Librariana deel 10 (2007)

Batgirl was a Librarian

Batman

Batman

NIEUWE OPENBARE BIBLIOTHEEK AMSTERDAM IN TREK

Over de opening van nieuwe hoofdvestiging van de openbare bibliotheek Amsterdam (OBA) aan de Oosterdokskade schreef ik in een vorige aflevering. Met 28.000 vierkante meter, van welke 80% voor het publiek toegankelijk is deze instelling mogelijk de grootste openbare bibliotheek van Europa. Intussen zijn we ruim 4 maanden verder. Dat was reden voor de Amsterdamse televisiezender AT5 om een filmische evaluatie te op te nemen door middel van gesprekken met de opdrachtgever, ontwerper en directeur. Gesteld wordt dat de verwachtingen van een multimediaal gebouw en culturele supermarkt via allerlei laagdrempelige activiteiten waar zijn gemaakt. In het bibliotheekgebouw bevindt zich een studio van het nieuwe televisiestation ‘Het Gesprek’. Restaurant ‘La Place’ op de bovendieping met uitzicht op de stad doet goede zaken. Vanwege ontvangst van het Nederlandse paspoort door de marathonloopster Hilda Kibet [zelf lid van de o.b. in Castricum] wijdde de Telegraaf van zaterdag 13 oktober vrijwel een hele pagina aan haar vanuit de nieuwe bibliotheek in Amsterdam. De afsluiting van de succesvolle actie ‘Nederland Leest’ met Hedy d’Ancona, Kees Fens, John Leerdam, Simon Vinkenoog, Philip Freriks en anderen vond plaats in het Theater van ’t Woord. [Van ‘De gelukkige klas’ door Theo Thijssen zijn landelijk 957.500 exemplaren verspreid]. De reizende tentoonstelling ‘De best verzorgde boeken van 2006’is nog tot 1 december te zien in de centrale expositieruimte. Het aantal bezoekers van het gebouw komt redelijk overeen met de verwachtingen, namelijk gemiddeld 5.000 per dag en in het weekend 6.000 tot 7.000. Dat zijn overigens lang niet allemaal boekengebruikers. De vaste lezers (in grote meerderheid vrouwen) blijven hun boeken halen bij één van de 28 filialen in de stad. Onlangs zag ik een groep Japanners foto’s maken van het interieur. De OBA is vertegenwoordigd op ‘Second Life’ .

Openbare Bibliotheek Amsterdam aan het Oosterdoksplein

De openbare instelling was helaas al tweemaal doelwit van het inbrekersgilde. Op 26 augustus drongen enkele gemaskerde mannen het gebouw binnen, overmeesterden en knevelden drie nachtwakers en namen twee kluizen mee. Begin september hield de politie zes verdachten aan in deze zaak, waarbij een persoon werkzaam bij het bewakingsbedrijf. Eind van die maand merkte de beveiliging een inbreker op via bewakingscamera’s. De politie doorzocht het gebouw met een hond en trof een 42-jarige man uit Letland aan die zich onder een bureau had verstopt.Vanuit de vaste gebruikers is via diverse blogs kritiek geuit dat in verhouding teveel boeken, zoals naslagwerken, in het magazijn staan opgesteld, terwijl in de open uitleen nog ruimte genoeg is. Die moeten dan weer apart aangevraagd worden met meer dan eens als resultaat dat het gevraagde werk ‘onvindbaar’ is en wordt verzocht het later nog eens te proberen.

Interieurfoto Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA)

OPENBARE BIBLIOTHEEK UTRECHT VOLGT MOGELIJK IN 2014

Na Rotterdam (waar intussen een grondige renovatie plaatsvond), Den Haag en Amsterdam, krijgt de vierde stad van het land een nieuwe centrale bibliotheek. Thans nog gevestigd aan de Oudegracht heeft de gemeenteraad besloten deze te vestigen op het Smakkelaarsveld.  De gedachten gaan uit naar een gebouw met een bijzondere uitstraling, dat ook onderdak zal bieden aan bioscoopzalen en daarboven nog eens 120 woningen worden gebouwd. Utrecht probeert nu de financiering rond te krijgen, waarna een architect wordt aangezocht.

VERBORGEN BIBLIOTHEEK IN HAARLEM

Het voordeel van ‘open dagen’ is dat men dingen kan zien die anders vaak onbekend blijven. Zo ‘ontdekte’ ik in het Amsterdamse Museum Geelvinck Hinlopen Huis, aan de Herengracht, met ingang op het adres Keizersgracht 633 (voormalig koetshuis), dat zich in het gerestaureerde grachtenhuis uit 1687 vier 18e eeuwse stijlkamers bevinden, waaronder een chinoiseriekamer en een bibliotheek.

Bibliotheek van de Doopsgezinde Gemeente in Haarlem

Bibliotheek van de Doopsgezinde Gemeente in Haarlem

In Haarlem zag ik tijdens open monumentendag voor het eerst archief en bibliotheek van de Vereenigde Doopsgezinde Gemeente, Frankestraat 24. Deze is overigens elke woensdag open na afspraak met de archivaris/bibliothecaris Mechteld Gravendeel. De bibliotheek bevindt sinds 1992 in een van de oude catechisatiekamers, gebouwd in 1843. De stalen kluiskamer met het archief dateert van 1892. De bibliotheek met materiaal vanaf 1525 tot heden bevat o.a. een collectie 17e en 18e eeuwse Martelaarsspiegels, waarin de vervolgingen van Doopsgezinden vanaf de vroege 16e eeuw staan beschreven. In het kerkcomplex vindt iedere eerste zondag van de maand een openbare rondleiding plaats met medewerking van de Stichting Living History Kennemerland.

Nog een ansichtkaart met afbeelding van de bibliotheek der Doopsgezinde Gemeente te Haarlem

Nog een ansichtkaart met afbeelding van de bibliotheek der Doopsgezinde Gemeente te Haarlem

EERSTE CATALOGUS VAN FRANEKER ACADEMIEBIBLIOTHEEK UIT 1600 DUIKT OP IN PARIJ

Dit jaar verscheen bij uitgeverij Verloren te Hilversum het boek ‘De Franeker universiteitsbibliotheek in de zeventiende eeuw; beleid en belang van een academiebibliotheek’. Opgericht in 1585 dateerde tot voor kort de oudst overgeleverde catalogus uit 1626. Op 12 november is wereldkundig gemaakt dat een exemplaar van de oudste catalogus uit1601 inde Parijse Bibliothèque Nationale is ontdekt. Het boekwerkje telt 52 pagina’s. Er staat precies in hoe de ongeveer 400 boeken in de universiteit stonden en op welke plank. In 2008 brengt Tresoar een heruitgave met toelichting uit. In deze Friese instelling worden de meeste van de in de catalogus vermelde boeken bewaard. De universiteit werd opgeheven in 1811. Dat de in beperkte oplage gedrukte catalogus in Parijs bewaard bleef is overigens niet verwonderlijk. In de zestiende en zeventiende eeuw was het gebruikelijk dat buitenlandse studenten langs Europese universiteiten trokken en op terugreis boeken meenamen die soms vervolgens in een bibliotheek terecht kwamen. De vondst in Parijs werd afgelopen zomer gedaan door een medewerker van de British Library in Londen, die een collega van de Rijksuniversiteit op de hoogte bracht, waarna het bericht Tresoar bereikte.

ZAKENMAN JOOST RITMAN WEER HELEMAAL OP DE RIT?

