LETTERKUNDIGEN, MUSICI, ACTEURS EN BEELDEND KUNSTENAARS die liggen begraven op de gemeentelijke algemene begraafplaats aan de Herfstlaan (1).

Jurriaan H. Andriessen (1951-1991), beeldend kunstenaar, graficus, componist. Vertegenwoordiger uit vijfde generatie van beeldend kunstenaars en vooral musici. Grootvader was de sinds 1972 tot zijn overlijden in Residentie ‘De Burghave’ woonachtige componist en muziekwetenschapper Hendrik Andriessen en overgrootmoeder de in Heemstede geboren schilderes Gezina Vester. Jurriaan vervaardigde tussen 1977 en1983 in dubbelfocustekening (2) ‘Het Portret van Hedwig’, opgebouwd uit 54 composities die samen het gezicht van zijn vrouw vormden, en vervolgens een geschreven en grafisch kunstwerk ‘Eldorica; met een reisverslag naar een betere wereld’. Woonde op het adres Koediefslaan 43 en overleed in een zwembad.

Jurriaan Andriessen aan het klavier

Herman L. M.Divendal (1914-1992), publicist, dichter. Schrijver van stukken voor het amateurtoneel, verschenen bij ‘Ons Leekenspel’(De Toneelcentrale). Woonde eerst in de Johannes Verhulstlaan en vervolgens in de destijds zo genoemde ‘Engelenburcht’ [men sprak grappend van ‘Bengelenburcht’] aan de Voorweg, voordien het huis van architect A.J. J.Verspoor en tegenwoordig woonhuis/atelier van illustrator en grafisch kunstenaar Joost Veerkamp. Was secretaris van de rooms-katholieke ‘Actie voor God’ met landelijk kantoor aan het Raadhuispein.

Affiche van 'Actie voor God' , in 1937 in opdracht van Divendal vervaardigd door H.A.Bijvoet (NHA).

Affiche van ‘Actie voor God’ , in 1937 in opdracht van Divendal vervaardigd door H.A.Bijvoet (NHA).

Een herinnering aan het PINK = Pastoraal Instituut van de Nederlandse Kerkprovincie, op 1 november 1968 opgericht. Hier op het bureau in Rotterdam met v.l.n.r. directeur Walther Goddijn O.F.M., dr. O.F.ter Reegen S.S.S., Herman Divendal (directeur van de Actie ‘Voor God’ te Heemstede en publiciteitschef van het Pastoraal Concilie), dr. R.G.W.Huysmans en dr. R.Cornelissen.

Uit: Catholici non legunt. NBLC, 2000, p. 23.

Uit: Catholici non legunt. NBLC, 2000, p. 23.

Mej.I.Meester aan het woord tijdens een zitting van het Pastoraal Concilie in Noordwijkerhout, 1969. Herman Divendal helemaal links achter de tafel. (Katholiek Documentatie Centrum)

Mej.I.Meester aan het woord tijdens een zitting van het Pastoraal Concilie in Noordwijkerhout, 1969. Herman Divendal helemaal links achter de tafel. (Katholiek Documentatie Centrum)

Rechts: Herman Divendal

Rechts: Herman Divendal

Graf van Herman Divendal in Heemstede (foto V.C.Klep)

Boekenlegger met informatie over een in 2014 verschenen boek van Lidwiebn Divendal, getiteld: 'Waar gaat het landen? Herman Divendal 1914-1992 schrijver en katholiek publicist.

Boekenlegger met informatie over een in 2014 verschenen boek van Lidwien Divendal, getiteld: Waar gaat het landen? Herman Divendal 1914-1992 schrijver en katholiek publicist.

