Tags

,

Vertrokken uit Heemstede, maar verknocht aan ‘zijn’ geboortegrond

IN MEMORIAM: JAN GAASTERLAND (1942-2008)

Heemstede – Op vrijdag 5 september 2008 overleed aan een slopende ziekte in zijn nieuwe woonplaats Ter Aar de markante Heemsteder Jan Gaasterland. Zaterdag 13 september, vier dagen voordat hij 66 jaar zou zijn geworden vond de crematie plaats tijdens een druk bezochte bijeenkomst van mensen uit de entertainmentindustrie en voetbalwereld in uitvaartpark Westgaarde, Amsterdam-Osdorp. Hij laat een vrouw en twee kinderen: dochter Femke, zoon Michiel, evenals twee kleinkinderen na.

Bijna zijn gehele leven woonde deze joyeuze wereldburger in Heemstede, onder het motto ‘Het leven is een groot feest’ en die bij een afscheid tot voor kort voor zijn nadere einde placht te zeggen: “Alles komt goed”.

Jeugd in de Johannes Verhulstlaan

Jan Gaasterland ’s wieg stond in Heemstede en heeft hier bijna zijn leven lang gewoond. Met uitzondering van vier jaar Nijenrode, de eerste twee jaar van zijn huwelijk in Den Haag, en van 1968 tot 1972 te Waddinxveen en de laatste drie jaar van zijn kleurrijke leven in Ter Aar (tengevolge van een herindeling sinds 1 januari 2007 gemeente Nieuwkoop) Zijn ouderlijk huis was in de Johannes Verhulstlaan. Daar lag toen nog een heerlijk open terrein waar kinderen zich heerlijk konden uitleven, zoals trouwens ook na over de kwakel van het Heemsteeds Kanaal te zijn gelopen op het landgoed Hageveld. Op initiatief van de gemeente zijn door woningbouwvereniging ‘Heemstede’s Belang’ in 1951 en 1952 98 zogenaamde middenstandswoningen en 15 garages gebouwd op het braakliggend terrein ten noorden van de Verhulstlaan. De totstandkoming van deze huizen vormde een mijlpaal in de naoorlogse woningbouw. Ook Gaasterland’s moeder zou naar een huis in dat nieuwe wijkje verhuizen. Jan was van 1948 tot 1954 leerling van de Dreefschool en verder lid van scoutinggroep ‘De Heemsteedse Trekkers’ onder leiding van akela Lies Visser.

Scouting-groep 'de Heemsteedse Trekkers' maakte tot de afbraak van de koepel op Groenendaal hiervan gebruik als honk. Deze foto dateert uit 19160. Vooraan links zittend is akela Lies Visser, verder twee kortsttondige leidsters en 32 padvinders (welpen). onder wie Wolter Gratema, Frits van Rappard, Remco van der Gugten, Otto de Jong en Gaasterland.

Scouting-groep ‘de Heemsteedse Trekkers’ maakte tot de afbraak van de koepel in Groenendaal hiervan gebruik als honk. Deze foto dateert uit 1960. Vooraan links zittend is akela Lies Visser, verder twee kortsttondige leidsters en 32 padvinders (welpen). onder wie Wolter Gratema, Frits van Rappard, Remco van der Gugten, Otto de Jong en Jan Gaasterland.

