HISTORISCHE ACTUALITEITEN HEEMSTEDE BENNEBROEK

Archiefaanwinsten

* De heer Willem Schuijlenburg (1907-2005) was begin jaren zeventig van de vorige eeuw enkele jaren penningmeester van de VOHB. Diens zoon, de heer W.F.Schuijlenburg uit Heemstede, schonk thans in overleg met de overige nabestaanden een aantal boekjes en krantenknipsels uit de nalatenschap van J.Waldkötter. Voorts een verzameling van ongeveer 275 dia’s. van ‘Heemstede-van-toen’.

* Van een kleindochter uit Noordwijk van J.Schelling ontving de Historische Vereniging Heemstede Bennebroek een album met 60 foto’s “Opgedragen aan den weledelgestrengen Heer JAN SCHELLING, directeur van openbare werken der gemeente Heemstede ter herinnering aan zijn 25-jarige leiding van dezen dienst gedurende het tijdvak van 1 maart 1910 – 1 maart 1935 door zijn ambtenaren en werklieden met den wensch dat hem zij gegeven nog menig werk voor de gemeente tot stand te brengen”. Ondertekend door 5 ambtenaren en 7 werklieden. [In die tijd bestond afstand tussen beleidsambtenaren op het raadhuis en arbeiders in de uitvoerende diensten, zoals de nutsbedrijven, gemeentereiniging, plantsoenendienst. e.d.]. J.Schelling was tevens van 1911-1916 assistent-brandmeester en vervolgens opperbrandmeester. Hij is op 19 november 1945 op 66-jarige leeftijd overleden en begraven op de Algemene Begraafplaats. De foto’s (helaas zonder onderschrift)  – eerder door Anja Kroon gescand – geven een goed beeld van de talrijke bouwactiviteiten tot 1935 en bevatten afbeeldingen van nieuwe huizen, openbare gebouwen (RCH-tribune en –kantine, Dreefschool, Reiniging (met paard en wagens, nog geen auto’s), bureau Openbare Werken aan het Wipperplein, brandweerkazerne, gasfabriek en zwemvijvers. Voorts van pleinen, rioleringen, stenen en houten bruggen en nieuwe wegen. Bijzonder zijn o.a. twee foto’s van stoomwal ‘De Geruischlooze Weg’ in bedrijf; dat was de firma die o.a. de Heemsteedse Dreef aanlegde.

* Tevens afkomstig van de Erven Schelling ontvingen we via de familie Keizer van Kunsthandel AmstelArt: 1) een houtdruk van de Bleekersvaartweg door H.W.van Emmerik, en 2) een amateurschilderij van P.H.van den Bos, gedateerd 1926, met een voorstelling van het molentje bij het Groenendaalse bos. Het is vervaardigd door de grootvader van P(iet) H.van den Bos van Ipenrode, die liet weten dat 4 andere topografische doeken zich in het Zandvoorts Museum bevinden.

* Mevrouw W.Cox-Hofman van de Heemsteedse Apotheek aan de Binnenweg, op die plek sinds 5 november 1930 gevestigd, schonk een oude foto van het uit 1884/1885 daterende pand, dat oorspronkelijk villa Landzicht heette.

* Een artikel met illustraties: ‘Glas in beton is een deel van de architectuur…’ over de bouw van de Gereformeerde Pinksterkerk. Verschenen in tijdschrift: De Spiegel van 13 juli 1957.

* Mevrouw Trudy Wilhelmus uit Nederweert stuurde een oude reclameaanbieding afkomstig van kruidenier Zwetsloot in Lissebroek en Bennebroek met het middenstandsrijm: “Reeds meer dan 50 jaar…leveren wij de beste waar”.  Aangetroffen bij het opruimen van de papieren van wijlen Carol Wilhelmus uit Hillegom en Gré Elstgeest uit Bennebroek.

* Van ons lid de heer F.Dercksen uit Bennebroek ontvingen we een Supplement van het boek ‘Drie eeuwen het geslacht Dercksen’ (oktober 2009).

Literatuur

* M. Burggraaf en J.C.Keuning: ‘Zorg voor de historie’: visie landgoed Meer en Berg te Heemstede. 2008. Scriptie Wageningen University.

