‘De bibiothecaris’ door Arcimboldo

LIBRARIANA      deel 2 In aansluiting op een bericht in “librariana; deel 1”, dat verscheidene van de beste bibliotheken in de Verenigde Staten boeken bezitten die gebonden zijn met menselijke huid volgt thans nog een actuele aanvulling. Op 10 april 2006 berichtte BBC News dat in Noord-Engeland een boek was gevonden waarvan de band is vervaardigd van menselijke huid. Dat werd wereldkundig gemaakt door de politie van West-Yorkshire. Het ongeveer 300 jaar oude boek werd gevonden in het centrum van de stad Leeds. Het grotendeels Franstalige werk bevat ook handgeschreven teksten in zwarte inkt. Het boek werd na een inbraak door de dief op straat gedumpt omdat hij er niets in zag. De dader kon worden aangehouden. Via foto’s van het boek in kranten en op websites is de rechtmatige eigenaar gevonden. Bovenstaand bericht werd op diverse weblogs die zich bezighouden met boeken, communicatie en criminaliteit overgenomen. Enigszins opmerkelijk leverde de Yorkshire-politie zelf voor het volgende commentaar: “In bepaalde periodes in de geschiedenis was het niet ongewoon om de kaft van een boek te maken uit mensenhuid. De techniek heet antropdermische bibliopegie (1) en was niet ongewoon ten tijde van de Franse Revolutie (1789-1799) bijvoorbeeld en ook in de rest van de 18e en 19e eeuw werd het regelmatig gedaan. Toen werden de moordzaakverslagen gebonden in huid van de moordenaar. In de 20ste eeuw verdween de techniek al werden de nazi’s er tijdens Wereldoorlog II wel van verdacht de huid van holocaustslachtoffers te gebruiken.” (1) Bibliopegie is de oude benaming van de kunst van het boekbinden.

HERINNERINGEN VAN EEN BIBLIOTHECARESSE UIT BLOEMENDAAL Het aantal bibliothecarissen dat zijn herinneringen voor publicatie aan het papier heeft toevertrouwd is gering. Een enkele “grote” Britse, Amerikaanse, Scandinavische en Franse collega. Ik noem als voorbeeld van Charles H. Compton: Memories of a librarian (St. Louis, 1954). Vanuit het Duitstalige gebied is wellicht de meeste autobiografische vakliteratuur te vinden. Enkele publicaties betreffen: – Wilhelm Erman (o.a. U.B. Berlijn, Breslau, Bonn): Erinnerungen. 1994. – Otto Hartwig (Marburg): Aus dem Leben eines deutschen Bibliothekars: Erinnerungenund biographische Aufsätze. 1906 – Werner A.Kleye: Mein Traumberuf war es nicht: aus den Erinnerungen einesBerliner Bibliothekars. 1990. – Richard Kukula (Oostenrijks bibliothecaris; was directeur van UB Praag): Erinnerungen eines Bibliothekars. 19925. De Duitse letterkundige Günter de Bruyn verhaalt levendig en boeiend over zijn jaren als censuur-bibliotheekmedewerker in Oost-Berlijn in “Veertig jaar; verslag van een leven” (Arbeiderspers, 2002: Privé-domein 246) De Vlamingen liggen op dit gebied duidelijk voor op de Hollanders. In 1976 verscheen van Ger Schmook (1898-1985), in leven directeur van de Stedelijke Bibliotheken in Antwerpen “Stap voor stap langs kronkelwegen”, boeiend geschreven memoires in liefst 700 bladzijden. Zijn voorganger, de letterkundige Lode Baekelmans, publiceerde in 1931 “Aantekeningen van een boekenwurm”. Meest bekend is de publicatie van de flamboyante Herman Liebaers: “Meestal in opdracht; Brusselse kant-tekeningen van een bibliothecaris” (1982), een boek met tevens een Franse en Engelstalige editie. Liebaers was hoofdconservator van de Bibliotheca Albertina, de Koninklijke ofwel Nationale Belgische Bibliotheek, was voorzitter van IFLA en betrokken bij de bouw  van bibliotheken in Brussel, Genève, Parijs en Teheran. Hij eindigde zijn loopbaan (van 1974 tot 1981) als grootmaarschalk aan het hof van koning Boudewijn, sindsdien als ere-grootmaarschalk. Liebaers was de eerste die in de krant “De Morgen” uitsprak dat prins Filip ten enen male volstrekt ongeschikt is voor het koningschap: “Hij kan het niet, hè, een droevig geval. Hij loopt als een hondje mee, handjes schudden.’ [Sindsdien was Liebaers persona non grata aan het hof]. In 1991 verscheen een vervolgdeel met herinneringen onder de titel ‘Van boek tot kroon’.

Vier jaar na zijn overlijden werden de memoires van de Amsterdamse boekgeleerde en U.B.bibliothecaris Herman de la Fontaine Verwey gebundeld onder de titel: “De verdwenen antiquaar; herinneringen van een bibliothecaris” (De Buitenkant, 1993). Weliswaar geen autobiografie maar erudiete fragmenten van een boeiend leven met boeken. Herinneringen in boekvorm van “gewone” bibliothecaressen lijken overigens nog zeldzamer. Ik beschik over twee exemplaren van een in1975 ineen oplage van 300 exemplaren uitgegeven boekje met toepasselijke titel “Stilte”, dat anekdotische herinneringen aan de “dodelijke sleur van het bibliotheekwerk” bevat van Elly Knippenberg (geb. 1915), sinds 1935 bibliothecaresse, onder andere in het Noord-Brabantse Valkenswaard.

