Tags

, ,

Historische actualiteiten/RCH-voetbalclub (Haarlem, sinds 1965 Heemstede, maar al sinds 1932 met het Heemsteedse Sportpark als thuisbasis)

In opdracht van de gemeente Bennebroek verscheen september 2003 een concept Cultuurhistorische notitie.  Deze dient als  basis voor een gemeentelijke monumentenlijst. Aan deze kwalitatief goede nota, vervaardigd door drs M.A.C.Polman Advies, wordt in deze aflevering een afzonderlijke bespreking gewijd.

In 2002 is door de VOHB aan bureau Architext in Haarlem opdracht gegeven, in aansluiting op een uitgebreide inventarisatie die de toenmalige commissie Karakterbehoud aan voorwerk had verricht, een monumentenboek samen te stellen. “Gebouwen van Heemstede” zou als jaarpremie 2003 verschijnen, doch is door omstandigheden vertraagd. Wij gaan er nu voorlopig van uit dat deze uitgave in het voorjaar 2004 alsnog verschijnt. Begin 2002  heeft de gemeente Heemstede het voornoemde bureau Polman in Haarlem opdracht gegeven onderzoek te verrichten voor een gemeentelijke monumentenlijst. Hierbij werd in de voorbereiding de VOHB geraadpleegd. Thans zijn ongeveer 35 panden alsmede het woningbouwcomplex  Haemstedeplein e.o. geselecteerd. Wanneer deze objecten eenmaal op de definitieve lijst staan genieten zij een beschermende status, en kan niet zonder meer een sloopvergunning worden afgegeven.

Van de Blekersvaartweg, in 1646 als “Bleijckerslaan” aangelegd nadat 15 jaar eerder de Heerenzandvaart op last van ambachtsheer Adriaan Pauw was gegraven, is het laatste kwart van de vorige eeuw veel verdwenen. Daarbij dient opgemerkt te worden dat het ratjetoe van voormalige blekerijen/wasserijen en huizen met variërende bouwvolumes uit diverse periodes lang niet altijd een onvervangbaar stuk stedenschoon vormde. De bouwkunde van voorbije eeuwen moet echter op juiste cultuurhistorische waarde worden geschat. In de hedendaagse monumentenwaardering is “lelijk” geen argument meer. Het vaartje en enkele historische percelen blijven karakteristiek als een relict van de nijverheid, vroeger aangeduid met  “de Haarlemmer Bleek” die tot ver over de grenzen faam genoot. Voorgenomen demping van de vaart in 1963 leidde tot een storm van protest en dat plan ging daarom niet door. Alle tien 19en 20e eeuwse fabrieksschoorstenen aan de vaart zijn intussen afgebroken, als laatste in 1999 die van de firma Newasco/Van Houten. Deze wasserij, oorspronkelijk opgericht in 1792, zal binnen afzienbare tijd als laatste de vaart verlaten.

In 1975 telde men aan de Blekersvaart zes fabrieksschoorstenen. In 1982 toen Harm Botman deze foto vervaardigde nog vier.

In 1975 telde men aan de Blekersvaart zes fabrieksschoorstenen. In 1982 toen Harm Botman deze foto vervaardigde nog vier.

De Blekersvaartweg is opgenomen in deel 2 van de bedrijfsmonumentengids ‘Op zoek naar ons industrieel verleden’ (1987).

De voormalige bleekvelden (later moestuinen)  worden sinds 1985-1990 grotendeels in beslag genomen door een nieuwbouwwijk waar in totaal 417 huizen zijn gerealiseerd. Enkele straatnamen herinneren aan bekende blekersfamilies:Van der Horst, Van der Weiden en Beelen. Voorts de Wasserij Annalaan.

In het  oncept “Gemeentelijke Monumentenlijst Heemstede” van de gemeente is terecht het monumentale pand “Adriaen Pauw”, Blekersvaartweg 7/8, opgenomen, waarvan de kern dateert uit 1662 en met name de voorgevel na een brand in 1810 werd vernieuwd. Verder de bebouwing op de nummers 19/19a, 23 (het zogeheten “bakkershuisje”en spekhok) en 24. Echter niet het pand Blekersvaartweg 17, sinds omstreeks 1973 woon- en werkhuis van kunstenaar Jan Willem Post en zijn levenspartner. Feitelijk één geheel vormend met perceel Blekersvaartweg 18: atelier van beeldend kunstenaar Willem Snitker en vestiging van galerie “De Bleeker”. Op nummer 17 werd de natte was verwerkt en was het ketelhuis gevestigd, op 18 bevond zich het “droge” deel met o.a. strijkinrichting en mangelzaal. Al voor de Tweede Wereldoorlog is gestopt met de wasserijfunctie en is Beelen enkele panden verderop voortgezet totdat in 1980 verhuizing plaatsvond naar de nieuwe vestiging in Oudorp, gemeente Alkmaar.  De meer dan 3 eeuwen oude panden Blekersvaartweg 17 en 18 behoorden vroeger toe aan Adam van der Horst, welke achternaam al in de 17e eeuw als blekersfamilie voorkwam. Na overname door de firma Beelen heette de wasserij tot de Tweede Wereldoorlog “Knapenburg”. Later is het complex nog gebruikt voor bloembollenopslag en –verwerking. Door de gemeente Heemstede zijn in 1988 de tegenwoordige “kunstenaars”-panden op 17 en 18 overgedragen aan voornoemde personen, met de intentie dat zij deze panden door middel van regulier onderhoud in stand zullen houden. Dit, nadat van voorgenomen plannen voor totale afbraak en nieuwbouw was afgezien. De huidige eigenaren hebben zich in het verleden uitgesproken voor behoud van dit stukje historisch Heemstede. Enkele jaren geleden zijn de gevels van de panden 17 en 18  wit gestuukt met een waterwerende laag, omdat de stenen poreus waren geworden. Bij eventuele sloop zal het beeldbepalende ensemble van de nummers 15 tot 20 verbroken worden van het bijna laatste stukje historie aan de Blekersvaart.

Lieve van Ollefen, een roepende in de woestijn, in een tijd van afbraak van de ene na de andere buitenplaats, verzuchtte al in 1792: ‘Afbraak leidt tot vernielinge van ’s Lands sieraadjen’. Enkele jaren later liet burgemeester Jan Dolleman het bouwvallig geworden “Oude Slot” afbreken, maar tezelfdertijd kreeg het gemeentebestuur een missive van de Landdrost dat voorgenomen afbraak van ‘de Hartekamp’ verhinderd moest worden.

