Tags

HISTORISCHE ACTUALITEITEN HEEMSTEDE BENNEBROEK

Reacties op nummer 131 en 132 van het blad HeerlijkHeden

De heer Jan Bloemendaal liet weten dat het bijschrift van ‘blauwe tram’ op bladzijde 90 van aflevering 132 feitelijk moet zijn ‘gele tram’ (van ENET). Op pagina 111 staat o.a. Harry Kruiderink, als zoon van ambtenaar Johan Kruiderink. Pagina 109 is de Nicolaas Beetschool afgebeeld en niet de Bronsteeschool. Over deze foto en haar feestvierende straatjeugd schreef de heer Kees Oostenrijk een reactie die in deze aflevering is opgenomen.

De heer Jan van de Reep maakte ons attent op het feit dat bij de reactie van mevrouw Catcher-Lekx op pagina 81 (nummer 132) per abuis een foto is opgenomen van het huidige theehuis bij het Oude Slot, voorheen bewoond door de families Hulsebosch en Möhlmann in plaats van de familie Lekx die op de afgebroken boerderij van ’t Oude Slot woonachtig was als zetboer voor de familie Beels.

Intussen is bekend geworden dat het tolhuis met (houten) tolhek aan de Leidsevaart,  afgebeeld in HH nummer 131, bladzijde 28, de situatie onder Heemstede voorstelt. Het schilderij, vermoedelijk geschilderd door Jan van Kessel, is privébezit en hangt in bruikleen in het raadhuis van de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude te Halfweg. Het grote doek is tot en met 30 september te zien op een tentoonstelling in het Historisch Museum Haarlem.

Schilderij van oudste tolhek en tolhuis aan de Leidsevaart onder Heemstede

Schilderij van oudste tolhek en tolhuis aan de Leidsevaart onder Heemstede

Uit het standaardwerk van Alice I.Davies over Jan van Kessel (1641-1680) blijkt dat een tweede (ouder) schilderij bestaat van de vaart met hetzelfde panorama, maar dan zonder brug, tolhuis en tolpoort.

Verscheidene reacties ontvingen we naar aanleiding van de bijdrage betreffende recente verkoop van woningen door woningbouwstichting ‘Op Eigen Wieken’ . Het laatste nieuws is dat door de gemeente Heemstede in 1990 een subsidie van 707.355 gulden werd verstrekt onder bepaalde voorwaarden. Eén daarvan is dat niet zonder toestemming van het gemeentebestuur geen verkoop van huurwoningen mag plaatsvinden. Ondanks deze conditie is intussen gestart met de verkoop van vrijgekomen woningen door de nieuwe eigenaar, Appeldoorn Vastgoed b.v. Aan de heer S.van Keulen, voorzitter van Op Eigen Wieken [thans zonder huizen, maar met een vermogen van 4.650.000 miljoen euro] is door één van onze leden gevraagd een in het verleden geschonken foto van het eerste stichtingsbestuur aan de VOHB over te dragen. De heer Herman Santen merkte terecht op dat de woningstichting niet 70 maar net geen 80 jaar volmaakte. Geschrokken van de gang van zaken hoopt hij van harte dat het geld aangewend zal worden ten behoeve van diegenen die dringend aan huisvesting toe zijn. Voorts is hij niet gelukkig “met de kaalslag die de Schoollaan in Bennebroek heeft ondergaan door het slopen van die schattige huisjes die daar gestaan hebben” en vraagt zich af of de VOHB hier geen enkele invloed of inspraak heeft gehad om het tij te keren.

Dankzij het nieuwe lid mevrouw L.de Jonge uit Haarlem is het vraagstuk over de in nummer 131, bladzijde 39, opgenomen foto van een dienstwoning op Elswout met bordje ‘Kom der Gemeente Heemstede’ nu opgelost. Volgens haar stond deze toegangspoort vanaf Haarlem aan het eind van de Pijlslaan, nabij de Duinvlietweg in Bloemendaal. Zoals bekend doorkruist de Westelijke Randweg thans dit gebied. Tot de annexatie van 1927 maakten de Pijlslaan en Schouwtjeslaan deel uit van de gemeente Heemstede, sindsdien gemeente Haarlem, zoals ook 70 jaar geleden de gemeente Schoten en het destijds Bloemendaalse Ramplaankwartier door Haarlem zijn geannexeerd.

