Gemeentesecretaris mr. Willem van den Berg was tot 2012 gedurende 5 jaar interim-voorzitter van het stichtingsbestuur Nationale Feestdagen Heemstede. Hier is hij op Koninginnedag aan het werk bij een zangfestijn op het Wilhelminaplein

110 JAAR KONINGINNEDAGVIERING IN HEEMSTEDE (1898-2008)

Heemstede heeft één van de oudste Oranjeverenigingen van ons land. Deze werd opgericht toen de feestelijkheden rond de inhuldiging van Wilhelmina in 1898 voorbereid moesten worden.

In 2008 organiseerde de Oranjevereniging voor de de 110e keer de feestelijkheden rond Koninginnedag. Volgens de Bond van Oranjeverenigingen in Nederland is het allereerste Oranjecomité van ons land in1896 inWijdewormer opgericht. Twee jaar later volgden tien andere gemeenten. Behalve Heemstede waren dat Dalfsen, Schiedam-Kethel, Epe, Ermelo, De Bilt, Makkum, Hengelo, Assen, IJsselstein en Vorden. Al die verenigingen bestaan nog steeds. In Heemstede hadden tien plaatselijke notabelen zitting in de ‘Regelingscommissie voor de Inhuldigingsfeesten’. Schoolhoofd P.J. Staal was de eerste secretaris. 110 jaar geleden vond de allereerste Koninginnedag op en rond het Wilhelminaplein plaats. Dat was op 31 augustus 1898, de verjaardag van de nieuwe koningin Wilhelmina. De inhuldiging vond plaats op 6 september in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Voordat Koninginnedag gevierd werd, waren er al andere volksfeesten.

Een Heemsteeds volksfeest: het biggenvangen

Op 3 december 1880 nam de Heemsteedse gemeenteraad het besluit de kermis af te schaffen. Redenen waren de toenemende zedenverwildering en het drankmisbruik en de vechtpartijen die daarvan het gevolg waren. Hiervoor in de plaats kwamen, eigenlijk als voortzetting van het verleden, de volksfeesten met onder andere harddraverijen en wedstrijden voor bokkenrijders. Veder werden er kinderspelletjes gespeeld zoals tonkruien, zaklopen, touwtrekken, mastklimmen en koekhappen en ook toen al werd de dag afgesloten met vuurwerk. Erg in trek was het vangen van losgelaten biggen, een typisch Heemsteeds volksvermaak. Wie een met zeep ingevet varkentje ving, kreeg als prijs een ham of een bedrag van één gulden. (In Zandvoort speelden ze het spel ook, maar daar werd het varkentje niet ingevet.) Ook jonge vrouwen in wijde rokken namen aan dit spektakel deel. Het opmerkelijke schouwspel trok bezoekers uit de verre omgeving. “Uit het oogpunt van volksveredeling” werd het echter beschouwd als een “weinig verheffende folklore”. Omstreeks 1900 is het biggenvangen verboden en werd de kermis in ere hersteld. Het jaarlijkse volksfeest had plaats op de weilanden vlakbij het vroegere Kerk- of Dorpsplein waar tegenwoordig de huizen staan van de Bosboom Toussaintlaan en omgeving. Na de bebouwing van deze terreinen in 1921/1922 werd het Oranjefeest naar het wandelbos Groenendaal verplaatst. Overigens vierde men ook in Bennebroek in de 19e eeuw een jaarlijks volksfeest, soms mét en andere jaren zonder kermis. Na 1898 kwam hiervoor in de plaats het Koninginnefeest in zwang, bovendien veelal een afzonderlijk kinderfeest. De oranjevereniging is in 1913 opgericht.