Eén van de oudste panden in Heemstede is de uit 1674 daterende woning op de hoek van de Glipperweg en de Patrijzenlaan. Bij oudere Glippers nog bekend als de bakkerij van Van der Laar. In HeerlijkHeden is hieraan aandacht besteed aan de huizen 70 en 72 (uit 1674 daterend), beide rijksmonument, in nummer 70 van november 1991. Op 9 december 2003 werd als gevolg van een botsing tussen twee personenwagens de auto van mevrouw A. Van de Laar  in de gevel geschoven en werd de voorgevel ernstig ontzet. Gelukkig hebben zich hierbij geen persoonlijke ongevallen voorgedaan. Door een aannemer is het authentieke pand gestut teneinde verdere instorting te voorkomen.

Het historische pand uit de 17e eeuw Glipperweg 72 in Heemstede

Het historische pand uit de 17e eeuw Glipperweg 72 in Heemstede

Voor de oostgrens van Heemstede, nabij de Haarlemmermeer, met o.a. Hageveld en het Oude Slot zijn plannen in ontwikkeling om langs de Spaarneoevers via paden een aangesloten route voor fietsers en wandelaars te creëren. Van dit project gaf de gemeente een fraaie folder uit onder de titel “Recreëren in het Heemstederveld”. De historisch correcte benaming Heemstederveld (aanvankelijk ‘Heemsterveld’) werd al in de late Middeleeuwen genoemd in het Repertorium van Grafelijke Lenen in Kennemerland.

Folder Heemstederveld

Folder Heemstederveld

Heemstede is een kunstzinnige brug rijker. Ten aanzien van (stenen en ijzeren) bruggen heeft de gemeente een naam hoog te houden. In de jaren dertig van de vorige eeuw, toen in Heemstede de meeste forensenwijken  zijn gerealiseerd, werden bekende beeldhouwers ingeschakeld, zoals Mari Andriessen, Theo van Reijn en  H.A.van den Eynde bij de verfraaiing van met name de Marisbrug (1928), Zandvaartbrug, Crayenesterbrug (1931), Glipperbrug (1933) en Bronsteebrug (1936). De vernieuwde Amstelbrug, oorspronkelijk daterend uit 1946 nadat de vorige brug door de Duitse Wehrmacht was opgeblazen, vormt een verbinding tussen de Rivierenwijk en de Leidsevaartweg. Als (transparante) brugleuning is onder de titel “Drinkwater” een uit metalen panelen bestaande balustrade ontworpen door kunstenares Barbara Kletter (nomen est omen). Met begrippen uit de waterproductie en waterconsumptie, gevormd door letters, wordt een letterlijke en figuurlijke verbinding gemaakt tussen de Rivierenwijk en het (150-jarige)  Amsterdamse Waterleidingbedrijf. De Amsterdamse beeldhouwster, die eerder als derde levende kunstenaar sinds de oprichting in Teylers Museum mocht exposeren, noemt haar creatie “een kunstwerk van woorden”.

Voor de gemeentelijke kunstaankopen vervaardigde Heemsteedse schilderes An Luthart een fraai portret van de lokale dichter Johan Brouwer in zijn typische houding voor een boekenkast gezeteld. Anno 2004 is de bijna 90-jarige, tegenwoordig woonachtig in zorgcentrum Het Overbos, nog altijd actief als docent schaken bij CASCA. Aan het bewogen leven van deze woord- en kleinkunstenaar heeft Ko van Leeuwen terecht een hoofdstuk gewijd in het boek “Het water bevroor in de trompetten” (Heemsteedse Kunstkring, 2003). Helaas werd het portret van de nachtburgemeester van Heemstede niet aangekocht door de gemeente. Het boek over 50 jaar Kunst & Cultuur is Heemstede wordt van harte aanbevolen en is nog in de boekhandel verkrijgbaar. [Het portretschilderij hangt tegenwoordig in de leeszaal van de bibliotheek Heemstede].

Portret van Johan Brouwer door An Luthard in bibliotheek Heemstede

Portret van Johan Brouwer door An Luthart in bibliotheek Heemstede

Op zaterdag 17 januari jongstleden vond eenmalig voor het voormalige seminarie Hageveld (met op de voorgevel de spreuk ‘Porta Coeli’: Hemelpoort) een openluchtvoorstelling plaats. Het Delfts Toneelgezelschap voerde, gesponsord door de Hopman-Interheem Groep, de middeleeuwse moraliteit ‘Elckerlyc’ op. Ten dele gemoderniseerd naar onze tijd is de thematiek van het sinnespel, overgeleverd uit een handschrift van omstreeks 1490, universeel: het voorbereid zijn op de onvermijdelijke dood. Indrukwekkend was het spel van de toneelgroep, in het bijzonder van hoofdrolspeelster Iris Jansen. Zoals het interieur talrijke malen als decor diende voor films en videoclips was de locatie ideaal, op de plek bovendien waar in de late middeleeuwen het cisterciënzerklooster de Hemelpoort stond. Zoals bekend worden in het monumentale voorhuis van landgoed Hageveld 52 luxe appartementen gerealiseerd.

Publicaties

– De bezettingsperiode tijdens de Tweede Wereldoorlog blijft velen tot de verbeelding spreken. O.a. in het Brabants Dagblad en de Gelderlander verscheen een artikel over Udenaar Sieger Postuma die vele levens redde, waaronder dat van schrijfster Marga Minco. Hij ontving daarvoor kortgeleden een Israëlitische onderscheiding van de organisatie Yad Vashem Ik citeer: ‘(…) een paar later, op 15 oktober 1943, krijgt hij een seintje om een 23-jarige vrouw te helpen. “Dat was Marga Minco. Zij zat op dat moment ondergedoken bij een pottenbakker in Heemstede en wilde verhuizen naar Amsterdam. Ik heb haar toen aan valse papieren geholpen. Vanaf toen heette ze Fimkje Kooi. Ze blondeerde ook nog haar haren om niet op te vallen” herinnert de verzetsheld zich. “In 1974 kocht mijn toenmalige vrouw het boek Het Bittere Kruid van Marga Minco. Daar viel een foldertje uit met een kopie van het vervalste identiteitsbewijs uit de oorlog. Ik zag dat mijn handtekening eronder stond, het was stom toeval” vertelt de Udenaar’. In 1983, Postuma is dan voorzitter van het verzetsmuseum in Friesland, nodigt hij de schrijfster uit om een boekententoonstelling te openen. “Toen ik haar had uitgelegd dat ik diegene was die haar destijds had geholpen, was dat voor haar een schok van herkenning. Sindsdien hebben we regelmatig contact en ik houd alles van haar bij in een map. Zij heeft de onderscheiding voor mij aangevraagd en ze is ook bij de uitreiking van de onderscheiding aanwezig (…)”.