De toegangspoort van landgoed Elswout met bord 'Kom der Gemeente Heemstede ingevolge het reglement op de wegen in Noord-Holland (foto Jan Smit)

De toegangspoort van landgoed Elswout nabij Pijlslaan met bord ‘Kom der Gemeente Heemstede ingevolge het reglement op de wegen in Noord-Holland’ (foto Jan Smit)

Ten slotte is ons bericht dat de afgebeelde dame in het voormalige hofje aan de Kerklaan (nummer 132, blz. 110) mevrouw A.Vennik-Relk voorstelt.

Het voormalige hofje aan de Kerklaan in Heemstede tussen de nummers 33 en 37 Zittend: mevrouw Venlik

Het voormalige hofje aan de Kerklaan in Heemstede tussen de nummers 33 en 37 Zittend: mevrouw Vennik-Relk

Zesde klas van de Nicolaas Beetschool 1953:

De zesde klas van de Nicolaas Beetsschool in Heemstede in 1953. Vooraan zittend van links naar rechts: Henk Ree (van de verfwinkel aan de Binnenweg), Jan Brouwer en Frans van der Heijden. Rij daarboven: Wim Giebel, Harry Bruinsma, Leopold Beels (zoon van de destijds bekende rallyrijder Lex Beels van Heemstede uit de Molenlaan), J.B.Kijne (hoofdonderwijzer), Henny van der Pligt, Hanny van Soest, Hetty Bloemendal, Cora Rekkers. 1e rij staande: Diny Redelaar, Dini Leysen, Richard van Dijk, Jan Bloemendal, Marjan Verjaal, Lotti Voûte (opgeleid als binnenhuisarchitecten en vanaf 1965 één van de bruiden van de in 2005 overleden kunstenaar Anton Heyboer), Gerard Nieuwendijk,. Bovenste rij staande: Netty ofwel Jeanette Klijn, Elly van Andel, Tjeerd IJtsma, Ria Jurgens, Rietje van der Staaij en harry Kruiderink (de latere gemeenteambtenaar bij de afdeling Bevolking).

De zesde klas van de Nicolaas Beetsschool in Heemstede in 1953. Vooraan zittend van links naar rechts: Henk Ree (van de verfwinkel aan de Binnenweg), Jan Brouwer en Frans van der Heijden. Rij daarboven: Wim Giebel, Harry Bruinsma, Leopold Beels (zoon van de destijds bekende rallyrijder Lex Beels van Heemstede uit de Molenlaan), J.B.Kijne (hoofdonderwijzer), Henny van der Pligt, Hanny van Soest, Hetty Bloemendal, Cora Rekkers. 1e rij staande: Diny Redelaar, Dini Leysen, Richard van Dijk, Jan Bloemendal, Marjan Verjaal, Lotti Voûte (opgeleid als binnenhuisarchitecten en vanaf 1965 één van de bruiden van de in 2005 overleden kunstenaar Anton Heyboer), Gerard Nieuwendijk,. Bovenste rij staande: Netty ofwel Jeanette Klijn, Elly van Andel, Tjeerd IJtsma, Ria Jurgens, Rietje van der Staaij en Harry Kruidering (de latere ambtenaar bij de afdeling Bevolking van de gemeente Heemstede en tijdens WOII verzetsman)

De verbouwde Nicolaas Beetsschool anno 1931 tussen de Bosboom Toussaintlaan en Voorweg met op de linker achtergrond het torentje van de Hervormde Kerk aan het Wilhelminaplein.

De verbouwde Nicolaas Beetsschool anno 1931 tussen de Bosboom Toussaintlaan en Voorweg met op de linker achtergrond het torentje van de Hervormde Kerk aan het Wilhelminaplein.

