Kunst makelaar Poekelien Lingbeek toont een schilderij van Willem Vester dat zondag 9 februari tijdens een taxatiemiddag werd getoond in de openbare bibliotheek van Heemstede. Foto: Carel le Brun (Heemsteedse Courant)

Gecertificeerd taxateur en beëdigd kunst- en antiekmakelaar Poekelien Lingbeek toont een schilderij van Willem Vester dat zondag 9 februari 2014 tijdens een taxatiemiddag werd getoond in de openbare bibliotheek van Heemstede. Foto: Carel le Brun (Heemsteedse Courant)

vester1

Tekening van huis van Vester aan de Camplaan dat in 1890 in veiling kwam en in eigendom kwam van Theodorus Gerardus Johannes van Staveren die met zijn echtgenote Maria van Schagen een melkbedrijf begon.

 

DE 19e EEUWSE LANDSCHAPSSCHILDER WILLEM VESTER EN SCHILDERES GESINE VESTER

Willem Vester (1824-1895) heeft behalve als huis- en kunstschilder ook als fotograaf gewerkt. Ondanks het feit dat zijn romantische werken vandaag de dag goed in de markt liggen is tot op heden nimmer een biografische schets of kunsthistorische beschouwing geschreven, vandaar in deze bijdrage enige bouwstenen die kunnen dienen voor verder onderzoek.

Visitekaartje van Willem Vester

Verscheidene telgen uit dit geslacht verdienden de kost als bouwvakker. Meester-metselaar Maarten Vester (vader van de kunstenaar Willem) was tot zijn overlijden in 1859 op 86-jarige leeftijd een gezien persoon, zoon Pieter Vester was ook metselaar  en een andere zoon Maarten ofwel Martinus was lid van de Burgersociëteit die wekelijks bijeenkwamen in logement “Het Wapen van Heemstede”.

notaris

Foto uit omstreeks 1890 van leden van de Heerensociëteit tijdens een jaarlijks uitstapje, toen naar Apeldoorn. Zittend v.l.n.r.; J.van den Beerg (landbouwer), J.Roest (loodgieter), J.Ph.Dolleman (burgemeester), mr.W.H.Smit (notaris), D.Frick (zonder beroep). Staand v.l.n.r.: G.L.C.van Hees (gepensioneerd kolonel), A.v.d. Linden (landbouwer), W.A.van Amstel (aannemer), L.Peeperkorn, Maarten Vester (metselaar), Kamman, H.Tibbe (schilder), Reydon (bloemist), W.H,.Hirdes, L.Zieren (metselaar).  

 

Over verschillende telgen Vester (allen metselaar/aannemer van beroep) die in de Camplaan verschillende huizen bouwden en hun werkplaats hadden schreef de heer J.W.G.van Doorn in het blad Oud-Heemstede-Bennebroek, nummer 84, april 1995. (Kunst)schilder Willem Vester was meer dan 15 jaar gemeenteraadslid. Zijn oudere broer Pieter Vester fungeerde als penningmeester van de in 1853 opgerichte R.K. bewaar,- naai- en breischool voor meisjes. Als opvolger van jonkheer R.W.P.F.von Mühlen is de in 1883 in Heemstede geboren A.P.Vester tot gemeenteontvanger benoemd. Tot in onze tijd zijn nakomelingen in Haarlem (o.a. Andriessen) en Heemstede woonachtig. Andere familieleden wonen in Frankrijk en Schotland (1).

Willem Vester: de Vredesbrug van het Huis te Heemstede, in 2013 geveild bij Venduehuis 's-Gravenhage

Willem Vester: de Vredesbrug van het Huis te Heemstede, in 2013 geveild bij Venduehuis ‘s-Gravenhage

Voorgeslacht

Als oudst bekend is Jean Julien Fester, soldaat bij de Schotse brigade en geboren te Britangen die in 1677 in het Belgische Luik huwde. De wieg van hun zoon Pieter Jans Vester stond in Weert en vanuit die plaats is hij – zoals zovelen – vanwege de betere kansen op werk naar Heemstede getrokken. Hier trouwde hij voor de kerk met Marijtje Thijse. Hij is in 1710 begraven op de R. K. Begraafplaats Klein Berkenrode. Vijf kinderen vormden hun nageslacht, waaronder Martinus Pieters Vester, die in 1730 huwde met Marijtje Hendriksdr. Korswagen en al op 32-jarige leeftijd kwam te overlijden. Van hun zes kinderen is Pieter Maartense (Vester) de grootvader van onze Willem Vester. Arbeidzaam als metselaar is hij in 1763 in de kerk te Overveen gehuwd met Marijtje Japikse van der Vosse(n) afkomstig uit dat ambacht. Hun zevende en jongste kind Maarten Vester (1772-1859) woonde in het dorpscentrum en was eveneens metselaar van beroep, feitelijk meestermetselaar. In 1847 verklaarde zekere Johannes Hendriks, dat toen deze zijn geboorteplaats Heemstede verliet, hij als metselaarsknecht onafgebroken in dienst was geweest bij M.Vester. Van 1822 tot 1828 was Maarten compagnon met Jan van den Toorn, totdat plotseling de samenwerking is verbroken en het huis in de Camplaan en het stuk land aan de overzijde nog afkomstig van de buitenplaats Valkenburg is gesplitst.