Thans verscheen in een beperkte oplage met ongeveer 25 illustraties: “Dat gaat niemand lezen! 35 jaar met de neus in de boeken; herinneringen uit de bibliotheektijd van A.C. van Hall-Cannegieter” (Bloemendaal, maart 2006). Aanleiding om haar bibliotheekloopbaan vast te leggen was een artikel in het Haarlems Dagblad van 5 december 2005 “Zelfdenkende’ kast voor bibliotheekboeken; onbemande bibliotheek komt er aan”. De schrijfster werd geboren in Haarlem als dochter van de schrijver en publicist H.G. Cannegieter. Met het gymnasiumdiploma op zak, zonder examen vanwege de hongerwinter 1944/1945, raadde haar ouders aan de bibliotheekopleiding te volgen. “Zelf zag ik daar niet zoveel in, want bibliothecaressen werden in boeken, toneelstukken en film altijd voorgesteld als oude vrijsters met haar in een knot, wratten op de wang, een ouderwetse bril op en onflatteuze kleding aan”. De opleidingsplaatsen in Haarlem waren bezet, maar in de hoofdstad was nog plaats en dat veranderde de situatie, “want Amsterdam was the place to be”. Een bezwaar was het forenzen in overvolle treinen en als jongevrouw ontkwam je in die tijd niet aan billenknijpers. Ze werd geplaatst in de Centrale bibliotheek Keizersgracht 444 en werd voor de helft van de tijd werd verder het filiaal Roelof Hartplein toegewezen. Het was de gewoonte het zogeheten “hinauflesen” te betrachten. Bijna altijd tevergeefs werd getracht lezeressen uit betere kringen die voor een eenvoudige roman kozen een “beter” boek te laten meenemen. Datzelfde werd geprobeerd bij een heer die wat vaag lachte maar het bij zijn simpele Engelse roman liet. Later bleek het de toenmalig voorzitter van de Eerste Kamer te zijn. “De directrice, mejuffrouw Gebhard, was een ‘lady”, die altijd een pelerine omgeslagen had. Ze was mijlenver boven ons verheven en ze groette ons wel vriendelijk, maar een echt gesprek voerde ze niet met ons. Eens had een vriendje van mij haar een brief gegeven met het verzoek die aan mij te geven, ik herinner me nog de ironische blik, waarmee ze mij de brief gaf”. De opleiding werd de volgende jaren vervolgd in de Haarlemse Stadsbibliotheek en omdat directeur P.V.de Wit in 1948 oprichter was van de openbare bibliotheek te Heemstede tevens in deze gemeente. De toenmalig directeur was een erudiet man met een grote sociale inslag en werd door het personeel op handen gedragen. Vanwege zijn sociale gevoel stelde hij een aantal “kneusjes” aan, welke mensen vanwege een lichamelijke of geestelijke handicap in het bedrijfsleven nimmer een baan zouden vinden. “Ook waren er intelligente zonderlingen, ongetrouwde mannen, die in het sociaal verkeer elders niet goed zouden kunnen meekomen”. In 1947 werd het jubileum van het 35-jarig bestaan van de stadsbibliotheek gevierd met een groot feest, een boekententoonstelling en een gedenkuitgave. Omdat de winter zo streng was en centrale verwarming nog ontbrak, was de bibliotheek vanaf 17 februari gedurende een maand enkel ’s ochtends geopend. Voor de catalogus werd nog gewerkt met de handgeschreven teksten in langwerpige fiches, met schroefjes samengebracht in de aldus geheten Leidse boekjes, later vervangen door de bekende kaartcatalogus, zoals men nu alweer jarenlang gewend is aan een geautomatiseerd systeem. Een geliefd baantje was toezicht houden in de studiezaal, waar je op een podium zat om zo iedereen goed in de gaten te kunnen houden. Bezoekers moesten hun jassen in de garderobe en tassen aan het bureau inleveren. Er kwamen veel studenten en dat leidde een enkele keer tot een huwelijk. Voorjaar 1948 slaagde zij met de andere leerlingen voor het assistentsdiploma van de Centrale Vereeniging voor Openbare Leeszalen en Bibliotheken. Sommigen gingen door voor het directeursdiploma.  Zij solliciteerde en werd voor ruim drie maanden aangesteld in de gemeentelijke bibliotheek van Heemstede (gevestigd in villa “De Meerlhorst”), later verlengd tot 15 november. Het salaris bedroeg 150 gulden per maand en moest in een loonzakje in het Raadhuis worden afgehaald bij de gemeentesecretaris. Op 15 november 1948 volgde tot 1954 een aanstelling bij de bibliotheek van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen in het indrukwekkende Trippenhuis te Amsterdam. De sfeer was enigszins vergelijkbaar met het Bureau Volkskunde van Meertens,  bij een groot lezerspubliek bekend dankzij “Het Bureau” van Voskuil. Intussen getrouwd in 1951 [mr. Beppo van Hall, eerst bibliothecaris van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, later van het Vredespaleis] volgde in 1955 een nieuwe baan, nu bij de door voornoemde heer De Wit (na zijn pensionering) opgerichte openbare bibliotheek in Zandvoort. Het werk kon ten dele thuis in Amsterdam worden gedaan. Een vrachtrijder kwam geregeld met houten kisten vol boeken, ten dele afkomstig van een winkelbibliotheek, die gecatalogiseerd moesten worden. Het aanvankelijk tijdelijk bedoelde dienstverband zou uiteindelijk tot 1970 zo’n 15 jaar duren. “Ik werd per uur betaald. Dat begon met ƒ 2,50 per uur. Maandelijks leverde ik de lijst met gewerkte uren, halfuren  en kwartieren in.  In de vakanties en bij ziekte verdiende ik dus niets” Later kreeg ze ook uitleendiensten en verhuisde de bibliotheek met meer ruimte naar het Gemeenschapshuis op het Schoolplein. In de zomer kwamen daar veel Duitse badgasten bij. Tot zijn overlijden op 79-jarige leeftijd bleef de heer P.V.de Wit, intussen zelf woonachtig in Wolfheze, directeur in Zandvoort. Nadien sloot Zandvoort zich aan bij de Provinciale Bibliotheek Centrale (PBC). Inmiddels was de familie Van Hall met drie kinderen naar Overveen verhuisd en is mede op initiatief van haar man en met medewerking van wethouder Buckmann een openbare bibliotheek in Bloemendaal gesticht, organisatorisch ook aangesloten bij de PBC.In de jaren 70 kwam ij wederom in Heemstede als part-timer werken aan welke periode van opbouw zij goede herinneringen bewaarde. [In 2010 is mw. Ank van Hall-Cannegieter overleden].

Hans Krol: gezien in Hoorn: HOME IS WHERE MY BOOKS ARE.

