LIBRARIANA   DEEL 32

Geen nieuw record voor ‘The Birds of America’ van Audubon

Op 7 december 2010 werd bij Sotheby’s in Londen voor het recordbedrag van 11,5 miljoen dollar een set geveild van John James Audubon’s ‘The Birds of North America’, vervaardigd en gepubliceerd tussen 1827 en 1839. Op 20 januari kwam wederom een 4/7 delige set van dit ornithologische meesterwerk onder de hamer, nu bij dat andere grote veilinghuis Christie’s (in New York). De verwachtingen waren hooggespannen maar het record van 2010 werd ditmaal niet gebroken. Het werk is afgeslagen voor 7.922.500 dollar (ruim 6.100.000 Euro), gekocht door een particuliere verzamelaar uit de Verenigde Staten. De zogeheten ‘Duke of Portland’ -set is kort na 1838 aangeschaft door William Henry Cavendish-Scott Bentinck, de vierde hertog van Portland (1768-1854), kort na 1838. Christie’s berichtte dat genoemde publicatie de derde hoogste prijs is van een bij dit veilinghuis geveild drukwerk.

pagina uit J.J.Audubon's 'Birds of America'

pagina uit J.J.Audubon’s ‘Birds of America’

Aubudon

Nederland

Buddingh’ collectie naar DiEP

Buddingh

Prentbriefkaart met eerste strofe van ‘de Blaubilgorgel’ door Cees Buddingh’, uitgegeven ter gelegenheid van een uitgave waarin voor het eerst alle gorgelrijmen zijn bijeengebracht met illustraties van Wim Hofman. De Bezige Bij, ‘Alle gorgelrijmen’,  2003

Erfgoedcentrum DiEP in Dordrecht heeft onlangs een hoeveelheid documenten betreffende de Dordtse schrijver Cees Buddingh’ (1918-1985) aan haar collectie kunnen toevoegen. Van een particulier zijn een verhuisdoos archivalia, manuscripten en typoscripten aangekocht. DiEP, dat in de archiefbibliotheek al veel publicaties van en over Buddingh’ bezat nog een origineel materiaal. Van belang zijn o.a. dagboeknotities uit de jaren 1972-1975, een bundel met 94 dierenverzen en circa 165 andere gedichten en korte verhalen. Voorts correspondentie met talrijke andere letterkundigen en uitgeverijen. Het materiaal zal voor studiedoeleinden in de studiezaal van het erfgoedcentrum kunnen worden geraadpleegd.

Onbekend sprookje van J.M.A.Biesheuvel

In 1964 schreef Maarten Biesheuvel een verhaal in de vorm van een sprookje van 7 pagina’s. Hij stuurde het destijds naar tijdschrift De Gids, maar de redactie weigerde opname. Het verhaal is niet opgenomen in het ‘Verzameld Werk’ uit 2008. Antiquariaat Fokas Holthuis in Den Haag  biedt het handschrift nu aan voor 950 Euro.

Een ‘Suske en Wiske’ uit 1946 voor 2.100 Euro

Via de veilingsite Catawiki is in februari door een Nederlandse verzamelaar het album ‘De avonturen van Rikki en Wiske’ aangekocht voor 2.100 Euro. De publicatie was bij de uitgave in 1946 in België voor 36 Belgische frank te koop. De eerste Suske heette toen nog Rikki. Ondanks het heit dat destijds 7.000 exemplaren zijn gedrukt is een uitgave in onberispelijke staat zeer zeldzaam.

Vondst in Franse antiekwinkel leidt tot belangwekkende publicatie

Galeriehouder in Heemstede Gert-Jan Keizer vond enkele jaren geleden in een brocante-winkel tussen Lyon en de Zwitserse grens een 18e eeuwse publicatie met een verhaal over de schipbreuk van VOC-schip ‘Amstelveen’ voor de kust van Zuid-Arabië  in 1763. Het betrof een in 1766 uitgeven publicatie met de wijdlopige titel:‘Tydkorting of magazyn der Heeren; inhoudende een Verzameling van uitgezochte stukken en verhandelingen, aangaande de Natuur- en Zedekunde, Historien, Reis- en Levensbeschrijvingen en Gemengde Stoffen. Uit verscheidene Schryvers, zo uit het Engelsch en Fransch vertaalt, als in het Nederduitsch opgestelt en toegezonden, ten dienste der Liefhebbers by-een gebragt door C.S.M. Eerste deel, 1766’.

