UITGELEZEN VONDSTEN IN BOEKEN   –   DEEL  6 Enige aanvullingen

Artikeltje betreffende een Amerikaanse bibliothecaresse en haar vondsten in bibliotheekboeken uit1935

Artikeltje betreffende een Amerikaanse bibliothecaresse en haar vondsten in bibliotheekboeken uit 1935

Alvorens nieuwe vondsten in de vorm van kopieën te tonen geef ik eerst weer een overzicht van recent in literatuur of op het internet door anderen aangetroffen materiaal.

Verborgen foto’s in boeken Rijksmuseum

Mattie Boom, conservator fotografie van het Rijksmuseum in Amsterdam heeft de afgelopen jaren alle 19e eeuwse boeken van de indrukwekkende bibliotheek doorgebladerd. Tijdens haar speurtocht met Hans Rooseboom kwam ze vele losse foto’s tegen uit de begintijd van de fotografie. Tussen de schappen vond ze zeldzame foto’s van Auguste Salzmann terwijl in de topografiecollectie een unieke foto van Gustave Le Gray – de Rembrandt onder de 19de eeuwse fotografen – opdook. Deze verborgen schat aan foto’s is intussen ontsloten en thans voor onderzoekers als (kunst)historici als bronnenmateriaal beschikbaar. (Bronnen: “Vondsten uit de vorige eeuw” ; in: dagblad Trouw, 03-02-1996);  www.historischplatform.nl ).

 Greg Powers: “There’s Money in Books”

De Amerikaanse antiquaar Greg Powers uit Boston vertelt dat verhalen over het vinden van 100 dollar biljetten in antiquarenkring boeken bijna dagelijkse kost waren, ofschoon in werkelijk beslist geen alledaagse praktijk. Bij het prijzen van boeken bladerde hij deze altijd door in de hoop ooit de jackpot te vinden. Hij bericht in de loop van de tijd heel wat interessante en oninteressante zaken te hebben gevonden, die hij mee naar huis nam om in een grote zak op te bergen: oude boekenleggers, foto’s, servetten, prentbriefkaarten etc. Op zekere dag vond hij een prachtige verzameling van documenten die betrekking hadden op de Amerikaanse Burgeroorlog: een visitekaartje, brief van een soldaat, bankbiljetten e.d. Met het oude geld dacht hij een goudschat te hebben gevonden en ging hij onmiddellijk naar een plaatselijke muntenwinkel. Helaas, het 10 miljoen dollar biljet van de Confederatie bleek slechts 20 dollar waard en de overige biljetten nog minder. Teleurgesteld is alles in voornoemde zak gestopt. De eerste jaren van zijn loopbaan bleef hij  “een arme boekverkoper”. Toen hij later ging trouwen kwam de zak met vondsten toch nog van pas. Ik citeer Greg Powers nu letterlijk. “Anyway, one rainy weekend afternoon, with nothing else to do, I started going through that Ziploc baggie, desperate to amuse myself. The old prom photos were still there, as were the postcards and the bookmarks, and of course the Civil War stuff was there, too. I took another look at the carte de visite photo, and something about subject struck me as familiar. “I know this guy”, I thought. Then I realized it Robert E.Lee (1). It was a realization that was initially hindered because he civilian clothes rather than his familiar uniform. “Hmm, this is good”, I thought. I turned it over and it appeared to be signed by him. It didn’t take me long to have it authenticated, and I immediately sold it to a dealer in Illinois. The money I got for that photo covered the significant difference between what we had saved for the wedding and what it was actually going to cost.  Thanks to Robert E. Lee and the manager of Half-Price Books, I’m happily married”.  (Bron: ABBA Newsletter, Summer 2001, volume 12, Number 4. ABBA = Antiquarian Booksellers Association of America).

(1) Generaal Robert E.Lee (1807-1870) was commandant van de Confederatie tijdens de Burgeroorlog.

vondst: 1 peso (Spaanse bank van Cuba), 1896

vondst: 1 peso (Spaanse bank van Cuba), 1896

Vondst: 5 peso-biljet Spaanse bank van het eiland Cuba, 1890

Vondst: 5 peso-biljet Spaanse bank van het eiland Cuba, 1890

Vondst: 1 Russische roebel, 1898

Vondst: 1 Russische roebel, 1898

Vondst: 5000 Joegsoslavische dinar, 1993

Vondst: 5000 Joegsoslavische dinar, 1993

Vondsten door boekbinders

Boekbinders beschikken wereldwijd over een eigen (Engelstalige) website op het Internet. Daarop worden ook voor het vak van belang geachte boodschappen vermeld. Eén rubriek betreft “Odd things that one finds in a book”.  Ofschoon niet meer zo vaak als in de negentiende eeuw komen heel af en toe bij de restauratie van oude banden delen van middeleeuwse manuscripten te voorschijn. Zo vond iemand bij het herstel van een 16e eeuwse band een brief in het Hebreeuws, een vondst waarmee de eigenaar, een bibliotheek, zeer gelukkig was. J.D.Stamper meldt de volgende speciale documenten die hij in te restaureren boeken tegenkwam:

