BERKENRODE

Heemstede11

Oudst bewaarde vermelding van Berkenrode in akte 688, 5 december 1284, vermeld in: J.G.Kruisheer, ‘De oorkonden en de kanselarij van de graven van Holland tot 1299, deel 2, , 1971, pagina 358.

De oudste afbeelding van het huis Berkenrode. Tekening in handschrift Arend Buchell, Universiteitsbibliotheek Utrecht.

De oudste afbeelding van het huis Berkenrode. Tekening in handschrift Arend Buchell, Universiteitsbibliotheek Utrecht.

Het laatmiddeleeuwse kasteel Berkenrode. Geschilderd door de heer J.J.Gerstel, gepensioneerd tekenleraar uit Rotterdam die zich na zijn pensionering vanaf 1945 zich in de geschiedenis van Heemstede verdiepte (geschonken aan de gemeente Heemstede)

Het laatmiddeleeuwse kasteel Berkenrode omstreeks 1572. Nageschilderd door de heer J.J.Gerstel, gepensioneerd tekenleraar uit Rotterdam die zich na zijn pensionering vanaf 1945 zich in de geschiedenis van Heemstede verdiepte (geschonken aan de gemeente Heemstede)

Kasteel Berkenrode nog in volle glorie. Tekening door Dirk Dalens de Oudere uit 1660 naar een 17e eeuwse schets welke was vervaardigd naar een niet meer bestaand oud schilderij dat in het woonhuis boven de schoorsteen hing

Het boek ‘Berkenrode – Heerlijkheid Landgoed en Huis’, samengesteld door Hans Krol en Ted van Turnhout, is in 2002 verschenen in opdracht van de firma Nordex B.V. in Heemstede. Het witte huis aan de Herenweg 133, Berkenrode genoemd, heette voor 1800 Westerduin.  Het landgoed ligt daarachter met de fundamenten van een laat middeleeuws kasteel in de vijver.

Vooraanzicht Berkenrode (het vroegere Westerduin)

Berkenrode, een enclave in Heemstede, was ongeveer een half millennium een zelfstandige ambachtsheerlijkheid. Met ruim 40 hectare de kleinste in Holland . Berkenrode was een ambachtsheerlijkheid  met gemiddeld 30 tot 90 inwoners en enkele zogeheten “opgezetenen” op de hofstedes, die in Amsterdam, Leiden of Den Haag woonden en enkel tijdens de zomermaanden hier vertoefden. De plaats was zo klein dat het menigmaal niet mogelijk bleek een schout uit eigen gelederen te vinden en van elders moest worden aangetrokken om een paar uur per week of zo Berkenrode te besturen de den lage rechtspraak uit te oefenen. De familie Bomans bewoonde het pand als huurder van eigenaar Van Wickevoort Crommelin van 1932 tot 1945. Godfried Bomans schreef hier zijn eerste sprookjes en delen van Pieter Bas. Een bekende bewoner van de plaats was de kunstschilder Christiaan van Pol (1752-1813), die in Frankrijk furore maakte als decorateur van kastelen en paleizen. De familie Bouwman, onder wie Mies Bouwman vond in het huis van de familie Bomans onderdak tijdens de Duitse bezetting.

Kaart van Haarlem en omgeving uit 1590 op een schaal van ongeveer 1: 10.000. Omringd = Berkenrode. Daaronder 't Manpad en echts daarvan de heerlijkheid Heemstede

Kaart van Haarlem en omgeving uit 1590 op een schaal van ongeveer 1: 10.000. Omringd = Berkenrode. Daaronder ’t Manpad en rechts daarvan de heerlijkheid Heemstede

Tussen 1609 en 1615 vervaardigde landmeter Floris Balthasars, geassisteerd dor zijn zoon Balthasar Floriszoon van Berkenrode (bij Delft) o.a. deze kaart van Rijnland, waarop de stad Haarlem en diverse omliggende ambachten zoals Berckeroo ten zioden van de stad zijn ingetekend

Tussen 1609 en 1615 vervaardigde landmeter Floris Balthasars, geassisteerd door zijn zoon Balthasar Floriszoon van Berkenrode (bij Delft), o.a. deze kaart van Rijnland, waarop de stad Haarlem en diverse omliggende ambachten zoals Berckeroo ten zuiden van de stad zijn ingetekend

In de 18e eeuw waren diplomaten Lestevenon ambachtsheren van Berkenrode. Mattheus Lestevenon heeft aan de Italiaanse avonturier en charmeur een paspoort verleend om Holland te kunnen bezoeken. Zoon Willem Anne Lestevenon moest tot grote schande van zijn familie de Republiek ontvluchten omdat hij was verwikkeld in een zedenschandaal, namelijk sodomie. In de 19e eeuw volgden de Van Wickevoort Crommelins die echte paardenliefhebbers waren en waarnaar de Van Wickevoort Memorial in Duindigt is vernoemd. De naam Laimböck, oorspronkelijk afkomstig uit Tirol, fabrikeur van met de hand vervaardigde kwaliteitshandschoenen is, verbonden aan zowel Berkenrode, Klein Berkenrode als Oud Berkenroede. Van een begin 17e eeuwse eigenaar Gerrit van Berkenrode, o.a. burgemeester van Haarlem, is dankzij tijdgenoot Schrevelius bekend dat hij bij z’n dood zo’n 50 bastaardkinderen naliet “zo zonen als dochters”.

Berkenrode aan de zuid- en oostzijde. Tekening van Hendrik Pola, 15 februari 1718

Berkenrode aan de zuid- en oostzijde. Tekening van Hendrik Pola, 15 februari 1718

Magdalena Poulle met haar neef Pieter (door David van der Plas, in Gunterstein, Breukelen)

Magdalena Poulle (1632-1699) met haar neef Pieter (door David van der Plas, in Gunterstein, Breukelen)

In Berkenrode lagen feitelijk 4 buitenplaatsen: Berkenrode, Oud Berkenroede, Knapenburg en Westerduin. Op de grens van Heemstede en Berkenrode ter hoogte van de huidige Geleerdenwijk lag de hofstede Din en Vaart.  Er is gedurende een eeuw lang een juridische strijd gevoerd over de naamgeving van het nabijgelegen landgoed Oud Berkenrode. Een herenhuis dat nog bestaat en particulier wordt bewoond. Uiteindelijk is men akkoord gegaan met de naamgeving Oud Berkenroede. Dat neemt niet weg dat Berkenrode ouder is. Graaf Floris V, van wie de senioren onder ons weten dat deze staatsman in 1296 door de edelen werd vermoord, is niet alleen de stichter van Heemstede maar ook van Berkenrode. De schenking had plaats aan zekere Jan van Haarlem. “Knape” genoemd, met andere woorden: hij had de ridderslag nog niet ontvangen. Jan wordt beschouwd als de stamvader van het geslacht Van Berckenrode dat in de 17e eeuw uitstierf. Enkel de moeder Aleyde wordt genoemd wat betekent dat òf zijn vader was overleden òf hij een bastaardzoon was. Opmerkelijk is dat overdracht geschiedde op Sente Nicolaasavont 1284. Over geld wordt niet gesproken al is het natuurlijk mogelijk dat onderhands is betaald voor de belening. De verering van de heilige Nicolaas, als wonderdoener en goedheiligman – hetgeen met name ook Godfried Bomans zeer aansprak –  kwam via de Grieken en vervolgens Italianen dankzij de handel van de Hansesteden naar het noorden. Overigens wordt 6 december als verjaardag gevierd, maar in de heiligenkalenders ging het om de sterfdatum. De grenzen van Berkenrode zijn duidelijk bepaald: de Houtvaart, Herenweg en in het noorden het gasthuis. De naam Berkenrode wordt ook verklaard. In de late Middeleeuwen was een oerbos van de Haarlemmerhout tot Noordwijkerhout Op het stuk grond dat de naam Berkenrode kreeg waren de berken gerooid (vandaar rode) door een zekere Willem Ternink. De enige persoon van die naam welke we hebben kunnen vinden was priester in Utrecht. Op zich is dat niet onaannemelijk. Want priesters waren betrokken bij het bewerken van woeste gronden tot cultuurgrond en in de 16e eeuw hebben de  broeders van ’t Cistercienzerklooster op Hageveld brede sloten naar het Spaarne gegraven, die tot op de dag van vandaag in de volksmond monnikenvaarten heten. In het boek staan gegevens over de bezoeken van prinsen en prinsessen aan Berkenrode, maar ook van bijvoorbeeld president Nyerere en Russische generaals-maarschalken Ivanow en Bogadanov aan bankier en vredesactivist Ernst van Eeghen. Laatstgenoemde heeft het huisarchief van Berkenrode aan de gemeente Heemstede geschonken en dat bevindt zich nu in het Noord-Hollands Archief. Hij was overigens de laatste van 26 ambachtsheren/-vrouwen sinds Jan van Haerlem, zoon van Aleyde, in 1284.