Gezicht op Oman (1676)

Vermeld in WorldCat en de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) blijkt het door uitgever/boekverkoper J.van de Sande in Middelburg uitgegeven werkzeer zeldzaam te zijn. Via de M.Buysman-collectie van volksboeken kwam een exemplaar in bezit van de Koninklijke Bibliotheek en verder enkel in de Universiteitsbibliotheek van Nijmegen. In de Middelburgsche Courant van 1766 en 1768 hebben advertenties voor ‘Tydkorting’ gestaan. Uiteindelijk was sprake van 12 stukken in 2 delen in groot octavo uitgegeven, in totaal inhoudende 128 stukken. Het was te verkrijgen “voor de geringe prys van 3 gulden”. De publicaties zijn tevens vermeld in ‘Boekzael der geleerde waerelt’, deel 177. De belangstelling van de heer Keizer, afkomstig uit Amstelveen, ging uit naar het door overlevende (en derde stuurman) Cornelis Eyks geschreven logboek over de stranding op 5 augustus 1763 van ‘De Amstelveen’ ter hoogte van Oman nabij Ras Masdrakah (1). Een uitvoerig verslag van de “Noodlottige gevallen” van de Oostindië-vaarder Amstelveen, naar Holland terugkerende vanuit Batavia, is gepubliceerd op de pagina’s 365-419. Van de 105 zeelieden aan boord verdronken er al 75. De 30 overlevenden begonnen aan een barre voettocht van zo’n 700 kilometer in de brandende zon naar de beschaafde wereld, soms aangevallen en beroofd door de woestijnbevolking. Het laatste stuk vanaf Hadd naar Matrah bij Muskate werd per zeilboot afgelegd. Uiteindelijk hebben na bijna 5 weken op 11 september 22 overlevenden Muskate bereikt. Na terugkeer in het vaderland is Cornelis Eyks weer gaan varen en in 1769 te Ceylon overleden.  Gefascineerd door het verhaal heeft professor dr. Klaas Doornbos (1936), emeritus-hoogleraar Orthopedagogiek aan de UvA, gedurende drie jaar aan het logboek gewerkt om daar een Engelstalige uitgave van te schrijven ‘Shipwreck & Survival in Oman, 1763”. Speciale aandacht wordt verder besteed aan leven en zeereizen van de Zeeuwse logboekschrijver Cornelis Eyks. Het eerste exemplaar van deze publicatie is op 11 januari van dit jaar tijdens het staatsbezoek van o.a. koningin Beatrix aan het sultanaat Oman uitgereikt aan de minister van Toerisme van de Arabische oliestaat.  De uitgave is het oudste nog bestaande Nederlandse verslag van de zuidkust en toenmalige inwoners van Oman. In 1676 is door Jan Janszoon Struys een gravure vervaardigd van 2 VOC-schepen met op de achtergrond Muskate in Arabië.

Het rijk geïllusteerde boek is als paperback uitgegeven door Pallas Publications. ISBN 9085550599. Prijs in de boekhandel bedraagt 19.90 Euro.

 

Titelblad van de notities door Cornelis Eyks in ‘Tydkorting’, 1766

(1) In totaal zijn er 3 VOC-schepen geweest met de naam ‘Amstelveen’: 1) 1625, een fluitschip, tot 1627 in gebruik met een laadvermogen van 300 ton; 2) 1717, in 1722 “met man en muis” vergaan tussen Batavia en de Kaap, 3) 1746, 3-master gebouwd voor VOC Kamer Amsterdam. Dit schip heeft 12 reizen gemaakt naar Ceylon, Nederlands-Indië en China. Het had een tonnage van 1.150 ton en heeft op 5 augustus 1763 voor de Zuid Arabische kust schipbreuk geleden.

De auteur met zijn boek over de schipbreuk van VOC-schip Amstelveen in Oman

De auteur met zijn boek over de schipbreuk van VOC-schip Amstelveen in Oman

Museum Meermanno in Den Haag toont van 25 februari tot 11 maart een unieke ingekleurde vroeg-15e eeuwse tekening uit het Louvre die na diepgaand onderzoek door professor Claudine Chavannes-Mazel van de UvA wordt toegeschreven aan de Vlaming Jan van Eyck. Het gaat hierbij om de oudste tekening van ’s-Gravenhage. Bij de tekening is de tot op heden oudste bekende afbeelding van het Binnenhof uitgesteld, tegelijk met archivalia die bewijzen dat Van Eijk tot begin 1425 in Den Haag woonde. Tevens wordt in de expositie het technisch onderzoek toegelicht.

Voorts organiseert het museum op 10 maart in samenwerking met de Stichting Art, Books and Collections en de Universiteit van Amsterdam een themamiddag met deskundigen van de Universiteiten van Antwerpen en Amsterdam.

Sinds 21 januari is in Meermanno ook een tentoonstelling te zien ‘Van lood tot led, de ontwikkeling van het boek sinds 1850’.  Deze expositie is ontwikkeld mede dankzij het Centraal Boekhuis, sponsor van het oudste boekmuseum van Europa.