– Mevrouw Ati von Glahn-Yzer heeft de schrijver R. Oppenheimer van diens levensverhaal  ‘From Belsen to Buckingham Palace’ met zijn broer – beiden zaten van 1936 tot 1940 op de Crayenesterschool – van 26 tot 30 april 2004 uitgenodigd om door middel van enkele lezingen op scholen over hun oorlogservaringen te vertellen.

– Met medewerking van de Archiefdienst voor Kennemerland verschijnt bij uitgeverij Waanders in 18 delen een populair-wetenschappelijke serie over streekgeschiedenis: “Ach lieve tijd. 2000 jaar Kennemerland”. Beter ware geweest in de titel te spreken van Zuid- en eventueel Midden-Kennemerland, want men heeft zich beperkt tot Uitgeest. Daarmede valt Noord-Kennemerland met Alkmaar buiten beschouwing. De losse uitgaven, voor 3,95 euro in de boekwinkel verkrijgbaar, bevatten tevens informatie en illustraties betreffende Heemstede en Bennebroek. Deel 3 ‘Ziel en zaligheid’, handelend over religie en kerken, is geschreven door drs. Lieuwe Zoodsma en bevat informatie over de felle “antipapist” Adriaan Pauw, en zijn bemoeiingen voor een Gereformeerde kerk op de plaats van het vroegere middeleeuwse godshuis. Dit deel bevat ook een afbeelding van predikant Nicolaas Beets in de vroegere pastorie.

– In ‘Adventsbode’, maandblad van de Adventskerk te Aerdenhout, publiceerde de heer dr. Tony Roodvoets uit Haarlem 2 bijdragen over de geschiedenis van de Oude Kerk van Heemstede, in de nummers nov/dec. 2003 en dec.’03/jan. ‘04. In de komende editie van febr/maart verschijnt het slot.

– De grootste boeken-internetsite AMAZON met voornamelijk Engelstalige boeken heeft een zeer interessante mogelijkheid ontwikkeld: zoeken op een woord in de boeken die zij leveren. Typ in hun zoekbox een woord en je krijgt zowel boeken met dat woord in de titel als ook publicaties waar dat woord in de tekst voorkomt. Bennebroek geeft ongeveer 10 en Heemstede 57 referenties. Adriaan Pauw 7 x en instelling De Hartekamp 3 keer dankzij het verblijf van Linnaeus op de buitenplaats van George Clifford. Onder Bennebroek treffen we o.a. de Tulpomania aan, Adriaan Pauw, Louis Andriessen en de in die plaats vroeger woonachtige luchtvaartjournalist Henri Hegener die in contact stond met luchtvaartpionier Orville Wright. Ten slotte de psychiatrische inrichting Vogelenzang/de Geestgronden. Onder Heemstede treffen we aan: ambachtsheren uit het geslacht van Heemstede, zoals Florens die in 1422 in Henegouwen deelnam aan  een riddertoernooi met paarden; buitenplaatsen; de kunstschilder Jan Miense Molenaer en diens echtgenote Judith Leyster, in 1660 begraven te Heemstede; joden in Heemstede ondergedoken tijdens W.O.II ; Heemstede (Hempstead) in New York; Harry Mulisch; de componist Hendrik Andriessen (in 1981 overleden te Heemstede), de bloemencultuur (inclusief de dahlia ‘Glorie van Heemstede’); het Instituut Meer en Bosch etc.

In HeerlijkHeden, nummer 55 (februari 1988) publiceerde ik een artikel over ‘Heemstede door vreemdelingen bezien’. Daar kan er thans weer 1 aan worden toegevoegd en wel de Engelse filosoof John Locke (1632-1704), grondlegger van het empirisme, dat alles enkel via de zintuigen kan worden gekend. In 1682 vluchtte hij naar Nederland om hier enkele jaren in exil te leven en met Willem III naar zijn vaderland terug te keren. Uit een boek van Walter S. Gibson over het geschilderde landschap in Holland blijkt dat John Locke in 1684 een uitstapje maakte naar Heemstede om de ‘Haarlemmerbleek’ met eigen ogen te aanschouwen. Hij heeft dat proces vervolgens beknopt beschreven.

– Op basis van gegevens in het VOC-archief (Nationaal Archief, Den Haag) is van schepen die tot 1794 naar de oost vertrokken een database vervaardigd. Deze is thans op het internet te raadplegen op de site: www.vocsite.nl   In minstens 3 afleveringen van blad (nr.36, p. 7-13; nr. 38, p. 13-17, nr. 109, p. 165-172) is aandacht besteed aan de schepen met namen als Heemstede, Bennebroek, Berkenrode, Huis te Bijweg, Berkenrode e.d. Verscheidene schepen zijn vernoemd naar buitenplaatsen. Op de website zijn gegevens te vinden over onder meer de volgende VOC-schepen: Bennebroek (1708-1711), Berkenrode (1) (1694-1705), Berkenrode (2) (1723-1744), Oud-Berkenrode (1746-1747), ’t Huis te Bijweg (1) (1699-1705), ’t Huis te Bijweg (2) (1760-1780), Boekenrode (1714-1734), Bosbeek (1741-1754), Bronstee (1) (1685-1697), Bronstee (2) (1755-1763), Hartenkamp (1748-1754), Heemstede (1640-1650), Iepenrode (1731-1737), Leiduin (1730-1744), ’t Huis te Manpad (1745-1766), Meermin (1759-1766), Meermond (1730-1736), Meerenberg (1773-1786), Oosterhout (1740-1748), Westermeer (1794), en Woestduin (1767-1779).