Emile M.J.H. Erens (1865-1951), auteur van heiligenlevens. Behalve letterkundige als schrijver van hagiografieën was hij van beroep anjerkweker. Afkomstig uit Schaesberg in Zuid-Limburg. Vanwege zijn zwakke gezondheid raadde een Joodse arts uit Aken hem aan om buitenwerk te verrichten en te verhuizen naar een plaats dichtbij zee. Zijn keuze viel op Heemstede waar Erens zich in 1894 vestigde. Hij startte met succes een anjelierkwekerij nabij de Cruquiusweg die toepasselijk met een verwijzing naar de middeleeuwse Bernardietenabdij  ’t Clooster werd genoemd. Na een inpandige verbouwing door architect Jan Stuyt verhuisde Emile Erens met zijn gezin in 1903 naar het poortgebouw van het Oude Slot. Dat werd een literair centrum, waar ook vaak zijn broer de Tachtiger Frans Erens logeerde, en Slauerhoff, Lodewijk van Deyssel en Bomans graag geziene bezoekers waren. Aangenomen wordt dat het grafmonument voor zijn in 1950 overleden vrouw Josephine Bouvy is ontworpen. Het gaat om een eenvoudige stèle uit Franse kalksteen met afgepunte top waarop een klein kruis. In het midden van de steen is een nis uitgehakt met rondboog en daarin een (helaas beschadigd) beeldje geplaatst. Onder de nis een tekst voor Emile Erens en zijn echtgenote, aangevuld met een rechthoekige tekstplaat met de namen van twee in 1982 en 1990 overleden familieleden.

Graf van Emile Erens en echtgenote Josephine Erens-Bouvy

Louis Hartz  (1869-1935), kunstschilder. Geboren in de Amsterdamse Jodenbuurt, doorliep de Rijksacademie en verbleef in verscheidene kustplaatsen, de laatste 15 jaar van zijn leven in Heemstede op het adres Amarylluslaan 6, vlakbij de schilder-componist G.H.G.von Brucken Fock (woonachtig op nummer 14). Vader van graveur, boekverzorger en letterontwerper Sem Hartz.

Graf Louis Hartz

Herman(us)  D. Heuff (1875-1945), kunstschilder en graficus. Vestigde zich in 1918 in Heemstede, waar hij het pand ‘De Dorstige Kuil’ betrok. Was lid van ‘Kunst zij ons Doel’. In 1932 blind geworden schakelde hij sindsdien over op keramiek. [Blijkens een check is het graf in 2007 geruimd].

Herman Heuff aan het werk

Jan van Krimpen (1892-1958), graficus, postzegelontwerper en typograaf. Geboren in Gouda kwam hij in1925 in dienst van het bedrijf Joh. Enschedé & Zonen te Haarlem. Verhuisde naar Weissenbruchweg19 in Heemstede. Internationaal gewaardeerd als boekverzorger en letterontwerper. Op het tekstvlak van een staande grafsteen zijn de letters aangebracht: ‘ECC.VIII.10’  verwijzend naar een tekst uit bijbelboek Prediker: “Grijp met beide handen de kansen die je nu krijgt, want in de onderwereld waarheen je op weg bent is het gedaan met denken en doen, met kennis en wijsheid.”

Graf Jan van Krimpen (begraven 23-10-1958) en zijn echtgenote

Graf Jan van Krimpen (begraven 23-10-1958) en zijn echtgenote

Jan van Krimpen in zijn werkkamer

De letters van het Nationaal Monument op de Dam zijn ontworpen door jan van Krimpen

David Jacob van Lennep  (1758-1813), classicus en dichter van Nederlandse en Neolatijnse verzen. Verbleef tijdens de zomermaanden op het buiten Huis te Manpad tussen Herenweg en Leidsevaart. Zijn zoon Jacob van Lennep schreef in de uitvoerige levensbeschrijving over hem: “(…) De beslissing, of hy te Amsterdam dan wel te Heemstede zou worden bijgezet, bleef dus aan hen, die hy achterliet, over, en na overweging van het voor en tegen, gaf men aan Heemstede de voorkeur, niet enkel omdat aldaar reeds een zijner kinderen lag, maar ook omdat men prijs stelde op de weemoedige maar zoete herinnering, die, telkens als zyne weduwe en de kinderen van ’t Manpad ter kerke op zouden gaan, het gezicht van dat kerkhof, ’t welk zy voorby moesten, by hen verwekken zou. Zoo was het dan ook naar dat kerkhof te Heemstede dat op een sneeuwachtigen Februarydag  zijn overschot werd heengevoerd (…).” (3)

Geschilderd portret van Jacob van Lennep door Hendrik Hollander Cz.