Biggen vangen door vrouwen in Heemstede naar een litho uit 1909

Troonsbestijging van Koningin Wilhelmina

volksfeest

Bericht van jaarlijks volksfeest op 22 september 1896 (Haarlem’s Dagblad, 21-9-1896)

 

Na het overlijden van haar vader koning Willem III in 1890 was Wilhelmina als enig kind automatisch troonopvolgster. Omdat Wilhelmina pas 10 jaar was, is Koningin Emma toen als regentes aangewezen. Nadat Wilhemina op 31 augustus 18 jaar was geworden, vond op 6 september 1898 de officiële kroning plaats. Op initiatief van het dagelijks bestuur van de gemeente Heemstede werd op 18 mei 1898 een Regelingscommissie in het leven geroepen om de kroningsfeesten voor te bereiden en ook een subcommissie voor de Kinderfeesten. Het hoofdcomité kwam wekelijks bijeen in één van de lokale koffiehuizen ‘De Dorstige Kuil’, ‘Bloemoord’ of ‘Landzicht’; de subcommissie vergaderde in een schoollokaal. Een verzoek vanuit de bevolking om tijdens het feest een optocht te houden van alle blekersknechten in de gemeente werd “minder wenschelijk geacht” en afgewezen. Ongeveer 80 “behoeftige ingezetenen” ontvingen op 30 augustus een extra bedeling in het gebouw van de openbare school aan de Voorweg. De eendaagse festiviteiten hadden plaats op 1 september van dat jaar, vijf dagen voor de daadwerkelijke Inhuldiging in Amsterdam. De dag begon om half negen in de ochtend met een optocht van ruim zeshonderd schoolkinderen, begeleid door muziekklanken van een Beierse Kapel. De route liep langs de Glipperweg via buitenplaats ‘Meer en Berg’ naar de Gedenknaald aan de Herenweg. Daar werd het lied ‘Witte van Haemstede’ gezongen ter ere van de dappere mannen die volgens de overlevering in 1304 de onafhankelijkheid van Holland hadden bevochten tegen de binnengedrongen Vlamingen. Na het leggen van een lauwerkrans hield burgemeester D.E. van Lennep, gekleed in ambtskostuum, een gloedvolle toespraak. Daarop trok de stoet naar het raadhuis (Overlaan) op het Raadhuisplein. Daar bood Anna Cornelia van Amstel namens de schooljeugd een schilderij van de nieuwe Koningin aan het gemeentebestuur aan. Het was geschilderd door Thérèse Schwartze.

Kinderfeesten bij de inhuldiging van koningin Wilhelmina in 1898. Uit: HeerlijkHeden, nummer 159, pagina 18

Kinderfeesten bij de inhuldiging van koningin Wilhelmina in 1898. Uit: HeerlijkHeden, nummer 159, pagina 18.  De festiviteiten hadden plaats op het landje van Van Schagen onder leiding van bovenmeester Staal van de Voorwegschool. Tussen de bomen is het huis van de heer J.P.Verkerk zichtbaar aan de Achterweg, na 1927 parochiehuis Anno Sancto

boogschieten.jpg

Boogschieten Koninginnedag 1898 Heemstede

tonkruien

De jeugd van Heemstede vermaakt zich met tonkruien bij de viering van Koninginnedag 1898

 

 

koekslaan

Koekslaan tijdens kermis op Koninginnedag, 1900. Foto van een oud volksvermaak op het Wilhelminaplein. De jongeman rechts met de knuppel staat klaar om het voorwerp op kruk, een koek, met een paar welgemikte slagen in stukken te slaan. Dit spel, het zogenaamde koekhakken kwam al voor de in 17de eeuw. Vroeger hakte men met een bijl, maar omdat daar teveel ongelukken mee gebeurden, werd die vervangen door een knuppel. De koek was taai en stroperig en dus niet zo eenvoudig door te slaan als de hedendaagse ontbijtkoek.

Koninginnedagviering door kinderen op het landje van Van Schie, 31 augustus 1910 (NHA).

Koninginnedagviering door kinderen op het landje van Van Schie, 31 augustus 1910 (NHA).

Koninginnefeest 1911 Heemstede met waterfestijn aan het Zuider Buiten Spaarne

Koninginnefeest 1911 Heemstede met waterfestijn aan het Zuider Buiten Spaarne

Het planten van de Wilhelminaboom

Eén van de feestelijkheden rond de inhuldiging was het planten van een boom. De oudste inwoonster van Heemstede, mejuffrouw E. Tulkens, weduwe Van Tongeren, plantte voor hotel ‘Het Wapen van Heemstede’ de Wilhelminalinde, ‘bedoeld voor de eeuwigheid’.  In een verslag in het Haarlems Dagblad valt te lezen dat de bejaarde dame, omschreven als ‘oudje’  verzocht werd “een schep aarde in de kuil te werpen, waarop het vrouwtje met een van vreugde stralend gelaat den versierden schop ter hand nam en met een vlugheid die een werkman beschaamd zou maken, eenige scheppen aarde in de kuil wierp”. 