Hans Krol: gezien in Hoorn: HOME IS WHERE MY BOOKS ARE (2015)

PAX CHRISTI VOERT VAN 18 MAART TOT EN MET 18 JUNI CAMPAGNE OM DE CENSUUR OP CUBA TE DOORBREKEN “Op Cuba bestaan geen verboden boeken. We hebben alleen geen geld om ze te kopen”. Aldus Fidel Castro in een interview in 1998. Dezelfde Castro die volgens Forbes (2006) met een persoonlijk geschat bezit van 900 miljoen dollar tot de rijkste mannen van Latijns Amerika wordt gerekend. [Castro zelf beweert dat zijn privé-vermogen nul pesos is]. De Cubaanse president probeerde het gebrek aan deviezen te rechtvaardigen dat er op zijn land nauwelijks moderne literatuur te vinden is. Prompt begonnen Cubaanse Gisela Delgado en geestverwanten hun eigen boekencollectie uit te lenen aan buurtgenoten. Een deel van hen werd opgepakt, maar anderen gaan door. Intussen vervullen deze zogeheten ‘Bibliotecas Independientes’, bij ons aangeduid als onafhankelijke, ondergrondse, geheime ofwel clandestiene bibliotheken een belangrijke maatschappelijke rol. Op zaterdag 18 maart voerden enkele bekende schrijvers en journalisten actie op de Dam. Op die dag was het is het drie jaar geleden dat de Cubaanse regering 75 schrijvers, journalisten, vakbondsschrijvers en mensenrechtactivisten arresteerde. Freek de Jonge sprak over ‘Castro, held van mijn jeugd, die mijn idealen belachelijk maakte en wiens naam rustig gevoegd kan worden bij de grootste schoften van de geschiedenis’  (2). Harry Mulisch ondersteunde de politieke actie uiteraard doelbewust niet. Voor vijftien euro kun je Pax Christi machtigen om een Spaanstalig boek naar de clandestiene bibliotheken van Cuba te sturen (www.boekenvoorcuba.nl) Europese en Amerikaanse ngo’s stimuleren toeristen om boeken, kranten en tijdschriften mee te nemen voor deze contrarevolutionaire burgerinitiatieven. Binnen de internationale bibliotheekwereld voert de Amerikaan Robert Kent al jarenlang actie om te wijzen op het lot van de ‘bibliotecas Independientes’. Uiteraard kwam daarop reactie vanuit het regime in Cuba. Een goed voorbeeld is de bijdrage van Lamrani Salim: ‘Cuba and the Myth of the ‘Independent Libraries’’. Het gaat daarbij om vrijwel dezelfde communistische propaganda zoals nog gewend van de jaren vijftig tot zeventig ten tijde van de “koude oorlog”. Gesteld wordt dat de zogeheten “onafhankelijke bibliotheken” een verzinsel zijn van de Amerikaanse propaganda. Dat Cuba daarentegen bijna 400 openbare bibliotheken kent, naast school- en universiteitsbibliotheken, met een volledig palet aan service. Voor de Revolutie verschenen niet meer dan 32 titels, in 2003 omstreeks 2.000 titels in een oplage van 30 miljoen exemplaren. Fijntjes wordt er op gewezen dat van de 11 miljoen Cubanen tegenwoordig vrijwel 100% gealfabetiseerd is, terwijl in de Verenigde Staten meer dan 30 miljoen niet kunnen lezen en schrijven. En zo gaat het nog even door… Op het internet is overigens op www.friendsofcubanlibraries.org  een uitvoerige lijst met namen en adressen van onafhankelijke bibliotheken te vinden. In het tijdschrift “Onze Wereld” van april 2006 verscheen een aardig artikel van Jonathan Huseman met foto’s van Ronald de Hommel: “De geheime bibliotheken van Cuba” (blz. 36-45). ‘Kennis is macht. En dus zorgt het ‘democratische’ regime van Fidel Castro ervoor dat de kennis van de Cubaanse bevolking zoveel mogelijk wordt ingeperkt: beschikbare literatuur beperkt zich tot de dagelijkse partijkrant Granma en de revolutionaire geschriften. Tientallen Cubanen legden een privé-verzameling boeken aan – en verzorgen zo de lokale informatievoorziening. Soms met gevaar voor eigen leven’.

Voorbeeld van een ‘onafhankelijke bibliotheek’ in de Cubaanse gemeente San Antonio de las Baños, vernoemd naar Václav Havel.

Belangwekkend zijn de zeven kleurenfoto’s van evenzoveel “bibliotecas independientes”.  In één van deze, de Biblioteca Centenario dela Republica, in Santiago zijn ook Spaanstalige boeken aanwezig van o.a. Benali, Mulisch en Nooteboom. Van de bijna honderd particuliere bibliotheekhouders zitten er volgens initiatiefnemer Delgado inmiddels ruim twintig in hechtenis. Van een aantal zijn de boeken door het regime als contrabande in beslag genomen.

Kaart van Pax Christi inclusief een portretje van Ramon Colas die de eerste onafhankelijke bibliotheek van Cuba stichtte

Kaart van Pax Christi inclusief een portretje van Ramon Colas die de eerste onafhankelijke bibliotheek van Cuba stichtte