28 april 1938. Concert door de NCRV radio door het Heemsteedsch Christelijk Kinderkoor 'De Zangvogeltjes' onder leiding van leerkracht P.J.van Noppen van de Nicolaas Beetsschool en aan de piano Jo van Dam

28 april 1938. Concert door de NCRV radio door het Heemsteedsch Christelijk Kinderkoor ‘De Zangvogeltjes’ onder leiding van leerkracht P.J.van Noppen van de Nicolaas Beetsschool en aan de piano Jo van Dam

noppen

Foto gemaakt in 1961 tijdens een jeugddienst in de gereformeerde kerk Heemstede met van links naar rechts: predikant G.N.Lammens, P.J.van Noppen (van kinderkoor en Nicolaas Beetsschool) en cantor J.Pasveer

 

Het onderwijzend personeel van de Nicolaas Beetsschool in 1932 met mej. Koopmans, hr. Moedema, hr. Van Noppen, mej. Keune, hr. Florussen, hr. Van Wijk, hr. Kijne, mej. Vossers en hr. de Jong (Uit: reünieuitgave Nicolaas Beetsschool 7 mei 1983)

Het onderwijzend personeel van de Nicolaas Beetsschool in 1932 met mej. Koopmans, hr. Miedema, hr. Van Noppen, mej. Keune, hr. Florussen, hr. Van Wijk, hr. Kijne, mej. Vossers en hr. de Jong (Uit: reünieuitgave Nicolaas Beetsschool 7 mei 1983)

Scan1631

Mei 1983 vierde de Nicolaas Beetsschool (toen nog gevestigd aan de Voorweg/Bosboom Toussaintlaan) haar 80-jarig bestaan. V.l.n.r.: Wim van Pel, Chris Catcher, Clazien Catcher-Lekx (familie Lekx is geëmigreerd naar Canada), oud schoolhoofd Piet van Noppen, Lees Lekx, Pim Visser van de organisatie en Johan Kruiderink, die gedurende een halve eeuw werkte op de Heemsteedse secretarie.

Archiefaanwinsten

Van de heer Ibo Tamminga is een gedrukte tekst op ‘perkament’ ontvangen, augustus 1986 uitgegeven ter gelegenheid van de heropening van Reformhuis Ligterink aan de Zandvoortselaan In Heemstede.

Trainer/pikeur Jan Koster die na succes in Nederland naar Denemarken verhuisde. Zijn zoon Nico Jan Koster werd ook een begrip in de paardensport

Trainer/pikeur Jan Koster die na succes in Nederland naar Denemarken verhuisde. Zijn zoon Nico Jan Koster werd ook een begrip in de paardensport

Verworven is een artikel uit de Katholieke Illustratie van 20 oktober 1950 over “Jan Koster, beroemd Nederlands pikeur”. Geboren in het ‘Posthuys’ te Heemstede in 1887 als zoon van Jan Koster sr. die in 1919 in Denemarken overleed, indertijd op Tweede Pinksterdag 1910 vanwege zijn 50-jarig jubileum gehuldigd op de renbaan van Woestduin. Vader en zoon Jan Koster boekten met hun renpaarden talrijke successen – meer dan 2.000 overwinningen – op de bekende banen voor harddraverijen in West-Europa.

Links het jockeyhotel en rechts de paardenstallen van renbaan Woestduin op een foto uit 1903 (NHA)

Links het jockeyhotel en rechts de paardenstallen van renbaan Woestduin op een foto uit 1903 (NHA)

De tribune van Woestduin op een foto uit 1901 (NHA)

De tribune van Woestduin op een foto uit 1901 (NHA)

Jan Koster te Heemstede, trainer en fokker. Uit: Durk Minkema e.a. 'Dravend door de tijd; geschiedenis van de Nederlandse draverfokkerij. 1996

Jan Koster te Heemstede, trainer en fokker. Uit: Durk Minkema e.a. ‘Dravend door de tijd; geschiedenis van de Nederlandse draverfokkerij. 1996

Vervolg: Jan Koster. Uit: Dravend door de tijd, 1996

Vervolg: Jan Koster. Uit: Dravend door de tijd, 1996

Zie ook: ‘Draverijen in Heemstede’, door Durk Minkema. In: Heerlijkheden, nummer 118, november 2003, p. 179-182.

pikeur

Kortebaandraverij in Zaandam, 29 juli 1916. Paard met sulky en pikeur L.Enzing uit Heemstede die winnaar was.