Na een mindere periode gaat het gelukkig ook financieel goed met de spiritueel overtuigde Rozenkruiser Joost Ritman (66), eigenaar van het bedrijf Helios [vroeger De Ster], bibliofiel en filantroop.  Zijn levenswerk is de Bibliotheca Philosophica Hermetica (BPH), met ongeveer 20.000 boeken en handschriften, en gehuisvest in een pand aan de Bloemgracht, ingang Bloemstraat15, in de Amsterdamse Jordaan. Daar komt na een verbouwing in 2010 of 2011 een monumentaal pand aan de Keizersgracht bij, die als museumbibliotheek zal worden ingericht. Het huis dateert uit 1622 (1) en tot voor kort was hierin de afdeling monumenten en archeologie van de stad Amsterdam in ondergebracht. Het van de gemeente Amsterdam aangekochte grachtenpand zal tijdens een grondige restauratie zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat worden teruggebracht. Het Rijksmuseum en andere Amsterdamse musea zullen helpen om de begane grond en eerste verdieping van een authentiek 17de eeuws interieur te voorzien. In 2008, het jaar van Amsterdam Wereldboekenstad, zal een tentoonstelling rond de zeventiende-eeuwse filosoof Benedictus de Spinoza worden ingericht. In de Quote-500 van rijkste Nederlanders over 2003 ontbrak Ritman, maar in de jongste Quote-500 steeg hij naar positie 246 met een (geschat) vermogen van 103 miljoen euro. De heer Ritman zegt daarover onder meer: “Ik heb inmiddels genoeg geld om voor mijn kinderen en kleinkinderen te zorgen. Wat me nu bezighoudt is hoe ik, op het gebied van zingeving, de samenleving van dienst kan zijn. Daarom heb ik een van de mooiste grachtenhuizen van Amsterdam gekocht: Het Huis met de Hoofden aan de Keizersgracht. Ik wil daarin mijn privé-bibliotheek voor hermetische filosofie onderbrengen. Die bibliotheek heb ik in de loop van mijn leven verzameld en zij vertegenwoordigt een onbegrensde hoeveelheid informatie. Het ontsluiten van die informatie: dat is mijn geschenk aan de samenleving.”

(1) Het is gebouwd voor Nicolaas Sohier, die het huis in 1634 verkocht aan staalmagnaat en wapenhandelaar Louis de Geer (1587-1652). De prachtige voorgevel is vermoedelijk ontworpen door Hendrik de Keyser, maar na zijn dood in 1621 vrijwel zeker uitgevoerd door diens zoon Pieter de Keyser, die naar wordt aangenomen ook het praalgraf van Adriaen Pauw in de Oude Kerk van Heemstede op zijn naam heeft staan.

In het Amsterdamse grachtenhuis bevond zich toen de oorspronkelijke boekenverzameling van De Geer, welke collectie nog altijd bestaat. Die boekenverzameling bevindt zich nu in de stadsbibliotheek van het Zweedse Norrköping.

De Geer, de tweede eigenaar van het grachtenpand, had net als Ritman een voorliefde voor publicaties van filosofen. Omdat De Geer nauwe banden onderhield met het Zweedse koningshuis, is zijn bibliotheek uiteindelijk in Zweden beland.

NIEUW PLAN VOOR ANNIE M.G.SCHMIDT HUIS IN VLISSINGEN

Het plan voor een Annie M.G.Schmidt Huis dat aanvankelijk in de hoofdstad zou komen en vervolgens in Almere was gepland is nog niet helemaal van tafel. Frits Ferres en cultuurwethouder Conny Seibel van Vlissingen hebben het initiatief genomen om het museum in de Zeeuwse havenstad te vestigen. Zoals bekend was de schrijfster van 1941 tot 1946 directrice van de openbare bibliotheek in Vlissingen en zette zij daar in navolging van Amsterdam een kinderleeszaal op. Men denkt aan vestiging in een voormalig fabrieksgebouw en hoopt eind 2007 een vooronderzoek tot realisering te kunnen afronden.

 LEEUWARDER COURANT VOLLEDIG GEDIGITALISEERD OP HET INTERNET

De Leeuwarder Courant, opgericht in 1752, is de oudste krant van Nederland die nog steeds onder haar oprichtingsnaam wordt gepubliceerd. De gehele krant is nu gedigitaliseerd en voorlopig nog gratis na registratie via een zoeksysteem online te raadplegen. Een belangrijke aanwinst voor schrijvers en onderzoekers. Zelf ontdekte ik als voorbeeld dat eigenaren van grotere huizen in Heemstede en Bloemendaal begin vorige eeuw voor “een zindelijke dienstmeid” een advertentie plaatsen in de Friese krant. De belangstelling voor dit digitale archief blijkt groot. Binnen twee dagen werden er al evenveel pagina’s opgevraagd als binnen één maand was verwacht. De Stichting Digitaal Archief Leeuwarder Courant had gerekend op 500.000 tot 600.000 pageviews per maand. Twee dagen na de opening stond de teller op 520.000 opgevraagde bladzijden en kon worden berekend dat de gemiddelde bezoeker 14 minuten en 22 seconden in het online archief doorbracht.

DE NEW YORK TIMES NU WEER GEHEEL GRATIS OP HET INTERNET

De volledige inhoud van de ‘New York Times’ (NYT) is weer geheel gratis toegankelijk. De Amerikaanse krant heeft onlangs besloten om te stoppen met het vragen van geld voor de toegang van bepaalde delen van de site. De betaalde toegang, die twee jaar geleden werd ingevoerd, leverde de krant jaarlijks ongeveer 10 miljoen dollar omzet op. Dat bedrag weegt niet op tegen de potentiële advertentie-inkomsten van een geheel gratis krant. Ook een deel van het archief is nu gratis te raadplegen. Alle kranten tot 1981 zijn gratis online toegankelijk. Wie ‘Heemstede’ intikt krijgt slechts vier treffers – één minder dan Teylers Museum. Voor ‘Haarlem’ is dat aantal – vooral dankzij de 17e eeuwse kunstschilders – aanzienlijk groter met een vermelding in 185 artikelen. Alleen voor oudere edities vanaf 1923 vraagt de NYT nog een vergoeding van de niet-abonnees.

ALLE MIDDELEEUWSE HANDSCHRIFTEN IN NEDERLAND IN EEN DATABASE

Sinds 21 september zijn alle middeleeuwse handschriften in Nederland doorzoekbaar op de website van ‘Medieval Manuscripts in Dutch Collections’ (MMDC).  Zie: www.mmdc.nl Deze site bevat een database met beknopte, uniforme beschrijvingen en foto’s van alle – ruim 8.000 – middeleeuwse geschriften in Nederland.

AIOLOZ KRIJGT NIEUWE EIGENAAR PER 1 JANUARI 2008

 Drs. Piet van Winden, nu verbonden aan Beijers Veilinghuis, heeft een opvolger gevonden voor zijn antiquariaat aan de Botermarkt te Leiden. Overnemer wordt de jonge Laurens Heij (32), die gedurende negen jaar ervaring heeft opgedaan bij het Haarlemse veilinghuis Bubb Kuyper. Van Winden bracht onlangs zijn 76ste catalogus van AioloZ uit en verkocht intussen aan het Letterkundig Museum een brief van de jonge Harry Mulisch aan uitgeverij Wereldbibliotheek, waarin deze voorstelt de belangrijkste werken van Sigmund Freud in het Nederlands te vertalen.

