VAN MIERLO IN STRAATNAMEN; drie aanvullingen

In 2001 wijdde Henk van Mierlo in “d’n Myerlese Koerier een artikel aan straten genoemd naar de naam (van) Mierlo. Daarin beschrijft hij 6 straatnamen vernoemd naar de Brabantse gemeente Mierlo en vier personen met de naam Van Mierlo: een bisschop, een burgemeester, een geneesheer/bestuurder en een directeur van een gemeentelijk nutsbedrijf. Deze wegen zijn gelegen in:

Arnhem, Mierlostraat

Breda, dr, van Mierlostraat

Geldrop, Mierloseweg

Gilze en Rijen, Burgemeester van Mierlostraat

Mr. E.L.H.M.van Mierlo, van 1946 tot 1965 burgemeester van Gilze en Rijen

Mr. E.L.H.M.van Mierlo, van 1946 tot 1965 burgemeester van Gilze en Rijen

Helmond. Mierloseweg

Lierop, Mierloseweg

Mierlo, Bisschop van Mierlostraat

Nuenen, Mierlosdijk

Tilburg, Van Mierlostraat

Wijk bij Duurstede, Mierlo

Ik kan daar nog 3 personen met de naam Van Mierlo aan toe voegen, waarvan 2 in België.

Mierlo was/is overigens ook een de naam van een gehucht of buurtschap onder Uden, tevens aangeduid als Meerlo. In die gemeente bevindt zich een Meerloseweg (1).

Van de persoonsnamen Van Mierlo geniet de politicus Hans van Mierlo algemene bekendheid, maar naar hem is (nog) geen straatnaam vermeld. Vanuit een historisch gezichtspunt is bisschop Godfried van Mierlo het meest belangrijk (2). Een op 2 februari 1518 geboren Mierlonaar. Hij werd de tweede bisschop van Haarlem in de roerige tijden van de Spaanse oorlogshandelingen. Tijdens het Beleg van Haarlem was hij genoodzaakt de stad te verlaten. Hij keerde terug nadat de stad in juli 1573 door de Spanjaarden was ingenomen en genoot steun van de (katholieke) hertog van Alva. Het bisdom Haarlem omvatte Amstelland en Kennemerland alsook de jurisdictie van West-Friesland. Godefridus van Mierlo gaf zich veel moeite de financiën op orde te krijgen. Vijf jaar na zijn terugkomst moest hij tijdens de Haarlemse Noon – toen soldaten na een (provocatief opgevatte) Rooms-katholieke processie en eredienst op Sacramentsdag de Sint Bavokathedraal en kloosters bestormden – nogmaals de Spaarnestad ontvluchten.Van Mierlo deed dat als veedrijver vermomd en zocht domicilie in de abdij van Terkamere nabij Brussel. Na een periode van ballingschap vooral in Munster is hij op het eind van zijn leven nog bisschop van Deventer geweest. Daar overleed hij 28 juli 1587 op 69-jarige leeftijd aan de pest en is zijn stoffelijk overschot in de Sint Lebuïneskerk is bijgezet. Noch in Haarlem noch in Deventer is een straatnaam naar deze prelaat vernoemd, terecht wel in zijn geboorteplaats.

Thans drie aanvullingen: een verzetsstrijder, een letterkundig geschiedschrijver en een pastoor.

Jan van Mierlostraat, Amstelveen (3)

Jphannes Michaël Hendrik van Mierlo (1907-1943)

Jphannes Michaël Hendrik van Mierlo (1907-1943)

In een nieuwbouwwijk in Amstelveen (in het meest oostelijke, nieuwe gedeelte van de wijk Bankras/Kostverloren)  zijn op 24 mei 1954 aan de straten namen geven van verzetsstrijders uit de Tweede Wereldoorlog, waaronder Piet de Winter, Riek Blokland-Pater, Jan van Mierlo et cetera. Johannes Michaël Hendrik van Mierlo werd geboren op 21 oktober 1907 te Den Helder. Jan van Mierlo was tot aan het begin van WO II leraar wis- en natuurkunde aan de Machinistenschool te Amsterdam. Hij was niet kerkelijk, wel gelovig en communistisch gezind. Vanaf begin mei 1940 zat hij in het verzet tegen de Duitse overheerser samen met o.a. enkele collega-leerlingen in de groep CS-6. Hij deed aan verschillende overvallen mee in 1943. Hij dook vervolgens onder. Door verraad werd de verzetsgroep door de SD opgerold. De leden werden in het Huis van Bewaring aan de Amstelveenseweg te Amsterdam opgesloten. In de duinen bij Overveen werd Jan van Mierlo op 1 oktober 1943 met achttien anderen, onder wie verscheidene studenten en leraren, gefusilleerd. Na afloop van de Tweede Wereldoorlog is hij op de Erebegraafplaats in dezelfde duinen herbegraven (4).