Luuc van der Ouw fotografeerde de vroegere bewoner Jan Bomans in de salon van Berkenrode

Frontispice van het platenboek 'Het zegenpralent Kennemerlant' circa 1732 verschenen met gravures van Hendrik de Leth en teksten van teksten van Brouërius van Nidek. Uitgegeven door de gebroeders Andries en Hendrik de Leth.

Frontispice van het platenboek ‘Het zegenpralent Kennemerlant’ circa 1732 verschenen met gravures van Hendrik de Leth en teksten van teksten van Brouërius van Nidek. Uitgegeven door de gebroeders Andries en Hendrik de Leth (Noord-Hollands Archief)

Op bovenstaande prent zijn in de linkerkolom de volgende kastelen afgebeeld:”Cronenburg, Out Haerlem, Oosterwijk, Velzen. In de rechterkolom: Brederode, Albrechtsberg, Kleef en BERKENRODE. De plaat in het midden verwijst naar de Schepelenberg bij Heemskerk waar volgens de overlevering de boeren en edelen van Kennemerland hun leiders kozen door hen op het schild te heffen. Onderaan: een vergezicht op de stad Haarlem. Het boek bevat de volgende hoofdstukken: – Ter inleiding; door Michel van der Plas – Berkenrode 1284-2002: van ‘der keerlen God’ graaf Floris V tot vredesactivist Ernst van Eeghen

Zegel van Jonkheer Hendrick van Ackemade van Berckenrode, vertonend diens heraldische wapens, samengesteld uit de wapens van het geslacht van Alkemade en dat van Haerlem van Berkenrode. [bij akte dd 28 februari 1685 in Berkenrode-archief in het Noord-Hollands Archief.

Zegel van Jonkheer Hendrick van Ackemade van Berckenrode, vertonend diens heraldische wapens, samengesteld uit de wapens van het geslacht van Alkemade en dat van Haerlem van Berkenrode. [bij akte dd 28 februari 1685 in Berkenrode-archief in het Noord-Hollands Archief.

– Overzicht van eigenaren, van 1466 tot de Franse Tijd, tevens ambachtsheren/-vrouwen van Berkenrode

Berckenrode in 1648 met nog een kasteelachtig uiterlijk. Tekening door R.Roghman.

Ruïne van Berkenrode; door Van Meiling (UB-Leiden)

Ruïne van Berkenrode; door Van Meiling (UB-Leiden)

De 18e eeuwse stenen brug op het landgoed Berkenrode in Heemstede

De 18e eeuwse stenen brug op het landgoed Berkenrode in Heemstede

Gemetselde boogbrug van begin 18e eeuw met 2 siervazen, decoratief versierd met saters en appels, en die uit de tweede helft van de 19e eeuw stammen.

Gemetselde boogbrug van begin 18e eeuw met 2 siervazen, decoratief versierd met saters en appels, en die uit de tweede helft van de 19e eeuw stammen.

Voorzijde van kasteel Berkenrode na de brand van 4-5 mei 1747. Schilderij van Jan ten Compe (Rijksmuseum)

Voorzijde van kasteel Berkenrode na de brand van 4-5 mei 1747. Schilderij van Jan ten Compe (Rijksmuseum)

Hoewel graag Floris V Berkenrode al in 1284 beleende is pas in de vijftiende eeuw een kasteel ofwel edelmanswoning gebouwd door de eigenaars; het adellijk geslacht Berkenrode, vermeld in 1451, dus vóór het ontstaan van de zelfstandige ambachtsheerlijkheid. Tijdens het oorlogsgeweld rond het beleg van Haarlem in 1573 is het huis te Berkenrode grotendeels verwoest. Het voorkasteel is daarna zo goed mogelijk hersteld; het achterste deel is in staat van verval gelaten. De vermogende Benjamin Poulle herschiep Berkenrode tot een schitterend buitenverblijf. De slotgracht werd  tot een waterpartij verbreed waarover een monumentale boogbrug naar de ingang leidde. Een nieuwe ramp voltrok zich. Volgens de overlevering is in de nacht van 4 op 5 met 1747 Berkenrode afgebrand tengevolge van de illuminatie met vetpotjes en kaarsen. De toenmalige eigenaar Mattheus Lestevenon had deze feestverlichting laten verzorgen in verband met de verheffing van de Prins van Oranje tot Stadhouder. Er is óók een getuigenis dat de brand ontstond door onvoorzichtigheid met een huiskaars nadat de illuminatie was gedoofd. Bij gebrek aan spoedige hulp ‘veranderde het geheele huis in een puinhoop’ aldus een tijdgenoot. Na de brand vervaardigde Jan ten Compe twee schilderijen van de restanten, welke doeken in het bezit zijn van het Rijksmuseum te Amsterdam. Berkenrode is spoedig herbouwd en in 1754 is hier de Prinses van Oranje Anna van Hannover luisterrijk ontvangen toen zij op reis was van Den Haag naar Oranjewoud.

Voorzijde van het kasteel Berkenrode na de brand in de nacht van 4 op 5 mei 1747. Schilderij door Jan ten Compe in het Rijksmuseum

Achterzijde van het kasteel Berkenrode na de brand in de nacht van 4 op 5 mei 1747. Schilderij door Jan ten Compe in het Rijksmuseum

Entree van Berkenrode aan de Herenweg in Heemstede. Tekening van Jan Vincentsz. v.d. Vinne uit 1780 (Noord-Hollands Archief)

Entree van Berkenrode aan de Herenweg in Heemstede. Tekening van Jan Vincentsz. v.d. Vinne uit 1780 (Noord-Hollands Archief)

– Gesprek met Ernst Henri van Eeghen – Oud Berkenroede – Gesprek met Dr. Albert van Solms – De 17e eeuwse buitenplaats Westerduin, sinds 1797 Berkenrode – Gesprek met Mies Bouwman – Knapenburg: lange tijd een gewilde buitenplaats van welgestelde Amsterdammers, nu domein van woongroep Wel-licht – Gesprek met Gerard Draijer – De ambachtsheerlijkheid/gemeente Berkenrode

Wapen van vm. gemeente Berkenode

Wapen van vm. gemeente Berkenrode “zijnde van keel met een leeuw alternerende gekwartileerd van sabel en zilver en voorts gedekt met een kroon van goud”.

– Schouten/burgemeesters van Berkenrode

Bidprentje van Pieter Kroon, uit een geslacht van schippers en schouten

– Gesprek met Riek Schuitemaker-Schuurmans

Tuinmanswoning op landgoed Berkenrode

Tuinmanswoning op landgoed Berkenrode

– Klein Berkenrode: tweemaal door brand verwoest (1831 en 1899) en herbouwd, ten slotte in 1982 gesloopt.

De achterzijde van Klein Berkenrode met rechts het huis Boschzicht.

De achterzijde van Klein Berkenrode met rechts het huis Boschzicht.

Voorgevel van Klein Berkenrode aan de Herenweg op een foto uit omstreeks 1970.

Voorgevel van Klein Berkenrode aan de Herenweg op een foto uit omstreeks 1970.

Klein Berkenrode voor de afbraak toen hier het hoofdkantoor van Evenements Reizen was gevestigd.

– Gesprek met Ruud Laïmböck

Bij een expositie gewijd aan Godfried Bomans en Berkenrode in 1977 in de bibliotheek van Heemstede werd ook aandacht besteed aan de firma Laimböck.

Bij een expositie gewijd aan Godfried Bomans en Berkenrode in 1977 in de bibliotheek van Heemstede werd ook aandacht besteed aan de firma Laimböck.

– Berkenrode in dorpsbeschrijvingen – Berkenrode in de letterkunde – Gesprek met Johan Buiter – Beschrijving van het huidige landgoed Berkenrode

Twee beeldengroepjes, gesigneerd 'Ml Shee F.1928' en '1729'.

Twee beeldengroepjes, gesigneerd ‘Ml Sheen F.1728’ en ‘1729’.

