Ter gelegenheid van 30 jaar Billy kasten plaatste Ikea 30 boekenkasten op het strand van Sydney (2009-2010)

OVERLIJDEN JAAP MEIJER

Meijer

          dr. Jaap Meijer in zijn huisbibliotheek

In het juninummer 2008 van ‘Beschreven Bladen’ beschreef ik mijn Heemsteedse herinneringen aan dr. Jaap Meijer.  Daarin liet ik doorschemeren dat zijn dood in 1993 zelfgekozen zou zijn. Dat was gebaseerd op een verhaal dat ik meer dan eens hoorde dat bij zich, vijf weken na het overlijden van zijn vrouw, in zijn huis zou hebben opgehangen. Dat blijkt echter niet te kloppen. Afgelopen tijd heb ik nog proberen te achterhalen hoe dit hardnekkige verhaal in de wereld is gekomen, niettemin zonder het gewenste resultaat. Thans de echte gebeurtenissen, zoals mij verteld door mevrouw Adriënne Ris, een overbuurvrouw uit de Herman Heijermanslaan. Jaap Meijer, die al jaren geen contact meer had met zijn drie kinderen, Ischa, Mirjam en Job, was thuis helemaal aangewezen op zijn echtgenote. Zij typte alle in eigen beheer uitgegeven publicaties, las als eerste zijn ontvangen brieven, kookte, legde zijn kleren klaar etcetera. Na haar dood heeft Jaap Meijer aan mevrouw Ris gevraagd hem te helpen bij het oogdruppelen. Vermoedelijk als enige in de buurt had zij regelmatig contact met hem, hielp ze bij het opruimen van de kleren van zijn vrouw, en deed ze ook zijn boodschappen. Eenmaal is ze met hem naar Zandvoort geweest en verder waren er nog plannen naar zijn geboorteplaats Winschoten te rijden, maar zover is het niet gekomen. Tijdens het overlijden op 9 juli 1993 ’s avonds was mevrouw Ris aanwezig nadat hij haar had opgebeld snel te komen omdat hij het einde voelde naderen. Daarbij stierf hij bijna in haar armen. Zijn laatste woorden waren: “Dat is het einde dan”.   Uit bovenstaande blijkt dus dat geen sprake is geweest van suïcide, maar van een natuurlijke dood, mogelijk als gevolg van hart- en longproblemen. Evenals dat met zijn vrouw gebeurd was het de bedoeling geweest dat zijn stoffelijk overschot voor de wetenschap zou worden bestemd maar Ischa besloot dat hij begraven moest worden. Dat gebeurde 13 juli op de Algemene Begraafplaats in Heemstede in aanwezigheid van de kinderen en aanhang. Het graf is te herkennen aan een locatiesteentje . De dochter en jongste zoon Job hadden nog in het huis aan de Herman Heijermanslaan gewoond, in tegenstelling tot Ischa die op 18-jarige leeftijd uit het ouderlijk huis in Haarlem-Noord op kamers in Amsterdam was gaan wonen.  Voor zijn overlijden heeft Jaap Meijer de privé-correspondentie met zijn vrouw vernietigd. Het enige wat hij goed geregeld had was dat zijn uitgebreide boekerij, voornamelijk bestaande uit letterkunde, historie, judaïca, dichtbundels, boeken met art-nouveau banden en bibliofiele uitgaven, naar (de bibliotheek) van het Gemeentearchief in Amsterdam moest. Zijn kinderen bleven buiten beschouwing, met de conservator van de Bibliotheca Rosenthaliana leefde hij in onmin, en ook de Ets Haim bibliotheek, van welke hij na de Tweede Wereldoorlog enige tijd bibliothecaris was geweest kwam niet in aanmerking, waarschijnlijk omdat zich in zijn collectie geleende boeken uit die joodse bibliotheek bevonden. C.van Dijk schreef aan het slot van zijn necrologie, gepubliceerd in ‘Jaarboek Haerlem’ 1993 (1994): “Wie Jaap en Liesje kende vroeg zich weleens af wat de één moest wanneer de ander zou overlijden. In het voorgaande is vrijwel uitsluitend over Jaap gesproken, maar hij en Liesje waren zo met elkaar verknoopt – door hun verleden, verdriet en moeilijke karakters – , dat na het heengaan van de één van hen, de ander weerloos zou achterblijven. Het lot heeft genadiglijk beschikt dat ze kort na elkaar zijn gestorven.”