Een groot verdriet als kind was de scheiding van zijn ouders, die – allebei carrièremensen – niet bij elkaar pasten. Jan bleef met zijn broer achter en bezocht eens in de twee weken zijn vader, Alfred Antoon Gaasterland (1900-1985). Die was directeur bij de Nederlandse Dok en Scheepbouw Maatschappij (NDSM) en verhuisde naar de Crayenesterlaan (hoek Lanckhorstlaan), waar de andere zoon Dick introk. Hun moeder, de juriste mr.  Alida J.H.Gaasterland-Braaksma (geboren in 1904) is nog bij vele oudere Heemsteders bekend. Zij was van 1963 tot 1974 prominent lid van de Heemsteedse gemeenteraad (CDA). Verder voorzitter van de woningbouwvereniging ‘De Haemstede’ en actief lid van o.a. de Vereniging Oud Heemstede-Bennebroek. Niet enkel op lokaal terrein maar ook internationaal was zij actief. In 1968 vertegenwoordigde zij als enige Nederlandse vrouw ons land in New York bij de 23ste Algemene Vereniging van de Verenigde Naties, eenzelfde functie die mw. Tine van der Stroom-van Ewijk – per 1 september waarnemend burgemeester van Bunnik – in 1998 vervulde. Het was voor mevrouw Gaasterland een boeiende ervaring en ze kwam met positieve gedachten over de V.N. terug, met als kritiekpuntje het vele praten, soms door briljante sprekers, die een uur spreektijd gebruikten voor ideeën die ook in 10 minuten gezegd hadden kunnen worden. De sfeer in de stad New York was daarentegen beklemmend en ze zou die stad voor geen geld met Heemstede hebben willen verruilen. Vanwege haar temperament en/of karakter waren botsingen met de opgroeiende zoon welhaast onvermijdelijk, maar vooral mede dankzij zijn echtgenote kwam later een en ander weer goed. Op 20 april 1978 nam de moeder van Jan Gaasterland het besluit uit het leven te stappen nadat haar geestelijke vermogens waren aangetast en zij een volledige aftakeling voor wilde zijn. Zij is vijf dagen na haar overlijden ter aarde besteld op de Algemene Begraafplaats in Heemstede.

Afscheidsfoto gemeenteraad 1966-1970 op 27 augustus 1970 gemaakt voor het raadhuis van Heemstede. V.l.n.r. Gerad Kuiper, dr. J. van Berckel, C.Brandsma, H.van Ark, M.Scheer, mw. mr.A.Gaasterland-Braaksma, secretaris mr. J.Kruitwagen, mw. H.v.d. Meulen-Houwer, ir. D.Enschedé, loco-burgemeester mr. O.van Wijk, G.Willemse, mw. drs.E.Vriesendorp-de Clercq, dr. J.v.d. Briel, ing. M.v.d.Hulst, Tyh. Verhoeven, H. Smit, dr. Jan de Ruiter, J.Beijen (zoon van vroegere minister van Buitenlandse Zaken), Jan Bomans, Herman H.Rücker

Afscheidsfoto gemeenteraad 1966-1970 op 27 augustus 1970 gemaakt voor het raadhuis van Heemstede. V.l.n.r. Gerard Kuiper, dr. J. van Berckel, C.Brandsma, H.van Ark, M.Scheer, mw. mr.A.GAASTERLAND-BRAAKSMA, secretaris mr. J.Kruitwagen, mw. H.v.d. Meulen-Houwer, ir. D.Enschedé, loco-burgemeester mr. O.van Wijk, G.Willemse, mw. drs.E.Vriesendorp-de Clercq, dr. J.v.d. Briel, ing. M.v.d.Hulst, Th. Verhoeven, H. Smit, dr. Jan de Ruiter, H.J.Verkouw, J.Beijen (zoon van vroegere minister van Buitenlandse Zaken), Jan Bomans, Herman H.Rücker

Jan bezocht het Coornhertlyceum en schakelde tussentijds over naar het Jac.P.Thijsse lyceum. Gelet op de periode van 1954 tot het middelbare schooldiploma in 1962 heeft hij er alle tijd voor genomen. Tijdens de vervolgopleiding op Nijenrode leerde hij zijn vrouw Loekie Blonk kennen. Haar ouders hadden enkele platenzaken in Den Haag, onder de naam Muzam. Daarmee begon ook de liefde van Jan Gaasterland voor de muzieksector. Hij kwam eerst in dienst bij het bedrijf Burroughs, van telmachine tot computer, waar hij als troubleshooter fungeerde. Daarna als (assistent)verkoopleider bij Polydor en trad in1972 indienst bij EMI Music, waar hij het uiteindelijk promotie maakte tot adjunct-directeur. Dat was in de glorietijd van deze muziekplatenfirma die destijds gevestigd was in het ‘Grammophone House’ (oorspronkelijk Huize Interlaken geheten) aan de Bronsteeweg. Van 1982 tot 1994 werkte hij als directeur van de opgerichte Stichting Collectieve Promotie Geluidsdragers (CPG), bovendien voorzitter van stichting Mega Top 50.