In het monumentenregister van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg is de beeldengroep in 2002 als volgt omschreven: ‘Beeldengroep p[ het complex historische buitenplaats Berkenrode. Aan de zuidzijde van het tot villa verbouwde koetshuis bevindt zich thans een gazon. Aan het ende hiervan zijn, dus op een niet oorspronkelijke plaats, drie beelden in een groep opgesteld. Deze groep bestaat uit een marmeren Leda met zwaan [een mythologiscghe figuur uit de Klassieke Oudheid], vermoedelijk laat 18e eeuws op een oudere Lodewijk XV sokkel van zandsteen. Dit beeld wordt geflankeerd door twee allegorische (jacht)kindergroepen, gedateerd 1728 en 1729, gesigneerd MI (Michel) Sheen, op zandstenen sokkel in Lodewijk XIV stijl. Deze beeldengroep is van algemeen belang – vanwege hun kunsthistorische betekenis, stilistisch kenmerkend voor de tijd van ontstaan; – de beide kindergroepen zijn van belang vanwege hun plaats in het oeuvre van M.Sheen; – vanwege hun decoratieve betekenis voor de buitenplaats.

– Gesprek met Michiel Winnubst – Beschrijving van het Huis Berkenrode – Verantwoording, dankwoord, persoonsnamenregister en register op buitenplaatsen. ==============================================================

Staatsblad: wet van den 13den Junij 1857, tot vereeniging der gemeenten Heemstede en Berkenrode (1)

Staatsblad: wet van den 13den Junij 1857, tot vereeniging der gemeenten Heemstede en Berkenrode (1)

Vervolg staatsblad vereeniging Heemstede en Berkenrode (2)

Vervolg staatsblad vereeniging Heemstede en Berkenrode (2)

Slot staatsblad vereeniging Heemstede en Berkenrode in 1857

Slot staatsblad vereeniging Heemstede en Berkenrode in 1857

Telgen uit het geslacht van Wickevoort Crommelin als eigenaren van Berkenrode, bijgenaamd ‘de Paarden-Crommelins’ Literatuur in: Berkenrode – Heerlijkheid, landgoed en Huis. Heemstede, 2002, p.29-43.

Heraldisch wapen Van Wickevoort Crommelin

Heraldisch wapen Van Wickevoort Crommelin

 J.P.van Wickevoort Crommelin in 1795 als silhouet afgebeeld.

J.P.van Wickevoort Crommelin als lid van de regering van Haarlem in 1795 als silhouet in ovaal afgebeeld met  staartpruik.

INTERMEZZO: VERSLAG VAN EEN REIS NAAR PARIJS IN 1823

In het Berkenrode-archief [tegenwoordig aanwezig in het Noord-Hollands Archief Haarlem] bevindt zich een oud notitieboekje. Het is lang van vorm, zodat het in de binnenzzak van een herenrok paste. Het potlood dat er bijbehoorde steekt er nog in. Op de eerste bladzijde staat in sierlijke letters geschreven: Reis naar Parijs, 15 april 1823. Fr heer Wouter Slob uit de Haarlemmermeer publiceerde in HeerlijkHeden, nummer 105, augustus 2000, een beknopt verslag van de reis na een inleiding over de schrijver van het dagboekje. ‘Het is het zakboekje van mr.Jan Pieter van Wickevoort Crommelin, de eerste Heer van Berkenrode uit het geslacht der Crommelins, die in 1809 de Heerlijkheid aankocht van de Vrouwe van Heemstede, J.M.Dutry. In de familie is hij bekend geworden als ‘Appie’, zoals we weten  uit de alleraardigste verhandeling, welke jhr.F.van Lennep in het jaarboek Haerlem (1960) onder de titel ‘Appie en Ampie en hun nakomelingen is verschenen. Het is een merkwaardige gewaarwording om bijna anderhalve eeuw later de nauwkeurig bijgehouden belevenissen onder ogen te krijgen. Mr.Jan Pieter van Wickevoort Crommelin was in zijn tijd een man van aanzien en invloed. Geboren in 1763 heeft hij verschillende belangrijke functies bekleed onder Raadpensionaris Rutger Jan Schimmelpenninck, onder koning Lodewijk Napoleon en later onder koning Willem 1. In 1790 trouwde hij Catharina van Lennep en 7 jaar later kopt hij ‘Berkenrode’, dat hij laat afbreken en waarvoor het huis in plaats komt, dat er thans nog staat aan de Herenweg. In datzelfde jaar wordt Aarnoud Hendrik geboren, waarvan jhr. van Lennep zegt, dat hij de zeer sterke was, die later leden van ‘Trou moet blycken’ met stoel en al boven zijn macht zal optillen. Geen wonder dat hij in zijn studententijd ‘IJzeren Frits’ werd genoemd. ‘IJzeren Frits’, die speciaal in de paardensport zal uitblinken. In totaal zal het echtpaar zeven kinderen krijgen, waarvan er één overlijdt als het een jaar is. Allen zien in Amsterdam het levenslicht en Ampie – mevrouw Crommelin – doorstaat – om met van Lennep te spreken – alle bevallingen met glans. Haar oudste dochter is Maria. De tweede zoon heet Jan Pieter Adolf. Dan wordt Catharina Elizabeth geboren, vervolgens Hester (door de familie Hekkie genoemd)  en de jongste zoon is Henri Samuël. Deze opsomming van de kinderschaar is nodig omdat mr.Jan Pieter met drie van zijn kinderen en zijn vrouw in 1823 de grote reis naar de Franse hoofdstad heeft ondernomen. Hoewel blijkbaar maar drie passen nodig waren gingen toch drie kinderen mee namelijk in 1823 nog niet gehuwden: Jan Pieter Adolf (‘Piet’ genaamd en 25 jaar oud), Hester (de latere mevrouw Teding van Berkhout, toen 21 jaar) en Hendrik (Henri Samuël, 19 jaar oud. Het valt natuurlijk onmiddellijk op dat de oudste zoon, Aarnoud Hendrik, 26 jaar, in dit reisgezelschap ontbreekt, hoewel hij ook nog vrijgezel is (hij zou eerst in 1830 trouwen). Wijlen de heer van Lennep, die destijds zo welwillend was mijn aantekeningen door te lezen, meende dat ‘IJzeren Frits” liever alleen op reis ging.

Mr.Jan Pieter van Wickevoort Crommelin, getekend door Jové

Mr.Jan Pieter van Wickevoort Crommelin, getekend door Jové

Mr.Jan Pieter heeft alle uitgaven van de heenreis, van het verblijf in Parijs en daarna van de terugreis nauwkeurig genoteerd en komt tot een totale uitgave van ƒ 110,13 plus frs. 1330,-  voor de heenreis en voor de terugreis frs. 1894,55 plus ƒ 125,50, terwijl het verblijf in Parijs van 22 april tot en met 21 mei hem heeft gekost frs. 3465,45. Boven dit alles komt nog de huur van de koets, welke ƒ 150,-  bedroeg. Het reizen in die dagen was heel wat ingewikkelder dan tegenwoordig. Het kasboekje toont duidelijk aan, dat de reis van ‘post’ tot ‘post’ betaald moest worden. Hoewel het nog steeds niet helemaal duidelijk is wat bij het reizen met de postkoetsen en diligences precies onder ‘post’ werd verstaan mag wel aannemen dat dit meestal de afstand was, welke door de paarden in behoorlijk tempo ter uur konden worden afgelegd. Dus omtrent 10 km. Maar dat neemt niet weg dat ‘post’ ook wel een andere betekenis kan hebben gehad. In het geval waarover we het nu hebben geloof ik dat onder ‘post’ werd verstaan de eerstvolgende wisselplaats waar de reiskoets dus van verse paarden werd voorzien. Jan Pieter betaalde zo per traject van ‘post tot ‘post’ ƒ 12,- tot ƒ 15,-. Maar ook de tollen kwamen voor zijn rekening.  Vermoedelijk heeft hij een koets verhuurd voor de heen- en terugreis en moest hij dus de paarden en koetsier van post tot post apart betalen.