Antiquariaat Wout Vuyk ter ziele

vuyk1

Foto genomen op de laatste dag in 2008 dat antiquariaat Wout Vuyk open was (blacque jacques)

In het najaar van 2008 is wederom een bekend antiquariaat opgeheven, namelijk van Wout Vuyk te Amsterdam. In Hilversum is nog een antiquariaat onder de naam v/h W.Vuyk. Het antiquariaat aan het Singel 383 was een algemeen antiquariaat met specialisaties architectuur en Indonesië. Bij de opruiming van meer dan 15.000 boeken  bedroegen de kortingen 50%  tot 75% op alle boeken. Een publicatie van onze minister-president ‘Aan de kiezer’ werd voor een spotprijs van 10 cent aangeboden.  Wout Vuyk, intussen 86, zat ruim zestig jaar in de boeken. Ondanks dat ontbreekt zijn naam in het boek over de geschiedenis van het Nederlandse antiquariaat door P.J.Buijnsters. Onder de kop ‘Antiquaren horen mopperaars te zijn’ wijdde Paul Arnoldussen in het Parool van 24 september 2008 een ‘afscheidsinterview’, op basis van uitspraken van Vuyk’s jongere collega’s Hein Exalto en Jan Fictoor.Addendum: De antiquaar Wout Vuyk overleed op 12 juni 2016 op de gezegende leeftijd van 93 jaar te Amsterdam (overlijdensadvertentie in het Parool van 15 juni).

Mémoires van Menno Hertzberger in druk verschenen

De grootste antiquaar/veilinghouder/bibliograaf van de 19e eeuw was zonder twijfel Frederik Muller. Aan deze pionier in het boekenvak zijn diverse publicaties gewijd. In 1996 verscheen het gedenkboek ‘Frederik Muller (1817-1881) Leven & werken’(Walburg Pers). Daarmee werd tevens herdacht dat deze 19e eeuwse boekhandelaar 150 jaar geleden het initiatief nam tot de bijzondere verzameling boeken over boeken van de Vereniging ter Bevordering van de Belangen des Boekhandels. Als één van de beste antiquaren van de 20ste eeuw geldt algemeen Menno Hertzberger. Zijn naam komt prominent voor in het standaardwerk van Buijnsters evenals in ‘Offeren aan Mercurius en Minerva: Nederlandsche Vereeniging van Antiquaren 1935-1995’ onder redactie van Nop Maas en F.W.Kuyper. In 2008 kwamen bij de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Amsterdam de ongepubliceerd gebleven herinneringen van de Amsterdamse antiquaar Menno Hertzberger (1897-1982) aan het licht. Deze zijn thans in druk verschenen onder de titel: ‘Boeken, veel boeken – en mensen; Herinneringen aan Internationaal Antiquariaat Menno Hertzberger 1920-1970’.  Met een voorwoord van Just Enschedé,  voorzitter Sichting Vrienden van de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam. Dr.P.J. Buijnsters schreef een inleiding en Nico Kool bezorgde de uitgave, voorzien van noten. De publicatie kan voor 13,5 euro, inclusief verzendkosten, worden besteld bij Vantilt Uitgeverij in Nijmegen. ISBN 97-8946-0040-122.

Voorzijde boek met een foto van Menno Hertzberger in zijn antiquariaat, circa 1960.

Boekenwinkelketen De Slegte vernieuwt in Den Haag

De tijd dat De Slegte rijk werd met de verkoop van uitgeversrestanten is voorbij. Na een periode van enorme groei zijn de afgelopen jaren 8 filialen gesloten in Breda, Dordrecht, Alkmaar, Veenendaal, Amersfoort, Turnhout, Kortrijk en Roeselaere. Toch resteren nog altijd 26 winkels, waarvan9 inVlaanderen. Na Jan de Slegte sr. en Jan de Slegte jr. was Jan Bernard de Slegte de derde telg in een geslacht van boekhandelaars, die in 1994 zijn vader uitkocht en een onstuimige expansiestrategie inzette met o.a. een centraal magazijn in Lelystad. Veel nieuwe activiteiten bleken niet rendabel en de omzet kromp over de gehele linie. Omdat het familiebedrijf op de rand van de afgrond wankelde is in 2007 Ron Mulders (48) als algemeen directeur binnengehaald. Na het sluiten van onrendabele winkels en het afstoten van de Witte Boekenmarkt is na een verlies van 0,8 miljoen euro in2006 inhet boekjaar 2007-2008 1,2 miljoen euro winst behaald op een omzet van ongeveer 28 miljoen. Jaarlijks koopt De Slegte in alle filialen gezamenlijk ruim 3 miljoen boeken in. Afgekeken van ‘Selexyz’ is medio november 2008 het geheel vernieuwde filiaal van De Slegte in Den Haag heropend. Nieuw qua huisstijl, indeling en overzichtelijkheid. Ramsjboeken en antiquarische publicaties zijn niet meer gescheiden, maar samengevoegd onder een zevental hoofdrubrieken. Verse aanwinsten worden uitgestald. Het ligt in de bedoeling dat in de loop van de tijd alle vestigingen een vergelijkbare restyling ondergaan.