ArenA-directeur

Jan Gaasterland toont de mascotte van het stadion, 24-11-1995 (Europhoto)

Jan Gaasterland toont de mascotte van het stadion, 24-11-1995 (Europhoto)

Jan Gaasterland voor ‘zijn’ ArenA

Zijn organisatorische kwaliteiten als probleemoplosser waren intussen genoegzaam bekend en aanbevolen door een headhuntersbureau is Jan Gaasterland met een contract voor vijf jaar benoemd als directievoorzitter van de Amsterdamse ArenA. Zijn persoonlijk hoogtepunt was de officiële opening op 14 augustus 1996 door koningin Beatrix aan wie hij vertelde dat het multifunctionele stadion ArenA zijn tijd ver vooruit was. Een half uur voor haar bezoek gingen twee glazen wijn over zijn pak en dat voorval heeft hem doen besluiten bij toekomstige gebeurtenissen een reserve kostuum mee te nemen. Voor het Europees kampioenschap voetbal dat in 2000 inNederland en België plaatshad kwam plotseling koning Albert op bezoek. Een warm welkom stond de Belgische vorst niet te wachten. “Ik herkende hem niet. Hij had zich niet geschoren en zag er niet uit!” Het waren hectische jaren met veel aanloopproblemen, een kolfje naar zijn hand. De Ajaxfans klaagden over het sfeerverlies vergeleken met het oude stadion in de Watergraafsmeer. Gaasterland had daar echter geen boodschap aan. “Als ze klagen dat ze die pislucht zo missen, nemen ze maar wat pislucht mee, in een flessie”.  Een groot probleem in de beginfase was de grasmat die niet aansloeg en steeds vervangen moest worden. Het leverde hem even de bijnaam ’Jantje Grasmat’ op. Hij zei er niet wakker van te liggen: “Als je een evenement extra hebt, dan zijn de kosten van de mat alweer terugverdiend” . Onder Ajax supporters circuleerde de volgende anekdote. Sportpresentator Jack van Gelder tegen Jan Gaasterland: Zo, de 15e mat ligt erin en ik moet zeggen; hij ziet er stukken beter uit dan de andere 14”.  Gaasterland zou hebben geantwoord met een primeur: “Nou kijk, we leggen vanaf nu de plaggen met de groene kant naar boven…”.

Gaas

Jan Gaasterland begeleidt koningin Beatrix 14 augustus 1996 naar de Amsterdam Arena

Jan Gaasterland bij de opening op 14 augustus 1996 van de Amsterdam Arena door koningin Beatrix

Bij zijn vertrek op 1 juli 2000 nam hij de foto’s waarop hij had geposeerd met Tina Turner, de Rolling Stones en andere vedettes mee naar zijn huis in Heemstede. Hij gaf vervolgens wereldwijd lezingen over het concept ArenA , sleet het model aan twee Duitse clubs en Sporting Lissabon en ging verder met advieswerk voor Gablo b.v., kantoorhoudend in de Adriaan Pauwlaan en met sinds 2004 zijn dochter Femke bij hem in dienst. Aan Maarten Divendal, van wie zijn ouders vroeger ook in de Johannes Verhulstlaan woonden, bood hij in een open brief zijn expertise aan bij de voorbereidingen van een nieuw stadion in Haarlem.

Woonplezier in de Meer en Boslaan

Vanaf december 1972 woonde Jan Gaasterland met zijn familie op het adres Meer en Boslaan 40. Als beginnend verzamelaar van kunst was zijn eerste aanwinst een schilderij van Willem Vester, waarmee zijn verknochtheid aan Heemstede tot uitdrukking kwam. De romantische schilder Vester (1824-1895) woonde aan de Achterweg en vond zijn inspiratie in de weilanden met koeien en bossages rond ’t Klooster, het huidige Hageveld. Naar aanleiding van zijn aanwinst van een gezicht op het Spaarne waarmee hij zeer gelukkig was leerde ik Gaasterland voor documentatie kennen in de Heemsteedse bibliotheek.