Koninklijke Bibliotheek verwerft twee 17e eeuwse liedboeken

In januari heeft de K.B. in één week twee zeldzame liedboekjes verworven uit respectievelijk 1647 en 1684. Het eerste heet ‘De wel-klingende luyte’, een bundel van meer dan 900 bladzijden met ongeveer 300 geestelijke liederen. Het is samengesteld door Petrus van Angelen, predikant in Alkmaar, en vermoedelijk gedrukt door Willem Symonsz Bogaert in Wormerveer. Enkel bekend uit een oude fondslijst van het boek tot voor kort onbekend.

Het tweede boekje heeft als titel ‘’t Maes-sluysche lust-hofje’ en bevat “eenige sticht- en vermaeckelijcke liedekens”, samengebracht door Cornelis de Roy en in Delft gedrukt. Maasluis was volgens professor dr. L.Grijp van het Meertens Instituut, een van de eerste kleine stadjes met een lokaal liedboekje. De twee liedboeken zijn te zien in ‘De Verdieping van Nederland’, de tentoonstellingsruimte van Koninklijke Bibliotheek en Nationaal Archief.

Van 8 februari tot 23 mei is in bij Bijzondere Collecties een tentoonstelling te bezichtigen: ‘Het gedrukte boek: een visuele geschiedenis’. Deze geeft een overzicht van het gedrukte boek in al zijn verschijningsvormen: beeldboek, kalligrafieboek, wegwerppocket, naslagboek, kunstwerk etcetera.

‘Bosuil’ is de debuutroman van Robert van Heusden’. De schrijver, die als grafisch ontwerper lange tijd bij VNU werkte, heeft een verzameling tekeningen van zijn oom Alfons van Heusden – tekenaar en illustrator van kinderboeken -, die o.a. werkte voor uitgeverij Het Spectrum en De Arbeiderspers recentelijk ondergebracht bij Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam.

De prachtige 19e eeuwse bibliotheekzaal van het Rijksmuseum, ontworpen door Pierre Cuypers, wordt momenteel gerenoveerd en zal in 2013 wederom opengaan voor studenten en onderzoekers. Het is de grootste kunstbibliotheek van ons land. Zeer omvangrijk, gespecialiseerd in moderne kunst, is de kunsthistorische boekerij van het Stedelijk Museum in Amsterdam met ongeveer 3.000 strekkende meter, bijna 170.000 boeken, 1.400 tijdschriften (waarvan 210 lopende) en 350 meter archiefmateriaal. Uit de depots in de Paulus Potterstraat  vindt al verhuizing plaats naar het Museumplein. Ofschoon het Stedelijk Museum pas in het najaar 2012 plaatsvindt, zal men vanaf 2 april weer van de bibliotheekcollectie gebruik kunnen maken.

350 jaar stadsbibliotheek Maastricht

Centre Céramique/stadsbibliotheek Maastricht

Dit jaar bestaan de openbare bibliotheken van Apeldoorn, Vlissingen, Tilburg Weesp, Den Helder, Zeist en Middelburg precies een eeuw.

Ouder is de stadsbibliotheek van Maastricht, sinds 1999 met o.a. een tentoonstellingruimte en het stadsarchief gehuisvest in een schepping van Jo Coenen: het Centre Céramique. In 1662 is de bibliotheek opgericht in de raadszaal van het toen nog niet afgebouwde stadhuis, tussen 159 en 1664 ontworpen door architect Pieter Post uit Haarlem. Gesticht als “Een bibliotheque voor de meesten luyster van de stadt” door de gezanten van de prinsbisschop van Luik en de Staten-Generaal van de Republiek. Voormalig stadsbibliothecaris mr.drs.H.H.E.Wouters publiceerde een geschiedenis in het boek ‘Miscellanea Trajectensia; bijdragen tot de geschiedenis van Maastricht’. (Maastricht, 1962). Het jubileum wordt onder meer herdacht en gevierd met een AppstrijdCC voor scholieren en studenten met als app-thema ‘De Stadsbibliotheek Maastricht’. Verder zal een jubileumtentoonstelling zijn gewijd aan het onderwerp ‘Verboden boeken uit eigen collectie’: van de geschriften van Arianus uit de tijd van bisschop Sint Servatius tot de ‘Duivelsverzen’ van Salman Rushdie.

Addendum: de openbare bibliotheek in Den Helder is op 12 juli 1912 opgericht en opende officieel op 13 juli 1913. 12 juli 2012 is het eerste eeuwfeest herdacht. Bij die gelegenheid ontving de bibliotheek van de gemeente Den Helder de zilveren erepenning.

Op 13 juni 1912 nam het hoofd van de Groen van Prinsterer School i.s.m. het Nut het initiatief tot stichting van een openbare leeszaal en bibliotheek. Die is een jaar later geopend in een gehuurd pand aan de Breewaterstraat in Den Helder

Op 13 juni 1912 nam het hoofd van de Groen van Prinsterer School i.s.m. het Nut het initiatief tot stichting van een openbare leeszaal en bibliotheek. Die is een jaar later geopend in een gehuurd pand aan de Breewaterstraat in Den Helder

Burgemeester Koen Schuiling van Den Helder overhandigt de erepennning voor de 100-jarige bibliotheek aan directeur Mannes Westra. [Foto Den Helder Actueel].