Hertzberger

Affiche van antiquariaat Menno Hertzberger

De bibliotheek van Boudewijn Büch in boekvorm

Publicist Frans Mouwes schreef in vijf jaar tijd liefst vijf boeken (1) over Boudewijn Büch. Als laatste is daar in 2008 bijgekomen: ‘De bibliotheek van Boudewijn Büch’ Uitgeverij Aspekt, 2008, 147 blz. Voor de (gewezen) collectie zelf wordt verwezen naar het “Geweldige ‘veiling’boek [in luxe editie] van Jeffrey Bosch en Thijs Blankevoort: ‘Bibliotheca Didina et Pinguina. The library of Boudewijn Büch – part 1, part 2 en part3”.  Ook naar de Büch-collectie in Teylers Museum waaraan Bert Sliggers een boek [ ‘Herkomst; Boudewijn Büch, 2005’] wijdde wordt aandacht besteed. In het onlangs verschenen boek is tevens een aardig interview opgenomen met Jeffrey Bosch in het hoofdstuk: ‘Hoe het afliep – de veiling- meester’, blz. 103-110. Verder zijn gesprekken van de auteur verwerkt met mensen uit de boekenwereld, zoals Eric Schneyderberg, Dieter Schierenberg, Bert Hagen, en Ton Kok. Evenals met de ontwerper van de bibliotheekruimte Pieter van de Zwan. ISBN 90-5911-655-0.

Buch

                                                                  Boudewijn Büch in zijn bibliotheek

(1) De ander vier Büch-boeken zijn:

– Boudewijn Büch: Markante herinneringen aan Ootmarsum (2005)

– Tussen Büch en O’Hanlon (2004)

– Weg uit Wassenaar (2004)

– Boudewijn Büch, een overzicht van zijn werk (2003).

Arno Koek uitgeroepen tot ‘Beste Boekverkoper 2008’

In augustus 2006 namen Arno Koek en Willeke van der Meer, allebei eerder werkzaam bij Kooyker in Leiden, Boekwinkel Blokker te Heemstede over als opvolgers van Clemens Hoevenaars en Tosca Heijligers. Sinds december 2008 mag Arno Koek (44) zich een jaar lang de beste boekverkoper van Nederland noemen en won hij de Albert Hogeveen Bokaal. Na een longlist kwam hij met vier andere personen op een shortlist. Uiteindelijk stemden 1.100 mensen, van wie verreweg de meesten Arno Koek kozen, door de vakjury omschreven als “een creatief boekverkoper met smaak en lef, die altijd een boeiend advies weet te geven.”

Rechts Wille van der Meer en links Arno Koek van Boekhandel Blokker

Rechts Wille van der Meer en links Arno Koek van Boekhandel Blokker

 Schenking complete Salamanderpockets

Directeur Arie Lenoir van de kwaliteitsdrukkerij LenoirSchuring in Amstelveen schonk een complete reeks Salamanderpockets aan de Bibliotheek van het Boekenvak/Bijzondere Collecties (U.B.-Amsterdam). Arie Lenoir, die ook bestuurslid is van de Bibliotheek van het Boekenvak, heeft in de afgelopen jaren de honderden deeltjes verzameld via boekenmarkten, kringloopwinkels e.d., omdat hij gecharmeerd was van de uiterlijke evolutie (vanaf 1958) van deze eertijds populaire boekenreeks. 26 september 2008, tijdens het jaarlijkse drukwerkfestijn ‘Op de vloer bij LenoirSchuring’ gaf emeritus hoogleraar Ton Anbeek voor een publiek van boekontwerpers, boekenvakkers en boekenliefhebbers een vermakelijke causerie over de salamander als boek en als amfibie. [Archiefforum en website voor het boekenvak]

Nieuw digitaal tijdschrift voor liefhebbers van antiquarisch papierwerk: ‘SCRIPTA PERIODICA”

Onlangs kwam het eerste nummer uit  van een nieuw digitaal tijdschrift ‘Scripta Periodica; tijdschrift over tijdsdocumenten’. Een uitgave van het ‘Curiositeiten Archief’ in Assendelft, aanbieders van o.a. archivalia, oude boeken, centsprenten, manuscripten uit o.a. Turkije, Indonesië, Ethiopië. Verder bladmuziek, poststukken, couranten, antiek papiergeld, gravures en documenten uit Nederland en verscheidene Europese landen. De eerste aflevering handelt over onder meer een pas ontdekt vers van Nicolaas Beets, de uitdaging van het internet voor Bredevoort Boekenstad en achtduizend jaar oud schrift op botten. Het e-magazine verschijnt twee tot vier keer per jaar.