De berging voor stenen en materialen bleef nog onverdeeld. Maarten Vester trad in het huwelijk met Petronella van Schooten. Uit deze verbintenis zijn vier zonen, onder wie Willem Vester, en één dochter geboren. De geboorteakte dateert van 2 februari 1824 en als getuigen traden op de vader, heelmeester Albert Westerman en meestermetselaar Willem van den Toorn. De akte is door burgemeester W.H.Gerlings als ambtenaar van de Burgerlijke Stand mede ondertekend.

Scan1689

Foto van koeien nabij ’t Clooster en het Spaarne ten tijde van de familie Aberson rond 1900

Koeien rond ’t Clooster als favoriet schildersmotief

Heemsteeds natuurlandschap van Willem Vester, in 2005 geveild bij Christie’s in Amsterdam

Willem Vester: landschap rond Heemstede (Kunstkamer Wijdemeren)

Willem Vester: landschap rond Heemstede (Kunstkamer Wijdemeren)

Willem Vester ging evenals zijn broers en zuster Johanna op school aan de Voorweg bij meester Abraham Harrebomee. Al op jonge leeftijd bleek zijn aanleg voor tekenen en schilderen. In de jaren 1840-1843 kreeg hij les van de kunstschilder Jan Jacob Spohler (Spöhler) (1811-1866) die naam gemaakt heeft als schilder van prachtige winterlandschappen, vooral ijsvermaken gestoffeerd met veel figuren. Vester sloot zich aan bij de Haarlemse kunstenaarsvereniging “Kunst Zij Ons Doel” (KZOD), opgericht in 1821. Een nog altijd bestaand kunstgenootschap, dat zetelt in het Waaggebouw aan het Spaarne. Daar leerde hij in 1855 de jonge Anton Mauve (1838-1888) kennen, die zich later zou onderscheiden als prominent lid van de Haagse School-impressionisten. Evenals diens leermeester P.F.van Os (zoon van de Haagse veeschilder P.G.van Os) en W.Vester ontwikkelde Mauve zich tot een succesvol dier- en landschapsschilder. Ook maakte Anton Mauve portrettekeningen, o.a. van burgemeester mr. M.S.F.de Moraaz Imans, dat zich nog altijd in Heemsteeds bezit bevindt [in depot in het Noord-Hollands Archief]. Opmerkelijk is overigens dat Willem Vester zich beperkte tot het schilderen van runderen en koeien  en dat we op zijn doeken geen paarden of schapen tegenkomen, die toch in de Heemsteedse weilanden ruimschoots voorhanden waren. Verder heeft hij koeien enkel in het landschap getekend, en in tegenstelling tot andere kunstenaars vrijwel nimmer als zelfstandig veestuk afgebeeld. Ook heeft hij een aantal gebouwen geschilderd, zoals de ruïne van Brederode en Hageveld in Voorhout. Ook de kerken van Heemstede en Berkenrode en het voormalig kasteel van Heemstede getekend en vervolgens geëtst. Willem Vester woonde en werkte bijna zijn gehele leven in Heemstede met uitzondering van de laatste twee jaar voor hij overleed in de Spaarnestad. Hij groeide op in het ouderlijk huis aan de Camplaan. In 1866 heeft notaris en grootgrondbezitter Jan Dólleman hem een stuk grond aan de Achterweg voor een halve eeuw in erfpacht gegeven voor ƒ 10,- per jaar. Op dit terrein bouwde hij zijn huis en schilderswerkplaats, hetgeen met zoveel bouwvakkers in de familie geen onoverkomelijk probleem vormde. Verder is hem door de familie Dólleman naast zijn huis en atelier een hoekje tuingrond verhuurd voor ƒ 15,- per jaar. In de overdrachtsakte is sprake van “kunst-, huis-en rijtuigschilder”, een in de 19e eeuw wel meer voorkomende combinatie, omdat enkel van de kunst moeilijk te leven viel.

Het kort voor 1870 voor Willem Vester gebouwde woonhuis annex werkplaats/atelier. Hier op een foto uit 1950 met nog 1 vooringang. Tegenwoordig dubbelwoonhuis Achterweg 13-15

Nadien heeft hij zich alleen nog gericht op de vrije schilderkunst. De arbeiderswoning aan de overzijde van zijn huis en atelier, naast “Het Wapen van Heemstede” is omstreeks 1875 door de toenmalige logementhouder Louis Karel Grader van der Maas voor zegge en schrijve één gulden per week in huur gegeven aan Jan Vester, gehuwd met Elisabeth van Tongeren. Een foto van haar met een dochter in de tuin van het huis en de opstallen plus kerk uit dat jaar is bewaard gebleven. Sinds 1890 is deze woning met daarnevens gelegen koetshuis en stallen gehuurd door Jacobus Cornelis van Schagen, die aldaar zijn stalhouderij- en vrachtrijderij bedrijf begon. Later autobedrijf Van Schagen van 1890 bv.

De Glip met molen de Nachtegaal op een olieverfschilderij van Willem Vester

Hendrik Herman Höcker die in 1869 molen De Nachtegaal op de Glip in Heemstede aankocht.

Hendrik Herman Höcker die in 1869 molen de Nachtegaal op de Glip in Heemstede aankocht.