Nieuwe openbare bibliotheek Deventer in 2015

Meermaals is geschreven over de perikelen rond het plan van een nieuw stadhuis annex bibliotheek in Deventer, dat uiteindelijk geen doorgang vond. Door de architecten Jo Coenen (met ervaring in o.a. Maastricht en Amsterdam) en Martin Kleine Schaars wordt nu de laatste hand gelegd aan het ‘definitieve’ ontwerp voor de nieuwe bibliotheek op de plaats van het voormalige SNS-kantoor aan de Stromarkt. Eerstgenoemde ontwerpt het interieur en Kleine Schaars uit Deventer tekent de buitenzijde van het bouwwerk. Volgens directeur Evert-Jan Egging van de Maatschappij tot Stadsherstel in dagblad de Stentor van 11 februari moet de bibliotheek al begin 2015 een feit zijn. Aanvulling: in 2012 is het plan door de gemeente afgeblazen en wordt een nieuwe bibliotheek op een andere locatie in de stad voorbereid.

Recente publicaties

 – Dickens in de lage Landen – Hoe hij wordt gelezen en geprezen. Uitgave van de Nederlandse afdeling van The Dickens Fellowship. Prijs 19.50 euro. In het tweede hoofdstuk beschrijft Joop van Kessel de geschiedenis van de ‘Haarlem Branch’, zoals de Nederlandse afdeling wordt genoemd en het onmisbare aandeel daarin van medeoprichter Godfried Bomans. Het tijdschrift dat sinds 1961 verschijnt is onlangs door het Noord-Hollands Archief gedigitaliseerd en via de Krantenviewer te raadplegen.

– Criminaliteit en justitie. Catalogus 34 van antiquariaat A.G.van der Steur. Haarlem, 2012, 655 p. Bevat bijna 3.500 items uit de periode circa 1600 tot 2000.

– Joost Swarte: Bijna compleet. Uitgeverij Oog & Blik/De Bezige Bij, 24.90 euro. Tevens verschenen in de Verenigde Staten en Spanje, terwijl een vertaling in het Noors wordt voorbereid.

– ‘1001 Comics You Must Read Before You Die: The Ultimate Guide to Comic Books, Graphic Novels and Manga. Geredigeerd door Paul Gravett en in oktober 2011 uitgegeven door Casell and Universe. 960 bladzijden met 1.001 chronologische trefwoorden betreffende stripschrijvers en hun werd. Bevat, geschreven door stripkenner Huib van Opstal, o.a. 1930 Hergé; 1941 Maarten Toonder; 1947 Hans G.Kresse; 1980: Joost Swarte en Willem.

– Sébastien Conard: Weg met de kneuterigheid; heden en toekomst van het Vlaamse stripverhaal. In: Rekto Verso; tijdschrift voor Cultuur & Kritiek, november-december 2011, nummer 49, blz. 8-14.

– J.Ayolt Brongers: Handleiding voor boekensneupers’. Na 1989 en 1996 de derde herziene en uitgebreide uitgave. Uitgeverij Bekker & Blitz. 29.90 euro.

– Matthieu Lommen: Het boek van het gedrukte boek: een visuele geschiedenis. Met medewerking van Frans Janssen, Johan de Zoete e.a. Amsterdam University Press/Lannoo. 464 p. 49.50 euro.

Een Engelstalige editie is voorzien bij Thames & Hudson en een Duitstalige bij DuMont.

– ‘Wie wat bewaart, die heeft wat’. Boek en film over de N.V. Bergkwartier waarin de geplande bibliotheek uitvoerig aan de orde komt, mede op basis van ervaringen opgedaan in de nieuwe modelbibliotheek van Almere. Deventer, 2012.

– In 2012 bestaat het Doelengebouw 450 jaar. Bibliotheek Haarlem en omstreken (gesticht in 1596) besteedt aandacht aan dit unieke jubileum door in samenwerking met de Stichting Nieuwe Gracht Producties (Michaëla J.Bijlsma en Eric J.Coolen) het spaarplaatjes album SPAAR HAARLEM te lanceren. Er verschijnt 19 februari in de Stadsbibliotheek een gewone uitgave van 15 Euro en een luxe editie van 40 euro. [Later uit te breiden met losse plaatjes].

– Sybren Kalkman: Struikelbank. [Een verhaal dat zich afspeelt tegen de kredietcrisis]. De auteur is winnaar van de tweede editie van de Haarlemse Debuutprijs. Naar aanleiding daarvan is het manuscript eind januari uitgegeven door de Stadsbibliotheek Haarlem & Omstreken.