– In 2000 verscheen van Ad van Liempt en Ger van Westing het boek ‘Klem in draaideur; over Arthur Docters van Leeuwen en het Ministerie van Justitie 1995-1998’. Een centrale rol speelt daarin Heemstedenaar Harry Borghouts, destijds secretaris-generaal bij het ministerie van Justitie. Op zondag 28 december en de maandag daarop zond tv-zender Nederland 3 een tweedelige politieke dramaserie uit op basis van genoemd boek, waarbij de rol van Borghouts werd gespeeld door acteur Han Römer.

– Van geheel andere aard vermakelijk zijn 2 recent verschenen bundels van de Heemsteedse dichteres Ellen Jellema: “Waar donker licht kan raken” en van Josje Zegwaart-Rooijers: “Uit de tijd gelicht”. Van ons oud VOHB-bestuurslid Marisca van der Eem-Wildschut verschenen bovendien verzen op een poster “Zij is fluweelbloem”, die verknipt ansichtkaarten vormen.


biljartclub.png

Biljartclub Heemstede, 18-9-1957 op bezoek in  IJzeren Man te Vught

 

Middenstandspoëzie

Recent deed ik onderzoek naar middenstandspoëzie: rijm in korte en kernachtige lettergrepen toegepast om reclame te maken voor een instelling of bedrijf.  Soms aangewend als reclameslogans, vergelijkbaar met het logo als herkenningsteken. Soms ook berijmde beroepsaanduidingen, in vroeger tijd geschilderd op uithangborden of op glas gegraveerd. Zowel in verleden als heden komen we voorbeelden tegen in Heemstede. Hieronder volgen enkele, die wellicht door lezers van dit blad aangevuld kunnen worden. Een ‘quade’ herberg “Rustenburg” in de Hout, onder jurisdictie van Heemstede voerde volgens Jeroen Jeroensz. in de 17e eeuw het volgende opschrift:

‘’t Is gewis twee vrouwen billen

Kunnen meer lokken

Als alle kloosters klocken

Laat ze vrij luijen

Datze haer moêr bruijen’.

Een 18e eeuwse textielhandelaar te Heemstede voerde het volgende luifelschrift:

‘Hier verkoopt men laken, serge en grijnen fijn,

Ook garen en zij, daar zij meê genaaid moeten zijn’.

Aan de Herenzandvaart schreef volgens Jacob van Lennep ooit een lid van rederijkerskamer ‘Trouw Moet Blijcken” met krijt op een schutting:

‘Loop je rechts, of loop je links, het is zeker,

Je komt altijd te recht bij een bleeker’.

Op de grens van Heemstede en Haarlem – kennelijk aan de Haarlemse zijde! – stond op een luifel geschilderd:

‘Heemstede is wel schoon,

Maar Haarlem spant de kroon’.

Stoomwasch- en strijkinrichting Visser aan de Blekersvaartweg adverteerde in de eerste helft van de vorige eeuw met de tekst

‘Visser wascht frisscher’.

Omsteeeks 1950 stond in de automatiek van Tummers aan de Binnenweg  boven de kroketten, frikadellen en gehaktballen;

‘Vroeg of laat, altijd paraat’.

Omstreeks dezelfde tijd gaf het restaurant van landgoed Groenendaal een prentbriefkaart uit met de tekst:

‘’t Was hier ideaal

In Groenendaal’. 

Een kaaszaak in Heemstede meldt:

‘Kaas van Bep en Peter,

Smaakt altijd beter’.

Nabij het station Heemstede-Aerdenhout staat een snackbar met opschrift:

‘Zomer en winter

Een snack van Sprinter’.

Archief

Tussen 1998 en 2002 publiceerde ons gewaardeerde VOHB-lid, drs. J.van Doorn, na zijn pensionering als longarts een aantal historische artikelen over o.a. Heemsteedse geneesheren en chirurgijns. Verder over bewoners van de Achterweg en Voorweg, herberg “Het Wapen van Heemstede” etcetera, met veel genealogische gegevens, voornamelijk afkomstig uit het Rijksarchief Noord-Holland. Deze zijn thans in 2 mappen uitgeprint en tevens op cd-rom beschikbaar voor belangstellenden in het archief opgenomen.

De collectie is de afgelopen periode uitgebreid met foto’s van bouwprojecten in Heemstede door de heer A. Koopman, oude dia’s van Haarlem en Heemstede afkomstig uit het bezit van wijlen Gerard Rodenburg, fotonegatieven betreffende Heemstede en Bennebroek van fotograaf Lans uit Hillegom. Verder schonk mw. Els Jansen een aantal oude ansichtkaarten, een kaartje van 20 Febr. 1915 voor tol aan de Camplaan (tolgeld 2,5 cent)dat door de betaler “aan den gaarder van den Tol op de Binnenweg in betaling kan worden gegeven”.  Verder een schriftje met gegevens uit 1952 en 1967 van de heer Th. Duindam, in genoemde jaren respectievelijk 25 en 40 jaar in dienst van de gemeente Heemstede als opzichter bij de reinigingsdienst.

Via e-mail kwamen over het jaar 2003 in totaal 79 vragen binnen, waarvan 37 van buiten Heemstede en Bennebroek en 5 uit het buitenland. Materiaal uit het archief is uitgeleend voor tentoonstellingen in o.a. Zaanstad (Dick Laan) en Amsterdam (150 jaar Amsterdamse Waterleidingduinen). De schilderijen die in bezit zijn van de VOHB verhuizen naar het depot van het Historisch Museum Zuid-Kennemerland te Haarlem. Ten slotte wijs ik er op, dat op de Beeldbank Amsterdam op het internet ook enkele foto’s zijn gescand van de bekende fotograaf Jacob Olie uit 1891 met afbeeldingen van Meer en Berg, Bronstee, de Vredesbrug van het Oude Slot en de Meerweg richting Cruquius.