Het Hollands Diep werd toen per stoomboot overgestoken en men kan rustig aannemen, dat dit een sensatie van de eerste orde was, want stoomschepen waren er nog maar weinig en het moet één der eerste zijn geweest, welke onze binnenwateren bevoer. Overigens was er aan boord gelegenheid om iets te gebruiken, wat dan ok door het gezelschap werd gedaan. Het geven van fooien was aan de orde van de dag, hetgeen voor Mr.Jan Pieter helemaal geen bezwaar was ook dit alles te noteren. Zo moest voor het smeren van het rijtuig elf cents fooi worden gegeven. De staljongens kregen bij het wisselen der paarden steeds wat toegestopt. Zelfs de douaniers en zij die de paspoorten visiteerden! Moeilijker is na te gaan wat de maaltijden in die tijd kostten. Ook werd geen menu genoteerd. Wel weten we dat er dikwijls koffie gedronken werd en dat van tijd tot tijd ijs werd geconsumeerd. Paspoorten kostten alle drie tezamen ƒ 12,-.  De reis heen ging vanuit Heemstede over Rotterdam, Dordrecht, Willemsdorp en Breda, alwaar men an het ende van de eerste dag aankwam en overnachtte. Daarna werd kwartier gemaakt in Brussel, Doornik, Rijssel, Amiens, Chantilly en op 22 april kwam men om half een te Parijs aan. We weten precies dat in Rijssel (Lille) hotel de l’Europe ‘goed mar duur’ was in tegenstelling tot hotel de la Porte in Amiens, waarvan we lezen ‘goed en niet duur’.  Eenmaal in Parijs aangekomen kregen de kinderen en ook mevrouw van mr.Jan Pieter van tijd tot tijd geld naar behoefte. Mr.Jan Pieter hield de beurs en het overzicht: we komen posten tegen: ‘aan Piet’ of ‘aan Hendrik’, ‘aan mijn vrouw’en ‘aan Hecky’. Voorts komt steeds voor een post ‘voorschot voor jean’, waarmede vermoedelijk de knecht bedoeld werd. Wanneer alle belevenissen in Parijs net zo nauwgezet genoteerd werden als de overige ervaringen dan is het bezoek van de familie zonder grote schokken verlopen. Men heeft  verschillende musea bekeken, theaters bezocht, komedies gezien en vooral gewandeld, thee gedronken, ijs gegeten en bezoeken afgelegd. Des zondags werd ter kerk gegaan en de namen der predikanten genoteerd. Parken werden bewonderd en ook het befaamde kerkhof Père Lachaise, het kasteel van Vincennes, het Hotel des Invalides. Grotere uitstapjes werden per rijtuig ondernomen (eens kostte een calèche frs. 18,-). Ook zijn verschillende toen bekende fabrieken bezichtigd, zoals de porceleinfabriek te Sèvres.”Zaterdag 10 Mey met de familie Temminck naar Montmorency geweest. De kerk te St.Denis gezien en Caveaux der koningen. In de kerk de monumenten van Louis XII en Anna de Bretagne, Francois 1 en Claude de France, Henry 11 en Catharina de Medicis. In de caveaux alle monumenten der Koningen. Te Montmorency ontbeten au Cheval Blanc. Het geheel gezelschap is vervolgens op ezels en drie paardjes de Hermitage van J.J. en…in de Valley gaan bezichtigen en vervolgens door het Bois van Montmoncery en dat van St. Leu naar St. Leu gereden, alwaar wij het kasteel en Park hebben bezien. Vervolgens wederom langs de benedenzijde van Montmoncery, alwaar wij doornat aankwamen, doch door een goed vuur en een goed diner zijn gerestaureerd, zodat wij ten Elf uur wederom te Parijs zijn gearriveerd”. Men ziet dat er momenten waren dat de kroniekschrijver vrij uitvoerig was. Een der weinige ‘avonturen’ had plaats op 12 mei, toen men naar St. Germain was geweest om het park, kasteel en bloemenkassen te bezichtigen. Men had het kasteel van buiten bekeken, op het terras gewandeld en ook in het bos, waarna men had gedejeuneerd en gegeven in ‘Prinse de Galles’. Maar  “in het retour in Neuilly uit de Koets gegaan, uit hoofde van Dronkenschap van den koetsier, wanneer de Dames verder de weg hebben vervolgd met een fiacre…’ Men komt tot de slotsom, dat de dagen goed besteed werden. Men zag veel, at en dronk op tijd, wandelde en deed boodschappen. Deze laatste bezigheid wordt alleen maar op het laatst vermeld, maar er zijn enige afzonderlijke bladzijden gewijd aan de inkopen, welke in de wereldstad werden gedaan. Ten slotte kwam men niet elke dag in Parijs en het was aardig om van de gelegenheid gebruik te maken iets mee te nemen naar huis. Het waren over het algemeen degelijke zaken welke men kocht. Zo kreeg Hendrik een nieuwe hoed van frs. 9. Een paar kousen voor Hecky kostte frs. 6, zwarte kant ” voor mijn vrouw’ frs. 16 en een ‘ridicule’ van frs. 9. Bepaald duur waren de corsetten: 66 francs voor twee stuks (voor mevrouw en voor Hecky)!

Tekening door Jové van echtgenote Catharina van Wickevoort-Crommelin-van Lennep (1766-1847), met bijnaam 'Ampie'

Tekening door Jové van echtgenote Catharina van Wickevoort-Crommelin-van Lennep (1766-1847), met bijnaam ‘Ampie’

Piet was blijkbaar door zijn laarzen heen en ook Hecky kreeg een paar nieuwe, welk schoeisel bij elkaar 36 francs kostte. Daar tussen door kwam steeds weer de rekening van de wasvrouw, een rekening welke voor een gezelschap van vijf personen nog aardig opliep. Voor Itje van Wickevoort Crommelin (een nichtje, waar Jan Pieter verliefd op was, doch waarmee hij niet mocht trouwen) werd een cadeau gekocht, waarover we verder in het ongewisse blijven en voor ‘de meiden’ werd stof meegenomen voor een totaal bedrag van frs. 20. Zelf kocht meneer Jan Pieter een grijze hoed en liet zijn oude repareren. Mevrouw kreeg nieuwe schoenen, Hendrik een nieuwe jas, Henry ‘broekegoed’ can 9 francs. Mevrouw nam nog een lap katoen mee en nieuwe muilen (die toen 3 francs kostten in Parijs). De hoedepluimen moesten na al die wandelpartijen en regenbuien weer eens ‘opgemaakt’ worden en mevrouw had ook nieuwe handschoenen nodig (2.25 francs). Voor 10 francs is chocolade ingekocht, waarschijnlijk voor de reis. Aarnoud, die thuis was gebleven, zou verrast worden met ‘broekegoed’ en om de nieuwe hoed van de pater familias te vervoeren werd een hoededoos van 2 francs gekocht. Onderweg op de terugreis in Bergen als op de heenreis, want vóór Le Bourget brak reeds een der riemen van het rijtuig. Men moet weten, dat de rijtuigen in die dagen nog lang niet alle van veren waren voorzien. De z.g. kast was in lederen riemen schommelend opgehangen. Ook de haspel van een der achterwielen was gebroken. Een en ander moest ter plaatse worden gerepareerd. De reis ging thans langs de oostelijke route: Compiègne, Cambray, Mons, Namen, Luik en Maastricht, uit welke laatste plaats  men vrijdag 30 mei des ochtends om half 9 vertrok naar…Leuven waar men pas om 6 uur in de namiddag aankwam, omdat er onderweg ergens op een post geen paarden aanwezig bleken te zijn. Na de paarden rust te hebben gegeven is men toen noodgedwongen maar verder gereisd met dezelfde bespanning. Ook aan de volgende post vond men toen geen paarden. Te Leuven werd na deze vermoeiende en wat vervelende toer in Hotel de Cologne overnacht, doch men kon de volgende morgen pas om half elf vertrekken, omdat er herstellingen aan het rijtuig moesten worden uitgevoerd. Pas om 12 uur in de nacht kwam men te Breda aan nadat in Antwerpen weer iets aan een der wielen had gehaperd en men daardoor twee uur werd opgehouden. Zo was het dan zondag 1 juni geworden, toen voor de laatste etappe werd ingestapt. En reeds om kwart over acht, zodat men met de stoomboot van 10 uur vanaf de Moerdijk kon overvaren. Toch duurde het nog tot…half tien in de avond dat men door het inrijhek van ‘Berkenrode’ binnen reed. de ‘passage’ over de Maas bij Rotterdam uit hoofde der geringe wind en die nog tegen was, meer dan een uur had weggenomen en wij bovendien hier en daar nog enig oponthoud hebben ondervonden’ verklaart deze late thuiskomst. Zo waren ‘Appie en Ampie’ weer welbehouden thuis, waar de volgende dag allen , die ‘tot de club’ behoorden – zoals de heer van Lennep het noemt – wel het naadje van de kous zullen hebben willen weten. De reis zal nog hel lang een gespreksthema in de salons van de Heemsteedse buitenplaatsen zijn geweest en IJzeren Frits zal met voldoening later de pantalon hebben laten zien, welke hij zich had laten snijden van ‘de boekestof’ uit de Lichtstad.’