– Konstantinos Sp. Staikos: The History of the Library in Western Civilization. Volume V: From Petrach to Michelangelo. Een uitgave van Oak Knoll Press, 2012, 600 p. ISBN 1584561823. Prijs circa 80 euro. Eerder verschenen de volgende delen over deze uitvoerige bibliotheek- geschiedenis vanaf de Oudheid door de Griekse geleerde Staikos:

1. From Minos to Cleopatra. 2004

2. From Cicero to Hadrian. 2005

3. From Constantine the Great to Cardinal Bessarion. 2007

4. From Cassiadorus to Furnival. 2009.

– Eric M.Moormann: Alexandrië komt boven water; Archeologisch onderzoek in Alexandrië in de laatste vijftig jaar + Capar de Jonge: De Alexandrijnse bibliotheek en de geschiedenis van de klassieke filologie. Mèt andere bijdragen verschenen in de special ‘Alexandrië’’ van het tijdschrift voor classici ‘Lampas’ (44e jaargang, nummer 4, 11 euro).

België

Koninklijke Bibliotheek Brussel verwerft oudste kaart van Nederlanden na vondst in een antiquarisch boek

Links de Koninklijke Bibliotheek (Albertina) in Brussel (foto 2011)

Eind 2011 is in Breda een landkaart uit 1557 ontdekt die volgens kenners de oudste kaart van Zuid-Nederland is. De kaart zat in een boek dat niets met de plattegrond te maken heeft, een kroniek van Cornelis van Hoorn uit 1586. De vondst werd gedaan door Dieter Duncker van antiquariaat Plantijn. De topografische kaart is in zoverre een unieke vondst omdat deze een incompleet bewaarde kaart uit 1526 aanvult. Vermoed wordt dat de kaart is getekend in een periode dat de Spaanse koning Philips II een bezoek bracht aan Vlissingen. De antiquaar vroeg aanvankelijk 50.000 voor de kaart. Dankzij tussenkomst van een mecenas is deze begin 2012 aangekocht door de Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel.

Universiteitsbibliotheek van Leuven (foto 2011)

In 2009 startte de universiteitsbibliotheek van Leuven met het Familieboekfonds. Ouders storten vijftig euro en kiezen de bibliotheekeenheid die ze willen steunen. In een van de nieuwe aanwinsten kleeft de bibliothecaris dan een ‘ex dono’-vignet met de naam of zoon die dat jaar afstudeerde en de naam prijkt ook in de bibliotheekcatalogus. Dit initiatief blijkt een succes en wordt ondersteund door de Vlaamse Parlementsvoorzitter Jan Peumans. Hij sponsorde vorig jaar twee boeken. “Dit jaar stort ik opnieuw omdat ik boeken belangrijk vind. Ze hebben iets mythisch. Het is verslavend. Ik kan er echt nooit eentje weggooien. En dat betekent concreet wel wat, als u weet dat ik alleen vorig jaar anderhalve meter boeken cadeau kreeg als parlementsvoorzitter. Die staan hier allemaal. En ze blijven!” [Campuskrant Universiteit Leuven, 22 juni 2011].

Maurits Sabbebibliotheek in Leuven is vernieuwd

De bibliotheek van de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen in Leuven is vernoemd naar de Vlaamse letterkundige Maurits Sabbe. Het is een van de belangrijkste erfgoedbibliotheken in haar soort, onder dankzij de rijke collectie handschriften, incunabelen en zeldzame oude boeken, waaronder de pas gerestaureerde Bijbel van Anjou. Uitbreiding van de preciosaruimte was meteen aanleiding om een groter renovatieproject te lanceren. Tegelijk stapt men in een nieuw concept waarin de bibliotheek wordt omgevormd tot ‘leercentrum’. Opmerkelijk is de toestroom van vele, ook internationale, onderzoekers, die over een eigen werkplek kunnen beschikken.

Feestelijke terugkeer van de Bijbel van Anjou in de vernieuwde Maurits van Sabbebibliotheek, Leuven, 27-1-2012.

Feestelijke terugkeer van de Bijbel van Anjou in de vernieuwde Maurits Sabbebibliotheek, Leuven, 27-1-2012

 Frankrijk

Expositie over Franse bibliotheken van OMA

OMA is een internationaal architectenbureau, met o.a. Rem Koolhaas, en kantoren in Rotterdam, New York, Beijing en Hong Kong. Ofschoon al voorbij, namelijk in 2011, wordt nog een tentoonstelling over Franse bibliotheken vermeld, die plaatsvond in École des Beaux-Arts te Parijs. OMA ontwierp drie bibliotheken in Frankrijk, waarvan de Très Grande Bibliothèque in Parijs (1989) niet is gerealiseerd. Wèl de wetenschappelijke Jussieu bibliotheek bij Parijs. In 2012 wordt de Bibliothèque Multimédia á Vocation Régionale in Caen met een vloeroppervlak van 12.000 vierkante meter gebouwd.