Bennebroek 350 jaar/Zandvoort al 700 jaar

De festiviteiten bij gelegenheid van het 350 jarig bestaan van een zelfstandig Bennebroek zijn een daverend succes geworden. Alle vrijwilligers die hieraan meewerkten ontvingen een uitnodiging voor de nieuwjaarsreceptie in de hal van het gemeentehuis te Bennebroek op 5 januari jongstleden. De burgemeester mevrouw A.E.Koningsveld-den Ouden dankte iedereen voor zijn/haar inzet. De in Heemstede woonachtige uitdeler van straatprijzen Gaston Starreveld vervaardigde een DVD die eind januari via het kantoor van “For Finance”, Bennebroekerlaan 17, gratis verkrijgbaar is. Wie niet beschikt over een DVD speler kan op hetzelfde adres tegen een kleine vergoeding een videoband halen. Een lofwaardig initiatief. Voorts ligt het in de bedoeling naar aanleiding van de historische tentoonstelling “Van Hondenkar tot Supermarkt” een boek uit te geven over winkelen in Bennebroek in de vorige eeuw. De prijs is geraamd op een bedrag tussen 10 en 15 euro. Met 2,5 euro korting kan hiervoor worden ingetekend bij het raadhuis van Bennebroek. Dit jaar bestaat overigens de Christelijke Willinkschool één eeuw, en de Culturele Kring van Bennebroek 50 jaar. In Heemstede herdenkt de Jacobaschool de oprichting 75 jaar geleden met onder andere een reünie, Jacoba wijn, een fototentoonstelling en een jubileumboek.

Dit jaar viert Zandvoort uitbundig het 700-jarig bestaan. Weliswaar landde Witte van Haemstede, volgens geschiedschrijver Melis Stoke vanuit Zierikzee, in 1304 op het strand bij ‘Zandfoerde’ teneinde de Kennemers te helpen om de Vlamingen te verdrijven. Het ambacht bestond toen echter al, zodat de heldhaftige Witte van Haemstede zeker geen stichter is van de gemeente Zandvoort. Dat mag de feestvreugde niet drukken! In Heemstede wordt Witte van Haemstede, een bastaardzoon van graaf Floris V, sinds 1817 herdacht dankzij een door professor D.J.van Lennep van het Huis te Manpad opgericht gedenkmonument op de hoek van de Herenweg en de Manpadslaan.

Hans Krol

Sigarenkistje met portret van Adriaan Pauw (museum Deventer)

Sigarenkistje met portret van Adriaan Pauw (museum Deventer)

 

Foto van bijartclub uit Heemstede in etablissement de IJzeren man te Vught , 1957 (Brabants Historisch Informatie Centrum)

Foto van biljartclub uit Heemstede in etablissement de IJzeren Man te Vught , 1957 (Brabants Historisch Informatie Centrum)

Ansichtkaart van het Bavogesticht omstreeks 1930

Ansichtkaart van het Bavogesticht omstreeks 1930

=================================================

RCH OFWEL RACING CLUB HAARLEM, op 25 februari 1911 opgericht en sinds 1932 spelend in Heemstede en sinds 1965 voluit geheten RACING CLUB HEEMSTEDE

rch

Simon Hazevoet, die als oprichter van RCH wordt beschouwd en eerste voorzitter was

De voorgeschiedenis van RCH gaat terug tot 1906/1907. Enkele scholieren zochten in 1906 aansluiting bij Concordia, maar de behoefte aan een eigen voetbalvereniging leidde een jaar later tot de oprichting van FC Achilles, die in 1910 ter ziele ging. De volgende vluchthaven werd voetbalclub Klein Haarlem, maar op 25 februari 1911 is FC Achilles heropgericht, feitelijk begin van RCH. Simon Hazevoet was de oprichter en eerste voorzitter en hij bleef het boegbeeld tot 1919 toen hij naar Nederlands-Indië  vertrok. Nieuwe voorzitter werd toen Henk Scheen, die al vanaf het begin bij de club betrokken was en van 1921 tot 1938 voorzitter is geweest.

Door in de laatste wedstrijden van het voetbalseizoen werd RCH landskampioen. Foto van de kampioenen Staand v.l.n.r.: F.Nieuwenhuis, D.Radsma, N.Koning, J.Geutskens. W.Hazevoet, Peer Krom, F.Nachtegelier en J.W.Julian. Zittend: J.Kuyt, N.van Sam, R.Roelfsema en N.Boekelaar (Het Leven, 1923)

Door in de laatste wedstrijd van het voetbalseizoen 1922-1923 van Willem II te winnen werd RCH landskampioen. Foto van de kampioenen Staand v.l.n.r.: Frans Nieuwenhuis, D.Radsma, Nekkie Koning, J.Geutskens. W.Hazevoet, Peer Krom, Paul Nachtegeller en met hoed trainer  J.W.Julian. Zittend: Jaap Kuyt, Nico van Dam, R.Roelfsema en Klaas Boekelaar (Heven, 1923)

RCH elftal dat in 1923 kampioen van Nederland werd.

RCH elftal dat in 1923 kampioen van Nederland werd, met J.Kuyt, D.Ratsma, W,Hazevoet, trainer Julian, J.Geutskens, F.Nieuwenhuis, Peer Krom, N.Koning, N.van Dam, E.Roelfsema, P.Nachtegeller en N.Boekelaar.

De inmiddels gepensioneerde Peer Krom, eertijds 'een vermaard voetballer', in 1963 met een sportencyclopedie.

De inmiddels gepensioneerde Peer Krom, eertijds ‘een vermaard voetballer’, in 1963 met een sportencyclopedie.

 

Entree Heemsteedse Sportparken, 1932

Entree Heemsteedse Sportparken aan de Sportparklaan, 1932

Nieuwe kantine/restaurant van de Heemsteedse Sportparken, 1932

Nieuwe kantine/restaurant van de Heemsteedse Sportparken, 1932, vermoedelijk ontworpen door Cornelis van Gelder

OP 21 augustus 1932 vond de opening plaats van de Heemsteedse Sportparken an de Spoartparklaan. De feestelijke gebeurrenis werd ingeleid door een voetbalwedstrijf tussen RCH en Ajax. Burgemeester jhr. J.P.W.van Doorn verrichtte de aftrap met een ferme trap. 16.000 toeschouwers zagen RCH overtuigend winnen met een uitslag van 9-3.

OP 21 augustus 1932 vond de opening plaats van de Heemsteedse Sportparken aan de Sportparklaan. De feestelijke gebeurtenis werd ingeleid door een voetbalwedstrijd tussen RCH en Ajax. Burgemeester jhr. J.P.W.van Doorn verrichtte de aftrap met een ferme trap. 16.000 toeschouwers zagen RCH overtuigend winnen met een uitslag van 9-3.