AANGEBODEN OP VEILINGSITE: DE BIBLIOTHEEK VAN OMBROSSA

De Brabantse kunstenares Marlies van Hoof uit Volkel vervaardigde vijftien handgemaakte houten (boeken)kasten en een houten pluklader. Deze kasten en de ladder vormen het kunstwerk ‘De bibliotheek van Ombrossa’. Het is geïnspireerd door het verhaal van ‘[ De baron in de bomen’ van Italo Calvino. Het kunstwerk hing in bomen en was te zien tijdens de afsluiting van Landart 2007 op landgoed Velder te Liempde. De kunstenares biedt haar werk nu tegen elk aannemelijk bod te koop aan op de site 2dehands.nl onder advertentienummer 30875089.

  “DE MAN VAN DE BOEKENKIST”: HUGO DE GROOT Nieuwe monografie lost raadsel van de echte boekenkist ook niet op

Hugo de Groot en zijn echtgenote Maria van Reigersberg. Gravure van Simon Fokke uit 1754

Hugo de Groot en zijn echtgenote Maria van Reigersberg. Gravure van Simon Fokke uit 1754

Nog een gravure rond Hugo de Groot en de boekenkist

Nog een gravure rond Hugo de Groot en de boekenkist

Fantasiegravure van boekenkist met ontsnapping Hugo de Groot

Fantasiegravure van boekenkist met ontsnapping Hugo de Groot

Fantasiekaart Hugo de Groot in ansichtkaartenserie: Historische Reeks: Gedachten van Groote Nederlanders.

Fantasiekaart Hugo de Groot in ansichtkaartenserie: Historische Reeks: Gedachten van Groote Nederlanders.

Hugo de Groot (1583-1645), opgenomen in de Canon van Nederland, geldt als grondlegger van het internationaal volkenrecht, maar bij het grote publiek is hij voornamelijk bekend als degene die zich [op 22 maart 1621] in een boekenkist verstopte en als zodanig vanuit de gevangenis in slot Loevestein kon ontsnappen. Hij leefde jarenlang als balling in Frankrijk en trad vervolgens in Zweedse dienst, nam ontslag om terug te keren naar Nederland maar leed onderweg schipbreuk en overleed te Rostock. Zijn stoffelijk overschot is begraven in de Nieuwe Kerk te Delft. In november van dit jaar verscheen over de rechtsgeleerde een lijvig boekwerk van 829 pagina’s: ‘Hugo de Groot. Een leven in strijd om de vrede 1583-1645’; door Henk Nellen. In ons land worden in musea en archieven tien boekenkisten bewaard, waarvan wordt beweerd dat Hugo de Groot daarin gezeten heeft. Na strenge schifting vielen er eerder zeven af. Ook de kist in het kasteel Loevestein kan niet de echte zijn. Uiteindelijk bleven twee serieuze kandidaten over, maar ook daarvan kan niet met zekerheid worden gesteld in welke Grotius zich verborg. Mogelijk is de oplossing in de toekomst alsnog mogelijk door middel van DNA-onderzoek. De volgende twee museuminstellingen beweren allebei de echte kist te bezitten:

1) het Rijksmuseum in Amsterdam, dat deze boekenkist ontving van nazaten van de familie Daetselaer in Gorcum, waar De Groot in eerste instantie naar toe is gebracht om boeken te wisselen.

2) Museum Het Prinsenhof te Delft. Deze boekenkist is afkomstig van de nazaten van een broer van Hugo de Groot: Willem.

Volgens overlevering zou de kist oorspronkelijk afkomstig zijn van de humanist Gerardus Vossius, maar ook dat is verre van zeker. Hij leende weliswaar boeken uit aan Grotius, maar dat deden ook de Gorcumse boekhandelaar Daetselaar en de Leidse geleerde Erpenius, door middel van diens zuster mevrouw Daetselaar.

De voorbereiding van Hugo de Groot's vlucht in een boekenkist. Naar een tekening in kleur van Frans Lammers. Uit: de Katholieke Illustratie, mei 1941.

De voorbereiding van Hugo de Groot’s vlucht in een boekenkist. Naar een tekening in kleur van Frans Lammers. Uit: de Katholieke Illustratie, mei 1941.

een 'onechte  boekenkist van Hugo de Groot in kasteel Loevestein

Een ‘onechte’ boekenkist van Hugo de Groot in kasteel Loevestein

Opstelling van de boekenkist in slot Loevestein

Opstelling van de boekenkist in slot Loevestein

De Delftse boekenkist gerelateerd aan Hugo de Groot

De Delftse boekenkist gerelateerd aan Hugo de Groot

Oude prentbriefkaart van de Delftse boekenkist Hugo de Groot

Oude prentbriefkaart van de Delftse boekenkist Hugo de Groot

Ook in het Rijksmuseum staat zo'n boekenkist

Ook in het Rijksmuseum staat zo’n boekenkist met een bordje ‘Hugo de Groot’

ANDERE BOEKENKISTEN IN TURKIJE EN KENYA EN BIBLIOBUSSEN

Onlangs kocht ik via Marktplaats een boekenkist die vorige eeuw gebruikt is ten behoeve van de Groningse plattelandsbibliotheekvoorziening. Eerder nam ik in 1969 een originele boekenkist mee uit Urgüp in Anatolië met geschilderd opschrift: “Gezici Kütüphanesi Urgüp”[= plattelandsbibliotheek Urgüp]. De actieve bibliothecaris van Urgüp: Mustafa Güzelgöz startte omstreeks1957 inde provincie Nevsehir een voorziening met ezels en boekenkisten. Op de ruggen van vijf ezels, twee paarden en drie muildieren werden 36 dorpen met elk circa 200 boeken voorzien. In de jaren zestig ontving hij een jeep met steun van de Amerikaanse Ford-Foundation, die in plaats kwam van de viervoeters. Ook in o.a. Griekenland is met ezels en boekenkisten gewerkt voor het tijdperk van de gemotoriseerde rijdende bibliotheek.

De voormalige ezelsbibliotheek met boekenkisten in Capadocië

De voormalige ezelsbibliotheek met boekenkisten in Capadocië

In ons land dateert de eerste bibliobus pas van 1951, die vanuit Alkmaar naar plattelandsgemeenten in de kop van Noord-Holland reed. Op dit moment heeft ProBiblio in Noord- en Zuid-Holland negen bibliobussen in gebruik. ‘Bookmobiles’ waren al begin van de vorige eeuw populair in de Verenigde Staten en bereiken hun hoogtepunt in het midden van de 20ste eeuw. Gelet op recente berichten vanuit de V.S. is de bibliobus daar thans duidelijk op zijn retour. Boekenkisten en dieren worden nog gebruikt in een ontwikkelingsland als Kenia, maar dan met kamelen, eigenlijk dromedarissen. In april van dit jaar verscheen bij Harper Collins het boek ‘The Camel Bookmobile’ door de Amerikaanse Masha Hamilton. Een roman, die gebaseerd is op de Keniaanse kamelenbibliotheek van de ‘Kenya National Library Service’, welke intussen tevens over een vrachtauto voor boekenvervoer beschikt. Voor de promotie van de Nederlandse vertaling ‘De Boekenkaravaan’ is op zaterdag 25 augustus door uitgeverij Unieboek in samenwerking met boekhandel Karssens in Gouda een kameel ingehuurd, die van de boekhandel naar de openbare bibliotheek liep. Onderweg deelden begeleiders een voorpublicatie uit van het boek.