*  De heer Jan van Vlijmen, bewoner van ‘Bloemenoord’, in 1999 gekocht van de familie Rhodius, en projectontwikkelaar van onder meer kantorenflat Kennemerhaghe speelt de hoofdrol in een kloek boek van 432 bladzijden. Samengesteld door twee journalisten van het Financieele Dagblad Vasco van der Boon en Gerben van der Marel en met als titel: De Vastgoedfraude; miljoenenzwendel aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven. Een uitgave van Nieuw Amsterdam, 2009. In 2012 verschijnt als vervolg ‘De ontknoping’ en noteren de onderzoekers op pagina 71: “De totale omvang van de getroffen regelingen [met het Openbaar Ministerie] overschrijdt het bedrag van 70 miljoen euro. Op de villa van Van Vlijmen uit Heemstede, gekocht in 1999 voor omgerekend 1,1 miljoen euro, leggen Philips en Bouwfonds twee maanden later een beslag van 70 miljoen. Volgens Van Vlijmen laten de gedupeerde ondernemingen hem er voorlopig wonen als ‘antikraak’ tot eind 2001. ‘De man is alles kwijt’, zegt zijn advocaat Willem Koops. ‘Hij levert alles in. Zijn huis, zijn boot, zijn zestien bedrijven.’ Maar begin 2012 woont Van Vlijmen nog gewoon in zijn villa in Heemstede.”

A.S.Berg, directeur van het destijds bekende modehuis Hirsch liet in 1920 Bloemenoord bouwen.  Met een tuinontwerp ook van Dennenheuvel door L.A.Springer (1925)

Het oorspronkelijke Bloemenoord,vroeger bewoond door de familie Rhodius op een foto van circa 1950

Bloemenoord, Kadijk 28, na de weinig geslaagde ‘vernieuwing’ als kantoor/woonhuis door de heer Jan van Vlijmen, projectontwikkelaar en vastgoeddirecteur,anno 2002 (foto V.C.Klep)

Scan1567

Eigenaar sinds 1999 vastgoedhandelaar Jan van Vlijmen, bijgenaamd ‘de sfinx’.

* Sinds 2009 verschijnt halfjaarlijks bij Samo Media met medewerking van o.a. het Winkelcentrum Heemstede (Binnenweg-Raadhuisstraat) en de gemeente een  commercieel glossy tijdschrift ‘Impressie’. Intussen zijn twee edities uitgekomen.

* In het magazine ‘Miljonair’ van november-december 2009 is een artikel gewijd aan ‘Heemstede; stil geld, diepe gronden’, blz. 52-57.

* In het septembernummer 2009 van het blad ‘Landschap Noord-Holland’ nemen de Overplaats van de Hartekamp en het Bennebroekbos een centrale plaats in bij een artikel: ‘Landschap Noord-Holland investeert in buitenplaatsen’, pagina’s 14-17. De organisatie Landschap Noord-Holland gaf onlangs een fraaie folder uit onder de titel: ‘Vrienden van Leyduin investeren in hun landschap’.

* Zustervereniging ‘Ons Bloemendaal‘ wijdde het zomernummer 2009 aan het landschap en de landgoederen van ‘Meer en Berg’ in Bloemendaal tot het ‘Huis te Bennebroek’.

* De heer Jan Gozeling publiceerde in weekblad ‘de Heemsteder’ van 2 december 2009 zijn herinneringen aan de zogeheten Sinterklaasrazzia in Haarlem en Heemstede, die op 6 december 1944 plaatsvond. Een (illegaal geplaatste) gedenkplaat in het stationsgebouw van Haarlem vormt een zichtbare herinnering aan de ongeveer 1.300 mannen die uit Zuid-Kennemerland zijn opgepakt en voor dwangarbeid naar Praest (tegenwoordig gemeente Emmerik), Brienen (district Kleef) en vooral Rees zijn gedeporteerd.