Mevrouw E.van Tongeren-Tulkens (*1803), die in 1898 de Wilhelminaboom plantte.

Mevrouw E.van Tongeren-Tulkens (*1803), die in 1898 de Wilhelminaboom plantte.

Tijdens het planten zongen kinderen uit volle borst de liederen ‘Onder den Wilhelminaboom’ en het ‘Wilhelmus’. Vervolgens nam mejuffrouw Tulkens plaats in een rieten leunstoel die speciaal voor deze gelegenheid was aangeschaft. Ter herinnering kreeg zij “behalve de zetel tevens een geborduurd kussen” aangeboden. De lindeboom werd geleverd door bloemist W. van Dort en kostte 25 gulden en 5 cent. In een harstenen omranding is de naam ‘Wilhemina’ en ’31 augustus 1898’ gebeiteld. De prijs van het gietijzeren hek was een eeuw geleden ongeveer ƒ 100,-. Dit groen geschilderde hek zou oorspronkelijk met goudkleurige rozetjes en oranje knoppen zijn versierd geweest. Dat de inflatie heeft toegeslagen moge blijken uit het feit dat de ongeveer 15 jaar geleden uitgevoerde restauratie meer dan het 200-voudige vergde. De letters in de rand verdienen overigens inmiddels een opknapbeurt. Ze zijn niet goed leesbaar meer.

Het aartsconservatieve raadslid Hendrik van Wickevoort Crommelin vond het destijds een dwaasheid zo’n jonge boom in dat jaargetijde te planten. De burgemeester liet zich echter niet uit het veld slaan en zei toe indien nodig een nieuwe boom uit eigen zak te zullen betalen. Zover is het niet gekomen. De boom werd door de dorpsbewoners gekoesterd totdat geparkeerde auto’s bezit namen van het Wilhelminaplein. Het vervolg is bekend. Op 2 december 1996 legde de vorstelijke linde door mensenhand het loodje. Een koel persbericht gaf aan dat deze boom het slachtoffer was geworden van bacteriën en bovendien een gevaar vormde voor passanten. Een nieuwe oude koningslinde (afkomstig van de Kerklaan) moet sinds 1998 op een iets andere plaats de herinnering aan de troonsbestijging van Koningin Wilhelmina levendig houden. Om de groeiruimte te bevorderen is toen het herstelde hekwerk in twee helften gedeeld. De Winkeliersvereniging en VOHB ondersteunden dit initiatief van het gemeentebestuur dat ƒ 26.000,- kostte en op 30 april 1998 is de nieuwe geplante boom feestelijk ‘onthuld’.

Kadetjes en vuurwerk

Terug naar het begin van de Koniginnefeesten in 1898. Op het feestterrein, waar een poffertjeskraam en biertent gretig aftrek vonden, zijn in 1898 allerlei wedstrijden gehouden en zongen de Protestants-Christelijke zangvereniging ‘Ex Animo’ en de zangvereniging van de Rooms-Katholieke Volksbond, beide uit Heemstede. De Beierse Kapel onder directie van H. Ulrich speelde in de muziektent. De kinderen kregen “verversingen” (melk en kadetjes) aangeboden en een herinneringsbeker. (De VOHB heeft één zo’n beker in het archief.) ’s Avonds was er een groots vuurwerk met ten nummers (tien?), afgewisseld door luchtvuurwerk zoals luchtslangen, vuurpijlen, zwermpotten en bommen. Aan het eind van het geslaagde feest deelde de burgemeester mede dat Adjudant jonkheer G.J.van Tets namens Hare Majesteit een telegram had gezonden, waarin de Koningin bedankte voor de aangeboden hulde. Wat de financiën betreft kon worden gemeld dat een circulaire naar de gegoede burgers ƒ 1.501,75 had opgeleverd, Dat was minder dan verwacht, reden waarom men de aanvankelijke plannen moest beperken. De rijke baron Van Verschuer van de ‘Hartekamp’ gaf ƒ 60,- en de eveneens gefortuneerde maar superzuinige bewoners van ‘Leeuw en Hooft’ bij hoge uitzondering ƒ 25,-. Een collecte langs de huizen van minvermogende ingezetenen bracht ƒ 116,54 op. Op een begroting van ƒ 1.796,41 bedroeg na afloop het batig saldo ƒ 4.71. Dit bedrag werd gestort in de kas van de permanente feestcommissie voor de volksfeesten, het latere Oranjecomité. Van alle festiviteiten werd alleen het (kostbare) vuurwerk uit de gemeentekas betaald. Op 23 september 1898 besloot de Heemsteedse gemeenteraad de oude naam Kerkplein te wijzigen in Wilhelminaplein