Terug naar Willem Vester die op 10 september 1854 in het huwelijk trad met Johanna Francina ten Berge, geboren in Alkmaar. Op 23 december 1857 is zijn dochter Gezina Johanna Francina geboren, die als kunstschilderes in de voetsporen trad van haar vader. Twee jaar later overleed op 86-jarige leeftijd zijn eigen vader en in 1862 zag dochter Laurentia Helena Petronella het levenslicht. Bij de boedelscheiding van het ouderlijk huis in de Camplaan werd het eigendom van Gesina Vester (getrouwd met de (huis)schilder Jan Lemmers), een dochter van Willem’s broer Pieter. Voornoemde broer had een nieuw huis gebouwd aan de Camplaan, op de hoek van de huidige Bosboom Toussaintlaan, later bekend onder de naam “Kaaswaag” van het echtpaar Van der Peet. Inspiratie vond Willem Vester vooral in de weilanden en vaarten van het Clooster (tegenwoordig Hageveld) (2) en in de Schouwbroekerpolder.

Schilderij van Willem Vester, kort na 1855. Links de noordkant van de gebouwen op de plaats van de voormalige neerhof van de Hemelpoort c.q. de Willigenhorn. In westelijke richting de gebouwen van de (oude) tuinmanswoning en veestal. Het hoofdgebouw van de buitenplaats is al gesloopt en veel bomen zijn gekapt. In de achtergrond huizen aan de Molenwerf en de Oude Kerk (3).

Op talrijke werken komen runderen voor. Blijkens een gemeentelijke telling uit 1875 telde Heemstede 380 koeien, zodat er voor de kunstenaar aan goede modellen geen gebrek was. Tevens was hij sterk in het schilderen van water en vooral bomen. In zijn werken gaf hij met zijn eigen gemoedsstemming een dichterlijke kijk op het (toen nog) rustieke landschap in Heemstede.

Schilderij van de westkant van de gebouwen op de plaats van de voormalige nederhof van de Hemelpoort/Willigenhorn door Willem Vester, circa 1850 (3).

Willem Vester: koeien op de weilanden van 't Klooster (eigendom VOHB/HVHB)

Willem Vester: koeien op de weilanden van ’t Klooster (eigendom VOHB/HVHB)

Ten tijde van het bezit van de Amsterdamse familie Schaep is de tuin van buitenplaats ’t Clooster overeenkomstig de toen heersende landschappelijke stijl omstreeks 1825 opnieuw aangelegd door de architect J.D.Zocher jr. geïsoleerd gelegen landgoed, begrensd door het Spaarne, via zijn echtgenote J.Charlé in het medebezit gekomen van de Amsterdamse patriciër Friedrich Ludolf, graaf van Westerholt en Gijsenberg. De buitenplaats is in september 1850 voor het kapitale bedrag van ƒ 70.000,- gekocht door (oud)burgemeester en notaris Jan Dólleman, die vervolgens het grote huis, op de plaats waar in de middeleeuwen een Bernardietenklooster had gestaan, liet slopen. In 1854, vertelt Binnewiertz, was men “reeds lang bezig dit schoone en lustige landgoed in weiland te herscheppen”. In 1873 liet hij hier voor zijn jongste zoon Jan Philip, de latere burgemeester, de witte villa ’t (Klein) Klooster bouwen, waar nu priesters met emeritaat resideren. Toen de nieuwe bovenmeester van de dorpsschool, de heer H.H.B.Binnewiertz, in 1854 zijn (nu tamelijk zeldzame) boekje “Heemstede” uitgaf (in 1974 overigens herdrukt), noemde hij onder “de beroemde mannen, die op het eind der voorgaande of in het begin dezer eeuw hier het eerste levenslicht aanschouwden” drie priesters, te weten W.van Houten (deken van Kennemerland en pastoor van Beverwijk), diens broer dr.J.J.van Houten, H.H.Peeperkorn (kapelaan te Leiden). “Ten slotte onzen vriend den heer W.Vester, die zich als landschapsschilder reeds eenen eervollen naam verworven heeft”. In deze uitgave, gedrukt door J.A.van Belle, komen twee door Vester gelithografeerde platen voor.

Onder de intekenaars staan vermeld: M.Vester, mr.Metselaar, P.Vester, mr.Metselaar, L.Vester. mr.Timmerman en W.Vester, Kunstschilder. Een plaat voorstellende “Het oude Slot” in volle glorie (11 x 18 cm.) en twee kleinere etsen op één pagina met afbeeldingen van de R.K.kerk Berkenrode en Prot.Chr.kerk in Heemstede, elk 9×12 centimeter). Ander grafisch werk van Willem Vester is niet bekend (4). Gedurende de periode dat Willem Vester deel uitmaakte van de gemeenteraad ten tijde van burgemeester J.Ph. Dólleman, de laatste maal herkozen in 1891, is hij in 1877 benoemd als lid van de plaatselijke schoolcommissie. “In 1893 hebben Louise Henriëtte Dólleman, en haar echtgenoot Felix Hyacinth Doffegnies, directeur van het postkantoor te Haarlem, mede-erfgenamen van Johanna Elisabeth Philippina Kleine, samen met Willem Vester de grond en de daaropstaande opstal verkocht aan de kerk, toen officieel de “Nederduits Hervormde Gemeente” genoemd. Achterweg 13-15, twee woningen onder één dak, staan op de plaats waar Willem Vester zijn huis en atelier had. De woningen werden verhuurd, op nr.13 heeft jarenlang de familie de Klerk gewoond. Bart de Klerk was destijds koetsier bij stalhouderij van Schagen”(J.W.G.van Doorn). Het daarnaast ook witgepleisterde huis Achterweg 17 naast de kerk heeft in de loop der tijd diverse bestemmingen gehad. Laatstelijk heeft het als kerkelijk bureau gefungeerd. Toen de kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente in 1991 besloot deze drie huizen (Achterweg 13 en 15 onder één kap) om financiële motieven af te stoten – om een deel van de restauratie der kerk te bekostigen – zijn deze niet gesloopt. Dit tot grote tevredenheid van o.a. de historische vereniging. Nieuwbouw zou weliswaar meer geld hebben opgeleverd, maar afbraak van deze karakterbepalende panden in dit oudste deel van Heemstede ernstig hebben aangetast. In 1994 is nummer 17 overeenkomstig de oorspronkelijke bestemming verbouwd tot woonhuis. De woonhuizen zijn opgenomen op de gemeentelijke monumentenlijst.