Miep (Maria H.) van Luin-Riemersma (1911-1997), pianiste. Vormde 55 jaar een pianoduo met Ans Bouter en gaf talrijke concerten met fluitist Frans Vester. Was getrouwd met de gewaardeerde huisarts J.J.van Luin. Woonde aan de Bronsteeweg en was zuster van zangpedagoge Coby Riemersma (1905-1984), die op 17 november 1984 is begraven aan de Herfstlaan. Op de grafsteen van het echtpaar Van Luin-Riemersma is tevens de tekst aangebracht: “Als schepsel eerbied voor het leven, vrede op aarde voor alle mensen.” Op de grafsteen van Coby Riemersma een citaat van Virgilius: “Gelukkig is hij, die wat hij bemint, met kracht durft te verdedigen”.

Graf van Jacoba Catharina (Coby) Riemersma

Jaap (Jakob) Meijer (1912-1993), geschiedkundige, schrijver en dichter. Joods geleerde en literatuurhistoricus, biograaf en dichter onder pseudoniem Saul van Messel. Woonde sinds 1963 na een erfenis op het adres Herman Heijermanslaan25. Ineen bibliofiele editie verscheen de dichtbundel ‘Heemstede en omstreken’ (1986). Ofschoon het de bedoeling was dat zijn stoffelijk overschot voor de wetenschap zou worden bestemd, besloot zoon Ischa Meijer dat hij In Heemstede begraven werd. Anoniem, maar de plaats is te herkennen aan een hardstenen paaltje met afgeronde kop en inscriptie RR-293H. In 2008 verscheen het eerste deel van het boekwerk ‘Jaap en Ischa Meijer; een joodse geschiedenis 1912-1956’, geschreven door professor Evelien Gans.

Jacob (Jaap) Meijer, 13 juli 1993 anoniem begraven

Herman  A.J.M. Moerkerk  (1879-1949), kunstschilder en tekenaar. Verliet in 1928 zijn geboortestad ’s-Hertogenbosch en vestigde zich in Haarlem als vaste illustrator van de Katholieke Illustratie bij uitgeverij Spaarnestad. Het graf wordt dit jaar geruimd. De steen is al overgebracht naar de monumententuin met toestemming van de nabestaanden.

Zelfportrettekening Herman Moerkerk

Zelfportrettekening Herman Moerkerk

Affiche van Herman Moerkerk, vervaardigd bij gelegenheid van 700 jaar stad Haarlem 1946

Affiche van Herman Moerkerk, vervaardigd bij gelegenheid van 700 jaar stad Haarlem 1946

Antoon H.J. Molkenboer (1872-1960), beeldend kunstenaar. Maakte dankzij kerkelijke opdrachtgevers vooral glas-in-loodramen en mozaïeken met religieuze voorstellingen. Korte tijd woonachtig in Heemstede maakte hij in 1945 het tijdelijke bevrijdingsmonument aan het Richard Holpein. Op zijn graf bevindt zich een door hem vervaardigd mozaïek in de vorm van een kruis met afbeelding van Christusfiguur en aan de voet het woord ‘PAX’.

Graf A.H.J.Molkenboer, algemene begraafplaats Heemstede

Lennart H.Nijgh (1945-2002), tekstdichter en columnist. Geboren op 19 januari 1945 inde Mariastichting groeide hij op in Heemstede, eerst in Narcissenlaan, vanaf 1954 inde César Francklaan, ten slotte in de Van Merlenlaan. Daarna woonachtig in de Spaarnestad. Op 5 december 2002 ter aarde besteld in het familiegraf van zijn ouders, allebei in het jaar 2000 overleden. Aan het hoofd van de liggende grafsteen is een gebeeldhouwd opengeslagen boek aangebracht met het opschrift in gouden letters: “Ik zal je weerzien en we blijven bij elkaar.”  