Bij gelegenheid van het 65-jarig bestaan van de laan in 1999 stelde mevrouw Adrienne Luyben een straatkrant samen. De meeste huizen in deze laan, vernoemd naar de nabijgelegen instelling en vroegere buitenplaats Meer en Bosch zijn ontworpen door architect J.Ph.Peper. Opdrachtgever voor de bouw was aannemer Bosma en Bovenkamp uit de Jan van den Bergstraat. Die liet de huizen in 1933 bouwen door een andere Heemsteedse bouwer A.J.W.van Sambeek uit de Caspar Fagellaan. De totale aanneemprijs voor 27 woningen bedroeg in die tijd ongeveer ƒ 114.000,-.

Loekie en Jan Gaasterland + hond aan de Meer en Boslaan in Heemstede

In een portrettengalerij liet Jan Gaasterland zich voor zijn huis fotograferen met breedgerande zwarte hoed en zijn vrouw Loekie alsmede de hond. Bij de 70ste verjaardag van de laan in 2004 verscheen opnieuw een straatgids, nu met een breedlachende Jan getooid met witte cowboyhoed, plus echtgenote en dezelfde trouwe viervoeter. Als een tastbare herinnering had hij in zijn achtertuin een lapje gras liggen van de Champions-Leaguefinale uit 1999, gewonnen door Real Madrid.

Lokaal actievoerder tegen voortgaande verstening

In de 17e eeuw ontdekten Amsterdamse kooplieden en magistraten Heemstede als een aangenaam woonverblijf. Die lieten hier en in de omgeving buitenplaatsen aanleggen om de in de zomermaanden als hinderlijk ervaren druk van de stad te ontvluchten. Op basis van het Uitbreidingsplan 1912 is Heemstede opnieuw ontdekt en sinds grootschalige bouwprojecten in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw ontwikkelde de plaats zich tot een forensengemeente. Het gemeentebestuur kon de planning van nieuwe wijken in goede banen leiden dankzij het gemeentelijk grondbedrijf.

Vanouds heeft Heemstede de naam van een groene gemeente. Vanwege verdere bebouwing – die in de jaren 40 stil was komen te liggen – in de daarop volgende decennia ontstond begin jaren 90 van de vorige eeuw bij zowel bestuur als burgerij het gevoel dat Heemstede ‘vol’ was. Het bleek toen dat ongeveer 50% van het oppervlak bebouwd was – en de andere helft onbebouwd. Tussen 1960 en 1990 was de woningvoorraad weliswaar toegenomen van 6.286 naar 10.272, maar tengevolge van gezinsverdunning e.d. het inwonertal met nauwelijks 500 personen. Op verzoek van het gemeentebestuur is een beleidsstrategie ‘Heemstede 2015; op weg naar een nieuwe heerlijkheid’ in 1991 vastgesteld. Samensteller was stedenbouwkundig planoloog ir. Marten Bierman, de latere politicus en senator. Hij stelde vast dat in relatief veel grote herenhuizen vaak 1 persoon woonde, vaak een weduwe, omdat vrouwen gemiddeld ouder worden dan mannen. Als een oplossing om het “herbergend vermogen van de woningvoorraad te verhogen” suggereerde hij woningsplitsing toe te passen. De gemeente kocht in dat verband één huis, maar dat werd een fiasco. De particuliere bouw van appartementen zette daarentegen wèl zoden aan de dijk. De voorgenomen bebouwing van het zogeheten “Paardenlandje” – aldus genoemd omdat op deze wei tussen het industrieterrein achter de Cruquiusweg en landgoed Hageveld ooit de paarden liepen van de Groenendaalse ponytrax – was voor de heer Ruud Lamers aanleiding een stichting Hageveld/Groot Clooster in het leven te roepen ter voorkoming daarvan. Als voorzitter is toen Jan Gaasterland aangetrokken. Bij de inspraak in de gemeenteraad maakte de uitspraak van “een historische vergissing” geen indruk. Omdat een nieuwe bestemming nodig was voor de brandweerkazerne in verband met het bouwplan Watertoren zette het gemeentebestuur zijn plannen door, waarbij in de raad enkel de fractie van GroenLinks tegenstemde. In 2003 kocht de gemeente de panden van wasserij Newasco/Van Houten aan de Blekersvaartweg 46-49 met het oog op toekomstige en intussen gerealiseerde woningbouw in het gebied ‘Kop Blekersvaartweg’. Met de verhuizing van de laatste wasserij van Heemstede naar het Paardenlandje konden twee vliegen in een klap worden gevangen.