Gratie voor een moordenaar: leve de Willemien!

Het Koninginnefeest van 1898 heeft in ieder geval één plaatsgenoot nog lang geheugd. Deze persoon, een zekere Van T., had in 1885 op de Molenwerf een moord gepleegd. Hij was café ‘Buitenrust’ (later Toledo) binnen gevlucht en had daar de klok met één uur verzet om zich aldus een alibi te verschaffen op het tijdstip van de moord in die tapperij te zijn geweest. Toenmalig veldwachter Timmer wist niettemin de dader te ontmaskeren en het gevolg was een bijna levenslange gevangenisstraf. Bij gelegenheid van het Kroningsfeest verkreeg de veroordeelde gratie en heeft hij nog lange tijd in eenzaamheid aan de Voorweg gewoond.

Traditie tot in onze tijd voortgezet

Knipsel van Koniginnedagviering in 1909: “Te Heemstede, waar men den Koninginnedag dit jaar ook zeer opgewekt vierde, werd de jeugd onder meer verrast met een wedstrijd in het tonkruien, waarbij de jongens drie los op elkar gelegde tonnetjes over een zeer hobbelig pad moesten voortrijden, zonder dat ze van elkaar gleden. een heele toer voor de kleine bengels, die er zich kostelijk mee vermaakten.”

Tijdens het concours hippique op het Koninginnefeest te Haarlem behaalde jonkheer Sminia van Coehoorn een vierde prijs. We zien hem hier tijdens het springconcours met zijn schimmel een van de hindernissen nemende. (Uit: Nieuwe Haarlemsche Courant van 9 september 1911).

Tijdens het concours hippique op het Koninginnefeest te Haarlem behaalde jonkheer Sminia van Coehoorn een vierde prijs. We zien hem hier tijdens het springconcours met zijn schimmel een van de hindernissen nemende. (Uit: Nieuwe Haarlemsche Courant van 9 september 1911).

Tijdens de Koninginnefeesten in Haarlem en Heemstede hield de jeugdige aviateur Antony Fokker schitterend geslaagde vliegdemonstraties

Tijdens de Koninginnefeesten van 1911 in Haarlem en Heemstede hield de jeugdige aviateur Antony Fokker schitterend geslaagde vliegdemonstraties

'Een veelbelovend aviateur is de heer Fokker, die op een door hem vervaardigd vliegtuig te Haarlem met zeer veel succes dezer dagen gevolgen heeft.' (Uit: Nieuwe Haarlemsche, 16 september 1911). Courant

‘Een veelbelovend aviateur is de heer Fokker, die op een door hem vervaardigd vliegtuig te Haarlem met zeer veel succes dezer dagen gevolgen heeft.’ (Uit: Nieuwe Haarlemsche, 16 september 1911). Courant

Viering van Koninginnedag eind augustus 1912. De schoolkinderen brachten een bloemstuk naar het nieuwe raadhuis en werden vervolgens door de burgemeester, mr.D.E.van Lennep, toegesproken.