Pater van Mierlostraat, Turnhout (B)

Op 7 maart 1960 besloot de gemeenteraad van Turnhout een straatnaam te vernoemen naar de geleerde Turnhoutse jezuïet Jozef van Mierlo (1878-1958). Johannes Josephus Franciscus (gezegd Jozef) van Mierlo trad in 1897 in de jezuïetenorde. In 1910 promoveerde hij summa cum laude aan de Leuvense universiteit op een proefschrift over Hadewych. Zijn verdere leven heeft hij aan de Nederlandstalige middeleeuwse literatuur gewijd. Zijn productiviteit blijkt uit de in 1956 samengestelde bibliografie die 2.177 nummers telt, waaraan er tot zijn overlijden nog 23 zijn bijgekomen.  Daaronder een “Geschiedenis van Oud- en Middelnederlandsche letterkunde”(1928), waarin soms zeer persoonlijke meningen over de aard, ouderdom en auteurs van de overgeleverde werken. De kritiek was dat pater Van Mierlo de middeleeuwse letterkunde teveel vanuit een katholiek en Vlaams gezichtspunt benaderde. Hij scheef wetenschappelijke bijdragen over de Reinaert, Mariken van Nieumeghen, de Beatrijs, Hendrik van Veldeke, de mysticus Ruusbroec, het Roelantslied en talrijke andere volksboeken en schrijvers. Hij was lid van diverse genootschappen en academies en ontving eredoctoraten in de Nederlandse Letteren in 1947 (Leuven) en 1950 (Gent). Pater dr.J.van Mierlo S.J., geboren in Turnhout, overleed op 30 mei 1958 in een ziekenhuis te Mortsel bij Antwerpen.

Pater dr. Van Mierlo in zijn werkkamer te Antwerpen, 1948

Pater dr. J. van Mierlo in zijn werkkamer te Antwerpen, 1948

Pastoor van Mierlolaan, Heusden-Zolder (B)

Deze straatnaam vond ik op het Internet. Zij bevindt zich in de Vlaamse gemeente Heusden-Zolder en is midden jaren ’60 van de vorige eeuw toegekend aan Jozef van Mierlo (1887-1958). Hij was geboren in Kleine-Brogel op 3 november 1887 en priester gewijd in 1911. Jozef van Mierlo was van 1911 tot 1932 kapelaan te Bilzen. Gedurende 26 jaar is hij pastoor geweest in Heusden en bestuurde de parochie op gezagvolle wijze. Tijdens zijn pastoraat vielen de moeilijke oorlogsjaren. Zijn levenswerk was de vergroting van de kerk, een zaak die veel van zijn krachten vergde. In maart 1957 werd zijn 25-jarig pastoraat feestelijk gevierd. Maar reeds dat jaar moest hij wegens ziekte ontslag nemen en ging hij met emeritaat te Koersel, waar hij op 14 april 1959 overleed. Een van zijn slagzinnen luidde: “In Heusden is het goed te leven”.

Mierlo

                                    Pastoor van Mierlolaan in Heuden Zolder (België)

Noten

(1)     Meerlo-Wannsum is verder de naam van een gemeente in de provincie Limburg ten noorden van Horst. Ook daar is een Meerloseweg.

(2)     Hij is de enige Van Mierlo met een straatnaam, die ook in deze Brabantse gemeente heeft gewoond.

(3)     Met dank voor informatie aan H.G.J.Grootveld, gemeente Amstelveen.

(4)     In de lijst der gevallenen Erebegraafplaats Overveen gemeente Bloemendaal (1988) is sprake van 10 oktober 1943. Jan van Mierlo ligt begraven in vak 33.

(5)   Informatie van gemeentebestuur Heusden-Zolder.

Hans Krol

Godfried van Mierlo, tweede bisschop van Haarlem

Godfried van Mierlo, tweede bisschop van Haarlem

Appendix: pastoor Augustinus Wichmans (1596-1661), Zuid-Nederlands norbertijn en publicist. Was aan het begin van zijn loopbaan van 1630 tot 1632 pastoor van Mierlo. Op een schilderij is hij afgebeeld als (43ste) abt van de invloedrijke abdij van Tongeren, welke functie hij vervulde van 1644 tor zijn overlijden. In o.a. Helmond (Mierlo Hout) en Tilburg zijn straten naar hem vernoemd.

Anoniem portret van Augustinus Wichmans (1596-1661) uit midden 17e eeuw toen hij abt van de abdij in Tongerloo was

Anoniem portret van Augustinus Wichmans (1596-1661) uit midden 17e eeuw toen hij abt van de abdij in Tongerloo was