Theo(door) van Reijn  (1884-1954),  beeldhouwer. Geboren in Breda. Werkte in zandsteen, beton, kalksteen, hout en brons. Maakte talrijke sculpturen van beroemde en minder bekende personen. Werkte in 1933 te Heemstede aan decoratie van de Glipperbrug. Op zijn graf een sculptuur door Van Reijn gebeeldhouwd van een rustende persoon.

Graf Theodoor van Reijn (begraven 9-8-1954) en  zijn echtgenote

Graf Theo van Reijn, begraven 9 augustus 1954

Willem G.F.L.Robert (Rubbert)  (1847-1914), violist, dirigent, componist. Geboren in ’s-Hertogenbosch verhuisde hij naar Haarlem waar hij o.a. dirigent was van de Koninklijke Haarlemsche Liedertafel Zang en Vriendschap. Op zijn graf in Heemstede is in 1918 een monumentje van een figuur met harp geplaatst van de beeldhouwer professor Jan Bronner. Dit kunstwerk is na restauratie is in 1989 overgebracht naar en een plaats gegeven in het Concertgebouw van Haarlem.

Els (Elisabeth) G.M.M.van Rooden (1941-1981), actrice. Els van Rooden werd een bekende actrice die van 1965 tot 1980 bij toneelgroep Centrum speelde. Zij schitterde in o.a. ‘De Eerbiedige Lichtekooi’, ‘Een dag uit de dood van Verdomde Lowietje’ en ‘Mata Hari’. Zij is geboren, getogen en begraven in Heemstede en overleed veel te jong in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis. Was getrouwd met regisseur Paul Pouwels. Naar de toneelspeelster is in 1981 een laan vernoemd in de wijk Merlenhoven Het graf is een gepolijste en granieten zerk met op het hoofdeinde een gestileerd kruis. Daaronder de naam en geboorte- en overlijdensdatum. Op verzoek van de naaste familie is de overledene intussen gecremeerd en de as in Frankrijk bijgezet De grafsteen is overgebracht naar de speciale grafstenentuin vanwege haar betekenis voor het toneel in Nederland.

J.B.Schuil (1875-1960), toneelcriticus en kinderboekenschrijver. Toneelcriticus bij het Haarlems Dagblad en auteur van destijds veelgelezen jeugdboeken met titels als ‘De Katjangs’, ‘de AFC’ers’, en de ‘Artapappa’s’. De in Franeker geboren en in Zandvoort overleden Jouke Broer Schuil is begraven in een eigen graf, een gemetseld monument waarvan het onderhoudsrecht intussen is verlopen. Nagegaan wordt om de grafsteen over te brengen naar de monumententuin.

Jongensboekenschrijver J.B.Schuil in Haarlem wandelende met zijn hond

Joos (Josephus) M.B.G. van Vlijmen (1920-1990), beeldhouwer en edelsmid. Geboren in Overveen woonde en werkte hij in Heemstede in de Jan Steenlaan en Bronsteeweg. Van Vlijmen maakte o.a. een koperen altaartafel voor de Onze Lieve Vrouw Hemelvaartkerk aan het Valkenburgerplein. In 1985 vervaardigde de medailleur een fraaie gedenkpenning bij gelegenheid van het 400ste geboortejaar van staatsman Adriaen Pauw. Zijn zoon Bas van Vlijmen (Heemstede, 1963) volgde in het voetspoor van zijn vader en werkt in zijn kunstuitingen met moderne informaticatechnieken. Op een verzameling van elders bijeengebrachte losse stenen is op het graf een metalen dekplaat aangebracht met daarin strak gestileerde gegraveerde letters en cijfers alsmede het meesterteken van de edelsmid.