“WITTE BOEKENPLAN” CANARISCHE REGERING: 250 BOEKENKASTEN IN OPENBARE RUIMTEN Kende Amsterdam in de vorige eeuw, tijdens de provo-tijd, het ‘Witte Fietsenplan’, de Canarische Eilanden krijgen nu iets soortgelijks in de vorm van het ‘Witte Boekenplan’. De Canarische Regering plaatste 250 boekenkasten met boeken van Canarische auteurs in openbare ruimten, zoals ziekenhuizen, wachtkamers voor ferry’s e.d. Dit initiatief is een onderdeel van de campagne Canarias lee Canarias, waarmee men het lezen wil bevorderen. De campagne is begonnen met een presentatie op dinsdag 11 april 2006 op het traject Gran Canaria – Tenerife van scheepvaartmaatschappij Fred. Olsen. De minister-president van de Canarische Regering Adan Martin, de vice-ministerpresident, Maria del Mar Julios en de minister voor Onderwijs, Isa Gooi, woonden de presentatie bij. Op de boekenplank zullen 50 boeken komen te staan van Canarische auteurs, hoewel men in een tweede fase van de campagne ook voorziet in andere werken, die gepubliceerd zijn door uitgeverijen op het eiland. De boekenkastjes worden geplaatst in busstations, op vliegvelden, in arbeidsbureaus en op al die plaatsen waar een boek de wachttijden zou kunnen veraangenamen. In totaal zal men tijdens de gehele campagne  25.000 exemplaren van 200 auteurs verspreiden, zowel de klassieke als eigentijdse. De boeken zullen elke drie maanden worden omgewisseld. Het zal voornamelijk gaan om verhalende boeken, maar er zullen ook geschiedkundige boeken worden aangeboden evenals poëzie. De boeken in de wachtkamers van het openbare vervoer zullen niet al te dik zijn, de lezer mag het boek wat hij aan het lezen is zelfs meenemen en kan dit achterlaten op een andere plaats, waar soortgelijke boekenplanken zijn geïnstalleerd. Het risico dat een aantal boeken niet zal worden teruggegeven neemt men op de koop toe. Men vraagt de burgers de boeken terug te geven, zodat ze ook door anderen gelezen kunnen worden” (3) Van 12 tot 23 april was ik met Yvonne op Gran Canaria, vanwege de zon en het feit dat onze jongste dochter daar momenteel werkt als hostess voor Thomas Cook/Neckermann. In genoemde periode kwamen we 3 van dergelijke kasten tegen: 2 bij busstations in de hoofdstad Las Palmas de G.C., die op dat moment helemaal leeg waren, en 1 bij de bibliotheek van het archeologisch museum van Gran Canaria, die nog redelijk gevuld bleek. Het initiatief kan vergeleken worden met bookcrossing, in dit geval ging het initiatief niet van de burgers maar van de regering uit. Van de zeven Canarische eilanden, in de Atlantische Oceaan, gelegen voor de kunst van Marokko, zijn Tenerife en Gran Canaria bij toeristen het meest in trek, gevolgd doorLa Palmaen Lanzarote. Precies een halve eeuw geleden, in 1956, landde het eerste chartervliegtuig met toeristen op Gran Canaria. Nu komen hier jaarlijks zo’n 3 miljoen zonaanbidders. We vertoefden in Playa del Inglés, na Benidorm het grootste Spaanse resort. Gelegen in het zuiden is de kust daar helemaal volgebouwd met hotels, appartementen, discotheken, zwembaden, tennisbanen en winkelcentra en je hoort er naast Spaans voornamelijk Duits, Engels en Nederlands spreken. Nederlandse ondernemers vestigden hier hun snackbar met namen als “Broodje Amsterdam”, “Jan en Annie” en “Broodje Maastricht”. Toch heeft het eiland meer te bieden, een prachtig natuurlijk landschap en cultuur in de hoofdstad Las Palmas, waar we twee dagen vertoefden. Een Hollandse kaper van slechte faam is admiraal Pieter van der Does, die in 1599 de stad van alle goud plunderde, een deel van de oude stad in brand stak, waarbij het oude archief van de kathedraal volledig verloren ging. Ter herdenking aan deze barbaar is op de voorgevel van het Provinciaal Historisch Archief een plaquette geplaatst. Heftig was overigens ook de aanval van de Engelsman sir Francis Drake enkele jaren voordien. Eén van de fraaiste gebouwen is het stadspaleis Casa Museo de Christobal Colón, met name de zijde aan het plein waar zich de toegang bevindt naar de wetenschappelijke bibliotheek met ruim 25.000 boeken. In cultureel opzicht hebben de Nederlanden ook bijgedragen aan de kennis en ontwikkeling van de Canarische eilanden. Dat kwam tot uitdrukking op een tentoonstelling bij de kathedraal waar diverse historische plattegronden van Nederlandse kaartmakers waren opgehangen.