Bij de oprichting in 2003 van de Stichting Hageveld/Groot Clooster op het nog maagdelijke Paardenlandje met van links naar rechts: Femke Gaasterland op paard, Jan Gaasterland, Marius van Nieuwkerk, notaris Jager, Ruud Lamers, Joop Mourik en Jaap Hazen

Bij de oprichting in 2003 van de Stichting Hageveld/Groot Clooster op het nog maagdelijke Paardenlandje met van links naar rechts: Femke Gaasterland op paard, Jan Gaasterland, Marius van Nieuwkerk, notaris Jager, Ruud Lamers, Joop Mourik en Jaap Hazen

Met andere belangengroeperingen die het niet eens waren met het te voeren expansiebeleid werd Gaasterland de nieuwe voorzitter van een overleggroep, het ‘Platform Bewonersbelangen Heemstede’. Het vervolg is bekend. Zijn opvolger als voorzitter Erik-Jan van Emmerik sloot zich aan bij de VVD en de lokale politieke oppositiepartij HBB splitste in tweeën, door Gaasterland, altijd sterk in slogans en oneliners, als “de giller van het jaar” aangeduid. De op bestuurlijk niveau vooral door wethouder Jos Hardesmeets voorbereide projecten, zoals bebouwing van het Paardenlandje, uitbreiding van het raadhuis, het bouwplan Watertoren en de nieuwe Vogelwijk zijn inmiddels uitgevoerd of bevinden zich in een fase van verwezenlijking.

Vertrek uit Heemstede

In een interview met de Heemsteder van 27 april 2005 kwam Gaasterland met een verrassende onthulling. “Ik heb in Heemstede zielsgelukkige jaren gekend. Mijn echtgenote die oorspronkelijk uit Den Haag komt is van het dorp gaan houden. Ik ga Heemstede binnenkort verlaten. De laatste vijf jaar is er veel van de liefelijkheid en rust van de Groene Heerlijkheid verloren gegaan”. In een afscheidsinterview met Wim Bak op 28 september kon hij niet nalaten nog eens te benadrukken het volstrekt oneens te zijn met de toenmalige bouwwethouder dat stilstand achteruitgang betekent. Hij verweet een gebrek aan historisch besef en het een goede zaak te vinden dat zijn opponent na de verkiezingen niet zou terugkeren. Ontworpen door Cuypers en Stuyt als tuinstad van Haarlem, uitgegroeid tot een toplocatie als forensenplaats waarschuwde hij nog eenmaal: “Heemstede moet gewoon een villadorp blijven”. Eerlijkheidshalve gaf hij toe dat vooral zijn echtgenote uitzag naar een ‘droomboerderij’ op het platteland, en haar wens had mede de doorslag gegeven naar Ter Aar te verhuizen. Jan Gaasterland ten voeten uit liet zich demonstratief fotograferen voor brandweerkazerne en wasserijfabriek, op wat eens het Paardenlandje was.

Van zijn nieuwe huisvesting heeft Jan Gaasterland niet lang kunnen genieten.  In maart 2007 is darmkanker vastgesteld, waarbij ook de lever bleek aangetast. 1,5 jaar later blies hij zijn laatste adem uit. Voor zijn overlijden kon hij zijn hartstocht voor de entertainmentindustrie nog eenmaal uitleven via zijn bemoeienis met Filmwereld.net, wederom een collectief platform, nu voor de film/videobranche.