Amsterdam Wereldboekenstad (1)

In het kader van Amsterdam Wereldboekenstad 2008, een evenement dat nog tot 22 april 2009 voortduurt, hebben al tal van activiteiten plaatsgevonden. In de expozaal van de Openbare Bibliotheek Amsterdam vindt een tentoonstelling plaats: ‘2000x Dick Bruna’. Illustrator, schrijver en tekenaar Dick Bruna (1927) ontwierp ruim 2.000 boekomslagen voor uitgeverij A.W.Bruna. De meest bekende hiervan zijn Maigret (‘de pijp’), Havank en de Saint uit de Zwarte Beertjes-pocketreeks. De expositie duurt tot en met 28 februari en is zeven dagen in de week te bezoeken tussen 10 en 20 uur in de centrale bibliotheek op het Oosterdokseiland.

In Japan is Nijntje, daar Miffi geheten, wellicht nog bekender dan Anton Geesink

In Japan is Nijntje, daar Miffi geheten, wellicht nog bekender dan Anton Geesink (2013)

Amsterdam Wereldboekenstad (2)

In januari van dit jaar verscheen een publicatie ‘Amsterdam is vol verhalen’. Het is een coproductie van Amsterdam Wereldboekenstad en de Stichting Ex Ex Uitgevers in samenwerking met Uitgeverij Bas Lubberhuizen. Op de voorzijde van het boekje is een illustratie verwerkt met een citaat van Godfried Bomans: ‘Als ik lief doe lachen zij’. In het boekje zijn huisadressen beschreven van de schrijvers Gerard Reve (Oudezijdsvoorburgwal 40), Maarten Toonder (Spuistraat 28), Theo Thijssen (Eerste Leliedwarsstraat 16), Multatuli (Lauriergracht 37), Ischa Meijer en Connie Palmen (Plantage Middenlaan 22) en Annie M.G.Schmidt (Vossiusstraat 38). Aan het eind wordt een overzicht van literaire citaten in de stad weergegeven. De bundel wordt opgestuurd na betaling van 2 euro, inclusief porti, op ABN AMRO bankrekeningnummer 53.76.04.073 ten name van Stichting Amsterdam Wereldboekenstad te Amsterdam, onder vermelding van ‘citatenbundel’, en onder vermelding van naam en postadres. Tijdschrift ‘De Parelduiker’ (jaargang 13, 2008/2) wijdde een nummer aan Amsterdam Wereldboekenstad.

Bij Reve aan tafel

Ter gelegenheid van het éénjarig bestaan van de hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) aan het Oosterdokseiland verscheen in een coproductie met de Stichting Ex Ex Uitgevers het boek ‘Bij Reve aan tafel’. Een schrijfmarathon door Guus Bauer, David de Poel, Peter de Rijk en het publiek van de bibliotheek. Met een inleiding van Guus Bauer en een voorwoord van A.F.Th.van der Heijden. Deze pocketuitgave van 128 pagina’s is het resultaat van een maand lang verhalen aanhoren van bezoekers die aanschoven bij Reve aan tafel in zijn museum in de OBA. ISBN 978-90-70532-28-4.

Gerard Reve (rechts) en Simon Carmiggelt in 1975 samen op een bankje (Foto George Verkuil)

Evangeliarium Egmond tot 6 april in Alkmaar te zien.

Het handschrift van het Egmondse Evangeliarium behoort tot de grootste kostbaarheden van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Het bevat de tekst van de vier evangeliën en is tussen 875 en900 ineen Reims scriptorium geschreven. Rond 975 kwam het boek in het bezit van Dirk II, graaf van Holland van circa 939 tot 988, die er een kostbare met goud en edelstenen versierde band om liet zetten. Hij gaf het manuscript vervolgens ten geschenke aan de in steen herbouwde kloosterkerk van de abdij van Egmond. Toen zijn twee miniaturen toegevoegd. Op de eerste zien we hoe graaf Dirk en zijn echtgenote Hildegard het boek op het altaar neerlegden. Op het rechter blad smeken beide echtelieden tot de Heilige Adelbert, de patroonheilige van Egmond, om voorspraak bij Christus. Tot 6 april 2009 is het evangeliarium tentoongesteld in het Stedelijk Museum Alkmaar, in het kader van een expositie ‘Macht en Mystiek’.