In 1888 organiseerde ‘Arti et Amicitiae’ in Amsterdam een tentoonstelling gewijd aan Willem Vester, getiteld ‘Landschap in ’t Cloosterland’. De laatste paar jaar van zijn leven heeft Willem Vester in Haarlem gewoond, alwaar hij op op 71-jarige leeftijd 12 juli 1895 is overleden.

Schilderij met achtergevel c.q. de aanbouw van 1870-1871 en voorgevel van het kleinseminarie Hageveld in Voorhout door Willem Vester uit 1874 (F.R.Hazenberg)

Ruïne van Brederode; dor Willem Vester

Ruïne van Brederode; dor Willem Vester

Aanzet tot inventarisatie van Vesters werk

Tijdens zijn leven zijn schilderijen van Vester tentoongesteld geweest in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag enz. vanaf 1841. Behalve landelijke taferelen in Heemstede (soms met de kerk of molen op de achtergrond) schilderde hij o.a. diverse panorama’s, het kasteel van Brederode, onder Bloemendaal, de Kleine Houtpoort te Haarlem (aan hem toegeschreven; in 1959 geveild bij Mak-Dordrecht) en de duinen te Schoorl. Zijn werk is thans verspreid over de gehele wereld, ofschoon nog tamelijk veel zich in deze regio bevindt. Het museum van Montreal beschikt over een winterlandschap in de omgeving van Haarlem, een werk “Dorpsstraat” is bij Galerie Fischer in Luzern te vinden. Het Gemeentemuseum in Den Haag bezit “landschap aan de Wippervaart te Heemstede” en Teylers Museum een “landschap bij Schoorl”. Een fraai doek, de ruïne van Brederode voorstellende, bevindt zich bij een particulier in Heemstede, afgebeeld in de Heemsteedse Courant van 15 december 1989. Een kostbaar winterlandschap (volgens antiquair J.Heerkens Thijssen getaxeerd voor 1,5 ton) bevindt zich bij een onlangs overleden persoon in Haarlem. Van de Glip met brug en korenmolen vervaardigde Vester zowel een olieverfdoek als tekening. Zowel het Heemsteedse Raadhuis beschikt over één schilderij met een afbeelding van weilanden en Monnikenvaart bij het Clooster.  Zonder twijfel heeft de kunstenaar veel werken kunnen slijten aan plaatselijke notabelen. Een aantal hiervan is via vererving nog altijd in  privé-bezit, in deze omgeving of na verhuizing elders in het land. De prijzen voor een ‘Vester’ vanriëren momenteel veelal tussen de 3.000 en 10.000 euro.  Omstreeks 1988 bracht op een veiling van Van Marie en Bignell in Den Haag “Zomerlandschap” exclusief opgeld ƒ 46.000,- op. Het schilderij bleef in Nederland Dat bedrag was meer dan voor werken van Petrus Kiers (ƒ 42.000, -) en Hermanus Koekkoek (ƒ 30.000,-), die dezelfde dag onder de hamer kwamen. Het “Stadsgezicht van Haarlem” door Cornelis Springer bracht toen een topprijs van ƒ 210.000,- op. Het doek “Heemstede” met de voormalige hofstede Meermond en huizen alsmede de kerk aan de einder is in 1979 geveild bij Van Marie en Bignell. Hetzelfde werk nogmaals bij Sotheby in Amsterdam op 17 april 2000 (taxatiewaarde ƒ 8.000,- – ƒ 12.000,-)- Christie’s Amsterdam veilde een landschap ’t Clooster met de molen van de Schouwbroekerpolder aan de horizon op 20 november 1986 (geraamd voor ƒ 8.000,- tot ƒ 10.000,-). Een vergelijkbare landschapsschildering met in de vaart een visser in een roeiboot is 28 oktober 1992 bij Christie’s verkocht (raming bedroeg ƒ 10.000,- tot ƒ 15.000,-). Een “Zomerlandschap” met afbeelding van weiden, vee, de kerk en de poort van het vroegere kasteel in Heemstede is op de auctie van Paul Brandt begin december 1981 van eigenaar gewisseld.

