Tags

, ,

De villa Bloemenoord na de bouw in 1920 (foto BONAS/NAi)

HISTORISCHE ACTUALITEITEN HEEMSTEDE EN BENNEBROEK

 ARCHIEFAANWINSTEN

Brede foto van Dreefschool met alle leerlingen en leerkrachten evenals een grootformaat luchtfoto van de gehele gemeente Heemstede uit omstreeks 1966, geschonken door de heer Herman Santen

*  Middeleeuwse kloostermop van de voormalige abdij De Hemelpoort van mevrouw Famke Lamers met dank ook aan de heer Frits Hazenberg

* Beker ‘De Oranjeboom vloeit voort’, jan. 1938, geboorte van prinses Beatrix, met het wapen van Heemstede; ontvangen van de heer Rob Hinse.

*  Foto’s van St. Luciaklooster in Bennebroek door de heer B. v.d. Lans uit Hillegom

*  Afdrukken van foto’s van op en rond ’t Groot Clooster (Hageveld) Deze geven een aardig overzicht van het familieleven in de eerste twee decennia van de vorige eeuw.  De originele afbeeldingen uit het bezit van ir. F.de Voogt zijn gedigitaliseerd door de familie Lamers. Van 1904 tot 1920 woonde heer G.N.Aberson met zijn gezin in de witte villa, ook aangeduid als ’t Oud Clooster. In die periode is het huis met een extra vleugel vergroot.

R.E.P. Haan. Genealogie Aberson, de voorouders en de descendenten van Willem Aberson (1714-1805), Dordrecht, 1974-1981. Uit de stamboom der familie Aberson: GERHARD NICOLAAS ABERSON, geboren te Amsterdam op 18 december 1861, hoofd-administrateur Medan TabakMmij, overleden te Haarlem op 31 juli 1939, trouwt te Arnhem op 12 mei 1891 met Dina Petronella Korff, geboren te Sneek op 11 juli 1866, dochter van Ds. Johannes Marius Korff en Jacoba Schellink. Kinderen uit dit huwelijk:

1.Jacoba Aberson, geboren te Amsterdam op 14 maart 1892, overleden te Zandvoort op 5 september 1985, trouwt te Heemstede op 24 februari 1920 met Albertus Dithmar Huijsman, geboren te Utrecht op 17 augustus 1888, directeur N.V.Joh. Enschede & Zn., zoon van Dr. Albertus Huijsman en Alida Maria Frederika de Wit;

2. Gerardina Aberson, geboren te Medan op 19 september 1893, overleden in het interneringskamp Tjideng op 29 december 1944, trout te Heemstede op 6 juni 1916 met jhr. Jan Pieter Maximiliaan Teding van Berkhout, geboren te Haarlem op 10 juli 1886, oud-administrateur Cultuur Maatschappij Goalpara, zoon van jhr. Frederik Teding van Berkhout en Sophia Wilhelmina van Taack Tra Kranen; hij hertrouwt te Amersfoort op 16 juli 1947 met Marguerite Olga Maas Geesteranus;

3. Madelaine Aberson, geboren te Medan op 23 november 1898, overleden te Haarlem op 3 juli 1939, trouwt te Heemstede op 3 juli 1919 met Henri Willem de Voogt, geboren te Sf. Kadhipaten (Cheribon) op 26 maart 1892, scheepsarchitect, zoon van Willem Gijsbert de Voogt en Rosetta Catharina Albertina de Vogel;

4. Maria Wilhelmina Sophia Aberson, geboren te Amsterdam op 23 december 1902, overleden te Le Rouret (Frankrijk) op 23 december 1990, trouwt te Heemstede op 15 april 1925 met Johan Hendrik Wolterbeek, geboren te Bloemendaal op 7 oktober 1897, directeur Anemaet & Co., overleden te Cannes (Frankrijk) in 1968, zoon van Jacob Cornelis Wolterbeek en Petronella Clasina van Eeghen;

5. Alphonse Schellink Aberson, geboren te Heemstede op12 september 1905, oud Deli-planter, overleden te Spanje op 16 december 1987, trout 1e keer te Medan op 26 oktober 1931 met Jeantine Antoinette Aalbertsberg, geboren te Melang op 16 januari 1907, dochter van Guillaume Charles Martin Aalbertsberg en Jeantine Philippe Helene Breedtveldt Boer (huwelijk is ontbonden, echtscheiding uitgesproken Arrondissements-Rechtbank Haarlem op 29 juni 1948), trouwt 2e keer te ‘s-Gravenhage op 26 april 1950 met Maria Martina Beereboom, geboren te Uithuizen op 26 maart 1905, overleden te Arnhem op 16 april 1979, dochter van H.Beereboom en Johanna Berendina Bodewes; kinderen uit het 1e huwelijk: 1) Gerhard Martin Alphonse Schellink Aberson,  geboren te Bindjej op 30 april 1932, 2) Willem Johan Aberson, geboren te ‘s-Gravenhage 28 december 1933, 3) Diana Ivolva Aberson, geboren te Bindjej op 12 september 1939.

