LOKALE EN PROVINCIALE BESTUURDERS

In oktober 2006 is op verzoek van het gemeentebestuur een rapport samengesteld waarin 30 grafmonumenten van architectonische waarde op de algemene begraafplaats van Heemstede zijn beschreven. Tevens stelde funerair deskundige drs. Leon Bok een lijst samen met beschrijvingen van 32 graven van historische waarde. In de laatste categorie gaat het om personen die van belang zijn geweest voor de vaderlandse geschiedenis, provinciaal dan wel van betekenis geweest zijn voor Heemstede. Tussen de 32 personen bevinden zich 5 adellijke lieden. Voort 3 burgemeesters en 1 commissaris van de Koningin. Naar beroepen uitgesplitst:

8 beeldend kunstenaars/letterkundigen

14 bestuurders

5 industriëlen/bankiers

2 predikanten/theologen

2 luchtvaartpioniers

2 oorlogsslachtoffers, waaronder ir. Herman van Tongeren

Verder 1 huisarts (dr. M.Colenbrander), 1 schooldirecteur, 1 gezagvoerder van een schip, 1 wielrenner (Piet Steenvoorden), 1 zangpedagoge (Coby Riemersma),

Grafsteen Coby Riemersma met foutief jaartal: 1985 in plaats van 1984

1 dagbladjournalist en 1 diplomaat. Ten aanzien van 1 beschreven grafmonument is een vergissing gemaakt. A.H.van Wickevoort Crommelin Sr. (1797-1881), heer van Berkenrode, is namelijk niet in Heemstede, maar op de Haarlemse begraafplaats aan de Kleverlaan ter aarde besteld (1). Dit in tegenstelling tot diens zoon A.H. van Wickevoort Crommelin jr. (1864-1912) die in de Heemsteedse familiegrafkelder ligt begraven.

Graf dr.M. Colenbrander (met aesculaap) op Algemene Begraafplaats Heemstede

Hieronder volgt een selectie van 14 bestuurders, inclusief drie gemeentesecretarissen (2).

A.P. Audretsch  (begraven 18 november 1957) [locatie: J-052E] Was oprichter van fruitkwekerij ‘Insulinde’ en woonachtig in het gelijknamige huis aan de Laan van Insulinde. Hij heeft zich op bestuurlijk niveau verdienstelijk gemaakt als gemeenteraadslid van 1927 tot 1939 voor de Vrijzinnig Gereformeerden (later C.D.A.). Tevens was hij o.a. van 1921 tot 1948 bestuurslid van woningbouwvereniging ‘Heemstede’s Belang’, later opgegaan in ‘Binnenhof’ en tegenwoordig ‘Elan Wonen’.

Jonkheer J.W.P.van Doorn (1884-1953)  [locatie: Vak N-074E] Geboren in Middelburg, van 1910-1916 burgemeester van Schagen en vervolgens (met een onderbreking van juni 1942 – mei 1945) tot 1949 eerste burger van Heemstede. Een hardstenen zerk, waarbij in het bovenste deel zijn familiewapen is aangebracht met daaronder een grote tekstcartouche met verheven letters.

J. Kamman   (1870-1939) [locatie: grafstenentuin] De heer Kamman was bij leven gemeentesecretaris van Den Helder en regionaal voorzitter van de Nederlandschen Bond van Gemeente Ambtenaren [tegenwoordig NOVON].  Laatstgenoemde organisatie nam het initiatief voor een grafmonument, vervaardigd door beeldhouwer P.W.Zwart. Dat stelt elf kinderen voor, gedragen door de elf Nederlandse provinciën, die gezamenlijk uit dankbare herinnering een postume bloemhulde brengen. Het originele bakstenen grafmonument met bronzen portret en tekstplaat ging helaas verloren. Het genoemde restant is in kalksteen uitgevoerd.

C. van Lennep   (1823-1874)  [locatie: V-E] Was zoon van hoogleraar David Jacob van Lennep en woonachtig op ‘Welgelegen’ aan de Herenweg, hoek Koediefslaan. Burgemeester van 1856 tot 1874 van Heemstede en Bennebroek. Zijn vader was lid van Provinciale Staten van N.H. en zijn broer Aernout gemeenteraadslid in Heemstede.