Bibliotheek Alkmaar 100 jaar

Vooromslag boek '1908-2008: Bibliotheek Alkmaar 100 jaar' door Hans Koolwijk

Vooromslag boek ‘1908-2008: Bibliotheek Alkmaar 100 jaar’ door Hans Koolwijk

Bij gelegenheid van het eeuwfeest van de openbare bibliotheek Alkmaar stelde Hans Koolwijk een rijk geïllustreerd boek samen onder de titel: ‘1908-2008 Bibliotheek Alkmaar 1908-2008. Schrijver Joost Zwagerman stelde zijn herinneringen aan de bieb op schrift: ‘Mijn Alkmaarse bibliotheek’, die te lezen zijn op de website van Bibliotheek Alkmaar.

Ton Luiting schenkt bibliotheek aan Poëziecentrum

De Hilversumse dichter en internetjournalist Ton Luiting (72) heeft zijn poëziebibliotheek geschonken aan het Poëziecentrum Nederland in de boekenstad Bredevoort. Luiting was jarenlang verbonden als poëziecriticus aan het dagblad De Gooi- en Eemlander en de Nederlandse Bibliotheek Dienst en bouwde in die tijd een uitgebreide collectie op. Voor het Poëziecentrum Nederland houdt dit een fikse uitbreiding in van de bestaande verzameling. In het centrum zijn ongeveer 15.000 bundels, bloemlezingen, essaybundels, kronieken, beschouwingen en theorieboeken bijeengebracht, die kunnen worden geraadpleegd. Eerder schonk Ton Luiting een exemplaar van de ongeveer 50 dichtbundels die hij zelf publiceerde aan de Openbare Bibliotheek Heemstede, welke zich thans bevinden in de ‘Heemstede-collectie’ van de bibliotheek in het Noord-Hollands Archief.

Bomansiana

Uit het archief van wijlen Nico en Marianne Andriessen zijn dankzij Jan Dekker en zijn echtgenote Nicolette in 2008 twee dozen met ‘Bomansiana’ overgegaan naar de Godfried Bomans-collectie in het Noord-Hollands Archief. Deze bevatten talrijke knipsels, tijdschriften met bijdragen in Avenue, Story, radiobodes etc., Evenals vrijwel alle originele knipsels uit De Volkskrant en Elsevier. Verder correspondentie e.d. Ook een dikke map ‘Teisterbant’ vanaf 1960 tot 1971, bevattende circulaires, uitnodigingen, ledenlijsten, notulen van vergaderingen. Ten slotte een boekje (met samengebonden knipsels) dat ik niet eerder onder ogen kreeg betreft: ‘Het geheim van de roestge spijker: leerzaam en opbouwend beeldverhaal. Proeve ter veredeling van de beeldroman, aangeboden aan allen de een absolute gedachteloosheid aan een verheffende strekking wensten te paren door Godfried Bomans’ [1949].

Nieuwe essaybundel over Godfried Bomans

Vooromslag van 'Met andere maten' door Jac Aarts (over Godfried Bomans)

Vooromslag van ‘Met andere maten’ door Jac Aarts (over Godfried Bomans)

 De Haarlemse schrijver Godfried Bomans blijft ook ruim 37 jaar na zijn dood op 22 december 1971 nog volop in de belangstelling, ook al wordt hij weinig meer gelezen, al verslaat hij op dat punt ruimschoots zijn tijdgenoot Simon Carmiggelt. Op initiatief van ons genootschap HBB is op 27 september een herinneringsschildje geplaatst aan het woonhuis Parklaan 12, waar de familie Bomans woonachtig was van 1913  tot 1925 toen men naar huize ‘Boshof’ aan de Kleine Houtweg 125 verhuisde. Mei 1932 verhuisde het gezin wederom nu naar de enorme witgepleisterde villa ‘Berkenrode’ [het voormalige ‘Westerduin’] aan de Herenweg te Heemstede. Een foto van dat huis prijkt op de voorzijde van een boek van neerlandicus drs. Jac Aarts, gewijd aan leven en vooral werk van Godfried Bomans ‘Met andere maten’. De bundeling bevat 20 artikelen en enkele zeldzame teksten van Bomans zelf. De prijs bedraagt 16.95 euro. Men kan het boek bestellen bij de webwinkel van de uitgever: www.Boekscout.nl  of rechtstreeks bij de auteur, tevens uitgever van ‘Bomans Weekblad’ op het internet: e-mail:  j.aarts@chello.nl

Chapeau!