Graf van edelsmid Joo van Vlijmen

Louis J(ohannes) Vreugde (1868-1936), beeldhouwer. Geboren in ’s-Hertogenbosch als zoon van een ambachtelijk meubelmaker. In 1890 naar Haarlem verhuisd, waar hij aanvankelijk samenwerkte met H.A.van den Eijnde. Per 1 oktober 1907 kocht hij te Heemstede het perceel Spruitenboschstraat 14. Werkte aan de decoratie van talrijke huizen en openbare gebouwen, zoals het Tropenmuseum. In Heemstede bij de voorgevel van het nieuwe raadhuis van 1906 en van een schouw in villa de Hartekamp.

Verzoek op 18 maart 1907 van beeldhouwer Louis J.Vreugde aan het college van Burgemeester en Wethouders om in de Spruitenbosstraat  op de benedenverdieping van een woonhuis zijn atelier te vestigen.

Verzoek op 18 maart 1907 van beeldhouwer Louis J.Vreugde aan het college van Burgemeester en Wethouders om in de Spruitenbosstraat op de benedenverdieping van een woonhuis zijn atelier te vestigen.

Paarden-monument vervaardigd door Louis Vreugde en geplaatst op het Houtplein in Haarlem

Paarden-monument vervaardigd door Louis Vreugde en geplaatst op het Houtplein in Haarlem

Op zijn graf is het enkele jaren voor zijn overlijden in 1934 door hem gemaakte zelfportret geplaatst, de zogeheten ‘Johannes 1-kop’. Tot besluit: op 20 september 1963 overleed in Heemstede de tekenaar en boekillustrator.

Graf van beeldhouwer Louis J.Vreugde

Jan Wiegman (1884-1963), naar wie in 1984 een straatnaam is vernoemd. Hij werd begraven op het RK-gedeelte FF-002 aan de Glipper Dreef. [Dat graf is intussen geruimd en in 2004 opnieuw uitgegeven].

Voormalig graf van tekenaar/illustrator Jan Wiegman

Afgelopen jaar is het graf geruimd van de componist en pianist Henk (Hendrik M) Bijvanck  (1909-1969).

Hans Krol

 NOTEN

(1) Met dank voor informatie over sommige graven aan de heer Jan van de Reep, servicemedewerker.

(2) Dit is een voorstelling die van dichtbij gezien iets heel anders voorstelt dan dezelfde afbeelding bezien van een afstand.

(3) Jacob van Lennep. Het leven van mr.Cornelis en mr.David Jacob van Lennep. 1861-1862.

Post Scriptum. De foto van het interieur van de grafkelder Van Vollenhoven, zoals afgebeeld in HeerlijkHeden nummer 139, pagina 32, blijkt in 1987 te zijn vervaardigd door heer Vincent Martin.

================================================================

Overzicht van begraven personen, datum van begrafenis en locatie

Jurriaan H. Andriessen                               24-6-1991            FF-007H

Herman L.M.Divendal                                 9-6-1992             DD-089A

Emile M.J.H.Erens                                     21-4-1951               III-005H

Louis Hartz                                                22-10-1935               E-006E

Herman(us) D.Heuff                                    6-7-1945             N-175H

Jan van Krimpen                                       23-10-1958              N-004E

David Jacob van Lennep                          15-2-1813                 C-E

Miep (Maria H.) van Luin-Riemersma    17-4-1997           RA-048H

Jaap (Jacob) Meijer                             13-7-1993                       RR-293H

Herman A.J.M. Moerkerk                 27-8-1949                      III-066H  [naar grafstenentuin]

Antoon H.J.Molkenboer                             1-3-1960                B-21E

Lennaert H.Nijgh                                        5-12-2002              B-017E

Theo(dorus) van Reijn                                9-8-1954                  M-025

Willem G.F.L.Robert                                  4-3-1914                  I-192E

Els (Elizabeth) G.M.M.van Rooden         30-6-1981             grafstenentuin

J.B.Schuil                                                  27-10-1960                 K-010E

Joos (Josephus) M.B.G.van Vlijmen           2-7-1990             L-007H

Louis J.Vreugde                                           6-11-1936                  0-048E