“1. Official Program season 1927 Drake University. Drake vs Notre Dame November 19, 1927 Knute Rockne was one of the coaches for Notre Dame.

2. Several business cards with Churchill as the prefix.

3. An invitation to the “First Vaudeville Night” at the manufacturer’s Club, Fannie Brice is one of the headliners.

4. A receipt for J. & J.Tait, Flour, Feed and Lumber. January 1st. 1885.

5. 2 invitation, Christmas and New Years Eve 1939”.

Edward Stansell berichtte op 22 januari 2003 dat hij zes ons cocaïne vond in een boek dat naar hem voor onderzoek was gegeven door de DEA. (US Drug Enforcement Administration). Een snuffelhond, getraind op het traceren van drugs, had het boek in een pakket als verdacht aangegeven, maar de DEA agenten hadden niets kunnen vinden. Het boek moest uit elkaar gehaald worden, waarna de cocaïne te voorschijn kwam. De coke bleek deskundig in een nieuw speciaal vervaardigde voor- en achterplat te zijn verstopt. De boekbinder kreeg als opdracht de gevonden cocaïne te vervangen door een witte substantie. Het boek werd nu opnieuw ingebonden en door de DEA-agent in het pakket gestopt. Na terugbezorging bij de afzender deden DEA-functionarissen een inval. Zij vonden in een afvalbak de oorspronkelijke band alsmede meer cocaïne in de koelkast en hebben de man ter plaatse gearresteerd. Stancell laat ten slotte weten: “The worst thing I found in a book was a large (maybe 4 x 4) piece of skin that was apparently been pealed from someone’s sunburn. Great souvenir!”.

Cheques en cadeaubonnen verstopt in boeken

Bekend is de reclamestunt begin jaren zestig van de vorige eeuw door een lokaal radiostation in de staat Nebraska. Om meer bekendheid te krijgen had men in vijf boeken van de plaatselijke openbare bibliotheek een cheque gestopt. De vinders konden deze na inlevering verzilveren voor een aanzienlijk bedrag in contanten. Het gevolg was een kortstondige run op de bibliotheek, waarbij mannen en vrouwen van allerlei leeftijd in een razend tempo de aanwezige boeken doorbladerden, vaak op de grond bij gebrek aan voldoende leestafels.

De jubilerende uitgeverij G.A.van Oorschot deed in 1995 in vijftig willekeurige exemplaren van het boek ‘De Vlissingse verhalen’ (door R.J.Peskens) een certificaat. Dat gaf recht op een presentje, van een gebonden winkeldochter tot de complete Russische Bibliotheek (43 delen).

Ook in de romanliteratuur is het verstoppen van iets interessants een voorkomend thema. Neem bijvoorbeeld ‘Jonathan Cap; les formules de Zoltan’ uit 1986 door François Rivière. Daarin wordt de Hongaarse professor Zoltan achtervolgd door spionnen uit vele landen. Hij heeft zijn formules verstopt in een publicatie van Conrad Lord Jim. Dat boek blijkt in het bezit van een meisje en leidt tot allerlei spannende verwikkelingen.

Van dolken, pistolen, munitie en bommen verborgen in boeken

Sinds uitvinding van de codex is het boek ook voor andere doeleinden gebruikt dan om de inhoud te lezen. Sinds de Romeinse tijd tot in onze tijd is het (uitgesneden) boek als indirect moordwapen gebruikt. Wanneer de Romeinen iemand doelgericht ombrachten was de dolk als moordwapen meestal in hun kleding verborgen. Men denke aan Brutus die keizer Caesar de doodsteek gaf. Tacitus meldt dat een hoge functionaris uit Carthago omkwam nadat zijn Romeinse belager onverwacht een mes uit een boek te voorschijn haalde.