Wereldraad van Kerken naar 1 bibliotheekinstelling

De Wereldraad van Kerken omvat 349 kerkgenootschappen ben beschikt momenteel over 2 bibliotheken, namelijk 1 in het hoofdkwartier van Oecumenisch centrum in Genève en 1 in het Franse Bossey. Uit een oogpunt van efficiency is besloten de archieven en boeken in Genève met ingang van februari over te brengen naar Bossey.

                                         Groot-Brittannië

Archief van John le Carré naar Bodleian Library

De schrijver John le Carré (1931) draagt zijn archief over aan de Bodleian universiteitsbibliotheek van Oxford. Le Carré, schuilnaam van David John Moore Cromwell, geniet vooral (internationale) bekendheid vanwege zijn spionageromans, zoals ‘Thinkler Tailor Soldier Spy’ en ‘The Spy Who Came in from the Cold’ . Al in de zomer van 2010 ontving de bibliotheek 85 archiefdozen van de auteur.

Teruggevonden in Birmingham

In de kelder van de muziekbibliotheek van Birmingham zijn ongeveer 500 vergeten filmcomposities teruggevonden. Deze zijn voor stomme films geschreven, waaronder enkele van Charlie Chaplin. “De muziekstukken hebben tussen de dertig en veertig jaar in de kelder gelegen en niemand weet waar de collectie vandaan komt”, aldus een woordvoerder aan de Britse krant ‘The Guardian’.

Zakjes heroïne gevonden in National Archives

Bij de Britse National Archives werd 25 oktober 2011 een bijzondere vondst gedaan. Bij een tachtig jaar oud bestand van het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn verschillende zakjes met een onbekende substantie gevonden. Na onderzoek in een laboratorium bleek het om heroïne te gaan die behoorden bij een rechtszaak over drugsbezit. De poederzakjes zijn nu overgedragen aan de politie. De Britse National Archives beheert ruim 11 miljoen objecten. Voornamelijk papierwerk, maar ook het eeuwenoude Domesday Book en verder schilderijen, aardewerk objecten en stukken textiel.  Meest opmerkelijke vondst in de archieven blijft vooralsnog een gemummificeerde rat begin negentiende eeuw.

British Library sluit overeenkomst met Google Books

De British Library (BL) het een deal gesloten met internetzoekmachine Google over het digitaliseren van meer dan 250.000 boeken uit de periode 1700 en 1870. De BL beschikt over een bestand van 14 miljoen boeken en ruim 1 miljoen boeken en gestreefd wordt naar het online beschikbaar stellen tegen 2020. De bibliotheek bezit overigens zo’n 150 miljoen items, waaronder ook kaarten, postzegels en foto’s.

Romantiek op retour in bibliotheek

In 2000-2001 stonden er zes liefdesverhalen en één misdaadroman in de Britse uitleentop 10. Bij een peiling tussen juli 2010 en juni 2011 bleek het romantische verhaal helemaal uit de top 10 verdwenen. Het zijn nu alleen thrillers die het meest worden geleend, de meeste bovendien van Amerikaanse schrijvers, aldus een bericht in ‘The Daily Telegraph’.  Het boek blijft ondanks internet populair. Het Britse instituut ‘Public Lending Right’, dat auteurs betaalt naar gelang hun boeken zijn uitgeleend stelde vast dat over 2010-2011 300 miljoen keer een boek werd uitgeleend. Van de tien meest uitgeleende auteurs schrijven er vijf kinderboeken. In 2001 bedroeg het totale aantal uitleningen overigens nog 375 miljoen.

In Londen een nieuwe bibliotheek in de vorm van een omgekeerde piramide

In januari is in de Londense deelgemeente Southwark een nieuwe openbare bibliotheek geopend. Het ontwerp van CZWG Architects is in de vorm van een ‘omgekeerde piramide’.

De bibliotheek staat op een plein waar zich ook de toegang tot een nieuw metrostation bevindt. Op de begane grond van de bibliotheek zijn o.a. een leescafé, een zaal voor optredens en voordrachten, en een boekhandel te vinden. Met de bouw was een bedrag van bijna 17 miljoen euro gemoeid.

IERLAND

Eigen museum voor’Book of Kells’

Het ‘Book of Kells’ is een van de bekendste oude evangeliehandschriften. Eind 2013 krijgt het negende-eeuwse boek een nieuw onderkomen naast de oude bibliotheek van Trinity College in Dublin. In de 64 meter lange Old Library van de universiteit, gesticht in 1592, bevinden zich 200.0000 handschriften en oude drukken. Op dit moment kan de universiteit de toestroom van meer dan een half miljoen bezoekers niet goed meer aan. Reden om voor het meest kostbare boek 2,7 miljoen euro is vrijgemaakt voor een volledig nieuw gebouw waar dit manuscript onder ideale omstandigheden zal worden bewaard en voor het publiek tentoongesteld.