CORNELIS KILIAAN: PORTRET VAN EEN WOORDENAAR

De laatste jaren bezoek ik steeds de Vlaamse Boekenbeurs in de Antwerp-Expo. Wat gezelligheid betreft kan daar geen andere boekenbeurs in de Benelux tegenop. Steeds weer sta je versteld over de enorme hoeveelheid nieuwe boeken. Dit jaar stond op de zaterdag dat wij in Antwerpen waren het boek ‘Mijn fans’ van (ex)tennisster Kim Clijsters centraal, omgeven door een batterij aan journalisten en cameraploegen. Zoals ook in de voorbije twee jaren was de rij voor sexuologe Goedele Liekens om een handtekening te bemachtigen in het ‘Vaginaboek’ (2005), ‘Haar Penisboek’ (2006) of deel drie van de trilogie ‘Ons Seksboek’ (2007) haast onoverzienbaar. Ook de uitgeverijen van talrijke aanwezige illustrators van stripboeken deden goede zaken. Zoals in ons land (bijna) iedereen de woordenboeken van Van Dale kent en in Vlaanderen van de jezuïet Jozef Verschueren, zo kent vrijwel niemand meer de maker van het eerste Nederlandse woordenboek. In 1599 verscheen te Antwerpen het ‘Etymologicum Teutonica Linguae’, het eerste verklarende woordenboek van de Nederlandse taal. Het was het levenswerk van één man: Cornelis Kiliaan (ca. 1530-1607), die van beroep drukker was. In dit woordenboek, dat twee eeuwen later nog steeds werd herdrukt, bevat de verklaring van meer dan 40.000 woorden. Hij was de eerste die talrijke woorden voor het eerst officieel noteerde en een plaats gaf in de Nederlandse taal: van gelukzalig tot loom en van onbeschoft tot argwanend. Bij gelegenheid van zijn 400ste sterfjaar wordt Kiliaan herdacht met een aantal activiteiten en herdenkingen, waaronder een tentoonstelling tot en met 6 januari2008 in de Koningin Fabiolazaal, Jezusstraat 28, Antwerpen.

28.000 EURO VOOR EERSTE DRUK VAN POTTERBOEK EN ANDERE POTTER-RECORDS

Een eerste editie van ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ [Harry Potter en de Steen der Wijzen] door J.K.Rowling – die zich dankzij haar boeken opwerkte van bijstandsmoeder tot een vrouw in bonus met een geraamd vermogen van 545 miljoen pound – heeft op een veiling bij Christie’s eind oktober 28.000 euro opgebracht. De eerste druk verscheen in1997 ineen beperkte oplage van 500 exemplaren. Ongeveer de helft van deze exemplaren zijn door exemplaren gekocht, waardoor deze druk zeldzaam is. Wereldwijd is het boek in 64 vertalingen verschenen en gingen in totaal ongeveer 400 miljoen boeken over de toonbank. Het zevende en laatste boek over tovenaarsleerling Harry Potter brak in de Verenigde Staten alle records. Bonnen één etmaal zijn 8,3 miljoen exemplaren van ‘Harry Potter and the deathly Hallows’ verkocht. De eerste druk van deze titel is in de VS in een oplage van 12 miljoen exemplaren verspreid, die binnen twee tot drie dagen was uitverkocht. In de top-25 van meest verkochte boeken aller tijden neemt ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ met 107 miljoen boeken een negende plaats in. Ook de andere zes delen zijn te vinden in deze top-25. Van het laatste deel zijn intussen meer dan 75 miljoen exemplaren verspreid en daarin is de intussen verschenen Nederlandse vertaling nog niet opgenomen. Van deel zeven ‘Harry Potter en de Relieken van de Dood’ bedraagt de eerste oplage 900.000 exemplaren.

INTERNET STIMULEERT BOEKVERKOOP

Uitgeverij Penguin voelde zich eerst bedreigd door het wereldwijde web, maar is er zich nu van bewust dat de online handel in nieuwe en gebruikte boeken goed is voor de verkoop. Dat meldt persbureau Reuters. De verkoop van pas verschenen boeken op veiling- en advertentiesites tast de markt voor gebonden boeken niet aan, aldus Penguin-directeur John Makinson. De uitgever verkoopt inmiddels 8 tot 9 procent van de nieuwe boeken via het web en de winst die de webverkoop oplevert neemt snel toe. Internet blijkt ideaal voor research- en marketingdoeleinden. Onlangs lanceerde Penguin ‘Spinebreakers’, een site waar jongeren audio- en videorecensies van boeken kunnen posten. Spinebreakers verschaft Penguin inzicht in de manier waarop de “lezers van de toekomst” informatie op het web verzamelen en verwerken.

Bij Boekhandel Van Stockum in Den Haag kunnen intussen 5 miljoen gedigitaliseerde boektitels besteld worden, die men kan afhalen of voor een klein bedrag naar het huisadres worden gezonden. Intussen is ook De Vries Boeken in Haarlem begonnen met de verkoop van boeken via hun site op het internet

ANNA AMALIA BIBLIOTHEEK IN WEIMAR HEROPEND

Het gebouw van de Anna Amalia Bibliothek na de brand

Het gebouw van de Anna Amalia Bibliothek na de brand

Ansichtkaart 'Hilfe für Amalia', Weimar

Ansichtkaart ‘Hilfe für Amalia’, Weimar

Begin september 2004 verwoestte ten gevolge van kortsluiting een uitslaande brand de bovenste houten verdieping van de prachtige rococobibliotheek Anna Amalia in Weimar, waarbij ongeveer 50.000 [circa 12.500 onvervangbare] van de in totaal 200.000 banden (boeken, bladmuziek, handschriften) onder het dak en op de bovenste galerij van de verdiepingen tellende bibliotheek verloren gingen. Directeur Michael Knoch redde nog net de beroemde Luther-bijbel uit 1534 met gekleurde houtsneden van Lucas Cranach. Al in de tijd van Goethe, die vanaf 1797 tot zijn overlijden de leiding over de bibliotheek had werd het Stadtschloss in Weimar door brand getroffen. Gelukkig had regentes Amalia toen net haar kostbare boekenverzameling naar een ander kasteel laten overbrengen. De geruïneerde bibliotheek is intussen uit de as herrezen en op 25 oktober door president Horst Köhler heropend, in aanwezigheid van 1.200 genodigden. Het herstel van de veelal door bluswater beschadigde boeken zal zeker nog tot 2015 duren. Toegezegd werd dat aan brandpreventie in de musea, bibliotheken en archieven met cultureel erfgoed in de komende tijd meer aandacht zal worden gegeven. Joost van der Vaart schreef over de restauratie van het gebouw in NRC Handelsblad van 10november 2007 een artikel dat als volgt eindigt: “Bezoekers kunnen weer op opspraak de Rococozaal bezichtigen [voorlopig maximaal 300 per dag]. Wat ze te zien krijgen is de oude luister in een nieuw jasje. De bustes van Anna Amalia, Goethe en Schiller staan weer op hun plaats, schoongemaakt en wel. De dominerende kleur is lichtblauw, wat het geheel een kwetsbaar, haast doorschijnend aanzien geeft. Alleen op het plafond boven de lichtkoepel is net te zien dat de restaurateurs voor de trompe l’oeil moesten kiezen. De balken en ornamenten zijn in vlammen opgegaan. Het is knap gedaan, deze geschilderde illusie, maar een litteken blijft het.” De bibliotheek werd in 1761 opgericht. De recente restauratiekosten bedroegen bijna 13 miljoen euro.