* Marloes van Buuren publiceerde in het januarinummer van 2009 een artikel over het Gramophone House aan de Bronsteeweg. Thans verscheen van Ben Poelman een uitvoerige bijdrage: ‘Bovema – Hoe Ger Oord jr. een imperium opbouwde’ in het tijdschrift: De Weergever, 31e jaargang, nummer 4, 2009, blz. 19-28. 18 november 2009 was Bovema nog even landelijk in het nieuws omdat op die datum een halve eeuw geleden de toen achttienjarige Peter Koelewijn met het bandje Peter en zijn Rockets  vanuit Eindhoven naar Heemstede  reisde om in de platenstudio het lied ‘Kom van dat dak af’ op te nemen. Die ene rocksong stond spoedig op de Nederlandse en Vlaamse hitlijsten nummer één en maakte de zanger volgens een interview in ‘De Standaard’ van 14 november in één klap multimiljonair.

* Zoals blijkt uit het personeelsblad van de gemeente Heemstede Vit@, september 2009, (nummer 26) is Heemstede een gewilde plaats voor opnames van televisieseries, commercials en films Veel fragmenten worden binnenshuis gefilmd en zullen op televisie of in de bioscoop niet direct herkenbaar zijn. Exclusief 12 aanvullingen zijn over de periode 1997 tot 2009 liefst 39 verschillende filmopnames en hun locatie beschreven. Daar komt verder nog bij dat voor Goede Tijden Slechte Tijden regelmatig filmopnamen in Heemstede hebben plaatsgehad in o.a. het Grotstuk, Groenendaal, Vrijheidsdreef, Camplaan, de fietsenstalling van Hageveld en het (voormalige) postkantoor aan de Binnenweg.

* Door het Heemsteedse schrijversechtpaar Olga van der Klooster en Michel Bakker is na bijna zeven jaar van onderzoek een nieuw standaardwerk op de markt gebracht over ‘Architectuur en bouwcultuur in Suriname’(Uitgeverij KIT Publishers). Op 12 november is  het eerste exemplaar uitgereikt aan president Ronald Venetiaan van Suriname en een dag later het tweede aan minister Edwin Wolf van Onderwijs en Volksontwikkeling in Fort Zeelandia.

Monumenten en diversen

* Het in 1992 door de Europese staten ondertekende Verdrag van Malta beoogt het archeologisch erfgoed beter te beschermen. Op basis hiervan worden sinds een aantal jaren bij nieuwe bouwprojecten in Heemstede door gespecialiseerde bureaus vooraf bodemonderzoeken gedaan. Kortgeleden is in aansluiting hierop een gemeentelijke conceptnota ‘Archeologie Heemstede’ verschenen, waarvoor de HVHB om advies is gevraagd.

* In 1923 toen de Johan van Oldenbarneveltlaan nog in de gemeente Heemstede was gelegen is naar een ontwerp van de Heemsteedse architect Hendrik Korringa het protestantse kerkgebouw Nieuw Vredenhof – met karakteristiek houten torentje – gebouwd. In 1967 is de kapel gerenoveerd en uitgebreid. Het sinds september 2009 gesloten godshuis hoort nog altijd bij de kerkelijke gemeente Heemstede. Vanwege het in bouwkundig opzicht historisch belang heeft de gemeente Haarlem dit bouwwerk onder inventarisatienummer 05452 op de gemeentelijke monumentenlijst gezet.

In 2009 verschenen boekje over de geschiedenis van 'Nieuw-Vredenhof' door Gert de Kruif en Frans van Lavieren

In 2009 verschenen boekje over de geschiedenis van ‘Nieuw-Vredenhof’ door Gert de Kruif en Frans van Lavieren

Architect H.Korringa (187-1965) ontwierp behalve de kapel Nieuw Vredenhof talrijke gebouwen in Heemstede en omgeving, zoals de Crayenesterschool en Bronsteeschool, verpleeghuis Salem en de Koningin Emmakliniek van Meer en Bosch, villa 'de Ceder', Bronsteeweg 59, een huis aan de Van Merlenlaan 5 etcetera

Architect H.Korringa (187-1965) ontwierp behalve de kapel Nieuw Vredenhof talrijke gebouwen in Heemstede en omgeving, zoals de Crayenesterschool en Bronsteeschool, verpleeghuis Salem en de Koningin Emmakliniek van Meer en Bosch, villa ‘de Ceder’, Bronsteeweg 59, een huis aan de Van Merlenlaan 5 etcetera