 

abersion1

De familie Aberson in Ned.Oost-Indië

aberson10

mei 1901 de familie Aberson op de terugtocht naar Nederland

 

 

De familie Aberson omstreeks 1907 voor de in 1873 gebouwde villa 't Klooster met aanbouw rechts uit 1903

De familie Aberson omstreeks 1907 voor de in 1873 gebouwde villa ’t Klooster met aanbouw rechts uit 1903

De bijgebouwen (boerderij) nabij 't Klooster in Heemstede

De bijgebouwen (boerderij) nabij ’t Klooster in Heemstede

aberson3

De Abersons op de historische stenen brug van ’t Klooster

aberson2

Kinderen Aberson en familie op ’t Klooster

 

 

De familie Aberson in hun rijtuig

Dames Aberson in hun rijtuig

De familie Aberson met chauffeur in het nieuwe gemotoriseerde rijtuig

De familie Aberson met chauffeur in het nieuwe gemotoriseerde rijtuig

aberson3

het botenhuis van ’t Klooster

aberson4

Interieurfoto Aberson ’t Klooster HeemstedeEen bijschrift invoeren

 

 

Met de ponytrack rond 't Klooster in Heemstede

Met de ponytrack rond ’t Klooster in Heemstede

aberson5

Paarden op weiland bij ’t Klooster met de heer G.N.Aberson

 

Aberson4.jpg

De boerderij bij ’t Klooster

aberson5

Bij de paarden en een kalfje op de boerderij van ’t Klooster

aberson6

Bij de watermolen van de Schouwbroerpolder

aberson7

Zicht op de kwakel over het Heemsteeds Kanaal vanuit ’t Klooster, 20 mei 1917

 

aberson7

Schaatsen rond ’t Klooster februari 1914

 

 

Aberson6.jpg

Klaar voor hockyen op ’t Klooster

 

 

 

 

't Clooster Heemstede

’t Clooster Heemstede omstreeks 1910 ten tijde van de familie Aberson

aberson

Graf van Gerard Nicolas Aberson (1861-1939) en Willem Johan Aberson (1933-1962. Laatstgenoemde was 1e luitenant-vlieger bij de Nederlandse Marine, trouwde 25 januari 1925 met Andrea Gelijns in Den Haag en kwam om op 25 januari 1962 te Biak

Op 21 januari 1920 berichtte de Nieuwe Haarlemsche Courant: ‘H.A.Schouten, commissionair in effecten te Heemstede verklaart, dat hij van de heer Aberson heeft gekocht voor het Bisdom Haarlem het landgoed ’t Groot Clooster met daartoe behorende gebouwen, boerderij en landerijen, groot 72 tot 73 hectaren voor de som van ƒ 450.000,-  op 19 januari 1920. Het landgoed strekt zich uit tot aan het Spaarne en de Meerweg. De tegenwoordige eigenaar is de heer Aberson, oorspronkelijk uit Amsterdam geboortig, die zich hier in 1905 vestigde na een verblijf in Indië. De heer Dolleman, de vroegere eigenaar, was burgemeester van Heemstede van 1874 tot 1891.

klooster1

Uit: Famke Lamers-Oudt, De bewoners van Villa ’t Clooster, in: Jaarboek 2007 Stichting Reünisten Hageveld., 2008  (1)

klooster2

vervolg artikel uit Jaarboek Hageveld 2007, 2008 Een bijschrift invoeren

een schuitenhuis” . De verkoop is om onbekende reden niet doorgegaan, en de familie is nog tot 1920 op ’t Groot Clooster gebleven. Op 19 januari 1920 koopt het bisdom Haarlem voor ƒ 450.000,-  landgoed ’t Groot Clooster van de heer Aberson om er een kleinseminarie te bouwen.