Interieurfoto van de Anna Amalia Bibliotheek met portret van Goethe

Interieurfoto van de Anna Amalia Bibliotheek met portret van Goethe

OPPOSITIE TEGEN HOOGBOUW BODLEIAN LIBRARY

De Bodleain Library [vernoemd naar oprichter Thomas Bodley (1545-1613)] in Oxford is na de British Library de grootste bibliotheek van Groot-Brittannië met meer dan 8 miljoen boeken en vele duizenden middeleeuwse manuscripten [o.a. de oudste regel in het Nederlands], de archieven van zes eerste ministers en manuscripten van veel letterkundige klassieken. Wekelijks worden 5.000 boeken etc. in de catalogus bijgeschreven. De collecties zijn intussen verspreid over verscheidene gebouwen wat weinig efficiënt is. Reden voor een te bouwen torenflat om het miljoenenbezit op te slaan. Daarvoor is intussen 29 miljoen pound uitgetrokken. De controversiële plannen leidden intussen ook tot verscheidene protesten van gemeenteraadsleden en monumentenorganisaties omdat de hoogbouw het fraaie panorama op de universiteitsstad Oxford ernstig zal aantasten.

BRITSE AUTEURS BOOS OP VOORGENOMEN SLUITING VAN  BRITISH COUNCIL LIBRARIES

Het plan van de British Council om een groot aantal bibliotheken in het buitenland te sluiten stuit op kritiek van Britse letterkundigen. De culturele organisatie wil het geld dat ze nu besteedt aan boeken, uitgaven aan internet, en andere diensten die jongeren meer aanspreken. Omdat de doelgroep 18-35 jaar minder boeken leent, wil de cultuurraad bibliotheken sluiten in Kameroen, Ghana, Kenya, Mozambique, Namibië, Nepal, Bulgarije, Servië, Georgië, Bosnië/Herzegovina en Kroatië. In België, Duitsland, Italië, Turkije, en Koeweit zijn door de British Council al bibliotheken afgestoten. Schrijfster Fay Weldon noemt in de krant ‘The Independent’ de houding van de Council tegenover literatuur “kortzichtig” en “barbaars”. “It seems total madness. I believe the way to win hearts and minds is through literature that seals people’s empathy with one another.” Ook andere auteurs en medewerkers van de British Council hebben kritiek op het nieuwe buitenlandse cultuurbeleid.

COLLEGE VAN VERBANNEN IERSE PRIESTERS HEROPENDE BIBLIOTHEEK IN PARIJS

In september heeft het oude Ierse College in het Quartier Latin van Parijs, waar Ierse r.k.priesters, verbannen uit het door de protestantse Engelsen overheerste vaderland, twee eeuwen lang hun religieuze opleiding kregen, zijn historische bibliotheek heropend. Dat gebeurde door de Ierse premier Bertie Ahern. De collectie herbergt 8.000 zeldzame boeken, inclusief drie (post)incunabelen rond 1500 die onlangs terugkeerden uit een bankkluis in Dublin, waar deze sinds het begin van de Tweede Wereldoorlog waren opgeslagen.

OFFICIELE FOTO VAN NICOLAS SARKOZY IN ELYSEE BIBLIOTHEEK

Ten behoeve van de officiële foto van de Franse president koos Nicolas Sarkozy voor zijn portret naast de Franse en Europa-vlag met als achtergrond de bibliotheek van het Elysée. Ofschoon niet bekend staande als een zeer belezen intellectueel koos hij in navolging van o.a. Pompidou voor de paleisbibliotheek. Zijn directe voorganger Jacques Chrirac liet zich in de tuin fotograferen. De foto hangt in de ruim 36.000 Franse gemeentehuizen en andere overheidsinstellingen.

Sarkozy in de Elysee-bibliiotheek

Sarkozy in de Elysee-bibliotheek

President Charles de Gaulle was de eerste die zich officieel liet fotograferen in de Elysee-bibliotheken. Gevolgd door Coty, Pompidou, Mitterand, Chirac, Sarkozy en Hollande

President Charles de Gaulle was de eerste die zich officieel liet fotograferen in de Elysee-bibliotheken. Gevolgd door Coty, Pompidou, Mitterand, Chirac, Sarkozy en Hollande

VAN EEN ‘MAGNA CARTA’ WORDT MEDIO DECEMBER EEN EXEMPLAAR GEVEILD BIJ SOTHEBY’S NEW YORK: geschatte opbrengst 20 tot 30 miljoen dollar

De “Magna Carta” – The Great Charter – was een handvest waarbij in 1215 de macht van de Engelse koning werd ingeperkt en de spelregels zijn vastgelegd voor rechten en plichten van gezagsdragers en staatsdienaren. In latere jaren vonden tot eind 13e eeuw aanpassingen plaats. Van de originele versie uit 1215 zijn vier exemplaren bewaard gebleven. Eén bevindt zich in de kathedraal van Lincoln, één in de kathedraal van Salisbury en twee in de British Library. Inclusief latere exemplaren zijn er in totaal 17 bekend, waarvan nog1 inparticulier bezit. De ‘foundation’ van de Amerikaan Ross Perot miljardair kocht het in 1984 voor 1,5 miljoen dollar van nazaten van de James Thomas Brudenell, graaf van Cardigan. Het document – dat ongeveer 2.500 woorden bevat – werd tot op heden tentoongesteld in het  Nationaal Archief van de Verenigde Staten. De eigenaar heeft nu besloten om deze Magna Carta uit 1297 met handtekening van koning Edward I te veilen bij Sotheby’s in New York. De auctie vindt plaats in de week van 10 december. Veilingmeester zal dan onderdirecteur David N.Redden zijn, die o.a. in het jaar 2000 een exemplaar van de Amerikaanse Onafhankelijksverklaring afhamerde voor 7,4 miljoen dollar en in 1996 een humidor afkomstig van John F.Kennedy voor 574.500 dollar. De verwachte opbrengst van deze late Magna Carta is tussen de 20 en 30 miljoen dollar.

‘DUIVELSBIJBEL’  EVEN TERUG IN PRAAG

Oude foto met afbeelding van de Codex Gigas ook wel Duivelsbijbel genoemd

Oude foto met afbeelding van de Codex Gigas ook wel Duivelsbijbel genoemd

Opengeslagen duivelsbijbel ofwel Codex Gigas met afbeelding van de duivel

Opengeslagen duivelsbijbel ofwel Codex Gigas met afbeelding van de duivel

Het boek ‘Codex Gigas’, ook bekend als de Duivelsbijbel, is eind september na 359 jaar teruggekeerd in Praag. Het enorme boek meet 90 bij 50 centimeteren telt 624 bladzijden. Mede omdat de laatste pagina’s zijn gemaakt van ezelshuiden weegt het boek zo’n 75 kilogram. Op een van de pagina’s staat een grote tekening van de duivel. Volgens de overlevering zou de duivel aan het middeleeuwse handschrift uit de 13 eeuw hebben mee geschreven. Het door een Benedictijnse monnik geschreven werk bevat behalve de Bijbel in het Latijn nog dertien teksten, waaronder de oudst bekende versie van de geschiedenis van Bohemen: Chronica Bohemorum. Het boek overleefde branden en oorlogen en verbleef in verschillende kloosters. In 1594 belandde het in de verzameling van de Boheemse koning Rudolf II. Toen Praag in 1648 werd veroverd door het Zweedse leger nam men het als oorlogsbuit mee naar Stockholm. De Koninklijke Bibliotheek van Zweden heeft het nu uitgeleend voor een expositie in de Nationale Bibliotheek te Praag tot Driekoningen 2008. Meer uitvoerige informatie en afbeeldingen zijn te vinden op de interessante boekensite: http://www.boekendingen.nl

De Coxex Gigax ofwel Duivelsbibliotheek uit Zweden tijdelijk in Praag. Het boek weegt 75 kilogram.