Jonkheer mr. D.E. van Lennep  (1856-1934)  [locatie: G-001E] Zijn vader Cornelis van Lennep was burgemeester van Heemstede en Bennebroek. Hij woonde achtereenvolgens in ‘Welgelegen’, ‘Oud Berkenroede’ en ‘Kennemerduin’. Op 26-jarige leeftijd in 1891 benoemd tot burgemeester van Heemstede. David Eliza van Lennep vervulde deze functie tot 1916 om toen (tot 1928) lid van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland te worden. Vanaf 1910 bleef hij tot 1933 lid van Provinciale Staten.

E.J.van Lent  (1889-1973)  [locatie: CC-12H]  Was van 1932 tot 1962 raadslid voor de K.V.P. (later C.D.A.) en fungeerde van 1945 tot zijn aftreden op 3 september 1962 als wethouder van openbare werken en gedurende acht jaar ook van sociale zaken. Leidde een schildersbedrijf en vervulde zowel regionale als landelijke functies in het schildersbedrijf. Bij zijn overlijden schreef collega-wethouder O.H. van Wijk: “Op 23 juni 1973 hebben wij hem begraven op de begraafplaats te Heemstede, een rustplaats waarmee hij tijdens zijn leven bestuurlijk heel wat te doen heeft gehad.”

Mr. M.S.P. Pabst  (1818-1863)    [locatie: Afd. 1-044E]  In 1853 benoemd tot burgemeester van Heemstede, Bennebroek en Berkenrode.  Per 1 september 1855 tevens van de pas drooggelegde Haarlemmermeer. Omdat de minister van Binnenlandse Zaken dwong een keuze te maken moest hij een keuze maken en gaf toen de voorkeur aan de Haarlemmermeer, maar bleef wonen op de buitenplaats ‘Meer en Bosch’, waar hij al op 45-jarige leeftijd overleed. Eenvoudige grafzerk met daarop de volgende tekst: “Mr.M.S.P.PABST / geboren te Utrecht 6 januari 1818 / gestorven te Heemstede 11 juni1863”. Begin jaren zestig van de vorige eeuw was de zerk in drie stukken gebroken en het inschrift nauwelijks meer leesbaar. In 1964 is door het college van B. en W. van Haarlemmermeer uit piëteitsoverwegingen besloten de steen te vernieuwen voor rekening van die gemeente, evenals het graf te onderhouden. De Raad gaf hiervoor in haar vergadering van 3 september 1964 toestemming, een eerbetoon aan de pionier onder de Meerse burgemeesters.

Grafsteen mr.M.S.P.Pabst

Jonkheer A. van de Poll  (1884-1966)    [locatie: E-010E]  Was in zijn jonge jaren een uitnemend sportman, o.a. hockeyer en tennisser. Zoon van de industrieel Ch.F. van de Poll, o.a. bewoner van ‘Bosbeek’.Gewaardeerd politicus, die van 1917 tot 1949 – met onderbreking tijdens W.O.II – gemeenteraadslid was voor de C.D.U. (later C.D.A.). Van 1919-1941 wethouder en wederom van 1945 tot 1946. Met name financiën, woningbouw en sport hadden zijn bestuurlijke aandacht. Bewoonde de laatste 36 jaar van zijn leven het huis ‘Eikenrode’ aan de Herenweg, totdat hij in 1950 naar Noordwijkerhout verhuisde. Volgens zijn laatste wil is hij in Heemsteedse grond begraven.

Mr. A.G.A. ridder van Rappard   (1907-1970)   [locatie: Vak N-180E] Van 1936 tot 1950 burgemeester van Olst en vervolgens tot zijn overlijden op 11 augustus 1970 eerste burger van Heemstede. Bewoonde ambtswoning, Molenlaan 4. Principiële bestuurder die diverse malen vanwege opgelegde verboden in aanvaring kwam met de gemeenteraad. Een broer was burgemeester van Gorinchem; zijn zoon Willem was burgemeester van Holten en Texel, thans van de gemeente Noordoostpolder. Van Rappard schaatste vijfmaal de Elfstedentocht. Ondanks dat hij bij zijn vijfde tocht in 1956 een schedelbasisfactuur opliep, reed hij deze desondanks uit. De grafsteen bestaat uit een granieten zerk op een iets bredere onderplaat. De namen en geboorte- en sterfdata zijn op de steen aangebracht met losse messingletters.