Viering van Koninginnedag eind augustus 19o7. De schoolkinderen brachten een bloemstuk naar het nieuwe raadhuis en werden vervolgens door de burgemeester, mr.D.E.van Lennep, toegesproken. (Zondagsblad Opr. Haarl. Courant en Stads-editie, 9 september 1907)

politie-1918

November 1918 trok door Heemstede een optocht als blijk van aanhankelijkheid aan koningin Wilhelmina. Honderden royalistische Heemstedenaren liepen mee. Op de foto passeert men de Van Merlenlaan richting Herenweg. Voorop lopen de politieagenten v.l.n.r. Zwartkruis, Silvis, Uittenboogaard en Veen. In het rijtuig zit de heer Pronk, hoofd van de Sint Josephschool en penningmeester van het Comité Viering Koninginnefeesten. Daarachter volgt de nog altijd florerende harmonie Sint Michaël

Voor festiviteiten op Koninginnedag was men afhankelijk van vrijwilligers. Die staan hier bij elkaar in 1919 toen het feest werd gehouden op de weilanden van Groenendaal.

Voor festiviteiten op Koninginnedag was men afhankelijk van vrijwilligers. Die staan hier bij elkaar in 1919 toen het feest werd gehouden op de weilanden van Groenendaal.

Ook in omliggende plaatsen van Heemstede zoals Haarlem en Bloemendaal is in het verleden Koninginnedag gevierd. Panorama publiceerde 24 september 1919 bovenstaande foto's van de viering in Bloemendaal, door het houden van en bloemencorso, waaraan werd deelgenomen van alle scholen daarna. De linker foto toont de versierde hittenwagen der school 't Kopje en op de rechter foto ziet men de versierde fietsen van de openbare school.

Ook in omliggende plaatsen van Heemstede zoals Haarlem en Bloemendaal is in het verleden Koninginnedag gevierd. Het familieblad Panorama publiceerde 24 september 1919 bovenstaande foto’s van de viering in Bloemendaal, door het houden van en bloemencorso, waaraan werd deelgenomen van alle scholen daarna. De linker foto toont de versierde hittenwagen der school ’t Kopje en op de rechter foto ziet men de versierde fietsen van de openbare school.

De gewoonte van een feest op Koninginnedag is een jaarlijks terugkerend evenement geworden. Op 31 augustus 1916 werd tijdens het vuurwerk een groot portret van de scheidende burgemeester mr. D.E. van Lennep geprojecteerd met daarom omheen Bengaals vuurwerk. Het was een onverwachte hulde aan de regent die in een kwart eeuw veel voor Heemstede heeft betekend en lid van Gedeputeerde Staten was geworden.

Een foto uit 1918 gemaakt aan het begin van de Van Merlenlaan tijdens de roerige dagen in november 1918. De optocht was een uitdrukking van sympathie voor het Koningshuis, georganiseerd door het Oranjecomité (in het eerste rijtuig gezeten). Links op de foto vier Heemstede politieagenten. Van links naar rechts de heren Zwartkruis, Silvis, Uijtenboogaard en Veen. Het rijtuig is van stalhouder Van Schagen (van 1890) met de op bok de gebroeders Cornelis en Floris van Schagen. Naast het rijtuig loopt toenmalig hoofdinspecteur van politie Ch. Kemper

Een foto gemaakt aan het begin van de Van Merlenlaan tijdens de roerige dagen in november 1918. De optocht was een uitdrukking van sympathie voor het Koninklijk Huis en georganiseerd door het Oranjecomité (in het eerste rijtuig gezeten). Links op de foto vier Heemstede politieagenten. Van links naar rechts de heren Zwartkruis, Silvis, Uijtenboogaard en Veen. Het rijtuig is van stalhouder Van Schagen (van 1890) met de op bok de gebroeders Cornelis en Floris van Schagen. Rechts van het rijtuig loopt toenmalig hoofdinspecteur van politie Ch. Kemper

Begin jaren dertig van de vorige eeuw berichtte de Commissie Koninginnedag dat de bijdragen van particulieren geen gelijke tred hielden met de groei van de bevolking. Het gemeentebestuur zuiverde het ontstane tekort aan. Pas onder koningin Juliana, ingehuldigd op 6 september 1948, is Koninginnedag een nationale feestdag geworden met een vrije dag. Bovendien verplaatste zij deze feestdag van 31 augustus naar 30 april, haar eigen verjaardag. Op 30 april 1980 liet de zojuist ingehuldigde koningin Beatrix weten dat 30 april Koniginnedag zou blijven als een eerbetoon aan haar moeder.