Uit de Tweede Wereldoorlog zijn talrijke getuigenissen voorhanden. Ik noem slechts de Franse verzetsstrijders Lea en Oswaldo Bardone die voor het Joodse verzet kleine wapens smokkelden, die waren verborgen in boeken. Menig pistool werd aldus in het geheim van de ene naar de andere plaats overgebracht.

Begin december 2002 ontdekte de Italiaanse politie een bom die was verstopt in een boek dat was achtergelaten op het kantoor van de Spaanse luchtvaartmaatschappij Iberia. Dit explosief werd met een gecontroleerde explosie opgeblazen. Het boek, een exemplaar van Cervantes’ Don Quichote de la Mancha ging daarbij verloren.

Als een expert in het verbergen van explosieven in boeken wordt Muhammed al-Umai beschouwd. Hij staat beter bekend onder de naam Abu Ibrahim, alias “bibliophile bomb man”. De man is leider van de terroristische Palestijnse 15 mei beweging en zou banden met voormalig president Saddam van Irak hebben onderhouden.

De treinkrant ‘Metro’ van dinsdag 6 mei 2003 nam het volgende bericht op:

‘Britse bommen in de koran’

De Britten die vorige week betrokken waren bij een zelfmoordaanslag in Tel Aviv hebben de explosieven in een exemplaar van de Koran Israël binnengesmokkeld. Dat heeft de Israëlische minister van Defensie Shaul Mofaz gezegd. De Britten zijn gerekruteerd door een Syrische terreurorganisatie toen zij Arabisch studeerden in Damascus, zei Mofaz zondag. Enkele weken geleden zijn zij via Jordanië en de Westelijke Jordaanoever naar Israël gereisd. De 21-jarige Asif Hanif blies zich woensdag op bij de ingang van een café in Tel Aviv. Behalve hijzelf kwamen een serveerster en twee muzikanten om het leven”.

Het Groot Spionnen Boek en een catalogus voor Luistervinken

H.Keith Melton, verzamelaar van ‘inlichtingenuitrustingen’, stelde eind 1996 ‘Het groot spionnen boek’ samen, dat in vertaling uitkwam bij Bosch en Keuning te De Bilt.

Het is ook een kijkboek met plaatjes zoals van een opengesneden boek waarin een camera zit verstopt.

Spionagemateriaal afkomstig uit de winkel van ‘Communications Control Systems’ (CCS) is verwerkt in een Amerikaanse film ‘The Conversation’. Daarin komt ook het Conference room recorder system voor, te verbergen in een willekeurig boek in een boekenkast. De recorder wordt geactiveerd zodra iemand gaat praten. “Zelfs

gefluisterde gesprekken vijftien meter ver weg zullen helder worden opgevangen”. In de catalogus van CCS  staat de handzame taperecord detector afgebeeld. Dat apparaatje gaat discreet vibreren bij aanwezigheid van een conference room recorder system. Volgens spionagedeskundigen bij voorkeur te installeren in een boek met een onschuldige titel als “Gardening Notes A to Z”

Hans Krol

'Een open boek', uit Het Parool van 8 december 2012

‘Een open boek’, uit Het Parool van 8 december 2012

Selectie van eigen vondsten in boeken uit de periode 1970-2010

Vondst in boek: gelukstelegram uit 1958

Vondst in boek: uitnodigingskaart van heropening Vroom en Dreesmann in de Kalverstraat Amsterdam, zaterdag 11 oktober 1919

Vondst in boek: een Belgische buskaart

Vondst in boek: prijsuitgave toegekend aan Jan de Bruyn door een Amsterdamse Christelijke school, 16 mei 1878

Vondst in boek: klein poezenboekje van 7 pagina’s Illustraties met teksten

Vondst in boek: rijmprentje met gedicht van P.C.Hooft, uitgegeven door Wereldbibliotheek in 1947

Vondst in boek: anonieme cartoontekening

Vondst in boek: Russisch kalenderkaartje 1991 met op voorzijde een schilderij met afbeelding van tsarina Catharina II

Vondst in boek: prentje (litho) met op achterzijde bestelbiljet voor ‘Taalstudie zonder Meester’ van uitgeverij W.J.Thieme & Cie, Zutphen

Vondst in boek: Spaans plaatje met reclame voor Tabacos Alvaro

Vondst in boek: Sunlight reclame (litho)

vondstr2

Drukwerkadvertentie van boekhandel, drukkerij etc. in Bandoeng

vondst3

Ommezijde van advertentieflyer boekhandel in Bandoeng, Java

vondst

Flyer uit een boek uit 1935 met reclame voor Postzegels voor het kind, ontwerp van J.Sjollema

vondst

                 Vers ‘Kerstmis 1942’ gevonden in een boek van reispubliciste Mary Pos

De Haarlemsche naaktloper; door Koos Speenhof - los blad gevonden in boek

De Haarlemsche naaktloper; door Koos Speenhof – los blad gevonden in boek

Vervolg van 'De Haarlemsche Naaktlooper' door Koos Speenhof.