De Codex Gigax ofwel Duivelsbibliotheek uit Zweden tijdelijk in Praag.

BOEKENCOLLECTIE VAN ABRAHAM HORODISCH IN TEL AVIV GEDIGITALISEERD

Een van de belangrijkste antiquaren van de vorige eeuw, tevens boekgeleerde, was Abraham Horodisch (1898-1987). Vanwege onze gemeenschappelijke interesse in drukkunst en bibliotheken op postzegels bezocht ik hem enkele malen in zijn huis vol boeken in Amsterdam-Zuid. Na zijn overlijden liet hij zijn collectie van ruim 8.000 boeken en jaargangen van tijdschriften over de geschiedenis van het boek en drukkunst na aan de Sourasky Centrale Bibliotheek van de Tel Aviv University, aan welke universiteit ook een Horodisch leerstoel voor boekgeschiedenis aanwezig is. De verzameling prenten van Duitse expressionistische kunstenaars schonk dr. Horodisch aan het Tel Aviv Museum.

Antiquaar en boekengeleerde dr. Abraham Horodisch (1898-1987)en zijn echtgenote, grafisch ontwerpster, Aloce Garman (1904-1984)

Antiquaar en boekengeleerde dr. Abraham Horodisch (1898-1987)en zijn echtgenote, grafisch ontwerpster, Aloce Garman (1904-1984)

CHRIST CHURCH JERUZALEM OPENT BIBLIOTHEEK

De oudste protestantse kerk van Israël, Christ Church in Jeruzalem, heeft dit jaar de Conrad Schick bibliotheek opengesteld. Joodse en Arabische wetenschappers kunnen nu een beter inzicht krijgen in de rol die puriteinse, piëtistische en evangelische christenen hebben gespeeld in het proces dat leidde tot het ontstaan van de staat Israël. Amerikaanse en Britse christenen hebben geld gedoneerd voor de bibliotheekinstelling. Deze is genoemd naar Conrad Schick, die wordt beschouwd als de belangrijkste wetenschapper in het negentiende-eeuwse Palestina. Schick was betrokken bij archeologie, ontwierp als architect verschillende gebouwen in Israël en was landmeter van de toenmalige Turkse autoriteiten. Opmerkelijk is dat hij als niet-moslem omstreeks 1870 op verzoek van de Turkse sultan een model van de Tempelberg maakte. [Bron: Reformatorisch Dagblad]

17 MILJOEN ITEMS VERMIST IN LIBRARY OF CONGRESS

Volgens de Washington Post van 29 oktober blijkt uit een intern rapport uit maart van dit jaar dat 17% van de collectie van de Library of Congress niet op de juiste plaats staat. Vier procent daarvan kan achterhaald worden, maar dan nog blijft vooralsnog 13% onvindbaar. Op een bezit van 135 miljoen items zijn dat nog altijd 17 miljoen documenten die niet meer getraceerd kunnen worden. In het artikel wordt gesuggereerd dat bezuinigingen tot deze schokkende cijfers leiden. Sinds het fiscaal jaar 2003 heeft de bibliotheek 12 miljoen dollar voor inventarisatiecontrole aangevraagd, maar nauwelijks de helft daarvan ontvangen. Andere problemen zijn volgens de hoofdinspectie het verkeerd terugzetten van boeken, onvoldoende registratie, overvolle planken en te weinig ruimte. Om aan laatstgenoemd probleem het hoofd te bieden is recentelijk buiten het centrum van Washington een gebouw in gebruik genomen met ruimte voor 1,2 miljoen boeken en is een ander magazijn voor opslag in aanbouw. Dagelijks worden gemiddeld 2.000 media aangevraagd en meer dan 1.000 nieuwe items aan de collectie toegevoegd.

BRITISH LIBRARY ONTDEKT UNIEKE KUNSTWERKEN IN EIGEN COLLECTIE

In augustus 2007 is openbaar gemaakt dat de Britse Nationale Bibliotheek een verloren gewaande vroege tekening van John Constable (1776-1837) en honderden andere originele kunstwerken van 18e en 19e eeuwse kunstenaars heeft gevonden, waaronder tekeningen van Paul Sandby, Thomas Hearne en Thomas Girtin. De schets van kunstschilder Constable blijkt nog nooit in een catalogus van zijn werk te zijn opgenomen. De gevonden werken bevonden zich in een legaat van de textielmagnaat en kunstverzamelaar John Platt die in 1902 is overleden. Medewerkers van de British Library (BL) hebben deze erfstukken nu pas goed bekeken, nadat deze al begin jaren zeventig van de vorige eeuw aan de BL waren nagelaten.

DUIZENDEN ITEMS ZIJN NIET GEREGISTREERD IN DE REAGAN LIBRARY

In een bijdrage in de ‘Los Angeles Times’ berichten Steve Chawkins en Catherine Saillant dat in de Ronald Reagan Presidential Library in Simi Valley (Californië) bij een check slechts 20.000 items konden worden teruggevonden op basis van registratie op een geschat aantal van wellicht 100.000 documenten en voorwerpen, waarbij schenkingen die Reagan als president ontving zoals een samovar van de vroegere Sovjetpresident Michael Gorbatschov. Er is geen rechercheonderzoek gevraagd, maar bij de ‘National Archives’ die deze en 11 andere ‘presidential libraries’ beheert om stappen tot een spoedige verbetering gevraagd.

RIEFENSTAHL-FOTO’S GESTOLEN

Het zoek raken van materiaal in musea, bibliotheken en archieven is van alle tijden en komt over de gehele wereld voor. Over ontvreemdingen uit bibliotheken hoop ik een afzonderlijk artikel voor HBB te schrijven. 7 november meldde het Duitse blad Der Spiegel dat onbekenden 250 foto’s van de in 2003 overleden filmcineaste Leni Riefenstahl hebben gestolen, naast ongeveer 300 foto’s van de Amerikaan Elliott Erwitt. Dit fotomateriaal is verdwenen uit een kelder met alarminstallatie in een filmgebouw in het centrum van Keulen. Er is een beloning van 30.000 euro uitgeloofd die tot aanhouding van de dader(s) kan leiden. Als reactie op de website van Archieven.org  vraagt iemand zich af: “Of zouden ze gewoon mee naar huis genomen zijn door een medewerker?”

NATIONAAL ARCHIEF IS HONDERDEN STUKKEN KWIJT

Op 5 oktober 2007  stuurde minister Plasterk van OCW een brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal. Daarin informeert hij de Kamer over het verlies van 1300 documenten. In 1997 werd een bezoeker aan het Algemeen Rijksarchief op heterdaad betrapt op diefstal van archiefstukken. Bij huiszoeking werden bij hem ruim 3.000 documenten aangetroffen uit 24 Nederlandse archieven. Het gaat veelal om zogeheten prepostalen: brieven en enveloppen die dateren van voor de introductie van de postzegel in 1852 en bij verzamelaars erg gewild zijn. 1.376 stukken waren afkomstig uit het Nationaal Archief (N.A.), dat ook andere stukken van andere archieven kreeg van het Openbaar Ministerie, met als doel ze terug te geven aan de rechtmatige eigenaren. Ruim tweederde van de stukken is nu onvindbaar. Waarschijnlijk ze niet goed opgeborgen bij het N.A. schrijft minister Plasterk. “Met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid is de vermissing het gevolg van een logistieke fout. Hierbij zou het kunnen gaan om het verkeerd terug- of wegplaatsen van het materiaal. Het betrof door het OM in bewaring gegeven materiaal. Voor registratie en afhandeling hiervan was bij het Nationaal Archief indertijd geen officiële procedure of richtlijn.” Volgens Plasterk zijn er inmiddels maatregelen getroffen om de interne administratieve organisatie van het Nationaal Archief te verbeteren.