Reve doet leven, maar nu niet meer REVE MUSEUM IN BIBLIOTHEEK AMSTERDAM W.F.HERMANS KRIJGT EEN STRAAT HARRY MULISCH BLIJFT DE GROOTSTE LEVENDE SCHRIJVER Op zaterdag 8 april overleed “volksschrijver” Gerard Reve [geboren als Gerard Kornelis van het Reve] in een Belgisch verpleeghuis te Zulte. Op zondag was dat het overheersende nieuws in de media. Het NOS journaal van 12.00 uur was uitsluitend gewijd aan zijn overlijden met een minutenlange larmoyante Joop Schafthuizen aan de telefoon, die van verdriet bijna geen woord kon uitbrengen, maar zich toch duidelijk dankbaar toonde voor de aandacht aan zijn overleden vriend.  ’s Avonds kwam de vraag ter sprake in een tv-programma met de “woestijnruiters” Pauw en Witteman of Reve in aanmerking zou komen om de hemel te worden opgenomen. “Hemelbestormer” Mulisch meende dat Schafthuizen naar zijn overtuiging daar zeer zeker een plaats zou verdienen, maar Joop geloofde niet zo in een hemel en bedankte voor de eer. (Beoogd) biograaf  Nop Maas moet een drukke zondag hebben gehad. Harry Mulisch kwam overigens ook verder die dag prominent in het nieuws, want hij was nu de laatste van “de grote drie” in de hedendaagse literatuur. Over Hermans liet hij zich niet uit, maar ten aanzien van Reve was onderhuids merkbaar dat hij zichzelf daarboven verheven achtte. Reve had in het begin een goed boek geschreven, maar alles daarna was minder, terwijl een groei naar een hoogtepunt een normale gang van zaken is. Een televisieprogramma in de avond helemaal gewijd aan Reve dreigde nog even een spannende dimensie te krijgen toen Wouter van Oorschot bij een discussie over wat al of niet politiek correct is zich afvroeg wat Harry Mulisch in dat forum deed. Die had immers nooit afstand genomen van abjecte pro-Castro ideeën. Witteman kapte de discussie handig af, want het ging hier om Reve en (nog) niet om Mulisch. [Al zijn er gunstige uitzonderingen zoals Vaclav Havel, heeft de geschiedenis geleerd dat grote filosofen en letterkundigen beter de politiek kunnen mijden. Neem Martin Heidegger die zich bij de universiteit van Marburg inliet met het Nationaalsocialisme en Jean-Paul Sartre die zich na een reis naar China helemaal door de “verlichtende ideeën” van Mao had laten inpakken. De Cubaanse dissidente schrijver Padilla verklaarde ooit in een interview “Zo’n Mulisch is natuurlijk een oneindig naïeve man. Het beste excuus dat hij daarvoor heeft is dat hij in een naïef land geboren is”]. De openbare bibliotheek van Amsterdam (OBA) heeft in 2004 een unieke collectie Reviana verworven. Deze behoorde toe aan leraar en verwoed verzamelaar Peter van Bergen en kwam door bemiddeling van antiquaar Piet van Winden in handen van de OBA. In de nieuwe huisvesting aan de Oosterdokskade, te openen op 7-07-2007 – via webcam op het internet permanent te volgen –  zal op de romanafdeling een Reve-museum worden ingericht. De straten op het Oosterdokseiland waar de nieuwe centrale bibliotheek zal zijn gevestigd worden vernoemd naar drie grote Amsterdamse schrijvers en twee componisten. De straten naar Simon Carmiggelt, Harry Bannink, Willem Frederik Hermans, Ton de Leeuw en Annie A.G.Schmidt. Vanuit de Annie M.G.Schmidtstaat kijkt men in de toekomst in de jeugdafdeling en dat is een mooie combinatie, omdat zij van 1923 tot 1946 bibliothecaresse was en vanaf 1936 enkele jaren medewerkster was van de Amsterdamse Nutskinderleeszaal in de Wijdesteeg. In 1938 debuteerde ze met het leeszaalgedicht: “Ik ben een god in ’t diepst van mijn gedachten” dat eindigt met de zin: “Maar niet zoo héél veel in de maatschappij!”. (In Amsterdam bestaat overigens een Stichting Gerard Revehofje en in Dronten loopt een Reveweg) “Hemelbestormer Mulisch was géén Jeugdstormer”  DICK VERKIJK VERSUS HARRY MULISCH (EN ANDERE TEGENSTANDERS) Nadat eerder diverse bladen hadden geweigerd zijn verhaal te publiceren kwam van oorlogsjournalist Dick Verkijk in 2006 het boekje uit ‘Harry Mulisch ‘fel anti-nazi’ vanaf wanneer?’, een uitgave van Aspekt. Zijn “ontdekking” was dat de jonge Harry Mulisch lid is geweest van de Nationale Jeugdstorm. Het pamflettistisch boek is gebaseerd op twee getuigen, één uit Heemstede en één uit Haarlem die beweren Mulisch in het gehate lichtblauwe uniformpje hebben te zien lopen, aangevuld met een heleboel “circumstantial evidence”, mede op basis van passages uit Mulisch eigen sterk autobiografische roman “De Aanslag” en twee autobiografieën: “Mijn Getijdenboek” en “Voer voor psychologen”. Eén van de twee personen die anoniem wil blijven heeft destijds (tevergeefs) de gemeente Haarlem dringend verzocht Mulisch niet tot ereburger te benoemen. Mulisch, die met zijn vader (en huishoudster Frieda Falk) van 1938 tot de zomer van 1941 op het adres Spaarnzichtlaan 23 woonde, was eerder onderwerp van mijn belangstelling, o.a. voor een tweetal uitvoerige artikelen in het lokale weekblad de Heemsteder (1992). Op de dag dat het boek van Verkijk  uitkwam verscheen Harry Mulisch in het televisieprogramma “Nova” om aan te geven dat de beschuldiging volstrekte onzin is en dat hij als halfjood sowieso nooit bij de NJS zou zijn toegelaten. In de Telegraaf noemt hij het boek “quatsch”  en in de Volkskrant de auteur een “creep”. Vermoedelijk heeft men zijn uniformpje verward met dat van de padvinders [waarvan inderdaad een foto bestaat]. “Ik trek het me niet aan, maar het voelt als Kafka. Slachtoffer inderdaad, schrijver was ik al. Waarom zou ik zoiets ooit verzwegen hebben?” De beroering was aanleiding nog eens uitvoerig onderzoek te doen, persoonlijk bij mensen die Harry Mulisch persoonlijk gekend hebben (o.a. een vroegere buurvrouw) en door alle beschikbare oorlogsarchieven met namenlijsten van “foute” Heemstedenaren te raadplegen. Dat leverde niets op ten nadele van Harry Mulisch. Enkel ten aanzien van de collaborerende vader, maar dat was algemeen bekend en dat heeft Harry Mulisch ook nimmer verzwegen (al komen in “Mijn Getijdenboek” toch voornamelijk de positieve kanten naar voren, wat voor een zoon ook weer niet vreemd is). Op de enige lijst waarop Harry voorkomt is die van (half)joden in Heemstede. De conclusies publiceerde ik in het tijdschrift HeerlijkHeden. Omdat ik deze naar Rudy Kagie van Vrij Nederland had gezonden, kwamen ze behalve in het blad (22 april, 2006), ook bij de Raad voor Journalistiek en vandaar bij Dick Verkijk, momenteel verblijf houdend in Sandy, USA  Dat leverde ellenlange betogen via email op maar voor mij geen nieuwe gezichtspunten van wat al in zijn pamflet staat beschreven. Momenteel lopen enkele processen van Verkijk tegen Kagie, Barnouw van het NIOD en andere tegenstanders. In de laatste twee nummers van het Historisch Nieuwsblad is aan de kwestie intussen ook aandacht gegeven. Spijtig voor Verkijk hebben zich geen nieuwe personen aangemeld die het verhaal van hem kunnen bevestigen.  BIBLIOTHEEK VAN HET RIJKSMUSEUM GERESTAUREERD In april 2006 is de restauratie van de bibliotheek van het Rijksmuseum afgerond. De 19e-eeuwse decoraties van architect  Pierre Cuypers zijn hersteld. De restauratie van de decoraties heeft acht maanden geduurd. Er ging een uitgebreid onderzoek aan vooraf. Bouwtekeningen en historische foto’s werden bestudeerd een ook de wanden werden onderzocht. Overgeschilderde delen moesten laag voor laag worden verwijderd. De originele decoraties van architect Pierre Cuypers zijn nu allemaal hersteld. Sommige waren geheel verloren gegaan, maar konden nog worden gereconstrueerd. Naast namen van kunsthistorici en drukkers in cartouches kwamen ook oude spreuken te voorschijn, zoals ‘Zijn kunst en wetenschap vaak met elkaar in strijd, hier is aan de wetenschap des kunst een zaal gewijd’. Voorts op de oostelijke wand de volgende moralistische teksten: ‘ ’t Is hier vol in alle hoeken ’t Zijn al boecken waer men ziet, Over ’t Schoone op elck gebied’ Doch wat zeggen ons die boeken? Sijn wij boecken uytgelezen Dat we oock worden uitgelezen’  ‘Gij hebt twee ogen maar één mond; Dit sij voor U een teeken Hier veel  te lesen en niet veel te spreken.’ Verder zijn ook namen van kunsthistorici en boekdrukkers op de muren teruggevonden. In het overschilderen van Cuypers’ decoraties heeft vooral de latere directeur Schmidt-Degener een belangrijke hand gehad. Hij vond de beschilderingen ‘overmatig’ en liet deze onder de witkwast verdwijnen. Niet alleen in esthetisch opzicht had Cuypers strenge opvattingen. Ook rondleidingen en de aanwezigheid van kinderen in de bibliotheek waren voortaan uit den boze. De bibliotheek van het Rijksmuseum is de grootste kunsthistorische bibliotheek van Nederland. De bibliotheek omvat zo’n 250.000 titels waarvan 50.000 Veilingcatalogi, meer dan 730 lopende tijdschriften en jaarverslagen en 3500 afgesloten tijdschriften In de bibliotheekzaal wordt een publieksinformatiecentrum geopend en verder zal de fraaie zaal in de toekomst worden verhuurd voor exclusieve ontvangsten (4 ). BURGEMEESTER RUUD VREEMAN SCHENKT BOEKEN AAN KUB De Tilburgse burgemeester Ruud Vreeman schenkt zijn wetenschappelijke boekenver- zameling aan de bibliotheek van de Universiteit van Tilburg. Het betreft ongeveer 1.500 boeken, die door Vreeman in de loop der jaren bijeen zijn gebracht tijdens zijn studie, werk bij de vakbond, zijn promotieonderzoek en zijn werk als politicus en bestuurder. In de collectie bevinden zich Nederlandse en buitenlandse uitgaven over onder meer de vakbeweging, de sociaaldemocratie en arbeid; ze hebben een wetenschappelijke dan wel antiquarische waarde. De universiteitsbibliotheek maakt op korte termijn een inventarisatie van de collectie-Vreeman en zal een belangrijk deel van deze verzameling opnemen in de bestaande boekencollectie op dit terrein. Bibliothecaris Geleynse spreekt van een waardevolle en vrij uitzonderlijke toevoeging. Als de inventarisatie is afgerond, zal de overdracht van de overdracht formeel worden bekrachtigd tijdens een feestelijke bijeenkomst met de burgervader (5). Aan Ruud Vreeman bewaar ik herinneringen aan de tijd dat hij aan de Zandvoortselaan in Heemstede woonde, voor zijn benoeming als burgemeester van Zaanstad. Op 24 november 1993 had in de Heemsteedse bibliotheek de boekpresentatie plaats van “De factor arbeid; werkende mensen in de letteren”. Bij die gelegenheid nam de schrijver Theun de Vries het eerste exemplaar in ontvangst. In het genoemde boek is ook een met liefde en waardering column gewijd aan diens geschiedenisleraar op het Coornhert  dr. Jaap Meijer. De lezing van zijn zoon Ischa’s openbare brieven bleken voor hem een pijnlijke confrontatie. ‘Waarom worden dit soort brieven niet over de post verstuurd? Ik ga me er niet in verdiepen, meester Meijer moet meester Meijer blijven (…) De in juli overleden Jaap Meijer had nog wel een spreuk voor ons: “PvdA is toch voordeliger”.’ Theun de Vries (1907-2005)  was na een bibliotheekopleiding in Den Haag eind jaren twintig assistent bij de openbare leeszaal van Hilversum en in de jaren dertig bibliothecaris in Sneek. Vanwege zijn communistische ideologie, die niet strookte met het protestantse bestuur, verliet De Vries Friesland om zich in 1936 als journalist en schrijver in Amsterdam te vestigen. Tot zijn grote verbazing en genoegen kon ik hem het stamboek van de openbare bibliotheek Sneek tonen waarin hij honderden boeken, inclusief werk van hemzelf, heeft ingeschreven en dat voor het bibliotheekmuseum bewaard bleef. Ten slotte: van burgemeester Pop die per 1 juli functioneel afscheid neemt is mij bekend dat hij steeds aan hem persoonlijk geschonken Haarlemse gelegenheidspublicaties aan de Archiefdienst voor Kennemerland, tegenwoordig het Noord-Hollands Archief heeft geschonken. Vandaag vernam ik dat Karel Appel is overleden. Toevallig las ik gisteren nog in Elsevier dat hij van de levende Nederlandse kunstenaars gelet op museum- en marktgegevens momenteel in een top-100 op de vierde plaats staat, na drie vrouwen.Aan Appel bewaar ik nog een goede persoonlijke herinnering toen ik midden jaren zestig een lift van hem kreeg van Villach in Oostenrijk naar Ljubljana  in Joegoslavië, waar hij met eigen werk op weg was voor een verkooptentoonstelling in een galerie. Omdat ik hem meehielp met het uitpakken ontving ik van hem een litho die weliswaar de hele reis nog meemoest, maar na zo’n veertig jaar nog altijd in mijn bezit is. ELFDUIZEND NIEUWE BIBLIOTHEEKLEDEN DANKZIJ LEDENWERFACTIE De 435 openbare bibliotheken in Nederland hebben tijdens de boekenweek 2006 ruim 11.000 nieuwe leden ingeschreven. Dat meldt de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). De actie was een initiatief van de CPNB, organisator van de boekenweek, en de Vereniging Openbare Bibliotheken. Elk nieuw lid kreeg het boekenweekgeschenk en een boekenbon van 5 euro als welkomstgeschenk. Het was de eerste ledenwerfactie van de bibliotheken op nationale schaal. De CPNB vindt het resultaat zo geslaagd, dat de stichting de actie volgend jaar wil herhalen. De openbare bibliotheken in Nederland tellen naar schatting 4,5 miljoen leden, waarvan 2,2 miljoen volwassenen. Dat ledental is al enkele jaren vrij stabiel (6). AMSTERDAM KANDIDAAT VOOR WERELDBOEKENSTAD 2008 Amsterdam heeft zich bij UNESCO kandidaat gesteld als Wereldboekenstad 2008. Burgemeester Job Cohen heeft de hoofdstad officieel voorgedragen onder het motto ‘Amsterdam Open book’. Dat is 6 april 2006 door de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) bekend gemaakt. De internationale cultuurorganisatie van de Verenigde Staten neemt deze zomer een beslissing. Amsterdam was ook al kandidaat voor 2007, naast het Colombiaanse Bogota, het Portugese Coimbra, het Ierse Dublin, het Argentijnse Rosario en het Oostenrijkse Wenen. Gekozen werd voor Bogota, na Alexandrië (2001), Madrid (2002), New Delhi (2003), Antwerpen (2004), Montreal (2005) en Turijn (met Rome), sinds 22 april 2006. Het programma dat Amsterdam wil gaan voeten, is gericht op een breed publiek, op de literaire liefhebber en op een internationaal gezelschap van professionals uit het boekenvak. De initiatiefnemers hebben de plannen opgenomen in een speciaal bidbook. Voor het kandidaatschap heeft de hoofdstad een comité van aanbeveling opgericht, bestaande uit 22 personen. Daarin zitten bekende namen als Hedy d’Ancona, Abdelkader Benali, Harry Mulisch, Eric Jurgens, Nout Wellink, Nelleke Noordervliet, Cees Nooteboom, Aad Nuis, Paul F. van Vlissingen, Arie van der Zwan  en Geert Mak (7). HET GROOTSTE BOEK IN DRUK EN VAN STEEN Lange tijd is John J.Audubon’s 19e eeuwse boek “Birds of America” qua omvang als het grootste gedrukte boek beschouwd. Het is106,3 meter lang en 76,2 centimeter breed. Dat record werd in 2003 ruimschoots overtroffen met een boek: “Bhutan: Odyssey around the Kingdom”, dat 112 pagina’s telt en 150 foto’s bevat,60 kiloweegt en 213,3 bij152,3 centimetermeet. De auteur Michael Hawley is een wetenschapper aan het Massachusetts Institute of Technology. De gelimiteerde boekeditie van precies 500 exemplaren was voor 10.000 dollar te koop, waarbij de opbrengst aan scholen in Cambodja en Bhutan ten goede kwam. Het record werd bevestigd door Guinness Book of Records. Het grootste opengeslagen boek in de vorm van steen (beton) dient als voorgevel van de  openbare Gedenkbibliotheek van Liberal in de Amerikaanse staat Kansas. Het is12 meterhoog en 18  meter breed. Dit front kwam tot stand nadat het nieuwe openbare bibliotheekgebouw in 1953 gereed was gekomen.