Winterlandschap door Willem Vester

Willem Vester: IJslandschap rond ruïne van Brederode (verkocht door Galerie Trompenburgh in WIjdemeren)

Willem Vester: IJslandschap (verkocht door Galerie Trompenburgh in Wijdemeren)

Willem Vester, winterlandschap aan het Spaarne (Galerie Trompenburgh)

Willem Vester, winterlandschap aan het Spaarne (Galerie Trompenburgh)

Winterlandschap bij Haarlem door Willem Vester

Winterlandschap bij Haarlem door Willem Vester

In de Pieter Scheen-kunstenaarslexicon 1750-1880 (1981) is op bladzijde 428 een landschap met enige boerderijen afgebeeld. Het lijkt in deze omgeving gemaakt, maar ik kan het topografisch niet exact identificeren. Vermoedelijk afkomstig uit bezit van de familie Beelen bevindt zich bij een oud-Heemstedenaar in Zuid-Limburg een olieverf, een vaart verbeeldend met 2 boerderijen en een molen op de achtergrond, naar ik veronderstel de watermolen van de Schouwbroekerpolder aan het Spaarne. Mevrouw Van Melsen-Bernsen in Nijmegen heeft een doek met runderen aan de vaart met de Heemsteedse kerk en molen bij het Spaarne miniem op de achtergrond. De heer Aad Kant uit Heemstede was zo attent mij in 1977 een afdruk van W.Vesters: “’t Cloosterland bij Heemstede” toe te zenden, in een tijdschriftadvertentie door een kunsthandel aangeboden. Op de najaarsveiling van Willem de Winter kwam in 1994 een “IJsgezicht” onder de hamer. Het stamde uit de nalatenschap van de heer Van Liempt die een woonhuis aan het Verwulft had. De waarde werd geraamd op zes tot acht mille, doch het werk bracht uiteindelijk ƒ 19.500,- op exclusief 22% veilingkosten. Nadere bestudering van een foto, gepubliceerd in het Haarlems Dagblad van 22 november 1994, leert dat hier de voormalige watermolen van de Schouwbroekerpolder is afgebeeld (5). Daarvoor staat een huis en aan de overzijde van het Zuider Buiten Spaarne zien we houtzaagmolen “De Eenhoorn” met bijbehorende balkenloods.

Winterlandschap door Willem Vester. Het Spaarne in Heemstede met op de achtergrond de Oude Bavokerk in Haarlem (Geveild bij Notarishuis Arnhem)

Winterlandschap door Willem Vester. Het Spaarne in Heemstede met op de achtergrond de Oude Bavokerk in Haarlem (Geveild bij Notarishuis Arnhem)

Paneel met een zomerlandschap door Willem Vester (in 2014 geveild bij Notarishuis Arnhem)

Paneel met een zomerlandschap door Willem Vester, geveild bij notarishuis Arnhem, thans Galerie Trompenburgh

Landschap Heemstede; door Willem Vester (Veilinghuis Dorotheum, Wenen)

Landschap Heemstede; door Willem Vester (Veilinghuis Dorotheum, Wenen)

Een geliefd thema van Wilem Vester was koeien in de weiland rond 'het buiten t Clooster. Deze foto dateert uit begin 1900 toen het Spaarne buiten haar oevers was getreden.

Een geliefd thema van Wilem Vester was koeien in de weiland rond ‘het buiten t Clooster. Deze foto dateert uit begin 1900 toen het Spaarne buiten haar oevers was getreden.

Talentvol leerling van Willem Vester was de in Heemstede geboren Herman Wolbers (1856-1926). Ook hij legde zich tie op het schilderen van koeien. Bovenstaand doek 'Koeien in de wei' is momenteel in eigendom van kunsthandel Simonis & Buunk.

Talentvol leerling van Willem Vester was de in Heemstede geboren Herman Wolbers (1856-1926). Ook hij legde zich toe op het schilderen van koeien. Bovenstaand doek ‘Koeien in de wei’ is momenteel in eigendom van kunsthandel Simonis & Buunk.

Scan1622

Schilderij uit 1879 van Herman G.Wolbers, getiteld Ín den Schouwbroeker Polder bij Heemstede’. 

H.G.Wolbers: koeien in de wei aan het Spaarne

H.G.Wolbers: koeien in de wei aan het Spaarne

Ook Herman Wolbers schilderde vaak nabij de Monnikenvaart, het Spaarne en de weilanden van 't Clooster, zoals op dit doek uit 1875

Ook Herman Wolbers schilderde vaak nabij de Monnikenvaart, het Spaarne en de weilanden van ’t Clooster, zoals op dit doek uit 1875.HVHB. (foto Pieter Goedhart)

Schilderij van de Monnikenvaart in het gebied rond 't Clooster (thans Hageveld), gesigneerd H.G.Wolbers, 1875

Schilderij van de Monnikenvaart in het gebied rond ’t Clooster (thans Hageveld), gesigneerd H.G.Wolbers, 1875, door de heer M.Thierry de Bye Dólleman, afkomstig uit zijn familiebezit, geschonken aan de historische vereniging Heemstede-Bennebbroek

Herman Wolbers: Man in een roeiboot. 1947 Rijksmuseum Amsterdam

Herman Wolbers: Man in een roeiboot. 1947 Rijksmuseum Amsterdam

Een check op het Internet bij “Quipus Auction Results” leert dat in het jaar 2000 bij de grote veilinghuizen in ons land vier schilderijen van Willem Vester zijn geveild. Ik geef hiervan de verkoopdatum, naam “Melktijd” op de weilanden van ’t Clooster door Gesina Vester met afbeelding van haar tekenende vader van het veilinghuis, titel van het doek en de minimale taxatiewaarde.