Geschilderd portret van Aarnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin (1797-1881), in bezit van de Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen te Haarlem

Geschilderd portret van Aarnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin (1797-1881), in bezit van de Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen te Haarlem

Portret van mr.Aarnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin (1797-1881) op latere leeftijd

Portret van mr.Aarnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin (1797-1881) op latere leeftijd

Programma van keuringen en wedrennen 16 juli 1853 op de Dreef in de Haarlemmerhout. Nrs. 5 en 6 A.H.van Wickevoort Crommelin met paarden 'Bravo' en

Programma van keuringen en wedrennen 16 juli 1853 op de Dreef in de Haarlemmerhout. Nrs. 5 en 6 A.H.van Wickevoort Crommelin met paarden ‘Bravo’ en “Clico’. Nummer 23 B.A. Baron van Verschuur van de Hartekamp met het paard ‘Merrie’.

Grafteken op landgoed Berkenrode uit 1858 voor het succesvolle paard Coco die talrijke overwinningen behaalde op de renbanen van Zandvoort en elders. Met gedicht van eigenaar A.H. van Wickevoort Crommelin [de C is een foutieve letter op het monumentje]. Op de achterzijde wijdde ook de treurende stalknecht enige roerende woorden aan zijn overleden lievelingspaard.

Grafteken op landgoed Berkenrode uit 1858 voor het succesvolle paard Coco die talrijke overwinningen behaalde op de renbanen van Zandvoort en elders. Met gedicht van eigenaar A.H. van Wickevoort Crommelin [de C is een foutieve letter op het monumentje]. Op de achterzijde wijdde ook de treurende stalknecht enige roerende woorden aan zijn overleden lievelingspaard.

Graftekst van A.H.van Wickevoort Crommelin voor het paard Coco

Graftekst van A.H.van Wickevoort Crommelin voor het paard Coco

De op initiatief van Hendrik van Wickevoort Crommelin gebouwde Cruquius (model)boerderij. Links de hengstenstal en rechts de ronde Amerikaanse koestal.

De op initiatief van Hendrik van Wickevoort Crommelin gebouwde Cruquius (model)boerderij. Links de hengstenstal en rechts de ronde Amerikaanse koestal.

Foto van Hendrik van Wickevoort Crommelin (1832-1901)

Foto van Hendrik van Wickevoort Crommelin (1832-1901). Hij was gemeenteraadslid in Heemstede sinds 1865, waarvan 20 jaar wethouder, stierf in juni 1901 en werd als raadslid opgevolgd door zijn zoon A.H. van Wickevoort Crommelin. Hendrik wordt als grondlegger beschouwd van de Nederlandse draverfokkerij. Om zijn naam te eren werd in 1942 een klassieke draverij ingesteld en naar hem vernoemd het H.van Wickevoort Crommelin Memoriaal (D.Minkema).

Het renpaard Pullaway (geboren in 1876) voorgeleid door Hendrik van Wickevoort Crommelin. 'Pullaway' is uitvoerig beschreven door Durk Minkema in 'Draven door de tijd'

Het renpaard Pullaway (geboren in 1876) voorgeleid door Hendrik van Wickevoort Crommelin. ‘Pullaway’ is uitvoerig beschreven door Durk Minkema in ‘Dravend door de tijd’

A.H.van Wickevoort Crommelin op lidmaatschapskaart ANWB uit 1906

A.H.van Wickevoort Crommelin (1864-1912) op lidmaatschapskaart ANWB uit 1906

Eigenaar en 'contoleur' A.H.van Wickevoort Crommelin op de renbaan van Woestduin. Uit: Zondagsblad Opr. Haarl. Courant, 30 maart 1903.

Eigenaar en ‘controleur’ A.H.van Wickevoort Crommelin op de renbaan van Woestduin. Uit: Zondagsblad Opr. Haarl. Courant, 30 maart 1903.

Presentatie van fokmerries van A.H.van Wickevoort Crommelin op de Cruquiushoeve (The Horse Review, 1908)

Presentatie van fokmerries van A.H.van Wickevoort Crommelin op de Cruquiushoeve (The Horse Review, 1908)

Veiling van dravers op de Cruquiusboerderij, februari 1909. In de baan met gezicht naar het publiek A.H.van Wickevoort Crommelin. Vanwege het totalisatorverbod besloot hij in 1911 zijn stoeterij op te heffen. Met zijn overlijden op 47-jarige leeftijd in 1912 kwam hieraan een definitief einde. Zijn kinderen hebben zich niet in de paardensport en -fokkerij bewogen.

Veiling van dravers op de Cruquiusboerderij, februari 1909. In de baan met gezicht naar het publiek A.H.van Wickevoort Crommelin. Vanwege het totalisatorverbod besloot hij in 1911 zijn stoeterij op te heffen. Met zijn overlijden op 47-jarige leeftijd in 1912 kwam hieraan een definitief einde. Zijn kinderen hebben zich niet in de paardensport en -fokkerij bewogen.

Lidmaatschapskaart ANWB van echtgenote

Lidmaatschapskaart ANWB uit 1907 van echtgenote geboren als Elisabeth van Lennep (van Meer en Berg)

Ledenkaart ANWB van zoon Hendrik van Wickevoort Crommelin

Ledenkaart ANWB 1907 van zoon: Hendrik van Wickevoort Crommelin

Hendrik

Foto van Hendrik van Wickevoort Crommelin uit 1916

 

Wickevoort1

Artikel over de harddraversstal van Hendrik van Wickevoort Crommelin, uit De Prins van 24 augustus 1901 (1)

Wickevoort2

Vervolg van artikel over stal van Hendrik van Wickevoort Crommelin, De Prins, 24 augustus 1901

Ledenkaart ANWB 1906 van andere zoon: G.J.van Wickevoort Crommelin

Ledenkaart ANWB 1906 van andere zoon: G.J.van Wickevoort Crommelin

A.H.van Wickevoort Crommelin met zijn paard 'Contoleur' in 1903

A.H.van Wickevoort Crommelin met zijn paard ‘Controleur’ in 1903

A.H.van Wickevoort Crommelin overleden. Bericht uit de Prins van 1912

A.H.van Wickevoort Crommelin overleden. Bericht uit de Prins van 1912

Livreiknoop van uniform Van Wickevoort Crommelin met vooestelling van gevierendeeld wapen.

Livreiknoop van uniform Van Wickevoort Crommelin met voorstelling van gevierendeeld wapen.

Bronzen penning/plaquette ter nagedachtenis aan Gerard Jan van Wickevoort Crommelin (1894-1940), zoon van Arnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin (1864-1912) Geboren op Klein-Berkenrode aan de Herenweg in Heemstede. In leven was hij sportcommissaris van de Kon. Ned. Automobiel Club (KNAC). Op 10 mei 1940 als soldaat in Oegstgeest door oorlogsgeweld om het leven gekomen. Begraven in Warmond. Penning is ontworpen door M.R.J.Fleur en vervaardigd bij de Koninklijke Begeer in Voorschoten.

Bronzen penning/plaquette ter nagedachtenis aan Gerard Jan van Wickevoort Crommelin (1894-1940), zoon van Arnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin (1864-1912) Geboren op Klein-Berkenrode aan de Herenweg in Heemstede. In leven was hij sportcommissaris van de Kon. Ned. Automobiel Club (KNAC). Op 10 mei 1940 als soldaat in Oegstgeest door oorlogsgeweld om het leven gekomen. Begraven in Warmond. Penning is ontworpen door M.R.J.Fleur en vervaardigd bij de Koninklijke Begeer in Voorschoten.

Hendrik van Wickevoort Crommelin (1889-1939_ op paspoort uit 1916

Hendrik van Wickevoort Crommelin (1889-1939) op paspoort uit 1916. Hij huwde met Olga Ernestine van Eeghen (1889-1954), welke echtverbintenis kinderloos bleef.