BRIEVEN VAN NSB’ERS EN SMEEKSCHRIFTEN VAN PATER VAN KILSDONK EN ANDEREN KEREN TERUG NAAR HET NATIONAAL ARCHIEF

Verscholen tussen talrijke andere nummers over de Tweede Wereldoorlog bevat catalogusnummer 1278 van de veiling van 20-23 november 2007 bij Bubb Kuyper een archiefje van 65 brieven en documenten uit 1946 die betrekking hebben op de mogelijke vrijlating dan wel veroordeling van Nederlandse collaborateurs uit de Tweede Wereldoorlog. Geschatte waarde: een bescheiden 70-90 euro. Naast brieven van gedetineerden en hun familieleden bevat de kleine collectie in typoscript pleidooien van diverse personen, onder wie de latere studentenpastor pater Jan van Kilsdonk S.J., die na de Bevrijding als aalmoezenier werkte onder politieke gevangenen (veelal NSB’ers), eerst in Kamp Valkenburg (L), vervolgens in Kamp Vught. De documenten zijn in het verleden door een hooggeplaatste ambtenaar bij het Gerechtshof mee naar huis genomen en vergat die terug te bezorgen, zoals uit diens nalatenschap nu blijkt. Bij het Nationaal Archief ontdekte men dat deze stukken thuishoren in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), dat in het N.A. berust. Dit archief met veel gevoelige informatie wordt officieel pas in 2025 openbaar. Het veilinghuis nam het besluit de documenten uit de komende veiling te nemen. Elk nadeel heeft zijn voordeel, want dankzij een GPD-persbericht kreeg de novemberauctie van Bubb Kuyper landelijke publiciteit, terwijl dat nauwelijks gold voor bijvoorbeeld een authentieke brief van zeeheld Michiel de Ruyter die wordt geveild. Op het forum van de veelbekeken site Archieven.org  werd als kop genomen: “Gestolen archieven van nationaal Archief bij Haarlems Veilinghuis” . Dat ging Suzanne Barbier van de afdeling communicatie van het N.A. te ver en zij reageerde als volgt: “De kop van bovenstaand artikel is misleidend. Hij suggereert dat de archiefstukken zijn gestolen uit het Nationaal Archief. Dat is echter geenszins het geval zoals u in het GPD-artikel  kunt lezen.”

St. Vincentiusbibliotheken

Affiche en advertentie, 1934, van de r.k. St. Vincentius volksbibliotheken.

Affiche en advertentie, 1934, van de r.k. St. Vincentius volksbibliotheken.

 DE MAAND NOVEMBER EEN DRUKKE TIJD VOOR BOEKENVEILINGEN

Gelet op de toename van online veilingen en boekenverkopen op het internet en terugkeer van Beijers Veilingen kan men zich afvragen wanneer oververzadiging in de Randstad consequenties zal hebben voor veilinghuizen die zich bezighouden met boeken en prenten. In de maand november vinden aucties plaats door achtereenvolgens de volgende firma’s: Van Stockum: 7-9 november; De Eland (Van Gendt Book Auctions: met per 1 januari Jaap van Eesteren (40) in dienst als taxateur); Burgersdijk en Niermans: 13-14 november; Bubb Kuyper: 20-23 november; Beijers: 27-28 november.

HEEMSTEEDS ECHTPAAR GOEDHART STICHT TWEEDE GROOTSTE OPENBARE BIBLIOTHEEK VAN GAMBIA

Interieur van bibliotheek in Bakau, Gambia (foto Pieter Goedhart)

Interieur van bibliotheek in Bakau, Gambia (foto Pieter Goedhart)

Na vervroegde pensionering van Pieter Goedhart (fotograaf) en zijn vrouw Henny Goedhart-Verkouteren, die in Heemstede een modezaak ‘Bon Coeur’ dreef, zet het echtpaar zich in voor de ontwikkeling van Gambia, een van de armste landen in de wereld. Dit staatje in West-Afrika telt ongeveer 1,4 miljoen inwoners en de ‘Nationale Bibliotheek’ in hoofdstad Banjul is het beste te vergelijken met een dorpsbibliotheek in ons land. De organisatie ‘Read to Grow’ ondersteunde de bibliotheek met de zending van boeken en stichtte met de Stichting Bakoteh een bibliotheek in de plaats Gunjur.Voornoemd paar zet zich in voor de ontwikkeling van inwoners in de plaats Bakau en richtte de stichting ‘Geef Gambia Toekomst’ op. De eerste resultaten zijn het bouwen en inrichten van een bibliotheek die intussen 8.000 Engelstalige boeken bevat en het opzetten van een coupeuseopleiding. Op 30 september gaven zij aan belangstellenden tekst en uitleg in de locatie Casca-de Luifel en het is indrukwekkend wat men al met veel inzet en idealisme in enkele jaren tot stand heeft gebracht. Het echtpaar verblijft veelal een half jaar in Heemstede en een halfjaar in Gambia.

De bibliotheek in Banjul, Gambia (foto Pieter Goedhart)

De bibliotheek in Bakau, Gambia (foto Pieter Goedhart)

Nieuwe website Geef Gambia Toekomst. Uit: de Heemsteder, 18-12-2013

Nieuwe website Geef Gambia Toekomst. Uit: de Heemsteder, 18-12-2013

LEZENDE VROUWEN IN KUNST EN FOTOGRAFIE AFGEBEELD IN BOEKVORM EN NU OOK OP HET INTERNET

In 2006 verscheen bij Amsterdam University Press van Stefan Bollmann een fotoboek van lezende vrouwen in de kunst en fotografie. Ingeleid door de Vlaamse schrijfster Kristien Hemmerechts – die zelf niet schroomt naakt voor een boekpromotie te poseren – onder de titel ‘Vrouwen die lezen zijn gevaarlijk’. Zij legt een intrigerende driehoeksverhouding bloot tussen man, vrouw en boek. Van de oorspronkelijke Duitse editie zijn intussen meer dan 120.000 exemplaren verkocht. ‘Brigitte Kultur’ schreef ter aanbeveling: “Dit boek is het perfecte cadeau voor alle vrouwen die lezen, en voor alle mannen die van lezende vrouwen houden.” Zelf verzamel ik sinds jaren lezende vrouwen, maar ook mannen, op een ansichtkaart dan wel foto afgebeeld. Een deelcollectie wordt gevormd door een honderdtal kaarten van naakte lezeressen. Sinds enige tijd is een virtuele galerie van Lezende Vrouwen in de Kunst op het internet te zien. Zie:  http://www.boekgrrls.nl/BgDiversen/Onderwerpen/lezende_vrouwenindex.htm

Chinese propagandaposters met lezende vrouwen kunnen worden gevonden op de site: http://www.chineseposters.net