 Bij antiquariaat Hovingh in Haarlem kwam ik een boek tegen, getiteld: ‘Chapeau! Hens Gottmer veertig jaar uitgever’. Samenstelling en redactie Joke Linders. Opmerkelijk ook is dat verscheidene leden van Het Beschreven Blad aan deze boekuitgave, die in een eenmalige oplage van 500 exemplaren werd uitgereikt, hebben meegewerkt, zoals Clemens Hoevenaars, Arie Lenoir en Hans Rombouts. Op 31 december 2008 wijdde het Haarlems Dagblad een artikel aan uitgeverij Gottmer met nog altijd zo’n 30 werknemers en een jaaromzet van 9 miljoen euro. Tegenwoordig gevestigd in Haarlem en geleid door vader Cees en dochter Carine van Wijk. Saillant detail: van de dik zevenhonderd manuscripten die aan de uitgeverij ongevraagd in de laatste twee jaar zijn aangeboden zat er niet één bij dat men de moeite waard vond om als boek uit te geven. Dat wil niet zeggen dat deze nimmer als boek uitkomen. In eigen beheer komen steeds meer boeken uit via printing-on-demand uitgeverijen als Gopher, Boekscout e.d.

Dateert de oudste Nederlandse zin uit de zesde/achtste eeuw?

In alle standaardwerken over de geschiedenis van de Nederlandse literatuur staat de bewaard gebleven zin “Hebban olla uogala nestas hagunnan hinase hi(c) (a)nda thu. Uut unbidan uu nu”, wat zoveel betekent als ’Hebben alle vogels nesten begonnen, behalve ik en jij’.Waarop wachten we nu’?  Het zou in het derde kwart van de 11e eeuw door een West-Vlaamse monnik op papier zijn gezet en werd door een Engelse taalkundige in 1932 ontdekt op de kaft van een Latijns manuscript afkomstig uit de abdij van Rochester. De tekst bevindt zich in de Bodleian Library van Oxford. Kenners noemen de zogenaamde ‘Wachtendonkse psalmen’ uit de tiende eeuw als duidelijk van oudere datum. De teksten zijn een stuk minder poëtisch en bleven wellicht mede daarom op de achtergrond. Professor dr. Arend Quak is echter van mening dat de zogenoemde ‘Malbergse Glossen’ in de ‘Lex Salica’ de oudste teksten in het Nederlands zijn. Oorspronkelijk daterend uit de zesde eeuw en overgeleverd in handschriften uit de achtste eeuw. Het alleroudste zinnetje zou zijn:

“Maltho, thi atomeo, theo” hetgeen zoveel betekent als ‘Ik zeg, ik laat jou vrij slaaf’.

Er bestaat ook nog een variant met het woordje ”leto”  [= halfvrije slaaf] in plaats van “Theo” [= slaaf].

Voornoemde hoogleraar Oudgermaanse filologie Quak is van mening dat de Malbergse Glossen mogen worden gezien als echt Oudnederlands.

Vijftiende eeuws manuscript bevat oudste portretten van de Graven van Holland

Professor Wim van Anrooij, hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de Rijksuniversiteit Leiden, ontdekte dat het handschrift nr. B.89.420 in bezit van Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience [voorheen Stadsbibliotheek van Antwerpen genoemd] uit 1456 de oudst bekende portretten bevat van de graven en gravinnen van Holland. Te beginnen met Dirk 1 en eindigende met Jacoba van Beieren. Al in 1990 deed hij deze vondst, die hij pas 18 jaar later in de publiciteit bracht. Tot voor kort golden de houten panelen uit omstreeks1490 inde Gravenzaal van het Haarlemse Stadhuis als de oudste. Intussen is ook de maker van het boek bekend. Dat was de Gelderse edelman Hendrik van Heessel, een ridderheraut benoemd door de Duitse keizer. Een heraut functioneerde als bewaker van de riddereer. Zo kon hij bij toernooien of andere officiële feesten een ridder uitsluiten van deelname wanneer die zich ‘eerloos’ had gedragen. Aangenomen wordt dat de portrettenreeks in inkt vermoedelijk is gebaseerd op een verloren gegane serie houten standbeelden van de graven in het Haagse Hof. [O.a. NRC-website]