Koniniginnedag 31 augustus 1921. Voor de bloemenwinkel van H.H.Ruijsenaars aan de Binnenweg

Koniniginnedag 31 augustus 1921. Voor de bloemenwinkel van H.H.Ruijsenaars aan de Binnenweg

Wilhelmina 25 jaar koningin

Het zilveren regeringsjubileum van koningin Wilhelmina op 15 september 1923 is overal in het land herdacht. Heemstede deed dat wel op een wel heel bijzondere wijze met de opvoering van een historisch openluchtspel. Hiervoor was zelfs op provisorische wijze de buitenzijde van het Oude Slot met het Tecklenburgse Poortje in Groenendaal nagebouwd naar een ontwerp van Jan Wiegman. Na een optocht vanuit Ipenrode werd de visite van de Engelse koningin Henriëtte Maria aan kasteelheer Adriaan Pauw in 1642 nagespeeld. Telgen uit de adellijke en patricische kringen (Van Lennep, Teding van Berkhout, Dorhout Mees, Van Riemsdijk, Beels van Heemstede, Texeira de Mattos, Aberson, Quarles van Ufford) speelden figuren uit de hogere kringen, terwijl plaatselijke arbeiders en middenstanders als voetvolk een bijdrage leverden aan het spectaculaire schouwspel.

Politie-inspecteur Ch. Kemper begeleidt op zijn stalen ros de historische optocht, in 1923 georganiseerd bij gelegenheid van het zilveren ambtsjubileum van koningin Wilhelmina. Foto genomen op de Vrijheidsdreef.

Politie-inspecteur Ch. Kemper begeleidt op zijn stalen ros de historische optocht, in 1923 georganiseerd bij gelegenheid van het zilveren ambtsjubileum van koningin Wilhelmina. Foto genomen op de Vrijheidsdreef.

Verslag van Koninginnedagviering 31 augustus 1929

“De koninginnedagviering te Heemstede, met kinderspelen, volksspelen, kermisvermakelijkheden, concerten, illuminatie en vuurwerk, “elck wat wils” biedend, verloopt steeds zonder buitensporigheden, wel een bewijds dat het gebodene de feestgangers smaakt. En ook de herinnering aan den laatste Koninginnedag zal ongetwijfeld bij ieder een aangename zijn. Nadat des morgens de gebruikelijke kinderspelen in Groenendaal hadden plaatsgevonden begonnen om half drie de volksspelen in Groenendaal. Het aardigste nummer was het geconstumeerd ringrijden. Er waren onder de 32 deelnemers prachtige costumes. De daarvoor beschikbaar gestelde prijzen werden gewonnen door de dames: 1. Corrie Schutte, voorstellende de zee; 2. Mej. H.de Carpentier, fantasiepakje; 3. Mej. A.de Rooy, pierrette. Door de heeren: 1. Piet Stienstra als beer; 2. Piet Quarles van Ufford, cowboy; 3. W.de Zwart, paljas. Voor de andere wedstrijden ringrijden, zaklopen, touwtrekken enz. waren ook veel deelnemers. De harmonie ‘Eensgezindheid’ luisterde deze feesten op. Na afloop richtte de heer P.N.Quarles van Ufford de prijzen uit. ’s Avonds was het Raadhuisplein  het middelpunt van de feestviering. Het geheel electrisch verlichte raadhuis maakte een schitterend effect. Het concert van het fanfarecorps ‘Excelsior’ en de Chr. gemengde zangvereeniging ‘Sursum Corda’ werd door honderden bijgewoond. Vooral het slotnummer ‘Het Geuzenveld op den thuismarsch’, gezongen door ‘Sursum Corda’ , begeleid door een deel van ‘Excelsior’ was bijzonder mooi en oogstte luiden bijval. De dag werd besloten met een schitterend gesaagd vuurwerk, dat door duizenden vol belangstelling werd gadegesalgen. Het was in alle opzichten een schitterende dag.” Uit: De eerste Heemsteedsche Courant van 6 september 1929.