DUITSLAND

100ste sterfdag van Karl May berdacht

Met ruim 200 miljoen verkochte boeken is niet Karl Marx maar Karl May de meest succesvolle Duitse schrijver aller tijden. Op 30 maart 2012 wordt zijn honderdste sterfdag herdacht. Villa Shatterhand heet het voormalige woonhuis van de auteur in Radebeul bij Dresden waarin tegenwoordig een museum is gehuisvest.

Buste van Karl May in zijn museum en bibliotheek te Radebeul

Buste van Karl May in zijn museum en bibliotheek te Radebeul

Karl May schreef zijn boeken over indianen en het Wilde Westen zonder ooit in Amerika te zijn geweest. Pas in 1908 toen hij een gevierd schrijver was had hij de middelen om een rondreis door de Verenigde Staten te maken. Niet enkel in Radebeul en Duitsland wordt aan zijn 100ste sterfdag aandacht besteed, in ons land zal op 16 maart 2012 een groot symposium plaatshebben in de Koninklijke Bibliotheek. De Karl May Vereniging en Deutsche Bibliothek bieden samen met de K.B. een herdenkingsprogramma aan. Karl May is ook door generaties van Nederlanders massaal gelezen,

Berlijnse bibliotheek geeft gestolen boeken terug

Bijna 70 boeken uit de magazijnen van de Zentral- und Landesbibliothek in Berlijn worden teruggegeven aan de Friedrich Ebertstichting. De boeken werden tijdens de nazitijd gestolen. Daarbij is een uniek exemplaar met aantekeningen van een Amerikaanse uitgave van het manifest van de Communistische Partij uit 1883, dat naar wordt aangenomen uit de privéboekerij van Friedrich Engels stamt, die het manifest uit 1848 samen met Marx schreef. Eerder dit jaar zijn dertien zeldzame boeken teruggegeven aan de joodse gemeente in de stad.

Paus krijgt preken van Augustinus

Paus Benedictus XVI heeft eind september 2011 van het bisdom Erfurt zes preken van de kerkvader Augustinus ontvangen. Het gaat om facsimile’s van preken die in 2007 werden ontdekt in de handschriftenverzameling Bibliotheca Amploniana in Erfurt. Eerder heeft de huidige paus zich wetenschappelijk met het werk van Augustinus beziggehouden.

ITALIE

Cassiodorus kan ruim 1.400 jaar na zijn dood zalig worden verklaard

Voor de Romeinse politicus en Latijnse schrijver Magnus Aurelius Cassiodorus (ca.484/490 – ca. 585) is in 2011 in Rome een zaligverklaringsprocedure opgestart. Cassidorus stichtte het klooster in Vivarium, een soort christelijke academie en een letterkundig centrum met een voor die tijd grote bibliotheek waar door monniken handschriften werden gekopieerd. Daarbij namen zowel de geschriften van de kerkvaders als die van de klassieke schrijvers een voorname plaats in.

Cassiodorus

Miniatuur uit de 8ste eeuw, vermoedelijk gebaseerd op de zesde eeuwse miniatuur van Cassiodorus, werkzaam aan de Codex Grandior.

Vaticaanse bibliotheek

Leeszaal van de Vaticaanse bibliotheek

Na een omvangrijke restauratie die drie jaar duurde is de Bibliotheca Vaticana op 20 september 2011 weer open gegaan voor onderzoekers. De renovatie heeft ongeveer 25 miljoen euro gekost, voor een groot deel gefinancierd door sponsors. De bibliotheek herbergt 1,5 miljoen boeken en minstens 150.000 manuscripten. Naast de bibliotheek bevindt zich het geheime Vaticaanse archief, dat volgens kenners over de grootste verzameling van pornografie zou beschikken. In 2011 is aangekondigd dat er vergaande plannen zijn deze collectie erotica te digitaliseren, bestaande uit tienduizenden tekeningen, fresco’s, gravures, artefacten en efemera uit de Renaissance en teruggaande tot de klassieke oudheid. Personen die te zijner tijd gescand materiaal willen ontvangen zullen vooraf moeten betalen,

TSJECHIE

Vaclav Havel krijgt eigen bibliotheek in Praag

De op 18 december 2011 overleden Tsjechische schrijver en ex-president van de Tsjechische republiek krijgt zijn eigen bibliotheek. Voor zijn particuliere boekencollectie wordt een permanente plaats ingericht in een renaissancepaleis aan de voet van de Praagse burcht. Ook Havel’s nagelaten archieven worden ondergebracht in een gebouw van twee verdiepingen. In de bibliotheek zullen ook conferenties en debatten worden georganiseerd. Voor het zover is zal het verwaarloosde paleis grondig moeten worden gerestaureerd.