Kaart uit 1908

Kaart uit 1908 met gezicht op Berkenrode, geschreven door Hendrik (Henry) van Wickevoort Crommelin

Achterzijde van door H.van Wickevoort Crommelin naar Paul Alves in Lissabon verzonden ansichtkaart

Achterzijde van door H.van Wickevoort Crommelin naar Raul Alves in Lissabon verzonden ansichtkaart

Gezicht

Gezicht van Berkenrode in 1908, geschreven door Hendrik (Henry) van Wickevoort Crommelin

Door H.van Wickevoort in 1908 verzonden kaart naar Lissabon

Door H.van Wickevoort in 1908 verzonden kaart naar Lissabon

Bijzondere boot, vervaardigd door de heer T.van Wickevoort Crommelin te Heemstede-Berkenrode. De boot bestond uit twee cylinders met lucht gevuld, bij wijze van twee grote beschuitbussen, op een afstand van 1.25 meter en door een dek aan elkaar bevestigd; de lengte was 5.50 meter. De voortbeweging geschiedde door een vin in de lucht - zoals bij vliegmachines - en niet zoals bij andere boten door een vin in het water. Deze vin werd gedreven door een oude Peugeot-motor van ongeveer 15 H.P. De boot had een diepgang van niet meer dan 20 centimeter. De heer Van Wickevoort Crommelin zit op op deze foto zelf aan het stuur en verwachtte veel van zijn uitvindingen, maar voor zover bekend is het hij deze ene boot gebleven. (Oprechte Haarlemsche Courant, 6 december 1909).

bootconstructie, vervaardigd door de heer T.van Wickevoort Crommelin te Heemstede-Berkenrode. De boot bestond uit twee cylinders met lucht gevuld, bij wijze van twee grote beschuitbussen, op een afstand van 1.25 meter en door een dek aan elkaar bevestigd; de lengte was 5.50 meter. De voortbeweging geschiedde door een vin in de lucht – zoals bij vliegmachines – en niet zoals bij andere boten door een vin in het water. Deze vin werd gedreven door een oude Peugeot-motor van ongeveer 15 H.P. De boot had een diepgang van niet meer dan 20 centimeter. De heer Van Wickevoort Crommelin zit op op deze foto zelf aan het stuur en verwachtte veel van zijn uitvinding, maar voor zover bekend is het hij deze ene boot gebleven. (Oprechte Haarlemsche Courant, 6 december 1909).

Toegang naar fruitmuur (slangenmuur) op Berkenrode (foto G.Dukker, 1995)

Toegang naar fruitmuur (slangenmuur) op Berkenrode (foto G.Dukker, 1995)

Fruitmuur ofwel slangenmuur op landgoed Berkenrode (1995)

Fruitmuur ofwel slangenmuur op landgoed Berkenrode (1995)

======================================================

Neomist Arnold Bomans (pater Johannes-Baptist van de order der Trappisten) die aankomt bij de H.Bavokerk van Berkenrode in 1941. Broer Godfried en moeder Bomans wachtten hem op; zuster Borromée kreeg geen toestemming aanwezig te zijn. Op de achtergrond de Henricus-ulo, daarnaast het Verenigingsgebouw.

Mr.A.van Agt presenteerde het exexplaar van het boek Berkenrode aan de heer Maarten van Eeghen (foto Wim Bak).

Mr.A.van Agt presenteerde het exexplaar van het boek Berkenrode aan de heer Maarten van Eeghen (foto Wim Bak).

Hans Krol, co-auteur van het boek 'Berkenrode', na de presentatie in gesprek met oud-premier Van Agt en diens echtgenote in 2002

Hans Krol, co-auteur van het boek ‘Berkenrode’, na de presentatie in gesprek met oud-premier Van Agt en diens echtgenote in 2002

Agt

Een journalist van het Haarlems Dagblad interviewt mr.Dries van Agt, daartussen Hans Krol en rechts mevrouw van Agt

Berkenrode vanuit de lucht

Berkenrode vanuit de lucht

Fruitmuur op Berkenrode (foto G.J.Dukker)

Fruitmuur op Berkenrode (foto G.J.Dukker)

Kleedhuisje bij het vroegere zwembad, tegenwoordig paardenstal op het landgoed Berkenrode. De 4 decoratieve beeldjes zijn helaas gestolen.

Kleedhuisje bij het vroegere zwembad, tegenwoordig paardenstal op het landgoed Berkenrode. De 4 decoratieve beeldjes zijn helaas gestolen.

berk

Van badhuis tot koestal/paardenstal. Uit: Jan Bouman, Nederlandse monumenten in beeld., 1972, p.60

De luidklok van Berkenrode uit 1742. In opdracht van toenmalig eigenaar van Westerduin Cornelis vervaardigd in Amsterdam: 'me fecit Ciprianus Crans Iansz..'

De luidklok van Berkenrode uit 1742. In opdracht van toenmalig eigenaar van Westerduin Cornelis Hop vervaardigd in Amsterdam: ‘me fecit Ciprianus Crans Iansz.’

Een mysterieus gewelf in huize Berkenrode, beschreven op de pagina's 172-174.

Een mysterieus gewelf in huize Berkenrode, beschreven op de pagina’s 172-174.

De eerste r.k. Bavokerk van Berkenrode, gebouwd in 1817, vergroot in 1837 en gesloopt in 1880 na bouw van de huidige kerk aan de andere zijde van de Herenweg

De eerste r.k. Bavokerk van Berkenrode, gebouwd in 1817, vergroot in 1837 en gesloopt in 1880 na bouw van de huidige kerk aan de andere zijde van de Herenweg Aquarel van Pieter van Looij uit 1881. (Noord-Hollands Archief)

Aarnout Hendrik van Wickevoort Crommelin (1864-1912), ambachtsheer van Berkenrode, gemeentebestuurder van Heemstede en groot paardenliefhebber. Schilderij van Adolf Pirsch (foto RKD-Den haag)

Aarnout Hendrik van Wickevoort Crommelin (1864-1912), ambachtsheer van Berkenrode, gemeentebestuurder van Heemstede en groot paardenliefhebber. Schilderij van Adolf Pirsch (foto RKD-Den haag)

E.H.van Eeghen de krant lezende (Spaarnestad Fotoarchief)

E.H.van Eeghen de krant lezende (Spaarnestad Fotoarchief)

koetshuis

Het voormalig koetshuis van de Van Wickevoort Crommelin’s, omgebouwd tot villa waar o.a. Ernst van Eeghen woonde (foto Rijksmonumenten)

Buiter1

Sinds vele jaren is Joan Buiter de hovenier etc. van het landgoed Berkenrode dat 21 hectare omvat

 

Vader Bouwman en enkele gezinsleden op het 'gras-zitje' voor Berkenrode, waar de familie Bouwman tijdens de Tweede Wereldoorlog tijdelijk inwoonde bij de familie Bomans

Vader Bouwman en enkele gezinsleden op het ‘gras-zitje’ voor Berkenrode, waar de familie Bouwman tijdens de Tweede Wereldoorlog tijdelijk inwoonde bij de familie Bomans

De evacué's op Berkenrode in Heemstede, augustus 1944. Staande de Broeders van De La Salle met in het midden Henk Bouwman en uiterst rechts het dienstmeidje Corrie. Op de voorste rij van links naar rechts: Freule Van Lennep, vader M.Thierry de Bye Dolleman, Paul Bouwman, moeder Bouwman, Tineke Bouwman, Broeder-directeur Eduard en tussen haar dochtertjes Annemarie en Jetty moeder Thierry de Bye Dolleman, dan vader L.Bouwman en dochter Mies Bouwman.

De evacué’s op Berkenrode in Heemstede, augustus 1944. Staande de Broeders van De La Salle met in het midden Henk Bouwman en uiterst rechts het dienstmeidje Corrie. Op de voorste rij van links naar rechts: Freule Van Lennep, vader M.Thierry de Bye Dolleman, Paul Bouwman, moeder Bouwman, Tineke Bouwman, Broeder-directeur Eduard en tussen haar dochtertjes Annemarie en Jetty moeder Thierry de Bye Dolleman, dan vader L.Bouwman en dochter Mies Bouwman.

VAN BERKENRODE STAAN DE VOLGENDE OBJECTEN OP DE RIJKSMONUMENTENLIJST: – Hoofdhuis, Herenweg 133 – Park- en tuinaanleg, Herenweg 131 – Toegangspoort – Boogbrug – Moestuin met tuinmuur en kas – Beeldengroep – Paardengraf Coco – Koetshuis, Herenweg 131 – Voormalig badhuis, later in gebruik als paardenstal – (Thee)koepel, direct ten zuiden van het toegangshek – Tuinderswoning, Herenweg 129 – Dubbele dienstwoning en een poortje, Herenweg 119 – Enkele dienstwoning, Herenweg 117

Aquarel van het huis Berkenrode aan de Herenweg Heemstede

Aquarel van het huis Berkenrode aan de Herenweg Heemstede

BERKENRODE ALS BEDIJFSPAND: DE PERIODE ‘LAIMBÖCK 1946-1997

Briefhoofd van de firma Laimböck op Berkenrode, Heemstede

Briefhoofd van de firma Laimböck op Berkenrode, Heemstede

Kaartje van Laimböck waarin wasinstructies in het Nederlands en Engels voor de Pigskinhandschoenen vermeld

Kaartje van Laimböck waarin wasinstructies in het Nederlands en Engels voor de Pigskinhandschoenen vermeld

Handelsmerk van Laimböck

Handelsmerk van Laimböck

reclame

Reclame uit de hoogtijdagen van de firma Laimböck; in 2016 is de firma, onderdeel van Modama, opgeheven.

