HISTORISCHE ACTUALITEITEN HEEMSTEDE BENNEBROEK

 Archiefaanwinsten

*  De heer Ruud van der Molen uit Amstelveen zond twee originele foto’s van de vroegere Sint Jozefschool aan de Herenweg: 1) de tweede klas van schooljaar 1947-1948 met broeder Bernardus, en 2) de derde klas van schooljaar 1948-1949 met broeder Andreas.

*  Van de heer J.de Groot uit Bennebroek is een eerste exemplaar ontvangen van het R.K.Parochieblad voor Hillegom-Bennebroek-Vogelenzang. Verschenen op 1 januari 1933. Het laatste blad is voor zover bekend van september 1940.

*  Op 8 juni 1944 werd de gevreesde Haarlemse NSB’er en banketbakker Pieter Faber, die een huurhuis aan de Tooropkade bewoonde, nabij zijn huis neergeschoten door de verzetsstrijders Jan Bonekamp en Hannie Schaft. Hij werd overgebracht naar de Mariastichting waar hij zes dagen later overleed. Op 17 juni 1944 is hij in aanwezigheid van talrijke belangstellenden “uit de kringen der N.S.B. en die der nevenorganisaties” op de Algemene Begraafplaats in Heemstede ter aarde besteld. Een bericht in het Haarlems Dagblad meldde verder dat een schat van bloemstukken in de stoet werd meegedragen en bij het graf een erewacht was betrokken De heer C. Wilbrenninck heeft nadat de familie op Dolle Dinsdag was gevlucht op verzoek van  gewestelijk commandant mr. N.J.G. Sikkel naar papieren e.d. in het lege huis van Faber onderzoek gedaan. Een fietsvlaggetje met  NSB-runeteken en een rouwlint van het graf van Faber waarop in grote letters ‘Mussert’ stond heeft hij jarenlang in een secretaire bewaard en thans via Frans Harm aan het HVHB-archief overgedragen.  De heer Faber is destijds op gezag van de toenmalige NSB-burgemeester kosteloos begraven. Later zijn daar nog twee personen bijgezet. Het graf bestaat nog maar de ornamenten zijn in 1981 al verwijderd. De oudste zoon van Pieter Faber werd veroordeeld voor het vermoorden van meerdere personen en is op 10 juli 1948 geëxecuteerd. De jongste zoon werd in datzelfde jaar tot levenslang veroordeeld, maar vluchtte op 26 december 1952 uit de strafgevangenis van Breda en woont sindsdien in Duitsland.

Literatuur

*  De eerder bij de inmiddels opgeheven Europese Bibliotheek uitgeven fotoboeken Heemstede in oude ansichten (samengesteld door Cees Peper) zijn kortgeleden heruitgeven. Van deel 1 is nu de 9e druk en van deel 2  de 4e  druk in de boekhandel verkrijgbaar. Ook de foto-uitgave van Arie Kramer Kent u ze nog… de Heemstedenaren is wederom als herdruk verkrijgbaar.

*  Van Cees Mentink verscheen een uitvoerig artikel over de vroeger in Heemstede gevestigde grammofoonplatenmaatschappij; ‘Bovema’ “Bij Ons Verandert Morgen Alles”’. In: De Weergever, 32e jaargang, nummer 1, 2010, blz. 18-35.

*  Ons voormalige redactielid Maarten van Bourgondiën publiceerde de bijdrage ‘Slag bij het Manpad in Lisse?’ in het nieuwsblad van de Vereniging Oud Lisse, oktober 2009, p. 21-29. Innavolging van de historicus F.W.N.Hugenholtz is ook hij van mening dat de slag niet historisch maar legendarisch is. Mogelijk zijn kleine schermutselingen ter verdrijving van de tot Haarlem opgerukte Vlamingen door latere kroniekschrijvers samengevoegd tot één heroïsche veldslag.

*  Over de naoorlogse ‘Uitgeverij aan huis Jeugdland te Heemstede’, opgericht door Antonius (Ton) de Jong (1912-1965) is een artikel opgenomen in het tijdschrift Boekenpost, nummer 105, 2010, blz. 35-37.

*  In de pionierstijd van de KLM was de oorspronkelijk uit Rusland afkomstig Iwan Smirnoff een gevierde vliegenier. Hij woonde in Heemstede, o.a. in de huidige ambtswoning van de burgemeester aan de Molenlaan, in zijn tijd ‘De Pelikaan’ geheten. Hij is begraven op de Algemene Begraafplaats. Peter Offerman schreef het artikel ‘De recordvlucht van de “Pelikaan” in het blad Meer-Historie, december 2008, blz. 28-31.