 

aberson11

Overlijdensadvertentie mr. Willem Barend Johan Aberson 1901-1988 (Haarlems Dagblad, 21 september 1988)

 

 

 

necrologie

Necrologie van T.J.T. (Huyb) Aberson, geboren 1934 in Amsterdam, overleden 1989 in Aerdenhout, nazaat van familie Aberson. Hij woonde op het adres Vondellaan 7 en was getrouwd met Marie Louise Aberson-Sluis, die nog tot 2008 in Aerdenhout is blijven wonen.  (Heemsteedse Courant, 23 juni 1989)

 

====================

*  Aangeboden door de Stichting van Lennep een exemplaar van: ‘Genealogie van de Familie van Lennep’, samengesteld door Henrick S.van Lennep. Deze geïllustreerde publicatie die meer dan 400 bladzijden omvat kan door belangstellenden worden besteld bij het Centraal Bureau voor Genealogie, Prins Willem Alexanderhof 22, 2595 BE ’s-Gravenhage. Telefoon 070 3150500 De prijs bedraagt 19 euro plus verzendkosten.

De familie Van Lennep, vooral bekend van ‘Huis te Manpad’ en ‘Welgelegen’, heeft een rol van betekenis gespeeld binnen de gemeente Heemstede. Twee telgen uit dit geslacht waren gedurende enige tijd burgemeester: Cornelis van Lennep van 1853-1874 (tevens van Bennebroek) en zoon David Eliza van Lennep van 1891 tot 1916. Tijdens zijn bestuur kwam het nieuwe raadhuis tot stand in 1906 en is in 1913 landgoed Bosbeek/Groenendaal door de gemeente aangekocht . Andere buitenplaatsen en huizen die in Heemstede in relatie met Van Lennep ter sprake komen zijn in Heemstede: Berkenrode, Klein Berkenrode, Oud Berkenro(e)de, Bosbeek, Bosch en Vaart, De Echo, Groenendaal, Ipenrode, Kennemerduin, Leeuwenberg, Leyduin, Meer en Berg, Meermond, Het Paradijs/Meer en Berg en Woestduin. Verder in Bennebroek op de hoek van de Rijksstraatweg en Bennebroekerlaan: de hofstede Duinlaan met garenblekerij die eigendom was van Jacob van Lennep (1631-1704), en tien jaar na diens dood door zijn zoon Jacob is verkocht.

BELANGWEKKENDE ARCHEOLOGISCHE VONDSTEN OP  HAGEVELD:

Bewoningsgeschiedenis Heemstede met drie millennia verlengd.

Afgelopen najaar kwam een uitvoerig rapport uit van ArcheoMedia B.V.: ‘5000 jaar bewoningsgeschiedenis van Heemstede-Hageveld. Bureauonderzoek en archeologische waarnemingen’. Hoofdauteurs zijn drs. S.Diependale en de heer F.R.Hazenberg, die als terreinbeheerder het graafwerk nauwkeurig volgde. Naast proefboringen in o.a. het Zusterbos is tot bijna5 meterdiep gegraven vòòr het hoofdgebouw vanwege de aanleg van een parkeerkelder, waarbij fundamenten van het vroegere klooster Porta Coeli te voorschijn kwamen. De locatie Hageveld ligt op een uitloper (aftakking) van de oude strandwal die omstreeks 5.200 jaar geleden is gevormd. Tot voor kort waren voornamelijk incidentele Romeinse vondsten bekend. Dankzij de ontdekking van diverse aardewerkfragmenten, kralen en vuurstenen artefacten uit het Midden-Neolithicum, de zogeheten Vlaardingencultuur [genoemd naar de eerste archeologische vindplaats], uit circa 3.400-2.900 voor Christus, is gebleken dat toen al menselijke bewoning plaatshad op deze oude duingronden.

Voorts is divers materiaal te voorschijn gekomen uit recenter tijd. Vanaf de 15e eeuw lag in dit gebied een boerenhofstede ‘Willigenhorn’, van 1558 tot 1680 een Cisterciënzerklooster en vervolgens tot afbraak omstreeks 1850 de fraaie hofstede ’t Klooster. Van bijzonder belang is de vondst met restanten van de vroegere abdijbibliotheek, die evenals het klooster bij het Beleg van Haarlem schade opliep. In totaal zijn enige tientallen boeksluitingen en resten van boekbeslag gevonden.