Jan Gaasterland was een flamboyante rasoptimist die van het goede leven hield, zonder gêne in aanwezigheid van anderen grote sigaren rookte en ervan hield op zijn tijd culinair uit de band te springen, charmant in de omgang maar trouw aan zijn naasten. Voor wie hem heeft meegemaakt typeert hem al gauw als een echte Bourgondiër. Hij hield van reizen en Engeland was vanwege de traditionele sfeer zijn lievelingsland. Ook na zijn vertrek kwam hij nog vaak in de ArenA. Altijd druk in zijn werk (als hobby), waren naast zijn gezin en het vroegere Heemstede als rustige woonforensenplaats twee belangrijke pijlers die zijn leven boeiend gemaakt hebben.

Hans Krol

 Jan Gaasterland

Bijlage 1: Henk Markering al opvolger van Jan Gaasterland

In het Haarlems Dagblad van 19 december 2015 is een interview opgenomen van Richard Walraven met de onlangs koninklijk onderscheiden Henk Markering – ‘Man achter de schermen van de Arena’. Twee citaten daaruit: ‘Zijn ruime werkkamer in de catacomben van de Amsterdam Arena staat en hangt vol trofeeën en herinneringen. Henk Markerink staat – ongevraagd en met een jongensachtige trots – stil bij een foto van Robbie Williams. Hebben we een wedstrijd gevoetbald met het kantoorperspneel van de ArenA. Dat zijn mooie herinneringen zegt hij er over. Een hoogtepunt in de twintig jaar (eerst samen met Jan Gaasterland, sinds 2000 alleen) in de directie van het grootste (voetbal)stadion van Nederland (…)  Jan Gaasterland: ‘Las Vegas aan de Amstel’ .  Markering, in zijn jonge jaren vollybalinternational, verhuisde eind jaren achtig naar Haarlemmermeer toen hij bij Heidemij (nu Arcadis) ging werken. In 1991 werd hij projectmanager bij Twijnstra Gudde. Toen het dat bedrijf zich met de oprichting en bouw van de Amsterdam Arena ging bezighouden was hij er als de kippen bij. “Dat leek me een prachtige klus. Jan Gaasterland uit Heemstede werd directeur en vroeg mij om te helpen de organisatie op te zetten. In november 1995 ben ik in dienst van de ArenA gekomen.” Het werd een baan voor vele jaren voor de man die eerder steevast na een jaar of bij van job wisselde. “En ik zou hier nog wel twintig jaar willen werken”, zegt hij. “Het stadion staat midden in de maatschappij. En het is ook leuk om een rol te mogen spelen in de ontwikkeling van het gebied rond de Arena. In de komst van de Ziggo Dome bijvoorbeeld, wat een enorme aanwinst is voor dit gebied. Dat is natuurlijk ook goed voor de Arena. Een interessante omgeving maakt jou ook interessanter. Wij moeten Las Vegas aan de Amstel worden zei Jan Gaasterland altijd. We zijn nog steeds bezig met afbouwen van die omgeving.” .’

Bijlage 2: beknopte levensbeschrijving mevrouw A.J.H.Gaasterland-Braaksma

beeld

Afscheidsfoto gemeenteraad Heemstede in 1970 [periode 1966-1970]. Achterste rij v.l.n.r.: dr.J.de Ruiter, dr.J.v.d.Briel, mr.J.Kruitwagen (gemeentesecretaris), ing.M.van der Hulst, ir.D.Enschedé,; middelste rij: H.Verkouw, C.Brandsma, M.Scheer, Th.Verhoeven, G.Willemse,; voorste rij: mw.A.Gaasterland-Braaksma, mr.O.van Wijk, mw.H.v.d.Meulen-Houwer, H.Rücker, H.van Ark, dr.J.van Berckel, G.Kuiper; vooraan: J.A.Bomans, mw. E.Vriezendorp-de Clerq, J.Beijen .

 

Mr. Alida Jacoba Helena Gaasterland-Braaksma was van 27-61963 tot 3-9-1974 gemeenteraadslid in Heemstede voor het CDA

Mr. Alida Jacoba Helena Gaasterland-Braaksma was van 27-61963 tot 3-9-1974 gemeenteraadslid in Heemstede voor het CDA