Graf van I.W.Smirnoff op de Algemene Begraafplaats Heemstede

De Hartekamp

*  Vooral de buitenzijde van rijksmonument De Hartekamp is aan een noodzakelijke renovatie toe. Mede dankzij een substantiële subsidie van het Nationaal Restauratiefonds is de Hartekamp Groep erin geslaagd voldoende financiën te verwerven voor een grondig cascoherstel van gevels, dak en luiken. Daaraan voorafgaand is onderzoek verricht en in een rapport samengevat: ‘De Hartekamp op kleur gebracht’ (december, 2009). In overleg met o.a. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is besloten het hoofdgebouw in de originele kleur okergeel terug te brengen.

* In januari 2010 vormde de Hartekamp het decor van de vierdelige VPRO-dramaserie ‘Bernhard, schavuit van Oranje’, omdat in paleis Soestdijk niet gefilmd kon worden.

* Interviews van Veronica Handgraaf met enige tientallen oudere Hillegommers zijn sinds 1994 inhet Witte Weekblad gepubliceerd en intussen ook in boekvorm. Hillegommers vertellen (396 blz.), waarin o.a. herinneringen aan de Hartekamp ten tijde van mw. Von Pannwitz ter sprake komen, is voor € 24,95 verkrijgbaar via www.freemusketeers.nl

*  Op 4 maart promoveerde Annejet van der Zijl als historica aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift Bernhard, een verborgen geschiedenis. Van deze biografie verscheen een handelseditie bij uitgeverij Querido. In de hoofdstukken 6 (1929-1933) en 7 (1933-1936) komen we Catalina von Pannwitz-Roth en haar dochter Ursula tegen en wordt melding gemaakt van de bezoeken van de jonge Bernhard aan de Hartekamp. In maart 1929 werd in de Nederlandse pers de verloving aangekondigd van Ursula von Pannwitz met prins Wilhelm van Pruisen, oudste kleinzoon van keizer Wilhelm II. Ook de Duitse prinsen Louis Ferdinand en Bernhard von Lippe Biesterfeld dongen naar de hand van deze vermogende Duits-Argentijnse jongedame, die uiteindelijk op 27 maart 1940 zou huwen met de Engelsman John Buxtom Pelham, 8ste graaf van Chichester, die in 1944 bij een ongeluk omkwam en uit welk huwelijk eerder een zoon en een dochter zijn geboren.

Het huwelijkspaar Ursula von Pannwitz en graaf Pelham van Chichester verlaat de Hervormde Kerk in Bennebroek

Hageveld

Kaarttekening geometrische tuin van 't Klooster met nieuw hoofdgebouw door Dirk Dirkszoon Klinkenberg uit 1744. Eigenaar was toen Arnold Blesen

Kaarttekening geometrische tuin van ’t Klooster met nieuw hoofdgebouw door Dirk Dirkszoon Klinkenberg uit 1744. Eigenaar was toen Arnold Blesen

*  Het archief van het vroegere kleinseminarie Hageveld, achtereenvolgens in Driehuis, Voorhout en sinds in1923 inHeemstede gevestigd, is tegenwoordig in officieel beheer bij het Noord-Hollands Archief. Op 7 december 2009 tekende mgr.drs.M.J.de Groot, vicaris-generaal van het Bisdom Haarlem-Amsterdam, namens het bestuur van het Bisschoppelijk Seminarie Hageveld, een overeenkomst van bruikleen. Al in 2007 is door het N.H.Archief een 61 pagina’s en 894 nummers tellende plaatsingslijst samengesteld: ‘Inventaris van het archief van het Seminarie Hageveld, (1559) 1817-2001 (2002).’ Frits Hazenberg bereidt een publicatie voor over de geschiedenis van Hageveld, die waarschijnlijk eind van dit jaar verschijnt. Daarin komen de archeologische opgravingen, de middeleeuwse hoeve Willigenhoorn, het klooster Porta Coeli (Hemelpoort), de buitenplaats ’t Klooster en het seminarie aan de orde en ook de meer recente ontwikkelingen van school en appartementencomplex.

Diversen

*  Jarenlang was architect Teun Jongh Visscher (1924-2004) actief binnen de Vereniging Oud Heemstede Bennebroek op het gebied van karakterbehoud. De brand en daarmee het verlies van Eikenrode in de nacht van 26 op 27 oktober 1992 ging hem zeer aan het hart. Zelf bewoonde hij in die periode het nabijgelegen Gliphoeve. Zij uitgebreide archief liet hij na aan de Bond van Nederlandse Architecten. Een selectie daarvan was tot 28 maart tentoongesteld in het Architectuurcentrum Haarlem onder de titel: Tekeningen van een visionair architect.