‘Melktijd’ nabij ’t Clooster door Gesine Vester die tevens haar schilderende vader Willem Vester heeft afgebeeld

Hierbij dient men rekening te houden dat het schilderij voor een (aanzienlijk) hoger bedrag kan zijn verkocht alsmede met een verhoging van minstens 20% veilingkosten. – 17 april. Sotheby’s Amsterdam. Heemstede, ƒ 8.000,

– 18 april. Christie’s Amsterdam. Koeien op een zanderig pad in een bebost landschap, ƒ 12.000,-.

– 9 mei. Venduehuis der Notarissen. Landschap te Heemstede aan de Molenwerf.  15.000 gulden,

– 23 oktober. Sotheby’s Amsterdam. Koeien in een landelijk gebied. ƒ 9.000,-.

In 2011 is bij veilinghuis Bonhams een ‘Winterlandschap met figuren’ van Willem Vester geveild voor 15.469 dollar.

In portefeuille is een map met afbeeldingen, prijzen e.d. voorhanden.

Romantisch tafereel met bootje in een vaart.Olieverf (55x86 cm), ongesigneerd, maar toegeschreven aan Willem Vester (Bonham, Oxford, augustus 2013).

Romantisch tafereel met bootje in een vaart.Olieverf (55×86 cm), ongesigneerd, maar toegeschreven aan Willem Vester (Bonham, Oxford, augustus 2013).

Een Heemsteeds tafereel rond ’t Clooster door Willem Vester (bezit gemeente Heemstede)

Molen aan het Spaarne bij maanlicht door Willem Vester [Simonis & Buunk]

Willem Vester: landsxchap rond Heemstede (verkocht door Galerie Trompenburgh in 's-Gravelad, gemeente Wijdemeren)

Willem Vester: landschap rond Heemstede (verkocht door Galerie Trompenburgh in ‘s-Graveland, gemeente Wijdemeren)

Ruiter en vrouw voor een huis in een zomerlandschap. Olieverf op paneel door Willem Vester; verkocht door kunsthandel E.J.van Wisselingh & Co, Haarlem (Willem de Winter)

Landschap bij de Zomervaart nabij Haarlem. Veilinghuis Horta, Brussel, 12 november 2012 (nu Metzemaekers)

Landschap rond Haarlem; olieverfschilderij door Willem Vester [Galerie Trompenburgh]

Boerderij in Heemstede met molen op de achtergrond en het Spaarne; door Willem Vester (Artvalue.com)

Boerderij in Heemstede met molen op de achtergrond en het Spaarne; door Willem Vester (Artvalue.com)

Gezicht op Haarlem vanuit de duinen door Willem Vester (1824-1895), in 2008 bij Christie's Amsterdam geveild voor 13.727 euro

Gezicht op Haarlem vanuit de duinen door Willem Vester (1824-1895), in 2008 bij Christie’s Amsterdam geveild voor 13.727 euro

Een schilderij van Willem Vester in Russisch bezit

Een schilderij van Willem Vester in Russisch bezit

Scene rond een boerderij, olieverfdoek door Willem Vester, 26x17 cm. (Mutual.art.com)

Scene rond een boerderij, olieverfdoek door Willem Vester, 26×17 cm. (Mutual.art.com)

Onlangs bij Daguerre in Parijs geveild doek van Willem Vester voor 5.800 euro

Onlangs bij Daguerre in Parijs geveild doek van Willem Vester voor 5.800 euro

Willem Vester: Zomerlandschap, 1871 (Guarico Galllery, Washington)

Willem Vester: Zomerlandschap, 1871 (Guarico Galllery, Washington)

Willem Vester: polderlandschap Heemstede met Haarlem in de verte. November 2013 geveild bij Christie's voor 3.040 euro.

Willem Vester: polderlandschap Heemstede met Haarlem in de verte. November 2013 geveild bij Christie’s voor 3.040 euro.

Willem Vester: zomer in Holland. Mei 2014 verkocht via Christie's voor 3.047 euro.

Willem Vester: zomer in Holland. Mei 2014 verkocht via Christie’s voor 3.047 euro. (Galerie Trompenburgh_

Willem Vester, 1850, wintergezicht aan het Spaarne

Willem Vester, 1850, wintergezicht aan het Spaarne

Landschap rond 'Oosterhout' (sinds 1927 Haarlem-Zuid) door Willem Vester

Landschap rond ‘Oosterhout’ (sinds 1927 Haarlem-Zuid) door Willem Vester

GESINE VERSTER

Gesine Vester: botenhuis bij 't Clooster (Hageveld) Heemstede (gem. Heemstede)

Gesine Vester: botenhuis bij ’t Clooster (Hageveld) Heemstede (HVHB)

Frans tafereel door Gesine Vester (Hans van Moerkerken Fine Art)

Een leerling van Willem Vester was de Heemstedenaar H(erman) G.Wolbers (1856-1926), die begon als huis- en decoratieschilder en evenals zijn leermeester voornamelijk Hollandse weiden met vee schilderde (6).

Niet onverdienstelijk als schilder en tekenaar, die onder invloed van haar vader in de trant van de Haagse School werkte, was ook dochter Gesine Johanna Francina  (Andriessen-)Vester, geboren op 23 december 1857, die tot 1886 in Heemstede woonde. Zij werkte bij ’t Clooster, langs de Leidsevaart, de Molenwerf, de Zomervaart bij Haarlem enz. (6).