Front Liberal Memorial Library, Kansas, USA

Front Liberal Memorial Library, Kansas, USA

In overdrachtelijke zin wordt ‘s werelds grootste boek/bibliotheek ook wel de Kuthodaw pagoda in Birma genoemd. Op stèles zijn tussen 1860 en1869 in het Sanskriet Boeddhistische teksten aangebracht. Iedere steen is1,5 meterhoog en 1,1 meter breed ————————————————————————————————- BIBLIOTHEEK OUD-KATHOLIEK SEMINARIE IN AMERSFOORT

Toegangsdeur tot de bibliotheek van het Oud-Katholiek Seminarie, Muurhuizen, Amersfoort. Geheel in stijl zijn op de deur planken met boeken geschilderd, zodat de deur een boekenkast lijkt. Aangeduid met de term trompe-l'oeuil (gezichtsbedrog)

Toegangsdeur tot de bibliotheek van het Oud-Katholiek Seminarie, Muurhuizen, Amersfoort. Geheel in stijl zijn op de deur planken met boeken geschilderd, zodat de deur een boekenkast lijkt. Aangeduid met de term trompe-l’oeuil (gezichtsbedrog)

'Collegezaal' en bibliotheek van het Oud-Katholiek Seminarie in Amersfoort op een foto uit 1925

‘Collegezaal’ en bibliotheek van het Oud-Katholiek Seminarie in Amersfoort op een foto uit 1925

Tekening door Chris Schut uit 1956 van bibliotheek van Oud-Katholiek Seminarie in Amersfoort met doorkijk van de oude naar de nieuwe bibliotheek.

Tekening door Chris Schut uit 1956 van bibliotheek van Oud-Katholiek Seminarie in Amersfoort met doorkijk van de oude naar de nieuwe bibliotheek.

Hoek van de bibliotheek van het Oud-Katholiek Seminarie in Amersfoort met de met boeken beschilderde deur. Tekening Chris Schut, 1956

Hoek van de bibliotheek van het Oud-Katholiek Seminarie in Amersfoort met de met boeken beschilderde deur. Tekening Chris Schut, 1956

================================================================= Tot besluit: wist u dit… UFO-bieb in de omgeving van Hoorn In een weiland in West-Friesland verwacht je nu niet direct Russische straaljagers naast oude Duitse trams (tot hotelkamers ingericht en waar je kunt overnachten). Toch zijn die te vinden op de locatie van ‘Controversy Tram-Inn’, Koningspade 36, Hoogwoud. Op het terrein is tevens een reddingsvoertuig van een boorplatform omgebouwd tot een vliegende schotel te vinden. Deze is ingericht als biblio- en videotheek (8).

Vooraanzicht centrale openbare bibliotheek Kansas, USA

Vooraanzicht centrale openbare bibliotheek Kansas, USA

Hoogwerker in een Argentijnse bibliotheek

Hoogwerker in een Argentijnse bibliotheek

Scan1553

Hans Krol in zijn privébibliotheek, november 1994 (foto Jan Dekker)

————————————————————-BRONNEN (1) Zie ook: Jonathan Huseman: Zoon, zee en het vrije woord; boeken voor Cubaanse biebs. Via:  www.viceversaonline.nl (2)  Frits Abrahams, ‘VivaCuba’. In: NRC Handelsblad, 20-03-2006, pagina 18. (3)  Door Hans Camps (geschreven 11 april 2006). In:www.grancanaria.hollandsenieuwe.com (4)  Zie o.a. Het Parool, 21-04-2006 en www.informatieprofessional.ml/nieuws (5)  Zie: www.informatieprofessional.nl (6)  Persbericht CPNB; ANP (7)  Haarlems Dagblad, 07-04-2006; www.debibliotheken.nl (8)  Elsevier, 8 april 2006, bladzijde 102. Hans Krol ARCIMBOLDO: DE BIBLIOTHECARIS

Guiseppe Arcimboldo: de bibliothecaris, 1566

Guiseppe Arcimboldo: de bibliothecaris, 1566

Guiseppe Arcimboldo. door prof. Werner Kriegeskorte. Verlag Benedikt Taschen, 1986 (Achteromslag).

Guiseppe Arcimboldo. door prof. Werner Kriegeskorte. Verlag Benedikt Taschen, 1986 (Achteromslag).

Drie van talrijke boekenleggers met afbeelding van Arcimboldo's bibliothecaris

Drie van talrijke boekenleggers met afbeelding van Arcimboldo’s bibliothecaris

Boekenleggers Arcimboldo

Boekenleggers Arcimboldo

Boekensteunen naar Arcimboldo's bibliothecaris

Boekensteun als sculptuur naar Arcimboldo’s ‘bibliothecaris’

Wenskaart Arcimboldo

Wenskaart Arcimboldo Gravuyre van Georg Philipp Harsdörffer

Gegraveerde exlibris met afbeelding van de bibliothecaris door Arcimboldo

Gegraveerde exlibris met afbeelding naar de bibliothecaris door Arcimboldo

Après Arcimboldo (Art*Ssetter)

Après Arcimboldo (Art*Ssetter)

Guiseppe Arcimboldo. de jurist, 1566

Guiseppe Arcimboldo. de jurist, 1566

‘De bibliothecaris’ , vrij naar Arcimboldo, door Andre Martins de Barros

Il Bibliotecario, vrij naar Arcimboldo

Il Bibliotecario, vrij naar Arcimboldo

arcimboldo1

Met 'de bibliothecaris' van Arcimboldo als voorbeeld ontwierp Lucien Lorelle een promotiekaart met reclame voor het boek als geschenk