Rusland

Boris Yeltsin Presidentiële Bibliotheek tevens derde Nationale Bibliotheek

Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie kent Rusland twee nationale bibliotheken: de vroegere Lenin-bibliotheek in Moskou en voormalige Saltykov Szedrin bibliotheek in Sint Petersburg. In juni 2007 besloot president Vladimir Poetin de eerste Russische president Boris Jeltsin te vereren met een bibliotheek in Sint Petersburg, die op 28 oktober 2008 door de nieuwe president Dimitri Medvedev is geopend. Deze bibliotheek is gehuisvest in een prachtig door de Italiaanse architect C.Rossi ontworpen gebouw, oorspronkelijk gebouwd voor de Synode. Als derde instelling heeft de Jeltsin-bibliotheek een nationale functie.

De Jeltsin Presidentiële Nationale Bibliotheek in Sint Petersburg

ZWEDEN

Zilverbijbel werelderfgoed

De zogeheten 4e eeuwse ‘Zilverbijbel’ (Codex Argenteus) – geschreven in inkt van zilver en goud – in de universiteitsbibliotheek van  Uppsala is op de werelderfgoedlijst voor documenten gezet. In 1648 werd het boek door de Zweden als oorlogsbuit uit Praag meegenomen. De Amsterdammer Isaac Vossius nam in 654 het religieuze werk mee uit het Scandinavische land. De Zweedse staatsman Magnus Gabriel de la Garde kocht de Zilverbijbel in 1669 terug van Vossius, kort voor de Hollander naar Engeland verhuisde.

FINLAND

De Finse hoofdstad Helsinki heeft een internationale ontwerpprijsvraag uitgeschreven voor een nieuwe centrale bibliotheek. Het 10.000 vierkante meter omvattend gebouw wordt in get centrum gerealiseerd. Het stadsbezoek is op zoek naar een tijdloos en duurzaam ontwerp.

Het is de bedoeling dat de bibliotheek er in 2017 staat. Voor de bouw is ongeveer 70 miljoen euro uitgetrokken.

Ten slotte.   Begin maart verschijnt een nieuw standaardwerk over de pausen onder de titel ‘De paus en de wereld; geschiedenis van een instituut’. Het boek met talrijke wetenschappelijke  medewerkers uit Nederland, België en Duitsland verschijnt onder redactie van Frans Willem Lantink en Jeroen Koch. Speciale aandacht wordt besteed aan Innocentius III, de machtigste paus ooit, en Adrianus VI, de enige Nederlandse paus. Een eigen hoofdstuk krijgen Pius XI en Pius XII, pausen in een tijd van totalitaire ideologieën. Het boek is een publicatie van uitgeverij Boom. Het eerste exemplaar zal 1 maart in de Geertekerk te Utrecht worden aangeboden aan mgr. André Dupuy, Apostolisch Nuntius van de Heilige Stoel in Nederland.

Hans Krol

 

Ideastore; een hypermoderme openbare bibliotheek in Whitechapel, Londen

Ideastore; een hypermoderme openbare bibliotheek in Whitechapel, Londen, geopende in 2005

Enkele Duitse leeszalen in wetenschappelijke bibliotheken

Leeszaal in West-Berlijnse Staatsbibliotheek (Preussicher Kulturbesitz)

Leeszaal in West-Berlijnse Staatsbibliotheek (Preussicher Kulturbesitz)

Leeszaal in de Sächsiche Staats- und Universitätsbibliothek Dresden

Leeszaal in de Sächsiche Staats- und Universitätsbibliothek Dresden

Leeszaal in de Bibliotheca Albertina, Universiteitsbibliotheek Leipzig

Leeszaal in de Bibliotheca Albertina, Universiteitsbibliotheek Leipzig

Gebouw van de Universiteitsbibliotheek Leipzig

Gebouw van de Universiteitsbibliotheek Leipzig

Leeszaal van de Deutsche Bücherei in Leipzig

Leeszaal van de Deutsche Bücherei in Leipzig

Leeszaal van de Duitse Nationale Bibliotheek in Frankfurt

Leeszaal van de Duitse Nationale Bibliotheek in Frankfurt

 

Leeszaal van de Bayerische Staatsbibliothek in München

Leeszaal van de Bayerische Staatsbibliothek in München

Leeszaal van de Jacob und Wilhelm Grimm Biblliothek, Humboldt Universiteit Berlijn

Leeszaal van de Jacob und Wilhelm Grimm Biblliothek, Humboldt Universiteit Berlijn

Foto van de in 2013 geopende nieuwe leeszaal van de Deutsche Staatsbibliothek in Berlijn, Unter den Linden (foto BPK, Jörg Müller)

Foto van de in 2013 geopende nieuwe leeszaal van de Deutsche Staatsbibliothek in Berlijn, Unter den Linden (foto BPK, Jörg Müller)