Alle gevonden materiaal is voortreffelijk beschreven en gefotografeerd in een rapport van ruim 300 pagina’s exclusief bijlagen. Gehoopt wordt dat in de toekomst een selectie van de oudheidkundige vondsten voor het publiek tentoongesteld kan worden, bij voorkeur in het monumentale gebouw van Hageveld.

Voorbeelden van boekbeslag van messing afkomstig uit de binnengracht van klooster de Hemelpoort uit 15e/16e eeuw. A= Hoekstuk; B = Kantbeslag; C = Knop; D, E en F = Sluithaak; G en H = Muiter; I = Pinsluiting; J = Borgplaatje; K = Fenestra. Uit: F.R.Hazenberg, Landgoed Hageveld Heemstede, 5000 jaar bewoningsgeschiedenis. (Heemstede, 2011)

LITERATUUR

Vooromslag boek door Paul van Daalen: 100 jaar Nederland en de Zeppelins. 2007

Vooromslag boek door Paul van Daalen: 100 jaar Nederland en de Zeppelins. 2007

Vooromslah van tweede herziene druk 'Nederland en de Zeppelins' door Paul van Daalen met een illustratie van Hilleke van  Daalen

Vooromslag van tweede herziene druk ‘Nederland en de Zeppelins’ door Paul van Daalen met een illustratie van Hilleke van Daalen

*  Oud-secretaris van het VOHB-bestuur ir. Paul van Daalen, tegenwoordig werkzaam als ‘certification manager’ bij het European Aviation Safety Agency in Keulen, publiceerde een boek: ‘Honderd jaar Nederland en de Zeppelins; de eeuw van het dak’. Deze geïllustreerde uitgave telt 371 pagina’s. Historische feiten zijn vermengd met fictie. De publicatie speelt zich ten dele af in Heemstede en vangt hier aan op 13 oktober 1929 toen het luchtschip met productienummer LZ-127, genaamd ‘Graf Zeppelin’, de wereld rond vloog en die dag Haarlem en Heemstede passeerde.

P[ 13 oktober 1929 toen het luchtschop de Graf Zeppelin LZ-127 boven het Spaarne voer is bovenstaande foto gemaakt vanaf de Tooropkade in Heemstede, waar zich een kleine lighaven voor pleziervaartuigen bevond.

P[ 13 oktober 1929 toen het luchtschop de Graf Zeppelin LZ-127 boven het Spaarne voer is bovenstaande foto gemaakt vanaf de Tooropkade in Heemstede, waar zich een kleine lighaven voor pleziervaartuigen bevond.

Deze zeppelin onderhield een non-stop lijndienst tussen Europa en de Verenigde Staten en Brazilië en is mei 1940 gesloopt. De auteur eindigt met de wens: “Het luchtschip komt ééns terug”. De publicatie is o.a. verkrijgbaar bij Boekhandel Blokker en kost 24,95 euro. Bestelnummer: ISNB/EAN 978 90 5595 046 1.

Achteromslag van boek van Paul van Daalen: 'De eeuw van het dal; 100 jaar Nederland en de Zeppelins, 2007'.

Achteromslag van boek van Paul van Daalen: ‘De eeuw van het dal; 100 jaar Nederland en de Zeppelins, 2007’.

Achterzijde van tweede druk 'Nederland en de Zeppelins' door Paul van Daalen

Achterzijde van tweede druk ‘Nederland en de Zeppelins’ door Paul van Daalen. Voor nadere informatie:  info@zeppelinsnederland.nl

ZIE OOK: http://www.zeppelinsnederland.nl/index_bestanden/Page2079.htm

Scan1477

In 2015 is door Paul van Daalen met medewerking van anderen een boekje ‘SLOTEN HAVENSTAD’ van 26 pagina’s uitgeven over de betekenis van het water voor de waterrijke plaats Sloten in Friesland. Met veel illustraties gelardeerd komen hoofdstukken aan de orde met gegevens over het waterprobleem van Sloten, de scheepvaart, handelsrouten en ladingen, tolbetalingen, bruggen, soorten schepen en scheepswerven in Sloten. Het belang van Sloten voor de scheepvaart wordt geïllustreerd met het volgende citaat: ‘In de zomer van 2014 passeerden er 30.000 bootjes en schepen, op hoogtijdagen 500 per dag’. 