* Omstreeks 1925 is de Wippervaart gedempt, welke dorpsvaart (gegraven in de jaren 1664-1665) zich uitstrekte van de Zandvaart/haven tot de Camplaan, ter hoogte van hotel-restaurant-café Van Ree/sinds 1957 de Pinksterkerk. De demping had kort na de aanleg van de haven in 1921-1922 plaats. Op 31 december 1920  verpachtte de gemeente voor het laatst het recht om te vissen in de Wippervaart, ook aangeduid met Dorpsvaart, aan de heer M.H.W.Versteeg voor een bedrag van 102,60 gulden per jaar. Aan deze vaart, die oorspronkelijk de loop van een oude beek de Wip volgde, herinnert nu nog het Wipperplein. Bij de Van den Eijndekade stond vroeger de gemeentelijke gasfabriek. Daar bevond zich een zwaaihaven, waar schepen kolen losten. De voormalige vaart/zwaaihaven wordt weer uitgegraven als onderdeel van bouwproject  Watertorenplan, tegenwoordig Privilege genoemd.  In 2010 zullen op De Waterhof/plandeel Raster circa 90 koopwoningen (appartement en eengezinshuizen) en 1.500 vierkante meterkantoorruimte aan het water worden gerealiseerd. De nieuw te bouwen brug over de Van den Eijndekade krijgt na een prijsvraag met zo’n 300 inzendingen met een verwijzing naar het verleden als toepasselijke naam Zwaaihavenbrug.

* Letterkundige Geerten Meijsing schreef op verzoek van galeriehouder Willem Snitker een gedicht ‘Ode aan Heemstede’ en laatstgenoemde vervaardigde daarbij als kunstenaar een linosnede waarbij hij zich liet inspireren door Groenendaal en stratenplan van Heemstede

Armes

Co-productie van Geerten Meijsing en Willem Snitker. De Bleekerpers, 2011.  [een ode aan Heemstede].

* Tot 13 december 2009 wijdde galerie AmstelArt aan het Wilhelminaplein een tentoonstelling aan de Heemsteedse kunstschilder Louis Hartz (1869-1935).

* Kinderboekenschrijver en filmer Dick Laan filmde in 1944 vanuit zijn woning de Wagnerkade in oorlogstijd. Beelden hiervan zijn verwerkt in de NPS-televisiedocumentaire ‘De Oorlog’ In het op 29 november uitgezonden deel 6 zijn ook de herinneringen van mw. Nel van de Wardt-Kikkert (die naast de familie Laan woonde) uitgezonden. Momenteel nog te zien dankzij het internet.

Dick Laan in zijn werkkamer tevens donkere kamer aan de Wagnerkade in Heemstede (foto W.L.Stuifbergen)

Dick Laan in zijn werkkamer tevens donkere kamer aan de Wagnerkade in Heemstede (foto W.L.Stuifbergen)

* Als nummer 23404 op een totaal van 228.203 is een door professor Tom Gehrels ontdekte planetoïde/asteroïde ofwel kleine planeet vernoemd naar Godfried Bomans. Tom Gehrels in 1925 geboren in de Haarlemmermeer woonde tijdens W.O.II op het adres Crayenestersingel 18 en verhuisde daarna naar de Universiteit van Tucson, Arizona, zoals beschreven in zijn autobiografie ‘On the glossy sea’(1988). In de beroemde sterrenwacht van Palomar ontdekte astronoom Gehrels honderden objecten in het heelal, waaronder op 15 september 1972 een asteroïde, aanvankelijk aangeduid met 1972RG. De nieuwe naam is begin december 2009, bekrachtigd door de Internationale Astronomische Unie, vernoemd naar Godfried Bomans. ‘Bomans’ draait in bijna 3.5 jaar om de zon en beweegt zich op een afstand van 257 miljoen tot 426 miljoen kilometer van de zon, in de ruimte tussen de planeten Jupiter en Mars.

De baan van planetoïde 23404, vernoemd naar Bomans, in het heelal

De baan van planetoïde 23404, vernoemd naar Bomans, in het heelal

* Ten slotte: Heemstede is sinds november 2009 te vinden op Google Maps. Daarop is nu heel Haarlem en Heemstede beschikbaar. Het betekent dat er kan worden ingezoomd via http://maps.google.com  op straten, lanen, pleinen, huizen en andere detailgebieden. Van gefotografeerde personen zijn de gezichten veelal enigszins afgeschermd.

Hans Krol