HISTORISCHE ACTUALITEITEN HEEMSTEDE BENNEBROEK

Archiefaanwinsten

* Van de heer K. Prins is ontvangen: ‘Notulenboek van de Vereenigde Melkhandelaren te Heemstede’ Dat schrift omvat de geschreven verslagen van bestuursvergaderingen in de periode 1931-1939, aangevuld met enkele krantenknipsels. Volgens een ledenlijst telde Heemstede in die periode nog 17 georganiseerde melkhandelaren: 4 op de Binnenweg (o.a. Wed. Prins en W.G.Kiebert),2 inde Raadhuisstraat (C.v.d. Weiden en M.J.Samson), 2 aan de Zandvoortselaan (G.Tervoort met melkhandel ‘Rozenburg’ en N.M.van Gelderen), L.F.Lekx, Slotlaan 5/Prinsenlaan 48, drie in de Indische Buurt en aan de Camplaan: J.P.van Staveren en P.Heeremans. Voorts een map met circulaires e.d. van o.a. de Nederlandsche Zuivelcentrale gericht aan Wed. H.C.Prins-de Kok, Binnenweg 197. Over de melkhandel van Prins, zie het artikel van Frans Harm in HH, nummer 139 (2009).

Lekx

Advertentie van boerderij ‘r Slot, van L.J.Lekx, Slotlaan 5 Heemstede uit 1936

* Circulaire: Uitreiking Rijksdistributiekaarten, gedateerd 30 augustus 1939, ondertekend door burgemeester J.P.W.van Doorn. Uitreiking had plaats in een lokaal van de Crayenesterschool.

* Briefpapier met pentekening van de Huygensbrug en het huis ‘Ruim Zicht’, Constantijn Huygenslaan 1, geschonken door mw. E.Bienfait, afkomstig van haar grootmoeder, die in het afgebeelde pand woonde (Zie HH, nummer 134, 2007). Over de sloop in 1944 berichtte zij de nog de volgende anekdote: “Eerst hadden de Duitsers bevolen dat alles uit de huizen moest. Later is dat besluit herroepen: de kachels moesten blijven staan. Die bleken door de Duitsers verkocht te worden. De vrienden van mijn ouders, de familie van Regteren Altena, ouders van Ida ter Braak, haalden dus die kachels als eerste uit hun huis”.

* Ontvangen van Kees de Raadt: Ons Amsterdam, juli/augustus 2009 met een artikel en foto van ‘De rode architect’: Han van Loghem. Deze was bouwmeester van Tuinwijk, die in 1920 met zijn personeel poseerde voor het zelf ontworpen woonhuis annex kantoor De Steenhaag, Zonnelaan2 inHeemstede [sinds de annexatie van 1927 gemeente Haarlem].

* Foto toegezonden door de heer Schreuder uit Nieuw Vennep van het huizenblok Camplaan 33-39 met op nummer 35 de ‘Eerste Heemsteedsche Vishandel’, in welke winkel tot voor kort de Heemsteedse Courant kantoor hield en thans de Ambachtelijke Meubelstoffeerderij Heemstede is gevestigd. De 1e Heemsteedse Vishandel werd opgericht in 1925. Vroeger door familie Kopjes Nieman en vandaag de dag uitgebaat door Volendammer J. Machielsen, bevindt zich de winkel tegenwoordig op het adres Binnenweg 39.

* Via Ernst Deurloo o.a. een briefopener met wapen en inscriptie gemeente Bennebroek en een facsimilekaart uit 1832, getekend door F.J.Nautz, van de tuinen rond Het huis te Bennebroek. Interessant is voorts een exemplaar van de krant ‘Het Volk’ van de Arbeiderspers. Gedateerd 16 februari 1944 met een artikel op de voorpagina onder de titel: ‘Hij die geld heeft mag desnoods thuis blijven; zeer vreemde opvattingen in Bennebroek’. Daarin wordt stelling genomen tegen de lastgeving van toenmalig burgemeester baron K. van Hardenbroek, dat personen die dat willen voor geld een remplaçant kunnen sturen om in dienst van de Duitse Weermacht werkzaamheden voor de Atlantik Wall in Aerdenhout te verrichten. De redacteur eindigt zijn stuk als volgt: “Een paar dagen werk met de schop kan niemand schaden: integendeel: een zeker soort Bennebroekse villabewoners, die nog te veel gebrek aan gemeenschapszin tonen, zou zulks zeer ten goede komen.”

* Van alle aanwezige kaarten/plattegronden uit het historisch heerlijkheidsarchief Heemstede, tegenwoordig bewaard in het Noord-Hollands Archief te Haarlem, is een inventarislijst beschikbaar.

Literatuur en diversen

* In het augustusnummer van het tijdschrift ‘Devotionalia’ van de gelijknamige stichting verscheen een artikel over Emile Erens van ex-HVHB-penningmeester Kees de Raadt.

* Journaliste Lidy Nicolasen publiceerde een biografie over dichteres Sonja Prins: ‘De eeuw van Sonja Prins; burgerkind, revolutionair, kluizenaar’. Sonja Prins, dit jaar op 96jarige leeftijd overleden, was een dochter van avonturier Adriaan (Api) Prins en kleindochter van dr. Klaas Prins “huisarts in Heemstede die aanzien verwierf als ijveraar voor verbetering van de leefomstandigheden van de armen”. Een uitgave van Bert Bakker, Amsterdam (2009).