Met ‘de bibliothecaris’ van Arcimboldo als voorbeeld ontwierp Lucien Lorelle een promotiekaart met reclame voor het boek als geschenk

Illustratie van Peter Sis naar Arcimboldo

Illustratie van Peter Sis naar Arcimboldo (in boek ‘The three golden keys)

Nieuwjaarskaart Library Museum Committee Heemstede uit 1975 met afbeelding van schilderij Arcilboldo

Nieuwjaarskaart Library Museum Committee Heemstede uit 1975 met afbeelding van schilderij Arcimboldo

Ausstellung Verborgene Bücherwelten in Sachsen-Anhalt, 28 Oktober 2007

Ausstellung Verborgene Bücherwelten in Sachsen-Anhalt, 28 Oktober 2007

Uithangbord van boekhandel Quist in Bergen op Zoom met afbeelding van 'de bibliothecaris' door Arcimboldo (Boekendingen)

Uithangbord van boekhandel Quist in Bergen op Zoom met afbeelding van ‘de bibliothecaris’ door Arcimboldo (Boekendingen)

Bibliofiel, naar Arcimboldo

Bibliofiel, door Harvey Nichols, naar Arcimboldo

Il Bibliotecario. Boek van de Rus Michail Elizarov (2008), in Spaanse vertaling verschenen in 2011

Il Bibliotecario. Boek van de Rus Michail Elizarov (2008), in Spaanse vertaling verschenen in 2011

Naar Arcimboldo

Naar Arcimboldo

Sculptuur van Terry Allen, geplaatst bij de ingang van de Holland Bibliotheek van de Washington State University

Sculptuur van Terry Allen, geplaatst bij de ingang van de Holland Bibliotheek van de Washington State University

Vrij naar Arcimboldo (Improbables Libraries, Improbables Bibliothèques)

Vrij naar Arcimboldo (Improbables Libraries, Improbables Bibliothèques)

Don Quichotte op de internationale boekenbeurs van Sao Paulo in 2012 (Pierre Fassbind)

Don Quichotte op de internationale boekenbeurs van Sao Paulo in 2012 (Pierre Fassbind)

Jan van de Pavert: drie werkers in biblkiotheek

Jan van de Pavert: drie werkers in bibliotheek

In het kader van de 'Freedom to Read Book', februari 2011, vervaardigde Wanda Buwold van het Grande Prairie Regional College in Canada deze sculptuur van de bibliothecaris naar Arcimboldo.

In het kader van de ‘Freedom to Read Book’, februari 2011, vervaardigde Wanda Bruvold van het Grande Prairie Regional College in Canada deze sculptuur van de bibliothecaris naar Arcimboldo.

Ristorante Arcimboldp, Spaarnwouderstraat 74 Haarlem

Ristorante Arcimboldo, Spaarnwouderstraat 74 Haarlem

Svetlana Kopystiansky. The Library (Düsseldorf, 1994)

Svetlana Kopystiansky. The Library (Düsseldorf, 1994)

Titel: 'de bibliothecaris', een schilderij van Louis Somers (1813-1880) in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen

Titel: ‘de bibliothecaris’, een schilderij van Louis Somers (1813-1880) in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen

Svetlana Kopystiansky, the Library (Düsseldorf, 1994)

Svetlana Kopystiansky, the Library (Düsseldorf, 1994)

Arcimboldo5

Vooromslag van een boek door Roelof van Gelder, dat culturele reportages bevat, waaronder: 'Het Arcimboldo effect'. (uitg. de Prom).

Vooromslag van een boek door Roelof van Gelder, dat culturele reportages bevat, waaronder: ‘Het Arcimboldo effect’. (uitg. de Prom).

Voorzijde van brochure: 'Verborgene Bücherwelten' in Sachsen-Anhalt, Duitsland (2007)

Voorzijde van brochure: ‘Verborgene Bücherwelten’ in Sachsen-Anhalt, Duitsland (2007)

In bovenstaand boekje zijn de volgende bibliotheken beschreven: 1. Kloster- und Stiftsbibliotheken: Domstiftsbibliothek Merseburg; Domstiftsbibliothek Zeitz; Klosterbibliothek Kloster Ilsenburg; Klosterbibliothek Benediktinerkloster Huysburg; 2.Kirchenbibliotheken: Marienbibliothek Halle; Bibliothek St. Katharinen Salzwedel; Dombibliothek St. Nikolai Stendal; Kirchenbibliothek St. Nikolai Gardelegen; 3. Schulbibliotheken: Bibliothek der Landesschule Pforta; Bibliothek der Franckeschen Stiftungen zu Halle; Schulbibliothek Pädagogium Magdeburg; Francisceumsbibliothek Zerbst; 4. Bibliotheken Kirchlicher Ausbildungseinrichtungen:  Bibliothek der Theolologischen Hochschule Friedensau; Bibliothek der Neinstedter Anstalten; 5. Universitäts- und Akademiebibliotheken: Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt; Bibliothek der Deutschen Akademie der Naturforscher Leopoldina; Bibliothek der Hochschule für Kunst und Design Halle; 6. Museumbibliotheken: Bibliothek im Museum Weissenfels; Bibliothek im Kreismuseum Bitterfeld; Bibliothek im Altmärkischen Museum Stendal; Bibliothek im Händel-Haus Halle; 7. Gelehrtenbibliotheken: Bibliothek im Gleimhaus Halberstadt; Bibliothek der Forschungsstätte für Frühromantik om Schloss Oberwiederstedt; Bibliothek im Nietzschehaus Naumburg; Bibliothek im Naumann-Museum Köthen; 8. Adelsbibliotheken: Schlossbibliothek Wernigerode; Schlossbibliothek Erxleben und Hundisburg (Museum Haldensleben); Schlossbibliothek Ballenstedt; Schlossbibliothek Ostrau; Schlossbibliothek Teutschenthal; 9. Verlagsbibliotheken: Verlag- und Leihbibliothek Franzen & Grosse Stendal; Bibliothek des Mitteldeutschen Verlags Halle; Peter-Sodann-Bibliothek Merseburg; 10. Vereinsbibliotheken: Harzbücherei Wernigerode; Bibliothek im Prignitz-Museum Havelberg; Bibliothek des Landesamtes für Denkmalpflege und Archäologie. Landesmuseum fü Vorgeschichte; 11. Unternehmensbibliotheken: Firmenbibliothek Mansfeld AG; Firmenbibliothek Junkers-Werke Dessau

Kaart van Sachsen-Anhalt met vermelding van bibliotheken

Kaart van Sachsen-Anhalt met vermelding van bibliotheken