40-jarig regeringsjubileum

Wilhelminaflora

Bezoek van koningin Wilhelmina en prins Hendrik aan FLORA-bloemententoonstelling in Groenendaal Heemstede (1935)

Ook in 1938 is er een historisch-allegorische optocht gehouden en werd aan de Vrijheidslaan een gedenkteken ter ere van de koningin onthuld. Dat monument was gemaakt door de Heemstedenaar H.A. van den Eijnde, die het nog juist voor zijn overlijden voltooide. Een kleindochter van de beeldhouwer onthulde de beeltenis van hare majesteit en burgemeester jhr. J.P.W. van Doorn hield een toespraak in aanwezigheid van enige honderden personen. In het begin van de Tweede Wereldoorlog zijn hier regelmatig bloemen neergelegd. Dat was tegen het zere been van de Duitse bezetters. In een brief van 21 oktober verordonneerde de hoogste politiechef H.A. Rauter, dat het monument zou worden vernietigd als het verbod om bloemen te leggen nog eens overtreden werd. Korte tijd later is dat helaas werkelijkheid geworden. Ongeveer op dezelfde plaats onthulde minister mr. P.J. Witteveen op 4 mei 1948 het Vrijheidsmonument ofwel ‘monument voor de gevallenen’ van beeldhouwer Mari Andriessen.

De Bronsteeschool op 31 augustus 1945 bij de viering van de eerste Koninginnedag na de Tweede Wereldoorlog.

Leerlingen van de Bronsteeschool op 31 augustus 1945 bij de viering van de eerste Koninginnedag na de Bevrijding

Leerlingen van de Bronstee-school op Koninginnedag op weg naar Groenendaal, circa 1950

Leerlingen van de Bronstee-school op Koninginnedag op weg naar Groenendaal, circa 1950

Langer dan enig ander was tekenaar en illustrator bestuurslid van het Comité Koninginnedag, van 1923 tot 1963, wat op 30 van laatstgenoemd jaar is herdacht Op 20 september 1963 overleed Jan Wiegman.

Langer dan enig ander was tekenaar en boekillustrator Jan Wiegman bestuurslid van het Comité Koninginnedag Heemstede, namelijk van 1923 tot 1953, wat op 30 april van laatstgenoemd jaar is herdacht. Op 20 september 1963 overleed Jan Wiegman.

Het Oranjecomité van Heemstede in 1960 voor het raadhuis met links vooraan de heer Oscar Brink, destijds bekend wijnhandelaar aan de Zandvoortselaan. Hij was ook gemeenteraadslid van 1946 tot 1962

Het Oranjecomité van Heemstede in 1960 voor het raadhuis met links vooraan de heer Oscar Brink, destijds bekend wijnhandelaar aan de Zandvoortselaan. Hij was ook gemeenteraadslid van 1946 tot 1962

Mej. E.C.M.Visser, beter bekend als Lies Visser was jarenlang actief vele terreinen, zoals ten aanzien van het Blekersvaartkwartier, als akela bij scouting 'De Heemsteedse Trekkers' en bij de Ntionale Feestdagen. In 1986 ontving zij op Koninginnedag een koninklijke onderscheiding.

Mej. E.C.M.Visser, beter bekend als Lies Visser was jarenlang actief vele terreinen, zoals ten aanzien van het Blekersvaartkwartier, als akela bij scouting ‘De Heemsteedse Trekkers’ en bij de organisatie van viering en herdenking bij de Nationale Feestdagen. In 1986 ontving zij op Koninginnedag een koninklijke onderscheiding.