 

Van fotograaf B. van der Lans uit Hillegom zijn wederom fotonegatieven ontvangen van opnamen uit Bennebroek en afbeeldingen van een geïlumineerd raadhuis in Heemstede (1953) en een winterse Herenweg (1950).

De heer Jan Schelling was van 1 maart 1910 tot 1 januari 1946 directeur van openbare werken in Heemstede. Bij zijn 25-jarig jubileum in 1935 ontving hij een fotoalbum van zijn ambtenaren en werklieden. 62 afbeeldingen van bouwactiviteiten in Heemstede zijn intussen op dvd overgebracht.

Recente publicaties

Bij gelegenheid van 350 jaar Leidsevaart verschenen nog de volgende publicaties:

– Heen en weer; reizen per openbaar vervoer vanaf de zeventiende eeuw. Haarlem, 2007.

– Blauwe ader van de Bollenstreek; 350 jaar Haarlemmertrekvaart – Leidsevaart 1657-2007, geschiedenis, betekenis en toekomt. Leiden, Primavera Pers, 2007.

Op 23 mei 2007 kwam van de hand van Joop Mourik en Anneke Koper het boekje uit: ‘Een landschapshistorische wandeling over de Hartekamp en de Overplaats in Heemstede; Linnaeus in de tuin van Clifford’. Deze fraaie brochure is verkrijgbaar in de boekhandel of via de KNNV Haarlem en omstreken [www.knnv.nl/haarlem].

Nog niet vermeld, maar zeker ook interessant voor Heemstede is van Ben Speet: Historische atlas van Haarlem; 1000 jaar Spaarnestad. Amsterdam, SUN, 2006.

In Haerlem Jaarboek 2006 (2007) is een bijdrage opgenomen over de bewonersgeschiedenis van de tot1927 inHeemstede gelegen buitenplaats Vredenhof/Hout en Duijnzigt aan de Wagenweg. Aan de op 30 augustus in Heemstede overleden ir.Paul Stuyt is een necrologie gewijd.

RAAP Archeologisch Adviesbureau publiceerde onlangs als notitie 2175: ‘Plangebied Zusterflat aan de J.Wagenaarlaan, gemeente Heemstede; archeologisch vooronderzoek (…)’.

Na de inpoldering van de Schouwbroekerpolder in 1623 is het gebied  [veen met zandige afzettingen] als weiland in gebruik geweest tot de bouw van de Zusterflat in 1973 bij het een jaar later geopende Diaconessenhuis. Tijdens negen uitgevoerde boringen zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.

In de publicatie van Kees Zandvliet ‘De 250 rijksten van de Gouden eeuw’ staat op nummer 3 Elisabeth Tiellens (1652-1724), ambachtsvrouw van Gunterstein en Berkenrode met een geschat vermogen van (destijds) 1.900.000 gulden. Voorts Anna Christina Pauw (1649-1791), vrouwe van Bennebroek op nummer 35 met een nagelaten kapitaal van ƒ 670.000,- en haar grootvader Adriaan Pauw (1585-1653) op nummer 57 met naar schatting een half miljoen gulden.

De dichter J.Slauerhoff (1898-1936) woonde aan het eind van zijn korte leven enige tijd bij zijn moeder in de Lentelaan. Hij onderhield van 1923 tot 1936 een briefwisseling met Heleen Hille Ris Lambers, welke thans door het Letterkundig Museum werd uitgegeven met als titel ‘Van een liefde die vriendschap heet’.

Van de Friese dichter en schrijver J.J.Slauerhoff is een borstbeeld geplaatst in boekhandel Van der Velde in Leewarden

Van de Friese dichter en schrijver J.J.Slauerhoff is een borstbeeld geplaatst in boekhandel Van der Velde in Leewarden

Martijn J.Adelmund schreef ‘Mysteries in Noord-Holland’(Utrecht, Bruna, 2006). Daarin is ook een hoofdstuk opgenomen over ‘De spoken van Slot Heemstede’. Helaas onvolledig en bovendien hebben de ‘paranormale activiteiten’, indien hier al sprake van is, niets van doen hebben met graaf van Floris V Eerder lijkt sprake van een ‘wraak’ die volgens hardnekkig volksgeloof te maken heeft met de moord in de nacht van 21 op 22 september 1393 op Aleide van Poelgeest, waarbij ridder Jan van Heemstede betrokken was.