Vervolg van ‘De Haarlemsche Naaktlooper’ door Koos Speenhof.

Vondst in boek: gelithografeerd prentje van Secretaris met 2 versregels

Vondst in boek: gelithografeerde plaat van de Burgemeester met 4 regelig versje

Kindervers

Kindervers

Vondst in boek: plaatje van Wereldbibliotheek-Vereniging uit december 1948, tekening van Pam Rueter

Menukaart van KLM

Menukaart van KLM

Voorzijde menu-kaart van de Holland America-Line S.S.Amsterdam Tourist Class. Dinner, Friday, September 10th 1965

Voorzijde menu-kaart van de Holland America-Line S.S.Amsterdam Tourist Class. Dinner, Friday, September 10th 1965

Flyer van uitgeverij Gottmer in haarlem

Flyer van uitgeverij Gottmer in Haarlem

Brief uit 1984 van W.de Graaf uit Haarlem [bezorgen van een aantal publicaties o.a. voor de Avalon Pers] aan antiquaar Gé Verboom. Aangetroffen in: 'In memoriam de schoonheidscommissie van Haarlemmerliede c.a. (1982).

Brief uit 1984 van W.de Graaf uit Haarlem [bezorgen van een aantal publicaties o.a. voor de Avalon Pers] aan antiquaar Gé Verboom. Aangetroffen in: ‘In memoriam de schoonheidscommissie van Haarlemmerliede c.a. (1982).

Suikerzakje met reclame voor 2 boeken van schrijver J.F.Oltmans, uitgegeven door V.A.Kramers in Den Haag

Suikerzakje met reclame voor 2 boeken van schrijver J.F.Oltmans, uitgegeven door V.A.Kramers in Den Haag

Nota van Kniphorst Boekhandel in Wageningen van 9 januari 1950

Nota van Boekhandel Kniphorst, Hoogstraat 49, Wageningen, van 9 januari 1950.

flyer1

Reclameflyer van Goodyear & Hick Ltd., gevonden in boek en ontvangen van Bubb Kuyper, 1997

flyer2

               Reclameflyer gevonden in boek en ontvangen van Bubb Kuyper, 1997

vondst1

Door antiquaar Bubb Kuyper in een boek aangetroffen kaarten van leden van het koninklijk huis (foto M.C.Meyboom en uitgaverij Takken) ontvangen als bijlage bij Beschreven Bladen, jrg.4, nummer 4, mei 1994

vondst2

Vooromslag van Cluborgaan van de Zeister autosportclub ‘De Slotridders’, door Bubb Kuyper aangetroffen in een boek en als bijlage gevoegd bij Beschreven Bladen, jrg. 4, nummer 4, mei 1994

vondst3

folder met openingstijden van openbare bibliotheek in Amsterdam; door Bubb Kuyper aangetroffen in een antiquarisch boek en als bijlage geviegd bij Beschreven Bladen, jrg. 4. nummer 4, mei 1994.

vondst1

Kaartje panorama Mesdag (vondst Bubb Kuyper, ontvangen oktober 1999)

vondst2

                              Sigarenbandje, vondst Bubb Kuyper, ontvangen Bubb Kuyper oktober 1999

vondst5

         Geborduurde boekenlegger, vondst Bubb Kuyper, oktober 1999

vondst4

Reclamekaart W.C.Blad & Co., Amsterdam, vondst Bubb Kuyper, oktober 1999

vondst6

Verzekeringsblad R.V.S. Rotterdam voor J.E.Lenstra, Alkmaar, vondst Bubb Kuyper, oktober 1999.

Kareola

                      Foto gevonden in antiquarisch boek van Hans van der Horst over Kareol

Kareola2

Achterzijde van foto, waaruit blijkt dat de Haarlemse architectuurpubliciste Hilde Haan, gehuwd met Ids Haagsma (uitgeverij Architext)  haar dochter Kareola indirect vernoemde naar de in 1979 afgebroken villa Kareol in Aerdenhout

vondst1

achterzijde van ansichtkaart als bladwijzer gebruikt in een boek

vondst2

Voorzijde van de als boekenlegger gebruikte kaart