Graf mr. A.G.A. ridder van Rappard, Algemene Begraafplaats Heemstede

Mr.dr. baron Röell  (1864-1940)   [locatie:  Vak P-051E]  Telg uit een bekend adellijk bestuursgeslacht. Was burgemeester van achtereenvolgens Leeuwarden, Arnhem en Amsterdam. In 1915 volgde zijn benoeming tot Commissaris van de Koningin in Noord-Holland tot zijn overlijden in het ambt op 76-jarige leeftijd, 29 november 1940 te Haarlem. Toen de Duitsers in mei 1940 ons land binnenvielen nam hij een ferme houding aan tegen de agressor. Ondanks het feit dat hij met 25 dienstjaren de langstzittende Commissaris was heeft men zijn beeltenis in een verloren hoek onder de trap weggemoffeld in het provinciehuis.

N. Vos    (1888-1960)   [locatie: E-008E] Gemeentesecretaris van 1 januari 1928 tot 1 januari1954. Indeze hoedanigheid, tevens als rentmeester van het grondbedrijf, maakte hij de groei mee van Heemstede tot een welvarende forensengemeente. Was ook jarenlang vice-voorzitter van de Nederlandsche Bond van Gemeente ambtenaren, voorzitter van woningbouwvereniging ‘de Haemstede’ en medeoprichter van de Vereniging ‘Oud-Heemstede-Bennebroek’. Ontving de gouden erepenning van de gemeente Heemstede.

Mr. O.H.van Wijk  (1880-1970)  [locatie II-147E] Advocaat van beroep en vierde in 1985 dat hij een halve eeuw in de advocatuur werkzaam was. Van 1948 tot 1974 raadslid voor de ARP, later CDA, en sinds 1953 tevens wethouder van Heemstede, waarbij hij zich vooral in zijn rol als portefeuillehouder openbare werken verdienstelijk heeft gemaakt. Hij ontving in 1973 de gouden medaille van de gemeente Heemstede.

G.J. Willemse  (begraven 18 november 2002)   [locatie: I-039E] Raadslid in de periode 1946 en 1949 en van 1958 tot 1982 voor de K.V.P., later C.D.A. Was wethouder (en loco-burgemeester) van 1970 tot 1982. Met hart en ziel aan Heemstede verbonden stond hij aan de basis van de wijk Merlenhoven.

D. Wolbers   (1812- 1896)     [locatie: I-071E] Was van 1853 tot 1880 gemeentesecretaris van zowel Heemstede als Bennebroek. Gehuwd met Johanna de Man, uit welke echtverbintenis de kunstschilder Hermanus Gerardus Wolbers en architect Johannes Wolbers te Heemstede zijn geboren in respectievelijk 1856 en 1858.

Zijdelings bij de politiek betrokken waren onder anderen:

N. van Hinte  (1869-1932)   [locatie:  D-019E] Oprichter en bestuurder van de Nederlandsche Bond van Gemeentewerklieden, waarop in 1906 het toen pas opgerichte Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV) kwam te steunen. Werd lid van de SDAP na P.J.Troelstra te hebben horen spreken. Na een pijnlijk ziekbed overleed hij eind1932 inzijn woonplaats Heemstede en heeft de Bond voor zijn nagedachtenis een graf aangekocht.

Prof.dr D.J. van Lennep  (1774-1853)    [locatie: C-E] Classicus en letterkundige. Bewoonde zomers ‘Huize te Manpad’. Nam in 1813 zitting in het provisionele bestuur van Amsterdam en in 1815 benoemd als lid van de Provinciale Staten van Holland.

Lennep

     Geschilderd portret van David Jacob van Lennep (1774-1853) door Hendrik Hollander

Jonkheer J.B. van Merlen  (1833-1909)  [locatie: E-vak-N-Merlen = grafkelder] Was behalve gemeenteraadslid in Heemstede van 1895 tot 1905 voor de liberalen lid van de Provinciale Staten van Noord-Holland.

Toegang naar grafkelder Van Merlen in Heemstede

Jonkheer P.Teding van Berkhout  (1865-1935)  [locatie: grafkelder Vak S-E] Deze was ondermeer lid van de Provinciale Staten van Noord-Holland en dijkgraaf van de Haarlemmermeer, evenals lid van de hoogheemraad van Rijnland.