Bij de opening van de Heemsteedse Sportparken met voetbalwedstrijd tussen RCH en Ajax, 21-8-1932

Bij de opening van de Heemsteedse Sportparken met voetbalwedstrijd tussen RCH en Ajax, 21-8-1932

Spelmoment RCH-Ajax in 1932 waarbij de doelman van Ajax 9 keer werd gepasseerd.

Spelmoment RCH-Ajax in 1932 waarbij de doelman van Ajax 9 keer werd gepasseerd.

'Een belangrijke vooruitgang op sportgebied in Heemstede was de aanleg van het sportpark. Het was een voor die tijd zeer modern geoutilleerd voetbalterrein en enkele hockeyvelden. Het hoofdterrein werd vanaf het begin bespeeld door de Racing Club Haarlem, die later dat

‘Een belangrijke vooruitgang op sportgebied in Heemstede was de aanleg van het sportpark. Het was een voor die tijd zeer modern geoutilleerd voetbalterrein en enkele hockeyvelden. Het hoofdterrein werd vanaf het begin bespeeld door de Racing Club Haarlem, die later dat “Haarlem” terecht in “Heemstede” veranderde. Want ten slotte was R.C.H., zij het in Haarlem ontstaan, na zijn verhuizing een Heemsteedse club geworden. Op de foto poseert burgemeester Jonkheer Van Doorn te midden van het bestuur van het sportparkbestuur, het bestuur van R.C.H. en een aantal genodigden op de openingsdag van het sportpark. Van de eerste rij konden de namen van de eerste twee heren niet worden achterhaald. Verder J.Kammeijer (journalist), burgemeester Van Doorn, RCH-voorzitter H.Scheen, J.Schelling (directeur openbare werken), D.Hazevoet (erevoorzitter RCH). Staand A.van Lennep, J.Neeskens. L.Staal (journalist), hoofdinspecteur van politie C.Kemper, A.de Haan (bestuurslid KNVB), onbekend, gemeenteraadslid W.de Tello, A.J.Verspoor, A.van der Aar (bestuurslid H.V.B.), terreinknecht P.van der Horst, C.A.Schipper (ambtenaar sportzaken), A.Overmeer (journalist), onbekend, D.Beets (sportbestuurder en promotor), onbekend, A.van Wingerde (ambtenaar), RCH-bestuurder Jac. de Geus, de ambtenaren van openbare werken C.van Gelder en A.Mooldijk, J.Luiten en wethouder jonkheer A.van de Poll. De namen zonder functie vermeld waren bestuursleden van de Stichting Sportparken, ook W.A.de Tello’ (Arie Kramer).

De twee voetbaleltallen die de openingswedstrijd speelden in 1932: RCH en Ajax. Op deze foto, bovenste rij in het midden Willem Andriessen (RCH), links naast hem Kos (keeper RCH), uiterst rechts Van Dijk (Ajax), links van hem Strijbos (Ajax), Prevoost (RCH) en Peer Krom (RCH). Middelste rij: met scheiding midden in het haar Kick Smit (RCH), links van hem Wim Paapen (RCH), verder Schubert (Ajax) en P.Verkerk en Geurts Keus (beiden RCH). Op de voorgrond liggend: R.van Kol en Van Diepenbeek(Ajax). Uiterst links de onfortuinlijke doelman van Ajax die die die dag liefst 9 ballen achter hem in het net zag verdwijnen.

De twee voetbaleltallen die de openingswedstrijd speelden in 1932: RCH en Ajax. Op deze foto, bovenste rij in het midden Willem Andriessen (RCH), links naast hem Kos (keeper RCH), uiterst rechts Van Dijk (Ajax), links van hem Strijbos (Ajax), Prevoost (RCH) en Peer Krom (RCH). Middelste rij: met scheiding midden in het haar Kick Smit (RCH), links van hem Wim Paapen (RCH), verder Schubert (Ajax) en P.Verkerk en Geurts Keus (beiden RCH). Op de voorgrond liggend: R.van Kol en Van Diepenbeek(Ajax). Uiterst links de onfortuinlijke doelman van Ajax die die die dag liefst 9 ballen achter hem in het net zag verdwijnen.

Spelers van RCH in het seizoen 1932-1933 met Peer Krom, Kos, Prevost sr., Geutskens, Bus, Prevost jr., Verkerk, Bloemink, Smit en Maerin.

Spelers van RCH in het seizoen 1932-1933 met Peer Krom, Kos, Prevost sr., Geutskens, Ruis, Prevost jr., Verkerk, Bloemink, Smit en Martin.

De eerste ontmoering tussen HBC (Heemstede Berkenrode Combinatie) en TCH op het oude HBC-terrein aan de Herenweg te Heemstede, gegenover de S.Bavokerk. Staande van links naar Rechts: scheidsrechter N.Twisterling, reservekeeper Freek Hildebrand, Dirk de Wette, Loek Biesbrouck, Klaas Baerels, Joop Kors, Dees v.d.Vliet, Cees Hoogendoorn. Gebuklt: Wim Hanse, Jac.Groeneveldt, Piet van der Horst, Tinus van Rooden, Jan v.d.Veldt. Zittend: Jan Brandse, Piet Bax, Puck Luiten, Puck de Vos, Jan Peperkoorn, Ton Onland, Kick Smit. Jan v.d.Linden, Henk Vink, Gerard Drauer, Arie Martin, Kees Vinke.

De eerste ontmoeting in 1940 tussen HBC (Heemstede Berkenrode Combinatie) en RCH op het oude HBC-terrein aan de Herenweg te Heemstede, gegenover de S.Bavokerk. Staande van links naar Rechts: scheidsrechter N.Twisterling, reservekeeper Freek Hildebrand, Dirk de Wette, Loek Biesbrouck, Klaas Baerels, Joop Kors, Dees v.d.Vliet, Cees Hoogendoorn. Gebuklt: Wim Hanse, Jac.Groeneveldt, Piet van der Horst, Tinus van Rooden, Jan v.d.Veldt. Zittend: Jan Brandse, Piet Bax, Puck Luiten, Puck de Vos, Jan Peperkoorn, Ton Onland, Kick Smit. Jan v.d.Linden, Henk Vink, Gerard Drauer, Arie Martin, Kees Vinke.