Kees Andriessen senior, de stamvader zowel van de Hilversumse als van de Haarlemse Andriessens. Hij begon in 1832 in een huis aan de Veerstraat te Hilversum muzieklessen te geven. Het portret is geschilderd dor zijn schoondochter de kunstschilderes Gesina Vester, die gehuwd was met zijn zoon Nico (Uit: Katholieke Illustratie, 6-2-1954)

Kees Andriessen senior, de stamvader zowel van de Hilversumse als van de Haarlemse Andriessens. Hij begon in 1832 in een huis aan de Veerstraat te Hilversum muzieklessen te geven. Het portret is geschilderd dor zijn schoondochter de kunstschilderes Gesine Vester, die gehuwd was met zijn zoon Nico(laas) (Uit: Katholieke Illustratie, 6-2-1954)

Nicolaas Andriessen en zijn echtgenote Gesina Andriessen. Daarachter staande hun kindereb v.l.n.r. Laura, Hendrik, Mari, Cilia, Marie Bies (de vrouw van Willem) en Nicolaas. [Uit: 'De Andriessens' , door Agnes van der Horst. 2013.

Nicolaas Andriessen en zijn echtgenote Gesina Andriessen. Daarachter staande hun kinderen v.l.n.r. Laura, Hendrik, Mari, Cilia, Marie Bies (de vrouw van Willem) en Nicolaas. [Uit: ‘De Andriessens’ , door Agnes van der Horst. 2013]

In 1885 huwde zij met de toonkunstenaar Nicolaas Hendrik Andriessen, waarna het echtpaar een huis betrok aan de Bakenessergracht in Haarlem. Uit dit huwelijk sproten negen kinderen, onder wie de pianist Willem, componist, organist en musicoloog professor Hendrik alsmede beeldhouwer Mari Andriessen. Terecht is opgemerkt dat zij heeft bijgedragen aan de artisticiteit van de familie Andriessen. De veelzijdige Jurriaan Andriessen (1951-1991), een achterkleinkind, was behalve musicus ook beeldend kunstenaar. Tot op hoge leeftijd – zij overleed op 30 januari 1939 in Haarlem – hanteerde deze begaafde vrouw het penseel. Verscheidene doeken en tekeningen van Gesine Vester zijn nog in familiebezit Andriessen. De dochter portretteerde haar vader Willem Vester, met hoed en baard, in een tekenhouding op een schilderij, gesigneerd en gedateerd 1883 met als titel “Melktijd”. Dit doek is op 28 april 1977 voor een onbekend bedrag geveild bij Sotheby in New York (7). Gesine Vester overleed 81 jaar oud op het adres Zijlweg 57. De begrafenis had 1 februari 1939 plaats op het R.K.kerkhof Sont Barbara in Haarlem-Noord.

Weilanden nabij ’t Clooster door Gesine Vester. HVHB

Koeien in de wei; geschilderd door Gesine Vester. In 2009 geveild bij Glerum voor 1.200 euro.

Gesine Andriessen-Vester: Leidsevaart bij Vogelenzang (geveild bij Christie's)

Gesine Andriessen-Vester: Leidsevaart bij Vogelenzang (geveild bij Christie’s)

Boerderij in Heemstede; door Gesine Andriessen-Vester, 1857

Boerderij in Heemstede; door Gesine Andriessen-Vester, 1857 (Artvalue.com)

Noten

(1) Met dank aan Dolf Böing (vh. raadhuis Heemstede) die in 1990 op verzoek van een mevrouw H.Damen uit het Franse Rueil Malmaison (gerelateerd aan het geslacht Vester) uit het bevolkingsregister genealogische gegevens betreffende de familie Vester uitzocht. In Schotland heeft Josephine A.Cox via haar echtgenoot familiebanden met de Vesters. Vier geslachten Fester/Vester, gerekend voorafgaand aan de vader van Willem Vester, zijn beschreven in het jubileumboek van de Nederlandse Genealogische Vereniging, afdeling Kennemerland “Metterwoon in Kenne- merland” (1998), pp.99-100. Gegevens zijn ook ontnomen aan door mevrouw J.Schenkel-van der Klashorst samengestelde overzichten van Huwelijken in Heemstede, zoals in origineel aanwezig in het Noord-Hollands Archief te Haarlem.

(2) Omstreeks 1650 schilderde hier Jan Lagoor aan wie ik een artikel wijdde in ons tijdschrift “Oud-Heemstede-Bennebroek”, nummer 69, augustus 1991, met als titel “De Monnikenvaart met gezicht op het Huis te Heemstede” (pagina’s 84-91). Prenttekeningen van ’t Clooster zijn vervaardigd door H.Numan (1797) en P.J.Lutgers (circa 1840).

(3) Informatie van Frits Hazenberg, zie: Landgoed Hageveld Heemstede; 5000 jaar bewoningsgeschiedenis. Heemstede, 2011, blz. 83.

(4) De naam Vester komt niet voor in het standaardwerk van F.G.Waller “Biographisch Woordenboek van Noord Nedertandsche Graveurs” (1974). Nochtans wel in: A.G.van der Steur, “Harlemia Illustrata”; Haarlem en Zuid-Kennemerland in de prentkunst. Haarlem, 1993.