B. A. baron van Verschuer   (begraven 5 januari 1901)      [locatie: F-E] Bewoner van ‘de Hartekamp’. Paardenliefhebber en grootgrondbezitter, was hij van 1849 tot 1850 Eerste Kamerlid voor de Conservatieven.

Noten

(1)   Ook een voorvader mr. J.P. van Wickevoort Crommelin (in leven ook burgemeester en secretaris van de Heerlijkheid Berkenrode) en nazaten zijn in een grafkelder van deze Haarlemse begraafplaats ter aarde besteld. Voorts ook de in Heemstede woonachtige en overleden Commissaris des Konings jonkheer G.F.van Tets en diverse telgen uit het geslacht Beels, 19e eeuwse heren van Heemstede, hoewel deze titel toen voornamelijk titulair was. Beknopte biografieën, ook van circa 16 personen die in Heemstede woonachtig waren, zijn te vinden in een publicatie van Margreeth Pop en Jaap Temminck: ‘Kleverlaan; de geschiedenis van een begraafplaats’ (2002). Deze begraafplaats is evenals die van Heemstede, evenals te Alkmaar, Utrecht en Zutphen, ongeveer in dezelfde tijd (1828-1832) aangelegd door de Haarlemse landschapsarchitect J.D. Zocher (1791-1870).

Geschilderd miniatuurportret van tuinarchitect Jan David Zocher door Wouter Mol uit omstreeks 1830.

Geschilderd miniatuurportret van tuinarchitect Jan David Zocher door Wouter Mol uit omstreeks 1830.

(2)  De heer Cees Schenkel zette (tot 25-10-2005) een alfabetische lijst van begraven personen op het internet. Met inbegrip van de datum van begrafenis, van de vrouwen met wie zij gehuwd waren en het grafnummer. Deze site is te raadplegen via: http://home.tiscali.nl/schenkel/algbr.htm

Hans Krol

Vooraanzicht aula van de Algemene Begraafplaats Heemstede

Gedenksteen Aula Begraafplaats, 1926

Graf van J.J.F. (Jan) Krol (1908-1994), burgemeester van Mierlo;  Gilze en Rijen, en echtgenote A.Krol-Pennings (1909-1996) op Begraafplaats Heemstede

Graf van J.J.F. (Jan) Krol (1908-1994), burgemeester van Mierlo; Gilze en Rijen, en echtgenote A.Krol-Pennings (1909-1996) op Begraafplaats Heemstede

krolburgemeester                                                            Portretfoto van burgemeester J.J.F.Krol

==========================================================

De historici Margreet Pop en Jaap Temminck publiceerden het boek ‘Kleverlaan: de geschiedenis van een begraafplaats’ [in Haarlem. tussen 1832 en 2002]. Blijkens deze uitgave hebben de volgende personen die voor kortere of langere tijd in Heemstede woonachtig zijn geweest aldaar hun laatste rustplaats gevonden:

vooromslag.jpg

          Vooromslag van boek over begraafplaats Kleverlaan Haarlem

  • -H.H.Beels, heer van Heemstede (1827-1916)
  • – Theofile de Bock (1851-1904), beeldend kunstenaar
  • -J.L.E.I.Breda Kleynenberg (1854-1934), o.a. journalist
  •  -J.C.Cramer (1832-1899), huis- en decoratieschilder in Bennebroek
  • -J.H.Kersten (1831-1906), bloemist
  • -J.H.Kersen jr. (1863-1931), bloemist
  • -A.L.Koster (1859-1937), beeldend kunstenaar
  • -M.A.J.de Neufville (1775-1856), letterkundige
  • -H.J.Scholten (1824-1907), kunstschilder
  • -J.W.Sevenhuijsen (1858-1923), architect
  • -jhr.G.F.van Tets, (1815-1888), commissaris van de Koning in N.H.
  • -J.P.van Wickevoort Crommelin (1763-1837), politicus
  • A.H.van Wickevoort Crommelin (1797-1881), politicus en promotor van de paardenrensport
  • mausoleum
  • Zicht op begraafplaats Kleverlaan in Haarlem met op de achtergrond het door gemeentearchitect Jacques Leijh ontworpen mausoleum, een necoclassicistisch bouwwerk, met wandgraven en grafkelders. De begraafplaats zelf is een ontwerp van de Haarlemse landschapsarchitect Jan David Zocher jr. (1791-1870), die het vak had geleerd van zijn vader Jan David Zocher sr. (1763-1817)