* In het tijdschrift ‘Onze Taal’, nummer 9 van september 2007, is door Riemer Reinsma in de serie ‘Geschiedenis op straat’ een bijdrage opgenomen over Manpad. Tegenwoordig bestaat een straat Manpad in de Rotterdamse wijk Vreewijk en de langere versie ‘Manpadslaan’ te Heemstede. Bij alle raadsels en legenden rond een ‘Slag aan het Manpad in 1304’[die weliswaar historisch is, maar vermoedelijk zuidelijker van Heemstede tussen Hillegom en Lisse plaatsvond] meent de auteur, dat aan het eind van de Middeleeuwen ‘Mannepad’ definitief is vervangen door He(e)renweg [waarbij ‘heer’ op leger slaat]. De oorspronkelijke betekenis van ‘manpad’ wordt gegeven in het ‘Middelnederlandsch Woordenboek’’:“Een smalle weg of pad alleen geschikt voor voetgangers of mannen te paard, niet voor voertuigen; voetpad”.

* De jong gestorven scheepsarts en letterkundige Jan Jacob Slauerhoff woonde enige tijd bij zijn zuster en moeder op een bovenetage van broodbakkerij Franken, Binnenweg 209 (ter hoogte van de huidige TNT-postwinkel) en ernstig ziek aan het eind van zijn leven bij zijn moeder in het huis Lentelaan 8. Historicus Wouter Hugenholtz wijdde een bibliofiel boekje aan deze episode, dat voor 75 euro bij Boekhandel Blokker verkrijgbaar is.

Slauerhoff

Lentelaan 8 in Heemstede waar Slauerhoff enige tijd bij zijn moeder woonde alvorens naar Hilversum te verhuizen waar hij overleed

politie

Politiecorps Heemstede voor het hulppolitiebureau Bosch en Vaart in de Boekenrodestraat, sinds 1927 gemeente Haarlem en vervolgens spheffing van dit bureau.

Politiecorps Heemstede voor het hulppolitiebureau Bosch en Vaart in de Boekenrodestraat (sinds 1927 gemeente Haarlem)

* Het blad ‘Eigen Huis & Architectuur’, november 2007, blz. 91-95, heeft een artikel opgenomen waarin de op het Huis te Manpad woonachtige kunsthistoricus René W.Chr.Dessing in een taxi langs monumenten in Heemstede toert.

* In Gens Propria (Kennemerland), nummer 44, december 2005, is een stamreeks Van Der Putten opgenomen; een katholieke blekersfamilie te Heemstede, 17e – 19e eeuw.

* In het lokaalhistorisch tijdschrift ‘Angstelkroniek’ van de Kring Abcoude/Baambrugge is in nummer 29 van oktober 2007 een bijdrage gewijd aan hotel, café en slijterij ‘De Wakende Haan’ in Abcoude. Deze horecagelegenheid werd in de 19e eeuw enige tijd uitgebaat door de uit de Molenwerfslaan afkomstige Maarten Vaars, die aanvankelijk timmerman was.

* Van professor Evelien Gans is het eerste boekdeel uitgekomen van een tweedelige dubbelbiografie: ‘Jaap en Ischa Meijer; een joodse geschiedenis 1912-1956’. (Amsterdam, Bert Bakker, 2008). Dr. Jaap Meijer, joods geleerde en dichter onder schuilnaam Saul van Messel was de vader van journalist Ischa. Eerstgenoemde woonde het laatste deel van zijn vruchtbaar leven in de Herman Heijermanslaan en ligt begraven op de Algemene Begraafplaats. De Heemsteedse jaren zullen hun beslag krijgen in deel 2.

*  Zeer kloek als boekuitgave verscheen een biografie van Peter Voskuil: ‘Lennaert Nijgh’.  Geboren in de Mariastichting, bracht de jonge Lennaert – evenals zijn levenslange vriend Boudewijn de Groot – een groot deel van zijn jeugd door in Heemstede. Beiden zaten op de Crayenesterschool. De familie Nijgh woonde eerst in de Narcissenlaan, vervolgens op stand aan de César Francklaan en na een erfenis van Lennaerts’ moeder ten slotte in een nieuw vrijstaand huis aan de Van Merlenlaan 37, ontworpen door architect Cees Dam. Die zou volgens een hardnekkig verhaal door Ma Nijgh van de trap zijn geworpen toen na afloop van de bouwwerkzaamheden na een hevige regenbui bleek dat de villa aan alle kanten lekte. De biograaf schrijft op basis van een uitspraak van Boudewijn de Groot, dat beide vrienden de romantiek van hun Heemsteedse ‘roots’ en de heimwee naar de tijd van toen voor de rest van hun leven deelden. Lennaert Nijgh, overleden op 28 november 2002, is begraven in het familiegraf te Heemstede met een opengeslagen boek op de zerk.