Van dichter, toneelschrijver en geschiedschrijver P.C. Hooft is het boek ‘Nederlandse Historiën’. De meest interessante stukken, inclusief de Slag bij het Manpad van 1573, zijn in mei 2007 heruitgegeven, en bezorgd door o.a. de in Heemstede woonachtige emeritus hoogleraar in de neerlandistiek Eddy Grootes.

Dit voorjaar kwam de eerste roman uit van journalist Anne-Gine Goemans: ‘Ziekzoekers’. Het is een familiedrama elke zich afspeelt in de Bollenstreek, waarin ook de “zwarte periode” van de Hartekamp in Heemstede, toen gewetensbezwaarden een rol in de verpleging vervulden ter sprake komt. ISBN 9789044509939.

Varia

Dankzij het internet is onlangs een onbekend lofdicht op Adriaan Pauw ‘ontdekt’. Het is in Amsterdam in 1650 gepubliceerd door apotheker en Doopsgezind dichter Claes Seep: ‘Verscheide gedichten (…)’ en luidt als volgt:

t’ Huys te Heemstede

Aen A. Paeu

Hier treedt een paeu te pronck in d’alderhoogste glory

Hier swiert een princelijck hert in Heemstees schoon gebou,

Hier metselt men op nieuw om ouder nieu memorij

Om dat dit oude huijs nieuw, ouder worden zou.

Een anoniem vers gewijd aan het beleefdheidsbezoek van de Engelse koningin Henriette Maria aan Adriaan Pauw in 1642 op het slot te Heemstede is gevonden in de Enckhuiser Almanach van het schrikkeljaar 1808.

Op 3 april 2007 is aan de eerste bewoners van appartementencomplex Blekershof aan de Blekersvaartweg de sleutel overhandigd door wethouder P. van de Stadt. Tevens is een bordje met historische informatie onthuld. Diverse personen wezen intussen op een drukfoutje ‘keerblekerijen’ waar kleerblekerijen moet staan.

Op 26 januari van dit jaar is gerestaureerd door meester-timmerman Willem van de Berg (niet te verwarren met de gelijknamige gemeentesecretaris) een beeld van J.B.de la Salle en twee kinderen in de H.Bavo-kerk geplaatst. Het beeld, in 1923 te Gent vervaardigd, heeft dankzij parochiaan en makelaar John van den Putten een plaats gekregen in de Heemsteedse Bavo

Beeld van J.B.de la Salle in de Bavokerk Heemstede

Beeld van J.B.de la Salle in de Bavokerk Heemstede

Er is nog meer kerkelijk historisch nieuws. In 1983 is het zogeheten Andries Bolder-orgel uit 1754 aangekocht door de Hervormde Kerk te Heemstede. Na restauratie omstreeks 1990 wordt thans een uitbreiding met vrij pedaal en drie registers  (Prestant, Subbas en Trompet) nagestreefd. Om dat te realiseren is 80.000 euro nodig en worden door de Stichting Oude Kerk fondsen en subsidies aangeboord.

Oud-gedeputeerde drs. J.Achterstraat schrijft in Meer-Historie van maart 2007, dat “door kortzichtigheid en populisme van een raadsmeerderheid in Heemstede” Haarlemmermeer het te danken heeft dat het Spaarne (fusie)ziekenhuis naar Hoofddorp verhuisde. Door druk van de omwonenden die vooral vanwege te verwachten verkeersoverlast zich tegen de uitbreiding keerden ging het gemeentebestuur overstag. Geluk bij een ongeluk is dat een (nieuw) dagziekenhuis voor Heemstede behouden bleef en op het terrein van de afgebroken hoogbouw in de toekomst woningbouw mogelijk is.

Hans Krol