*  Op www.archive.org zijn filmpjes te vinden van de St. Stanislaushorde uit Heemstede, Te zien is het vertrek van de welpen vanuit Heemstede naar kampen in Egmond (1937) en Steenwijk (1938) met beelden van onder meer de Herenweg, het Vereenigingsgebouw, het Oude Posthuis en een bus van touringcarbedrijf Leo Kors.

*  Kunsthandel Amstel Art op het Wilheminaplein organiseerde een verkooptentoonstelling, gewijd aan de Heemsteedse kunstschilder Louis Hartz (1869-1935). Verder is momenteel is van A.L.Koster (1859-1937) een olieverfdoek van Spaarnhout aan het Spaarne te koop.

Bloemenveld te Heemstede. Schilderij door Anton L.Koster (1859-1937)

Bloemenveld te Heemstede. Schilderij door Anton L.Koster (1859-1937)

Portret van kunstschilder A.L.Koster, thuis bladerend in een boek

Portret van kunstschilder A.L.Koster, thuis bladerend in een boek

*  De schilderijen van G.H.G. von Brucken Fock (1859-1935) die in bezit zijn van de gemeente Heemstede zijn tot 24 februari 2010 in de burgerzaal te zien geweest, dit ter gelegenheid van de 75ste sterfdag van de schilder. De laatste tentoonstelling van het dubbeltalent Von Brucken Fock, zowel componist als schilder, was in 1995 in het Marie Tak van Poortvliet Museum in Domburg.

* In mei van dit jaar wordt het nieuw aangelegde Park Meermond, op de plaats van de voormalige vuilstortplaats nabij de rioolzuivering en woonschepenhaven, voor het publiek open gesteld. De ontwikkeling tot recreatief natuurgebied met een uitkijkheuvel van 13 meter hoog had plaats op initiatief van de gemeente Heemstede en is sinds begin 2007 uitgevoerd door de N.V. Grondbankcombinatie. De geschiedenis van dit gebied, waar in de 17e en 18e eeuw een gelijknamige buitenplaats lag, kunt u lezen in een van de komende nummers van HeerlijkHeden. Meermond maakt overigens deel uit van het zogeheten Heemstederveld, waartoe naast Meermond ook Hageveld, het Spaarne Ziekenhuis en het Oude Slot worden gerekend. Het kasteel van het Oude Slot is dit jaar precies 2 eeuwen geleden gesloopt.

* Van 19 juni tot en met 5 september wordt in De Hallen aan de Grote Markt 16 te Haarlem een expositie gehouden over Bomans. Daarbij is veel materiaal te zien uit de Godfried Bomanscollectie van de Heemsteedse bibliotheek, tegenwoordig in depot bij het Noord-Hollands Archief.

* ’t Molentje wordt beschouwd als de oudste gemeentelijke kinderboerderij van ons land. In 2011 is het 60 jaar geleden dat de kinderboerderij in Groenendaal tot stand kwam. Op 26 april 1951 legde de toen vierjarige Willem van Rappard, zoon van de burgemeester die later in de voetsporen van zijn vader zou treden en die per 1 mei 2010 vertrekt als burgemeester van Noordoostpolder – de eerste steen van de stal. Plannen zijn in voorbereiding o.a. een dvd met foto’s en een publicatie met herinneringen van bezoekers uit te geven.

De Wippervaart is reeds omstreeks 1925 gedempt, kort na aanleg van de haven in 1921-1922. Op 31 december 1920 verpachtte de gemeente voor het laatst het recht om te vissen in de Wippervaart, ook aangeduid als Dorpsvaart, aan de heer M.H.W.Versteeg. Aan de in 1664-1665 gegraven vaart, die vanuit het Spaarne tot de Camplaan liep en oorspronkelijk de loop van een oude beek de Wip volgde, herinnert nu nog het Wipperplein.

Hans Krol (Heemstede)

 

Links: journalist en gentleman pur sang Arie Kramer, in 1969 o.a. voor katholiek dagblad De Tijd, in hesprek met eenm dame tijdsens opening in 19609van toonzaal van weverij De Ploeg uit Bergeijk in het Oude Slot te Heemstede (foto De Ploeg Audax Textielmuseum Tilburg)

Links: journalist en gentleman pur sang Arie Kramer, in 1969 o.a. voor katholiek dagblad De Tijd, in hesprek met eenm dame tijdsens opening in 19609van toonzaal van weverij De Ploeg uit Bergeijk in het Oude Slot te Heemstede (foto De Ploeg Audax Textielmuseum Tilburg)