Laimbock

                         Advertentie van handschoenenindustrie Laïmböck Berkenrode uit 1948

In 1946 kreeg Johann B.Laimböck toestemming van mevrouw Olga Ernestine Henriëtte van Eeghen (weduwe van Hendrik van Wickevoort Crommelin die van 1889-1939 leefde) om Berkenrode te huren. De heer Laimböck wilde hier zijn handschoenen-productie onderbrengen. Deze was toen nog gevestigd in Klein Berkenrode, waar de familie Laimböck tevens woonde. Op Berkenrode werd een productie opgezet onder de naam: Joh. Laimböck Jr. Handschoenenindustrie NV. De bedrijfsleider bij de onderneming was de heer J.B.de Wolf.  In de periode 1946-1965 waren er circa 150 medewerkers in het pand werkzaam.

Voorzijde overlijdenskaart van Johannes Bernardus de Wolf, ridder in de Orde van Oranje Nassau, 22 november 1975 overleden op de leeftijd van 59 jaar. Het is de laatste foto van J.B.de Wolf gemaakt begin november 1975 tijdens zijn verblijf op de Philippijnen

Voorzijde overlijdenskaart van Johannes Bernardus de Wolf, ridder in de Orde van Oranje Nassau, 22 november 1975 overleden op de leeftijd van 59 jaar. Het is de laatste foto van J.B.de Wolf gemaakt begin november 1975 tijdens zijn verblijf op de Philippijnen

Bericht uit de Heemsteedse Courant over het overlijden van J.B. de Wolf. De heer J.A.Bomans publiceerde voorts een in memoriam in de Koerier Kombinatioe.

Bericht uit de Heemsteedse Courant over het overlijden van J.B. de Wolf. De heer J.A.Bomans publiceerde voorts een in memoriam in de Koerier Kombinatie.

Voorzijde met portret van bidprentje ter nagedachtenis van J.B.de Wolf's broer mr. Andries de Wolf, geboren 21 april 1911 in Amsterdam en 3 augustus 1976 te Heemstede overleden. Na een studie aan de Vrije Universiteit en een baan in het organisatieleven was hij lange tijd docent aan het Lodewijk Makeblijde College te Rijswijk. Hij was goed bevriend met de familie Bomans, o.a. Godfried, en is begraven op het kerkhof 'Berkenrode' in Heemstede.

Voorzijde met portret van bidprentje ter nagedachtenis van J.B.de Wolf’s broer mr. Andries de Wolf, geboren 21 april 1911 in Amsterdam en 3 augustus 1976 te Heemstede overleden. Na een studie aan de Vrije Universiteit en een baan in het organisatieleven was hij lange tijd docent aan het Lodewijk Makeblijde College te Rijswijk. Hij was goed bevriend met de familie Bomans, o.a. Godfried, en is begraven op het kerkhof ‘Berkenrode’ in Heemstede.

Op een zeker moment werkten er 150 tot 200 mensen in het bedrijf van Laimböck aan de Herenweg in Heemstede

Op een zeker moment werkten er 150 tot 200 mensen in het bedrijf van Laimböck aan de Herenweg in Heemstede

De familie Laimböck en het personeel tijdens een jubileumviering op Berkenrode

De familie Laimböck en het personeel tijdens een jubileumviering op Berkenrode

Uitsnede foto jubileum met in het midden de heer en mevrouw Laïmböck, links hoofdinspecteur van politie Berentsen en rechts gemeentesecretaris N.Vos van Heemstede

Uitsnede foto jubileum met in het midden de heer en mevrouw Laïmböck, links hoofdinspecteur van politie Berentsen en rechts gemeentesecretaris N.Vos van Heemstede

overlijdensadv.

                                    Overlijdensadvertentie J.B.Laimböck, Het Vaderland 6-11-1930

Laimbock2

Na Amsterdam (met in 1882 twee zaken), opgericht door Franz Laimböck afkomstig uit Tirol zijn winkels geopend in Rotterdam, ‘s-Gravenhage-Scheveningen, Utrecht en Haarlem onder de firmanaam M.Laimböck aldus een brochure uit 1927 uitgegeven bij het gouden jubileum van de firma. Op 1 januari 1921 hebben de firmanten Fr.Laimböck, Kr.Laimböck en H.Laimböck de leiding over.

Laimbock3

                                                                 Laimböck als hofleverancier

 

Ook in het thuiswerk werden veel handschoenen met de hand afgewerkt. In Nederland en vooral in België waren meer dan duizend thuiswerkers betrokken bij de productie. Aan de zuidgevel van het pand  – kamer oostzijde waren geen ramen op het zuiden. Dit was mode in 1800. Men wilde toen geen zon in de kamers laten komen wegens het verschieten van het behang en de meubelen. Deze ramen in de zuidgevel zijn in 1947 aangebracht. Tijdens de productie-periode bevond zich hier het kantoor. De coupeur – snij- en stansafdeling bevond zich op de tweede etage. Op de eerste verdieping waren de naaiateliers. Op de parterre de kantoren en de showroom gesitueerd in de Grote of Rode kamer, zo genoemd wegens het prachtige rode betengeld behang. De grote hal gaf het pand een indrukwekkende entree. In de periode 1946 tot 1979 is voornamelijk op Berkenrode geproduceerd. Daarna werd een groot deel van de productie overgebracht naar de Oostbloklanden vanwege de hoge loonkosten in Nederland. Inmiddels had de heer R.A.Th. (Ruud) Laimböck, na het overlijden van J.B.de Wolf, de leiding van het bedrijf overgenomen. Ook werd in de zeventiger jaren het assortiment uitgebreid met lederwaren, koffers etcetera. De nieuwe naam van de onderneming werd aangepast: Laimböck Handschoenen en Lederwaren NV. In 1985 is een Joint Venture handschoenen productie in Surabaja opgezet. Het gehele gerenoveerde machine-park werd vanuit Heemstede naar Indonesië verscheept. In 1984 heeft de heer R. Laimböck het pand aangekocht van de heer E.H.van Eeghen. In 1986 kreeg hij toestemming een nieuwbouw-vleugel te realiseren. Door de toegenomen handel had men onvoldoende ruimte voor het groeiende volume van de goederen. De ontwerpen van deze uitbreiding, alsmede de interne latere renovatie van het hoofdhuis kwamen van het architectenbureau Piet Koster te Heemstede. Het bestaande koetshuis werd geheel opgeknapt en als kantine ingericht. Deze werd geïntegreerd in de nieuwbouwvleugel. In 1987 is het hoofdhuis helemaal vernieuwd. Op de tweede etage werden de lage zware houten zolderbalken vervangen door solide stalen staanders. Hierdoor ontstond veel meer ruimte en hoogte. Ook de eerste verdieping werd geheel opgeknapt en hier zijn diverse kantoren gerealiseerd. Tevens is een lift in het pand gebouwd. Deze bevindt zich achter de zij-ingang, vandaar kan men de 1e en 2e etage bereiken. De ruime tweede etage met eigen directe toegang via de lift kwam in 1988 gereed. Daar het bedrijf deze verdieping voorlopig nog niet nodig had, is deze aan de SC groep van de heer Landheer verhuurd. In april 1989 overhandigde burgemeester O.R.van den Bosch aan de firma een oorkonde nieuwe stijl van ‘Hofleverancier’ hetwelk men heden ten dage nog heeft. Overigens mocht men al onder H.M. Koningin Moeder Emma en Koningin Wilhelmina de heraldieke wapens van ‘Hofleverancier’ voeren. In 1990 is ook de eerste etage aan de SC-Groep verhuurd. In 1991 werd door de directie besloten een alliantie aan te gaan met de Modana International Groep met als belangrijkste reden internationaal een sterkere positie te verkrijgen. Aldus werd in april 1992 Berkenrode na 46 jaar verlaten naar de bedrijfspanden van Modana in Hoofddorp. In 1992 heeft men het hoofdhuis geheel verhuurd aan de SC-Groep en nieuwbouw-vleugel aan de firma Schotte en Strijbis. In april 1997 heeft de heer Laimböck Berkenrode verkocht aan de heer Winnubst, die sedert 1995 onderhuurder van de SC-groep was. Oorspronkelijk afkomstig uit Het Oostenrijkse Tirol met een eerste winkel in 1831 te Scheveningen opgericht bestaat Laimböck na een fusie met Modana tegenwoordig nog altijd, geroemd om de kwalitatief hoogwaardige handschoenen.

Laimböck

Ondanks dat Modana en vervolgens in 2016 Vroom en Dreesmann intussen failliet zijn is anno 2016 in een etalage van V&D in de Gierstraat, links op de foto nog altijd een reclameplaat van Laimböck te zien.

