Krol and American collector of librariana Norman Stevens (former director of Storrs University Library in Connecticut and director of the Molesworth Institute in the Library Museum Amsterdam

Hans Krol and American collector of librariana Norman Stevens (former director of Storrs University Library in Connecticut and director of the Molesworth Institute) in the Library Museum Amsterdam

Hans Krol met Norman Stevens uit Storrs, Connecticut, en diens echtgenote tijdens bezoek aan bibliotheekmuseum in openbare bibliotheek Amsterdam

Hans Krol met Norman Stevens uit Storrs, Connecticut, en diens echtgenote tijdens bezoek aan bibliotheekmuseum in openbare bibliotheek Amsterdam

Zolder

Heemsteedse (bibliotheek)zolder herbergt literaire schatten. Uit: Haarlems Dagblad van 27 juni 2000

Hans Krol in bibliotheekmuseum Heemstede (foto Hnas Bartels)

Hans Krol in bibliotheekmuseum Heemstede (foto Hans Bartels)

Hans Krol in bibliotheekmuseum Heemstede (foto Hans Bartels)

Hans Krol in bibliotheekmuseum (foto Hans Bartels)

Hans Krol in bibliotheekmuseum Heemstede (foto Hans Bartels)

Hans Krol in bibliotheekmuseum Heemstede (foto Hans Bartels)

Hans Krol in bibliotheekmuseum Heemstede (foto Hans Bartels)

Hans Krol in bibliotheekmuseum Heemstede (foto Hans Bartels)

Hans Krol voor vakbibliotheek

Hans Krol voor vakbibliotheek

Hans Krol in zijn privébibliotheek over bibliotheken (foto's Hans Bartels)

Hans Krol in zijn privébibliotheek over bibliotheken (foto’s Hans Bartels)

In 2015 verschenen prentbriefkaart met collage van boekencollectie (circa 20.000 exemplaren) gewijd aan de geschiedenis van boeken en bibliotheken

In 2015 verschenen prentbriefkaart met collage van boekencollectie (circa 20.000 exemplaren) gewijd aan de geschiedenis van boeken en bibliotheken

hanskrol2

In Bibliotheca Heemstediana

Hans Krol ontving deze boektaart 18 mei 2014 bij gelegenheid van zijn 71ste verjaardag

Hans Krol ontving deze boektaart mèt boekenworm op 18 mei 2014 bij gelegenheid van zijn 71ste verjaardag.