 ROBERT W. SHIELDS VESTIGDE NIEUW RECORD DAGBOEKSCHRIJVEN

Binnen genootschap Het Beschreven Blad staat vooral Cees van Steijnen bekend als een notoir dagboeken-schrijver. Landelijk geniet Hans Warren faam op dit gebied, maar ook de onlangs 80 jaar geworden Michel van der Plas heeft gedurende tientallen een dagboek bijgehouden, dat zich in zijn Aerdenhoutse huis bevindt. Iemand die gedurende een kwart eeuw 4 uur per dag aan zijn dagboek werkte en tussen 1972 en 1997 nooit meer dan vijf minuten onvermeld liet, alles wat hij at opschreef, ieder gesprek en zelfs elk plasje noteerde, is de Amerikaanse predikant en leraar Robert W.Shields uit Dayton, Washington. Het resultaat is: 91 dozen met ingebonden vellen papier die samen 37,5 miljoen woorden bevatten. Ter vergelijking: de bijbel telt ongeveer 900.000 en het dagboek van de Engelsman Samuel Pepys ongeveer 1,25 miljoen woorden. Voor Shields stond het record op naam van de journalist Edward Robb Ellis, die in 1998 overleed en circa 21 miljoen woorden in dagboekvorm naliet, nu in de Fales Library van de New York University. In 1997 dwong een beroerte Shields om te stoppen met schrijven en medio oktober van dit jaar is Shields op 89-jarige leeftijd overleden aan een hartaanval. Hij profeteerde ooit “Als mijn dagboek stopt, dan houdt ook mijn leven op”. Die voorspelling kwam niet uit, want na zijn hartattaque kreeg hij toch nog tien jaar respijt. Tot op heden zijn slechts enkele pagina’s in de openbaarheid gekomen. De rest van zijn schrijfwerk moet vijftig jaar binnenkamers blijven. Zo luidde de eis toen Shields zijn dagboeken overmaakte aan de Washington State University University. In jaren het langst bijgehouden dagboek staat overigens op naam van wijlen kolonel Ernest Loftus uit Harare, Zimbabwe, dat 91 jaar van zijn lange leven omvat.

VAN JAMES FREY’S OMSTREDEN BESTSELLER ‘A MILLION LITTLE PIECES’ VRAGEN SLECHTS 1.700 MENSEN HUN GELD TERUG

In april 2003 verscheen ‘A Million Little Pieces’ bij uitgeverij Random House. Het boek werd aardig verkocht, maar was geen overdonderend succes. Daar kwam op 26 oktober 2005 verandering in. Op die dag ontving Oprah Winfrey de auteur James Frey in haar veelbekeken televisieshow. De auteur James Frey beschrijft in het boek zijn leven van een criminele junk en alcoholist, totdat hij in een afkickkliniek terecht komt. Aan het eind van het boek mag hij de kliniek verruilen voor de gevangenis waar hij nog een gevangenisstraf moet uitzitten alvorens met een afgekickte crackhoer een nieuw leven te beginnen. Dankzij Oprah Winfrey en haar invloedrijke boekenclub kopen bijna twee miljoen Amerikanen het boek en voert Frey gedurende vijftien weken de non-fictie bestsellerlijst van de New York Times aan. Dan gaan mensen het echte levensverhaal uitzoeken en wordt bekend dat James Frey “zijn” verhaal heeft verzonnen, zodat het boek fictie is en derhalve geen autobiografie. Op 11 januari 2004 geeft Frey in de talkshow van Larry King schoorvoetend toe dat hij sommige feiten heeft verdraaid en wat aangedikt. Op 26 januari verschijnt de in opspraak geraakte auteur nogmaals in de show van Oprah Winfrey en doet bij boetedoening, ten dele de schuld gevende aan zijn uitgever. Winfrey vraagt het publiek vergiffenis voor haar inschattingsfout. Uitgeverijbedrijf Random House zette 2,35 miljoen dollar apart in verband met te verwachten claims en advocaatkosten. Door middel van een uitvoerige advertentiecampagne gaf men kopers de gelegenheid het boek bij de boekhandel terug te bezorgen, waarbij het aanschafbedrag wordt vergoed. Totaal onverwacht maakten slechts 1.700 personen van die mogelijkheid gebruik. Intussen werkt Frey door aan een nieuwe roman ‘Bright Shiny Morning’ die in de zomer van 2008 wordt verwacht. Het omstreden boek is in 22 landen vertaald, in ons land bij uitgeverij Prometheus onder de titel ‘In duizend stukjes’.  Hoofdredacteur zei aan Katja de Bruin in de VPRO-gids:“Ik vind het een briljant boek en een briljant auteur. Hij brengt een wereld tot leven die ik niet kende. Dat cruciale scènes nu verzonnen blijken is geen bezwaar. Het zijn persoonlijke herinneringen. Ik heb ze als roman gelezen.”

In 2007 verscheen bij Van Tilt het boekwerk ‘Geschiedenis van het Nederlandse antiquariaat’ door Kees Fens beschreven als een familiealbum van Nederlandse antiquaren (De Volkskrant 2 maart 2007). Behalve aan informatie is de publicatie rijk aan illustraties, waaruit 2 hier overgenomen.

'Uir de nalatenschap van de Amsterdamse anriquaar H.F.Geerts ingebrachte 'Biblia Germanica' (wittenberg, 1541) met geschilderd portret van Philip Melanchton door Lucas Vranach de Jongere. Op 9 oktober 1979 bij A.L.van Gendt & Co. geveild voor een kwart miljoen gulden door Nico Israel gekocht, toen de hoogste prijs die ooit in Nederland op een veiling voor een boek betaald is' (P.J.Buijnsters)

‘Uit de nalatenschap van de Amsterdamse anriquaar H.F.Geerts ingebrachte ‘Biblia Germanica’ (wittenberg, 1541) met geschilderd portret van Philip Melanchton door Lucas Vranach de Jongere. Op 9 oktober 1979 bij A.L.van Gendt & Co. geveild voor een kwart miljoen gulden door Nico Israel gekocht, toen de hoogste prijs die ooit in Nederland op een veiling voor een boek betaald is’ (P.J.Buijnsters)

 

Het antiquariaat van Jan Post aan de Nieuwe Spiegelstraat 59 te Amsterdam, getekend door Anton Pieck omstreeks 1940.

Het antiquariaat van Jan Post aan de Nieuwe Spiegelstraat 59 te Amsterdam, getekend door Anton Pieck omstreeks 1940.

Ten slotte: ware crime passionelle voor bibliothecaresse.

11 oktober 2007 is op de Dorpsstraat in Vught een 50-jarige jaloerse inwoner aangehouden voor het leksteken van de banden van een auto. De man is een dagelijkse bezoeker van de bibliotheek. Hij kreeg naar zijn mening te weinig aandacht van een bibliotheekmedewerkster op wie hij heimelijk verliefd was. De afgelopen maanden heeft de man in het totaal vier maal banden van de auto van het slachtoffer lekgestoken omdat hij vond dat andere bezoekers van de bibliotheek meer aandacht van de medewerkster kregen dan hij. In overleg met de politie plaatste de bibliotheek een camera. Vervolgens kon de dader op heterdaad worden aangehouden. De man heeft spijt van zijn daad en wil de schade vergoeden. [Bron: Blik op Nieuws.nl]

Hans Krol (Heemstede)

                                       Librarian Batgirl for information

'Bibliothécaire', dessin de Patrick Hitte

‘Bibliothécaire’, dessin de Patrick Hitte