RCH-voetbalelftal 1948

RCH-voetbalelftal 1948

RCH competitieseizoen 1951-1952

RCH competitieseizoen 1951-1952  Staande van links naar rechts: DE Vos, Heyerman, Willemink, Lasschuit, Van Rhenen en Wille. Zittend v.l.n.r.: De Boer, De Wette, Koster, Biesbrouck en Oosterbaan.

Biesbroeck

Albumplaatje margarine van Loek Biesbrouck

Namen van spelers RCH, seizoen 1952-1953

Namen van spelers RCH, seizoen 1952-1953.

Op 18 juli 1953 speelden RCH en Eindhoven een zinderende finale in de Rotterdamse Kuip en werd RCH landskampioen in de eerste klase van de KNVB. In Heemstedevondt een enorme huldiging plaats. Een jaar later zou Louk Biesbrouck, sterspeler van RCH, het bondselftal aanvoeren tijdens een toiurnee in de West (Paemaribo en Willemstad). In datzelfde jaar, 1954, degradeerde RCH, maar bleef nog tot 1971 betaald voetbal spelen.

Op 18 juli 1953 speelden RCH en Eindhoven een zinderende finale in de Rotterdamse Kuip en werd RCH dankzij een 2-1 overwinning landskampioen in de eerste klase van de KNVB. In Heemstedevondt een enorme huldiging plaats. Een jaar later zou Louk Biesbrouck, sterspeler van RCH, het bondselftal aanvoeren tijdens een tournee in de West (Paramaribo en Willemstad). In datzelfde jaar, 1954, degradeerde RCH, maar bleef nog tot 1971 betaald voetbal spelen.

De kampioensploeg van RCH in het seizoen 1952-1953.

De kampioensploeg van RCH in het seizoen 1952-1953. Met o.a. Drees v.d.Brink, Gé Lasschuit, Loek Biesbrouck, Puck de Vos, Jan Koster en  Joop Wille, Gé Oosterbaan en Dick van Rheenen. Het jaar daarop, 1954, volgde overigens degradatie. Staande helemaal links keeper Joop Wille. Knielend: Jan Koster, Dirk de Wette, Ton Gallis, Jan Honout, Hennie Couwenhoven.

Nog een foto van de RCH-voetbalploeg Heemstede ut 1953

Nog een foto van de RCH-voetbalploeg Heemstede uit 1953

T.C. 1e Divisie B, seizoen 1958/1959. Staande van links naar rechts: Chr. Schoonenberg, G.Krist. E.Romviel, A.v.d.Brink, R.Hoopgendoorn, B.v.d.Voort. Knielemd van links naar rechts: C.Hendriks, P.v.d.Lippe, M.Kruyver, P.Btouwer, P.Henke {Oefenmeester was P.L.Talbot; voorzitter J.J.van Kampen; secretaris A.c.F.v.d.Berg; penningmeester: W.Kok.

T.C. 1e Divisie B, seizoen 1958/1959. Staande van links naar rechts: Chr. Schoonenberg, G.Krist. E.Romviel, A.v.d.Brink, R.Hoogendoorn, Bap v.d.Voort. Knielend van links naar rechts: C.Hendriks, P.v.d.Lippe, M.Kruyver, P.Brouwer, P.Henke [Oefenmeester was P.L.Talbot; voorzitter J.J.van Kampen; secretaris A.c.F.v.d.Berg; penningmeester: W.Kok. Bij de spelers ontbreken overigens op bovenstaande foto:  Bram Peper, Loek Biesbrouck en Laszlo Nanai (een in 1956 uit Hongarije gevluchte Hongaar).

Loek Biesbrouck wordt door zijn ploeggenoten op de schouders genomen bij gelegenheid van zijn 500ste wedstrijd in het eerste elftal van RCH, Heemstede, 13 november 1960.

Loek Biesbrouck wordt door zijn ploeggenoten op de schouders genomen bij gelegenheid van zijn 500ste wedstrijd in het eerste elftal van RCH, Heemstede, 13 november 1960 (ANP).

RCH-voetbalteam seizoen 1960-1961 met o.a. Bap v.d. Voort en Bram Peper

RCH-voetbalteam seizoen 1960-1961 met o.a. sterspelers Bap v.d. Voort. Loek Biesbrouck en Bram Peper

Voetbalclub R.C.H., Racing Club Haarlem en sinds vestiging op de Heemsteedse Sportparken afkorting van Racing Club Heemstede is 2 x landskampioen geweest, de laatste maal in het seizoen 1952/1953. Op bijgaande poster in tweeën gesplitst id het RCH-team van het voetbalseizoen 1970-1971 afgebeeld. Staand v.l.n.r.: trainer Ben Tap, Sien Bes, Frans Caspers, Arie van Eijden, Henk van Ramselaar. Gehurkt v.l.n.r.: Cock van leeuwen, Cees Smit en Piet van den Berg.

Voetbalclub R.C.H., opgericht in 1911, afkorting van Racing Club Haarlem en formeel sinds 1965 Heemstede (ofschoon al sinds 1932 spelende op de Heemsteedse Sportparken) is 2 x landskampioen geweest. De eerste keer in 1923 en de laatste maal in het seizoen 1952/1953. Op bijgaande poster in tweeën gesplitst is het RCH-team van het voetbalseizoen 1970-1971 afgebeeld. Staand v.l.n.r.: trainer Ben Tap, Siem Bes, Frans Caspers, Arie van Eijden (de latere algemeen directeur van Ajax), Henk van Ramselaar. Gehurkt v.l.n.r.: Cock van Leeuwen, Cees Smit en Piet van den Berg.

Vervolg: RCH-voetbalploeg seizoen 1970-1971. Staand v.l.n.r.: Ton Verschoor, Ronald Wijers, Piet Ranzijn, Chiel Ooms en masseur J.A.Kruijer. Gehurkt v.l.n.r.: Ton Smit, Henk Ketting en Jan Stoute.

Vervolg: RCH-voetbalploeg seizoen 1970-1971. Staand v.l.n.r.: Ton Verschoor, Ronald Wijers, Piet Ranzijn, Chiel Ooms en masseur J.A.Kruijer. Gehurkt v.l.n.r.: Ton Smit, Henk Ketting en Jan Stoute.