Boekenleggers: Joost Swarte en Mercator Pers

 De grootste verzameling van bladwijzers is in het bezit van Frank Divendal uit Alkmaar, broer van o.a. Haarlems wethouder Maarten, journalist/publicist Joost en kunstfotograaf  Leo Divendal. Zoals eerder gemeld is zijn collectie met toen 71.235 boekenleggers sinds 2006 als record geregistreerd in het ‘Guinness Book of World Records’ . Een goede tweede is mogelijk door de heer Georg Hartong uit Enschede met naar schatting ongeveer 60.000 exemplaren. Belangwekkend, mede vanwege zijn talrijke (oude) Engelse ‘bookmarks’ is de verzameling van HBB-lid Willem Kramer en zelf heb ik in 40 jaar verzamelen ruim 40.000 stuks bijeengebracht, met mogelijk de meest uitgebreide verzameling van bladwijzers uitgegeven door bibliotheken. Naar aanleiding van de derde boekenleggerbeurs in de bibliotheek van Sluiskil verscheen een artikel door Gertjan van der Wal ‘Gang der geschiedenis’ over Joke en Georg Hartong en hun passie voor ‘bookmarkers’. In het tijdschrift ‘Antiek & Verzamelkrant’ (maart 2007). Citaat: “Met lof spreekt Hartong over stroptekenaar Joost Swarte. ‘In een geheel eigen stijl geeft hij het huidige tijdperk glans. De man leverde fraaie werken af’. Dat maakt een brede verzameling interessant, verzekeren en Joke en Georg. (…)”.  Feit is dat de boekenleggers die Joost Swarte vervaardigde voor Boekhandel De Vries bij verzamelaars wereldwijd zeer gewild zijn. Ook de door de Mercator Pers vervaardigde bladwijzers voor de Openbare bibliotheek Heemstede zijn veelgevraagd en worden op veilingsites soms aangeboden voor 10 euro of meer, in het bijzonder de aan Godfried Bomans gewijde bladwijzer uit 1981 die op bladzijde 29 als illustratie werd opgenomen in de jubileumuitgave: ‘Sterk in bibliotheekwerk; een eeuw openbare bibliotheekorganisatie’ (1908-2008) door boekhistoricus dr. Paul Schneiders.

Spaarnestad Photo verhuist naar Den Haag

Voortgekomen uit het Spaarnestad Fotoarchief, waarvan J.A. Bomans een aantal jaren beheerder was, is deze enorme collectie destijds door VNU in beheer gegeven aan De Stichting Spaarnestad onder de statutaire voorwaarde dat de verzameling nooit uit Haarlem zou verdwijnen. Verscheidene leden van Het Beschreven Blad waren destijds bij de stichting betrokken, zoals Cees van Steijnen en wijlen Jan Snoep. Pauline van Wensveen werkte bij het fotoarchief. Zoals Sanoma Uitgevers verhuisde naar Hoofddorp en de VNU naar Manhatten [en van wat resteert begin 2010 van Schalkwijk naar Amsterdam-boven het IJ], zo is nu om financiële redenen besloten dat de collectie overgaat naar het Nationaal Archief in Den Haag, een succes van de nieuwe rijksarchivaris Martin Berendse, weliswaar met ruime cultuur- ervaring maar vanwege het ontbreken van een archiefdiploma, in 2007 met veel kritiek vanuit de archiefwereld benoemd als directeur van het Nationaal Archief.

Definitief geen papieren Winkler Prins encyclopedie meer

Er waren nog lange tijd plannen eind 2008 te beginnen met een tiende druk van de Winkler Prins maar de uitgever heeft daar gelet op recente ontwikkelingen alsnog van af gezien. De eerste druk van de W.P. verscheen in 1870 en de negende druk medio jaren negentig. Tegen nieuwe media als Encarta en Wikipedia is niet meer te concurreren aldus de uitgever. Op het internet blijft de Encarta Winkler Prins tegen een vergoeding wèl raadpleegbaar.

Papieren versie Staatscourant verdwijnt na bijna twee eeuwen

Per 1 januari 2009, uitgesteld tot 1 april, zal de papieren versie van de Staatscourant (en het Staatsblad) verdwijnen en zal de officiële overheidskrant enkel nog elektronisch beschikbaar zijn. De eerste Staatscourant verscheen in 1814 als uitgave van het ministerie van Binnenlandse Zaken, waarin o.a. de inwerkingtreding van alle nieuwe wetten worden gepubliceerd.

Acht miljoen Nederlandse krantenpagina’s worden gedigitaliseerd

Tussen 2008 en 2010 zullen als een project van de Koninklijke Bibliotheek minstens acht miljoen pagina’s worden gescand om deze te behouden voor de toekomst en voor een groter publiek toegankelijk te maken. Er kan dan gekozen worden uit meer dan 7000 landelijke, regionale en lokale dagbladtitels. Gezocht zal kunnen worden op elk woord in de tekst. Op dit moment zijn via ‘Historische Kranten in Beeld’ reeds enkele kranten te bekijken, uitgegeven tussen 1910 en 1945. Tevens is de Leeuwarder Courant sinds 1752 volledig raadpleegbaar via het internet.