30 april 1999 ontvingen Boudewijn de Groot en Lennaert Nijgh gezamenlijk / apart een koninklijke onderscheiding. Op de foto zien we tevens de burgemeesters van Haatlem, mr. Jaap Pop, en Heemstede, mw. N.H.van den Broek-Laman Trop

30 april 1999 ontvingen Boudewijn de Groot en Lennaert Nijgh gezamenlijk / apart een koninklijke onderscheiding in de Gravenzaal van het stadhuis te Haarlem. Op de foto zien we tevens de burgemeesters van Haarlem, mr. Jaap Pop, en Heemstede, mw. N.H.van den Broek-Laman Trip

5 december 2008 vond op de Algemene Begraafplaats in Heemstede de begrafenis plaats van Lennaert Nijgh,

5 december 2008 vond op de Algemene Begraafplaats in Heemstede de uitvaart plaats van Lennaert Nijgh.

Het familiegraf van Lennaert Nijgh en zijn ouders op de Algemene Begraafplaats in Heemstede (foto uitboek: 'Testament; leven en werk van Lennaert Nijgh' door Peter Voskuil.

Het familiegraf van Lennaert Nijgh en zijn ouders op de Algemene Begraafplaats in Heemstede (foto uitboek: ‘Testament; leven en werk van Lennaert Nijgh’ door Peter Voskuil).

nijgh

Portret van Lennaert Nijgh, getekend door Fiel van der Veen, in: ‘De stad bestaat’, een verhaal van Lennaert Nijgh, in ‘Haarlem bestaat niet’,  1996

* Karl H.van Zoggel is de auteur van ‘Maria Callas in Nederland en België (Walburg Pers, 2007), waarin haar bezoek in op 12 juli 1959 aan Bovema in Heemstede wordt beschreven. Eén dag later dan gepland vanwege stortregens, zodat de datum op de ‘eerste steen’ die ze legde feitelijk 1 dag verschilt met de realiteit.

* De als journalist en presentator bij de KRO-televisie werkende Leo Fijen wijdde in een briefwisseling met Anselm Grün een boek aan zijn vader Theo Fijen, die 23 april 2007  overleed en exact op de dag af de laatste kwarteeuw van zijn leven in de Professor Asserlaan woonde. Dit boek met als titel: ‘Het jaar dat mijn vader stierf’ kost 16.90 euro en is te koop bij de Primera ‘De Pijp’ in de Raadhuisstraat.

TENTOONSTELLING

* Nog tot 2 juni 2008 kan men een interessante tentoonstelling bezoeken in het Historisch Museum Haarlem onder de titel: ‘Een boekje open…Haarlem, stad van drukkers, uitgevers en schrijvers’. Onder de rook van centrumstad Haarlem hebben verscheidene bekende schrijvers in Heemstede gewoond, zoals Nicolaas Beets, Godfried Bomans en Harry Mulisch, maar ook bijvoorbeeld Apie Prins, Dick Laan, Frans Pointl, Saul van Messel en Lennaert Nijgh.

MONUMENTEN

* Het Project Beheersplan Bennebroekbos omvat 9 hectare en de Overplaats Hartekamp 19 hectare. Hiervan is eerder een beheersplan is ingediend op verzoek van Het Noordhollands Landschap. Thans is in opdracht van deze organisatie een uitgebreid rapport verschenen onder de titel: ‘De overplaats van landgoed Hartekamp’ dat is vervaardigd door het bureau DS Landschapsarchitecten in Amsterdam (November, 2007).

* Het nieuwe appartementencomplex Kennemeroord nadert in 2008 zijn voltooiing. Op deze historische duingronden ten oosten van de Herenweg waren achtereenvolgens gelegen: een herberg ‘De Dorstige Kuil’ in de  17e en 18e eeuw, een buitenplaats (van 1795 tot 1926), een nieuw herenhuis tot 1959 en daarna een zorgcentrum van 1961 tot afbraak in 1999. Gehoopt mag worden dat de monumentale toegangspoort met vazen + gedenkstenen herplaatst worden en de ijskelder gerestaureerd. Door de gemeente is vergunning verleend voor herstel van poort en ijskelder.