Touwtrekken op Koninginnedag in 1987. Hier het team van café 't Okshoofd met als tweede van voren Maarten Divendal, sinds 2011 burgemeester van De Ronde Venen, en twee plaatsen daarachter Harry Borghouts

Touwtrekken op Koninginnedag in 1987. Hier het team van café ’t Okshoofd met als tweede van voren Maarten Divendal, sinds 2011 burgemeester van De Ronde Venen, en twee plaatsen daarachter Harry Borghouts

Burgemeester mr. O.R.van den Bosch spreekt voor de laatste keer voor zijn pensionering in 1993 op Koninginnedag de bevolking toe. Rechts zijn echtgenote en links Simon Paagman, oprichter van radio de Branding

Burgemeester mr. O.R.van den Bosch spreekt voor de laatste keer voor zijn pensionering in 1993 op Koninginnedag de bevolking toe. Rechts zijn echtgenote jkvr. Julie van den Bosch-Feith en links Simon Paagman, oprichter van radio de Branding

De Koninginnedag-vrijmarkt aan de Vrijheidsdreef in Groenendaal in 1994

De Koninginnedag-vrijmarkt aan de Vrijheidsdreef in Groenendaal in 1994

Traditionele samenzang onder leiding van Leny van Schaik in de burgerzaal van het raadhuis van Heemstede, Koninginnedag 1994

Traditionele samenzang onder leiding van Leny van Schaik in de burgerzaal van het raadhuis van Heemstede, Koninginnedag 1994

Viering van Koninginnedag op het Raadhuisplein in Heemstede, 30 april 1995

Viering van Koninginnedag op het Raadhuisplein in Heemstede, 30 april 1995

Viering Koninginnedag op trapveldje bij de Vrijheidsdreef, 1995

Viering Koninginnedag op trapveldje bij de Vrijheidsdreef, 1995

Koninginnedagviering met vrijmarkt op de Vrijheidsdreef, 1996

Koninginnedagviering met vrijmarkt op de Vrijheidsdreef, 1996

Vrijheidsmarkt aan de Sportparklaan, 30 april 1998

Vrijheidsmarkt aan de Sportparklaan, 30 april 1998

30 april 2009: 111de Koninginnedagviering

Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Commissie Koninginnedag vanwege de toegevoegde organisatie van de viering van de bevrijding op 5 mei een nieuwe taak en naam gekregen: Commissie Nationale Feestdagen Heemstede; sinds 1997 is het een stichting. In 1998 is het eeuwfeest ‘Honderd jaar Koninginnedag in Heemstede’ met extra activiteiten gevierd. Jarenlang was de Oranje-wielerronde een trekpleister op Koninginnedag. De activiteiten hadden en hebben op diverse locaties plaats, zoals op het Wilhelminaplein, in wandelbos Groenendaal (Vrijheidsdreef), op het RCH-terrein en dat jaar het sportcomplex aan de Sportparklaan. Omdat het vernieuwde en uitgebreide raadhuis in 2007 niet bruikbaar was vond de aubade van 30 april op het Wilhelminaplein plaats. Dit jaar was dat weer op de vertrouwde plek voor het gemeentehuis, gevolgd door een klinkend programma, georganiseerd door de Stichting Nationale Feestdagen. Ook in 2008 waren er op 30 april talrijke festiviteiten: de traditionele kermis en het vuurwerk, de altijd drukbezochte vrijmarkt (volgens sommigen de beste in de verre omgeving) en last but not least alweer voor de 18e maal een geslaagde community singing onder de bezielende leiding van Lenie van Schaick. Mede dankzij de commissieleden en de inzet van veel vrijwilligers van scouting, sportverenigingen, het muziekkorps St. Michaël en vele anderen worden al voorbereidingen getroffen voor het 111e festijn in 2009.

Koninginnedag Heemstede 2014. Aubade voor het raadhuis. Met een kinderkoor en traditioneel harmonie Sint Michaël. Op de achtergrond de uitgenodigde dragers van een koninklijke onderscheiding. Voor het raadhuis staan v.l.n.r. gemeentesecretaris Wullem van den Berg, wethouder Christa Kuiper, wethouder Jur Botter en burgemeester Marianne Heeremans (archieffoto Dichtbij).

Koninginnedag Heemstede 2014. Aubade voor het raadhuis. Met een kinderkoor en traditioneel harmonie Sint Michaël. Op de achtergrond de uitgenodigde dragers van een koninklijke onderscheiding. Voor het raadhuis staan v.l.n.r. gemeentesecretaris Willem van den Berg, wethouder Christa Kuiper, wethouder Jur Botter en burgemeester Marianne Heeremans (archieffoto Dichtbij).

Hans Krol