Gedenkboek AMVC Letterenhuis

 In 1933 is in Antwerpen het AMVC-Letterenhuis opgericht als ‘Museum van de Vlaamsche Letterkunde’. Sinds 1958 is het gehuisvest in een 18e eeuws huis aan de Minderbroedersstraat 22, waaraan ik afgelopen jaar nog een boek bracht. Op 25 oktober 2008 is een gedenkboek gepresenteerd bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan. Het boekwerk van Gwennie Debergh heeft als titel: ‘Lof van het stof; Een geschiedenis van het AMVC Letterenhuis’. Een uitgave van Meulenhoff/Manteau. Gebonden, geïll., 368 pagina’s. De prijs is 32,50 euro.

Europese digitale bibliotheek na valse start nu via internet raadpleegbaar

Als tegenhanger van de Amerikaanse overheersing door Microsoft en Google is op 20 november, met subsidie van de Europese Commissie, gestart met de Europese digitale bibliotheek:  www.europeana.eu Omdat de computers op een gegeven moment met tien miljoen hits per uur kregen te verwerken was overbelasting het gevolg en crashte de site. Dankzij nieuwe hardware met meer servers is dat probleem nu opgelost. Het beheer van de Europese ‘digibieb’ is ondergebracht bij de Nederlandse Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Behalve boeken zijn o.a. muziekstukken, wetenschappelijke werken en schilderijen via deze databank met Europeees cultureel erfgoed te raadplegen. Het Franse cultuurbezit is vooralsnog het beste vertegenwoordigd. Te beginnen met 2 miljoen items zal dat aantal in 2010 moeten zijn opgelopen tot 10 miljoen. De totale kosten van scanning, onderhoud etc zullen dan liggen tussen 350 en 400 miljoen euro.

Vertalen voor The European Library

Het Heemsteedse bedrijf Scriptware, gevestigd in een vleugel van The Gramophone House aan de Bronsteeweg 49/B, vertaalt voor de European Library de catalogi van de aangesloten nationale bibliotheken uit Europa in 27 talen, waarbij nog andere talen komen, zoals Oekraïens en Azerbeidjaans. Het gaat daarbij om een vertaling van de catalogustitels en dus niet de volledige boeken. Het Haarlems Dagblad wijdde op 12 november 2008 een artikel aan: ‘Scriptware, groot in snel vertaalde handleidingen.’

Nieuwe website boekomslagen

Per begin januari 2009 is een website gelanceerd met een collectie boekomslagen. Te beginnen met 800 boeken van 180 ontwerpers. Voor elk boek is een grotere afbeelding beschikbaar, et daarbij titel, ontwerper, schrijver, genre, uitgever en datum uitgave. ‘The book Cover Archive’ [website:  http://bookcoverarchive.com/  ] wordt onderhouden door Eric Jacobsen en Ben Pieratt. Deze waren eerder verbonden aan de site ‘Covers’ [website:  http://covers.fwis.com/  ] [Bron: site BoekenDingen]

Hans Krol, Heemstede

Klaus Staeck (1978) naar Carl Spitzweg: 'Der Bücherwurm'

Klaus Staeck (1978) naar Carl Spitzweg: ‘Der Bücherwurm’

Alois Greil: 'In der Siftsbibliothek'

Alois Greil: ‘In der Siftsbibliothek’

Richard Linderum: Klosterbibliothek

Richard Linderum: Klosterbibliothek

Bibliothek der Pfarrkirche in Michelstadt op een schilderij van prof. M.Schaefer

Bibliothek der Pfarrkirche in Michelstadt op een schilderij van prof. M.Schaefer

De redenaar Cicero in zijn bibliotheek omringd door studenten. Miniatuur in Mercatellishandschrift, circa 1486, in Universiteitsbibliotheek van Gent

De redenaar Cicero in zijn bibliotheek omringd door studenten. Miniatuur in Mercatellishandschrift, circa 1486, in Universiteitsbibliotheek van Gent

Chinees keizer Kangsi in zijn bibliotheek. Rolschildering op zijde. Beijing, paleismuseum 'De Verboden Stad'.

Chinees keizer Kangsi in zijn bibliotheek. Rolschildering op zijde. Beijing, paleismuseum ‘De Verboden Stad’.

De Jamaicaanse geleerde Francis Williams in zijn bibliotheek. Anoniem schilderij uit circa 1745 in Victoria en Albert Museum, Londen

De Jamaicaanse geleerde Francis Williams in zijn bibliotheek. Anoniem schilderij uit circa 1745 in Victoria en Albert Museum, Londen