* Op het landgoed Bloemenoord aan de Kadijk (met een geraamde waarde van 3 miljoen euro) is afgelopen jaar beslag gelegd door het Openbaar Ministerie. Bloemenoord maakte vroeger als gastenverblijf ofwel logeerhuis deel uit van Dennenheuvel en is in 1920 in opdracht van S.Berg gebouwd naar een ontwerp van A.Jacot (1864-1927) en A.H.Zinsmeister (1867-1928). Na het overlijden van de heer Hans Rhodius is het door de Erven verkocht aan projectontwikkelaar J.van Vlijmen die omstreeks 1992 het fraaie huis liet afbreken ten gunstige van protserige nieuwbouw als woonhuis annex kantoor. Op het terrein staat een uniek voormalig vinkenhuisje, dat vanwege cultuurhistorische waarden weliswaar in 1997 op een concept-register Provinciale Monumenten Noord-Holland werd geplaatst en beschreven, maar tot op heden helaas nimmer de status van beschermd monument heeft bereikt. Alle reden dus voor zorg in de toekomst.

Voorzijde verkoopfolder landgoed Bloemenoord i.o.v. Rhodius

Hans Rhodius was een verzanelaar van het schilderijen van Walter Spies en publiceerde met John Darling twee boeken gewijd aan deze Balinese kunstenaar.

Hans Rhodius was een verzanelaar van het schilderijen van Walter Spies en publiceerde met John Darling twee boeken gewijd aan deze in Bali werkzame kunstenaar.

Vooromslag van een door Hans Rhodius geschreven standaardwerk over de op Bali levende kunstschilder Walter Spies (1895-1942).

Vooromslag van een door Hans Rhodius geschreven standaardwerk over de op Bali levende kunstschilder Walter Spies (1895-1942).

* In de maand december zijn liefst drie bollenschuren vrijwel gelijktijdig gesloopt in Sassenheim, Hillegom en Lisse. Nochtans is ook positief nieuws uit de Bollenstreek te melden. In Lisse wordt de grote bollenschuur van Driehuizen (Rijksmonument) tot appartementencomplex verbouwd. In Heemstede is een oorspronkelijk in de jaren dertig van de vorige eeuw voor Piet Nelis en Zoon gebouwde bollenschuur, op het adres Kerklaan 113, verbouwd en hersteld. Zoals bekend sneuvelde de zoon als soldaat bij de verdediging van ons land op 14 mei 1940 en is het gebouw vervolgens gebruikt door garage Van Houten die aan de Blekersvaart was gevestigd. Nu is hierin een FM Healthclub gevestigd.

* 2007 was Linnaeusjaar met veel activiteiten en meer dan 30 vragen om historische informatie in relatie tot diens werkzaamheden op de Hartekamp, waaronder 6 uit Scandinavië.

Voorts is ‘350-jaar Leidsevaart’ herdacht en gevierd met o.a. publicaties en tentoonstellingen. In Oegstgeest zijn ‘Leidse’ tolpoort en tolhuis in stand gebleven; in Heemstede enkel het ‘Haarlemse’ tolhek, dat bij de ingang van tennispark Groenendaal staat. Personen die beide monumenten gingen bekijken viel het op dat in Oegstgeest het tolhek volledig is hersteld en daar tegenwoordig ‘als nieuw’ bijstaat. De poort in Heemstede staat er daarentegen shabby bij en is na driekwart eeuw op een nieuwe plaats aan een opknapbeurt toe. Gelet op het historisch belang verdient dit rijksmonument in ieder geval een beter lot.

De Haaarlemmer trekvaart/Leidsevaar bij Oegstgeest met het ‘Leidse’ tolhek en vm. tolhuis

* In 1912-1913 is door de gemeente Heemstede een dienstwoning en hulppolitiepost gebouwd in het Bos en Vaartkwartier, Boekenrodestraat 9. Vanwege de merletten in de voorgevel bekend als ‘het huis met de eendjes’. Na de annexatie van 1927 kwam het pand in Haarlem te liggen en tot 1967 bleef een politiepost gevestigd. Van 1969 tot 2007 waren hier de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen gehuisvest. Met hun vertrek naar een ander onderkomen wil het gemeentebestuur een eventuele monumentale status afwachten alvorens tot verkoop over te gaan.