 

Laimbock1

De heer Ruud Laimböck, foto uit Elsevier van 19 november 1988 bij een interview met Marijke Hilhorst.

Bericht over restauratie van historische klok uit 1742 op Berkenrode dankzij een gift van de historische vereniging.(Heemsteedse Koerier, 7-5-1986)

Bericht over restauratie van historische klok uit 1742 op Berkenrode dankzij een gift van de historische vereniging.(Heemsteedse Koerier, 7-5-1986)

Artikel over Laimböck handschoenenmakers uit: Geef Noord-Holland de ruimte, januari 1978.

Artikel over Laimböck handschoenenmakers uit: Geef Noord-Holland de ruimte, januari 1978.

Vervolg van artikel over Laimböck uit: Geef Noord-Holland de ruimte, januari 1978.

Vervolg van artikel over Laimböck uit: Geef Noord-Holland de ruimte, januari 1978.

Vooroorlogse foto van huize Berkenrode

Vooroorlogse foto van huize Berkenrode

Oude prentbriefkaart van huize Berkenrode

Oude prentbriefkaart van huize Berkenrode

De huidige eigenaar en gebruiker van het pand Berkenrode in Heemstede is de heer Michiel J.H. Winnubst, directeur van de firma voor verpakkingmaterialen Nordex bv

De huidige eigenaar en gebruiker van het pand Berkenrode in Heemstede is de heer Michiel J.H. Winnubst, directeur van de firma voor verpakkingmaterialen Nordex bv

========================================================

ARTiSTIEK WERK (PENTEKENINGEN, GRAVURESE.D.) VERVAARDIGD DOOR ENKELE LEDEN UIT HET GESLACHT VAN WICKEVOORT CROMMELIN (van Wildhoef en Berkenrode)

Werk van Wickevoort Crommelin Aangekocht via veiling Bubb Kuyper 22 mei 2015

Werk van Wickevoort Crommelin Aangekocht via veiling Bubb Kuyper 22 mei 2015

 Mr. Jan Pieter Adolf van Wickevoort Crommelin, geboren Amsterdam 16 juni 1798, overleden Bloemendaal, huize ‘Wildhoef, 15 september 1874, huwde te Amsterdam 20 januari 1825 Cornelis Willink, overleden in 1869.

 Anspach

 Jan Pieter Adolf van Wickevoort Crommelin (1798-1874) was o.a. burgemeester van Berkenrode van 1823-1835. Portret toegeschreven aan Johannes Anspach (Iconografisch bureau RKD)

In de tuin van Wildhoef (Bloemendaal), aquarel door J.P.A.van Wickevoort Crommelin, 1815

In de tuin van Wildhoef (Bloemendaal), aquarel door J.P.A.van Wickevoort Crommelin, 1815

Pentekening door J.P.A.van Wickevoort Crommelin, 1815

Pentekening door J.P.A.van Wickevoort Crommelin, 1815

Pentekening J.P.A.van Wickevoort Crommelin, 1815

Pentekening J.P.A.van Wickevoort Crommelin, 1815

Tuinhuis. Pentekening van J.P.A.van Wickevoort Crommelin (1798-1874)

Tuinhuis. Pentekening van J.P.A.van Wickevoort Crommelin (1798-1874)

Wick1

                                Tekening van J.P.A.van Wickevoort Crommelin (1798-1874)

Wick2

                    Tekening van J.P.A.van Wickevoort Crommelin

Wick3

    Tekening van J.P.A.van Wickevoort Crommelin

Wick4

                     Tekening van J.P.A.van Wickevoort Crommelin

 vr.Jan Pieter van Wickevoort Crommelin, geboren Haarlem 22 februari 1830, overleden Haarlem 19 oktober 1891, huwde te Heemstede 5 januari 1854 Gonda Susanna Margaretha van Lennep (1825-1892)

Pentekening van J.P.van Wickevoort Crommelin uit 1839

Pentekening van J.P.van Wickevoort Crommelin

Tekening van J.P.van Wickevoort Crommelin, 10 april 1843

Tekening van J.P.van Wickevoort Crommelin, 10 april 1843

Litho van J.P.van Wickevoort Crommelin uit 1845

Litho van J.P.van Wickevoort Crommelin uit 1845

 

Tekening van J.P.van Wickevoort Crommelin (arcadisch gezicht Duitsland), 16 juni 1846

Tekening van J.P.van Wickevoort Crommelin (arcadisch gezicht Duitsland), 16 juni 1846

Wik3

Tekening van J.P.van Wickevoort Crommelin

Wik4

Tekening van J.P.van Wickevoort Crommelin

Wik5

Tekening van J.P.van Wickevoort Crommelin

wik6

Tekening van J.P.van Wickevoort Crommelin

JP

Schilderij met portret van J.P.van Wickevoort Crommelin (1830-1891) in Museum Naturalis, Leiden

=============

P.G.van Wickevoort Crommelin

Wik1

Tekening van P.G.van Wickevoort Crommelin, 1840 (te vergelijken met tekening van Hester van Wickevoort Crommelin uir 1848)

Wik2

                                    Tekening  van P.G.van Wickevoort Crommelin, 1842

Hester Johanna van Wickevoort Crommelin, geboren Haarlem 8 oktober 1833, overleden Arnhem 5 maart 1911, huwde te Bloemendaal 3 november 1864 Anthony Francois Willink, geboren Amsterdam 10 januari 1825 overleden Amsterdam 29 oktober 1892

Kindertekening van Hester van Wickevoort Crommelin, 15 augustus 1839

Kindertekening van Hester van Wickevoort Crommelin, 15 augustus 1839

Tekening van Hester van Wickevoort Crommelin, 10 juni 1848.

Tekening van Hester van Wickevoort Crommelin, 10 juni 1848.

Hester1

                     Tekening van Hester van Wickevoort Crommelin

Hester2

                      Tekening van Wildhoef door Hester van Wickevoort Crommelin

Hester3

                               Tekening van Hester van Wickevoort Crommelin, 13 augustus 1847

Willem Philip van Wickevoort Crommelin, geboren Amsterdam 4 december 1836, overleden Amsterdam 29 januari 1910

Tekening van de ruïne van Brederode door Willem Philip van Wickevoort Crommelin, 1896

Tekening van de ruïne van Brederode door Willem Philip van Wickevoort Crommelin, 1896

klooster

Kloster Limburg door Willem Philip van Wickevoort Crommelin

===============================

SCHILDERIJEN VAN CORNELIS JULIUS VAN WICKEVOORT CROMMELIN (1868-1910)

Crommelin

Schilderij van C.J.van Wickevoort Crommelin (1868-1910): Landschap met boerderijen aan het meer. (Geveild bij CATAWIKI). Cornelis Julius van Wickevoort Crommelin was kunstschilder en telg uit een tak van het echtpaar Henry Samuel Crommelin (1660-1732) en Jacoba Sophia van Wickevoort Crommelin (1674-1732) voegde in 1711 de naam van zijn moeder toe aan die van zijn vader. Hieruit ontstond de tak Van Wickevoort Crommelin. De aangetrouwde familie Van Wickevoort was afkomstig uit Sint-Michielsgestel, verhuisde in de 16de eeuw naar Antwerpen en later naar Amsterdam. De familie Van Wickevoort Crommelin afkomstig uit Haarlem bezat de heerlijkheid Berkenrode.

cornelis1

Molens aan het Haarlemmermeer door C.J.van Wickevoort Crommelin 1899 (artnet)

Cornelis2

Molen aan het Spaarne (?) door C.J.van Wickevoort Crommelin (artnet)

van Wickevoort Crommelin, Cornelis Julius, 1868-1910; A Dutch Windmill

van Wickevoort Crommelin, Cornelis Julius; A Dutch Windmill; National Trust, Calke Abbey; http://www.artuk.org/artworks/a-dutch-windmill-169398

=======================================================================

 

 

In 2002 verschenen boek over Berkenrode; door Hans Krol en Ted van Turnhout, uitgegeven door de firma Nordex.

In 2002 verschenen boek over Berkenrode; door Hans Krol en Ted van Turnhout, uitgegeven door de firma Nordex.

Koepel van Berkenrode aan de Herenweg Heemstede

Koepel van Berkenrode aan de Herenweg Heemstede

Berk

Helicopterview van Berkenrode/Westerduin aan de Herenweg in Heemstede

Scan1542

 

‘Hakhout rond Berkenrode’ ets door Willem Snitker, uit Zegepralend Kennemerland.

Exif_JPEG_PICTURE

Exif_JPEG_PICTURE

BERKENRODE ZIE OOK: https://landhuisberkenrode.wordpress.com/landhuis-berkenrode/kenmerken/