*  De dagboeken van koopman en Réveil-schrijver en dichter Willem de Clercq (1795-1844) omvatten meer dan 30.000 bladzijden. Het is een onmisbare bron voor het maatschappelijk en culturele leven in de eerste helft van de 19e eeuw. Intussen is een flink deel, van 1811 tot 1830, integraal op het internet geplaatst. Een zuster van De Clercq was getrouwd met de eigenaar van de buitenplaats Kennemeroord: Herman Rahuzen. Dat was de reden dat hij vanuit Amsterdam regelmatig Heemstede in de koets of trekschuit bezocht, wat o.a. blijkt uit het dagboek, waarin Heemstede op 8 verschillende en Kennemeroord 15 keer ter sprake komt. De dagboeken zijn te raadplegen op de site:  www.inghist.nl/retroboeken/Declercq

Lithografie door P.J.Lutgers van Kennemeroord, circa 1840

Lithografie door P.J.Lutgers van Kennemeroord, circa 1840

* Van april 1937 tot 13 augustus 1941 woonde in Heemstede de onderwijzeres en in haar tijd bekende (christelijke) kinderboeken- en romanschrijfster M.E. (Rie) van Rossum (1903-1973). Zij woonde op het adres Crayenesterlaan en het huis had – toen – als naam ‘’t Crayenest’, als verwijzing naar het vroegere buurtschap. Het Reformatorisch Dagblad schreef 22 mei 2003: ‘In 1941 verlaat Rie van Rossum har idyllisch huis ’t Crayenest in Heemstede om te trouwen met de tien jaar jongere zwaarmoedige en eenzelfige Joh.P.R.Dijkstra’. Thans heeft een huis in de Adriaan Pauwlaan nog de naam ‘Kraaiennest’ en bevindt zich in de school aan de singel een gevelsteen met een kraaiennest. Overigens schreef Rie van Rossum vier jaar  later spijt te hebben van haar vertrek uit Heemstede als gevolg van haar huwelijk met een Fries. Bitter noteerde ze in haar dagboek: “Voor mij bestaat geen geluk. Ik heb het altijd wel geweten. Ik had nooit moeten trouwen. Was ik maar weer alleen – daartoe keert een mens tenslotte altijd weer terug.”

*  Kortgeleden is bekend geworden dat de grafische afdeling van het Louvre twee unieke tekeningen bezit van het Oude Slot in Heemstede met zicht op het Haarlemmermeer. Deze zijn vervaardigd door De Vlaamse kunstenaar Valentijn Klotz (omstreeks1645-1721). De tekeningen zijn afgebeeld op de site Europeana.

Monumentaal

Portret van Reinier Az. Pauw (1564-1636)

Portret van Reinier Az. Pauw (1564-1636)

* In de Oude Kerk te Amsterdam zijn in vroeger eeuwen vrijwel alle burgemeesters van de stad begraven. Onder hen de vader van Adriaan Pauw: Reynier Pauw. Ondanks het feit dat deze niet bij alle Amsterdammers even populair was liepen bij zijn begrafenis op 23 februari 1636 volgens een tijdgenoot “met een gevolch van omtrent duyzend persoonen” van het huis ‘De Groote Pauw’ in de Warmoesstraat naar de kerk, waar zijn stoffelijk overschot in het Hoge Koor is bijgezet. In de huiszitten(meesters)kapel nummer 4, direct links van de hoofdingang bevindt zich de rijk geornamenteerde grafzerk van Anna Seys, eerste huisvrouw van Adriaan  Pauw, op 4 juli 1607 ter aarde besteld.

* Bekende tuinarchitecten in de 18e en 19e eeuw waren drie telgen uit het Zocher-geslacht: Jan David sr. (1763-1817), Jan David jr. (1791-1870) en Louis Paul (1820-1915). De eerste twee waren bij de landschappelijke aanleg van meer dan 10 buitenplaatsen in Heemstede en Bennebroek betrokken. De groenprojecten van deze familie worden thans via ‘Zocher on line’ digitaal verbeeld op de website van ‘Oldenburgers Historische Tuinen’. Een begin is gemaakt met een beschrijving van Meerenberg (1794).

Louis Paul Zocher (1820-1915)

Louis Paul Zocher (1820-1915)

* De ‘Arie Keppler Prijs 2009’ van de organisatie Welstandszorg Noord-Holland (WZNH) is op 12 juni 2009 uitgereikt aan de initiatiefnemers van de nieuwe woonbestemming van het voorhuis op landgoed Hageveld. Ontworpen door Braaksma & Roos Architecten en bureau Alle Hosper, zijn hier door Synchroon 52 woonappartementen ontwikkeld in combinatie met een ondergrondse parkeergarage. Voor het hoofdgebouw ligt nog altijd een waterbekken, maar de fontein staat helaas droog.

*  Voor zover het er nu voorstaat zullen in de toekomst in het voormalige Franciscanessen-Luciaklooster  (van 1896 tot 1920 domein van de Soeurs du Sacré Coeur ) 29 appartementen worden gebouwd. Naast het monumentale hoofdgebouw is een  nieuwbouwcomplex van 22 appartementen voorzien.

Hans Krol (Heemstede)

Luciaklooster Bennebroek

Luciaklooster Bennebroek