 

De monumentale sportkantine van RCH, vermoedelijk ontworpen door Cornelis van Gelder

De monumentale sportkantine van RCH, vermoedelijk ontworpen door Cornelis van Gelder

Sportterrein RCH met nieuwe tribune op het Sportpark in Heemstede

Sportterrein RCH met nieuwe tribune op het Sportpark in Heemstede

Rot de internationals die o.a. bij RCH gespeeld hebben behoren o.a. Peer Krom en Louck Briesbrouck. Begonnen bij RCH is Johan Nesken, op deze RCH-foto staande tweede van links. In 1951 in Heemstede geboren. Hij debuteerde in 1968 bij RCH in het eerste elftal en is na twee deizoenen door AFC Ajax ontdekt. Met het Nederlands elftal behaalde hij zilver op het wereldkampioenschap van 1974.

Rot de internationals die o.a. bij RCH gespeeld hebben behoren o.a. Peer Krom, Kick Smit en Loek Briesbrouck. Begonnen bij RCH is Johan Neeskens, op deze RCH-foto staande tweede van links. In 1951 in Heemstede geboren. Hij debuteerde in 1968 bij RCH in het eerste elftal en is na twee deizoenen door AFC Ajax ontdekt. Met het Nederlands elftal behaalde hij zilver op het wereldkampioenschap van 1974 en met Ajax won hij mede 3 x de EUROPA Cup 1. In 1957 debuteerde Bram Peper op 17-jarige leeftijd in het eerste elftal van RCH. Hij had een goed schot in de benen, maar bereikte niet helemaal de top en werd later o.a. burgemeester van Rotterdam en minister.

neeskens

Standbeeld ter ere van Johan Neeskens in Zeist

 

Vooromslag van in 1986 verschenen jubileumboek 75 jaar ECH

Vooromslag van in 1986 verschenen jubileumboek 75 jaar ECH

Gerardus Johannes Krom, bekend als Peer Krom (1898-1965) was de eerste international van RCH. Hier op een vortbalplaatje van Leeuwenzegel margarine uit 1954.

Gerardus Johannes Krom, bekend als Peer Krom (1898-1965) was de eerste international van RCH. Hier op een vortbalplaatje van Leeuwenzegel margarine uit 1954.

Echte RCH'er was Louk Biesbroeck (1921-2005), die tussen 1950 en 1954 19 x in het Nederlands elftal speelde. Kwartetplaatje door Dik Bruynestein uit 1958.

Echte RCH’er was Loek Biesbrouck (1921-2005), die tussen 1950 en 1954 19 maal in het Nederlands elftal speelde. Kwartetplaatje door Dik Bruynestein uit 1958.

RCH landskampioen amateurs 1988-1989.Bovenste rij v.l.n.r.: Bas Koster, Krijn van Grootveld, Steven Stippel, Roger Mussche,John Hesp, Eric JanDriessen, Richard Hoogerorst, Cees Schoo. Middelste rij v.l.n.r.: Ed Boeree, Edwin Otte, Wilco Otte, Hugo Luxemburg, Leon Hoep, Robert van Dam, Dennis Ladru, Stephan Spruit, Nick Smit. Onderste rij v.l.n.r.: Ruben Sion, Carlo de Keijzer, René Mooren, Nick Stienstra (trainer die 7 juli 1989 omkwam bij de vliegramp met een DC-8 in Paramaribo), Bernie Duwel, Steef van Loon, Ton van der Aar.

RCH landskampioen amateurs 1988-1989.Bovenste rij v.l.n.r.: Bas Koster, Krijn van Grootveld, Steven Stippel, Roger Mussche,John Hesp, Eric Jan Driessen, Richard Hoogerorst, Cees Schoo. Middelste rij v.l.n.r.: Ed Boeree, Edwin Otte, Wilco Otte, Hugo Luxemburg, Leon Hoep, Robert van Dam, Dennis Ladru, Stephan Spruit, Nick Smit. Onderste rij v.l.n.r.: Ruben Sion, Carlo de Keijzer, René Mooren, Nick Stienstra (trainer die 7 juli 1989 omkwam bij de vliegramp met een DC-8 in Paramaribo), Bernie Duwel, Steef van Loon, Ton van der Aar.

Eerste elftal van RCH seizoen 1990/1991

Eerste elftal van RCH seizoen 1990/1991

Trainer Rob Beunder gaat op de schouders na het behalen van het landskampioenschap in de hoofdklaase door RCH van de spelers v.l.n.r.: Robert Ebbeling, Robert van Dam en Ton van der Aar (foto Wim Hendriks; Haarlems Dagblad, 11 mei 1992).

Trainer Rob Beunder gaat op de schouders na het behalen van het landskampioenschap in de hoofdklasse door RCH van de spelers v.l.n.r.: Robert Ebbeling, Robert van Dam en Ton van der Aar (foto Wim Hendriks; Haarlems Dagblad, 11 mei 1992).

Voorzitter Rinus Dinkelman en vooraan oud-voetballer Loek Biesbrouck bij de opening van het RCH-museum in Heemstede op 14 maart 2001.

Voorzitter Rinus Dinkelman en vooraan oud-voetballer Loek Biesbrouck bij de opening van het RCH-museum in Heemstede op 14 maart 2001.

Bram Peper, geflankeerd door Louk Biesbrouck sr (rechts) en diens zoon Louk Biesbrouck jr. die ook in het eerste elftal van RCH heeft gespeeld. (foto Menno Sabel)

Bram Peper die tussen 1957 en 1963 speelde bij RCH in de eerste, later tweede divisie, geflankeerd door Loek Biesbrouck sr (rechts) en diens zoon Loek Biesbrouck jr. (links) die ook in het eerste elftal van RCH heeft gespeeld. (foto Menno Sabel)

smit

Voetbal-international Kick Smit die 29 keer voor Oranje speelde en daarbij 26  doelpunten maakte speelde zowel bij RCH, HFC Haarlem als bij HBC. Bovenstaand een lofzang op hem, uit: gedenkbundel H.B.C. 1902  –  2002

 

=====================================================

Theelepeltjes Heemstede. V.l.n.r.: gereformeerde kerk Heemstede, Meer en Bosch, raadhuis Heemstede (2 x)

Theelepeltjes Heemstede. V.l.n.r.: gereformeerde kerk Heemstede, Meer en Bosch, raadhuis Heemstede (2 x)