Politiekorps-Boekenrodestraat-1920

Het politiecorps van Heemstede in 1920 voor het hulppolitiebureau in het Bosch en Vaartkwartier, Boekenrodestraat (in 1927 geannexeerd bij Haarlem)

VARIA

*  In nummer 55, februari 1988, publiceerde ik ‘Heemstede door vreemdelingen bezien’. Dankzij een in 2007 verschenen biografie van Roger Woolhouse: Locke; a Biography, kan daar de befaamde Britse wijsgeer John Locke (1632-1704) worden toegevoegd, die in de tweede helft van 1684 een reis door Nederland maakte. Op vrijdag 12 mei reisde hij van Amsterdam naar Haarlem in 2,5 uur en ging vervolgens naar Heemstede, waar hij o.a. het Oude Slot bezocht en met belangstelling zich verdiepte in de blekerijnijverheid. Op maandagmiddag 15 mei verliet hij Heemstede om per koets naar Amsterdam te vertrekken Uit zijn dagboek blijkt verder dat Locke op zondag 15 oktober per trekschuit van Haarlem naar Leiden reisde, een tochtje over de Leidsevaart dat volgens zijn aantekeningen 4,5 uur duurde.

* In een dissertatie van dr. Petra van Dam: ‘Vissen in veenmeren’ wordt in paragraaf 2.4 over de visserij omtrent 1510 bij het Oude Slot gerept: “De kastelein van het heerlijk slot te Heemstede, Jan Matijsz, getuigde dat de heemraden Jan van Duivenvoorde en Willem van Coulster zelf hadden meegedaan aan de vernielingen. Het kasteel te Heemstede was gelegen aan de bovenmond van het Spaarne, waar het aansloot op het Haarlemmermeer. In de buurt van het kasteel waren ook interessante visserijen gelegen waarover in de afgelopen decennia nog wel eens wat kleinere conflicten met Haarlem waren gerezen. Wellicht had Jan Mathijsz als kastelein van dit kasteel daarom specifieke ervaring met grote visserijen. In ieder geval werden hij en zijn gezellen door de rentmeester betaald om toezicht op de visserij uit te oefenen.”

* In het Oude Slot te Heemstede zijn eind 18e eeuw enkele veilingen gehouden. Uit een herontdekte catalogus blijkt dat alle boeken en prenten van Bernard Siegfried Albinus, in leven hoogleraar anatomie en chirurgie in Leiden, zijn geveild op 22 april 1790 “op Huyse Heemstede, buyten de stad Haarlem”.

* De BBC heeft op haar site: ‘An archive of World War Two memories’ in de Engelse taal twee verhalen gepubliceerd van mevrouw M.E.van der Hijden, die de oorlogsperiode in haar ouderlijk huis te Heemstede meemaakte. Daarin komt o.a. de moord van de Duitse Gestapo op ir. H. van Tongeren ter sprake. Mw. Van der Hijden, in 2005 90 jaar oud, was werkzaam op het kantoor van Van Tongeren, ingenieursbureau ‘Aerodine’, destijds gevestigd in de Johannes Verhulstlaan.

* Afgelopen jaar is een muziek- en liedjesvoorstelling ‘Op weg naar huis’ uitgevoerd door Paul de Munnik, J.P.den Tex en Kees Prins. Laatstgenoemde, in 1956 in Groenendaal geboren, zette ‘Americana’ bekwaam om in het Nederlands en situeerde de taferelen in Heemstede, Bergen (NH) en Amsterdam.

* In 2008 zal het vergrote en vernieuwde raadhuis worden betrokken en is voor Bennebroek het laatste jaar als zelfstandige gemeente aangebroken.

Het is 550 jaar geleden dat het Bernardietenklooster De Hemelpoort is ingewijd. Verder vier eeuwen dat de Prinsenzandvaart (Glippervaart) en Rodehellerzandvaart (Bennebroekervaart) zijn gegraven; 3,5 eeuw dat Adriaan Pauw jr. de Hervormde Kerk van Bennebroek stichtte; drie eeuwen dat VOC-schip ‘Bennebroek’ is gebouwd; twee eeuwen dat ambachtsvrouw Johanna Maria Dutry overleed; één eeuw dat de rijkstollen in Heemstede zijn afgeschaft en een halve eeuw dat o.a. de uit 1902 daterende en – daarmee oudste lokale sportvereniging HBC – een nieuw sportcentrum opende aan de Cruquiusweg  èn het nieuwe stationsgebouw Heemstede-Aerdenhout met hoogspoor op de Zandvoortselaan tot stand kwam. Dat laatste was van groot belang voor de doorstroming van het steeds drukker wordende verkeer.

Hans Krol