(5) Deze molen is omstreeks 1920 ondanks protesten afgebroken. Op deze plaats op de hoek van de Trropkade staat nu het woonhuis Eerelmanstraat 14 met een gevelsteen “Molenhoek”

(6) Zij maakte ook portretten, o.a. van haar schoonvader de musicus Kees Andriessen. Toen zij in de jaren twintig van de vorig eeuw in Zuid-Limburg verbleef maakte Gesine Vester een tekening van de noodkerk der Molenberg, dat zij het meest pittoreske plekje in Heerlen vond.

Foto van een schilderende Gezina Vester, moeder van de componist Hendrik Andriessen

Andriessen-Vester

Mevrouw Gesine Andriessen Vester (1859-1937) op latere leeftijd; tekening door Willem Gerard Hofker (1902-1981) in het Teylers Museum

(7) Als bronnen voor deze bijdrage over Willem Vester zijn gebruikt: Rijksbureau Kunsthistorische Documentatie (Den Haag), enkele artikelen uit het verenigingsblad door drs.J.W.G.van Doorn en een documentatiemap in bewaarcollectie Heemstede. Voor Van Lennep is gebruik gemaakt van de “Genealogie Van Lennep” door H.van Lennep (editie van mei 1988). Tot slot: in buitenlandse kunstenaarslexicons als De Bénézit, Thieme-Becker en Wurzbach staat abusievelijk vermeld dat Willem Vester in juli 1871 is overleden. Dat moet zijn 12 juli 1895.

Hans Krol

Scan0977

Fragementgenealogie: nageslacht van Nicolaas Hendrik Andriessen en Gezina Vester (uit: A.van der Horst, De Andriessens).

=====================================================

Duinlandschap van Willem Vester met op de achtergrond de oude St.Bavokerk in Haarlem, te koop bij Peter Pappot Kunsthandel in Amsterdam voor 19.500 euro.

Schilderij van Willem Vester van de kerk en pastorie van Berkenrode uit omstreeks 1835

Schilderij van Willem Vester van de kerk en pastorie van Berkenrode uit omstreeks 1835

Twee litho's van de oude kerk van Berkenrode (boven) en Hervormde kerk van Heemstede door Willem Vester, gesrukt door J.A.van Belle [Opgenomen in het boek 'Heemstede' door onderwijzer H.H.B.Binnewiertz (Rotterdam, 1854)

Twee etsen van de oude kerk van Berkenrode (boven) en Hervormde kerk van Heemstede door Willem Vester, gedrukt door J.A.van Belle [Opgenomen in het boek ‘Heemstede’ door onderwijzer H.H.B.Binnewiertz (Rotterdam, 1854)]

Bij de kunsthandel Simonis en Buunk in Ede zijn momenteel de volgende twee schilderijen van Willem Vester te koop: 1) Rivierlandschap met molen bij maanlicht en Zomerlandschap met boerenhoeve.

Door kunsthandel Galerie Trompenburgh in ‘s-Graveland zijn ook twee schilderijen van Willem Vester aangeboden: 1) een ruïne (Brederode/) en 2) een boomrijk landschap rond ’t Clooster in Heemstede

Ruïne in landschap; door Willem Vester (Galerie Moolenburgh)

Ruïne in landschap; door Willem Vester (Galerie Trompenburgh)

Boomrijk landschap rond 't Klooster in Heemstede door Willem Vester (Galerie Moolenburgh)

Boomrijk landschap rond ’t Klooster in Heemstede door Willem Vester (Galerie Trompenburgh)

Zomerlandschap nabij 't Klooster met boerenhoeve door Willem Vester, 1850. (Simonis en Buunk)

Zomerlandschap nabij ’t Klooster met boerenhoeve door Willem Vester, 1850. (Simonis en Buunk)

Weilanden met koeiren rond de Monnikenvaart Heemstede door Willem Vester (privécollectie)

Weilanden met koeien rond de Monnikenvaart Heemstede door Willem Vester (privécollectie)

Boerenscène met enkele personen, een sloot en vee. Gesigneerd W.Vester (liveauctioneers)

Boerenscène met enkele personen, een sloot en vee. Gesigneerd W.Vester (liveauctioneers)

Landschap rond 't Klooster Heemstede met Haarlem in het Noorden aan de horizon; door Willem Vester [voor 4000 euro geveild]

Landschap rond ’t Klooster en Monnikenvaart  Heemstede met Haarlem in het Noorden aan de horizon; door Willem Vester [voor 4000 euro geveild]

Willem Vester: Zomer (Flava Art Bussum)

Willem Vester: Zomer (Flava Art Bussum)

Willem Vester: landschap nabij Spaarne. King Art

Willem Vester: landschap nabij Spaarne. King Art

Willem Vester: Polderlandschap Schouwbroekerpolder Heemstede (Simonis & Buunk)

Willem Vester: Polderlandschap Schouwbroekerpolder Heemstede (Simonis & Buunk)

Willem Vester

Willem Vester (1824-1895)

Willem Vester: molengezicht bij Haarlem (zeller)

Willem Vester: molengezicht (Zeller)

Appendix: vraag omtrent een portret door Willem Vester

Portret van Anna Maria Schaaps, door Willem Vester, 1857 (RKD Den Haag)

Portret van Anna Maria Schaaps (1824-1906) , door Willem Vester, 1857 (RKD Den Haag)

De heer Wim van der Zouwen ontving via een erfenis een door Willem Vester geschilderd houten paneel van 30×40 cm uit 1851. Afgebeeld is een jongetje, onbekend is echter wie precies, mogelijk een familielid van de schilder. Portretten van Willem Vester zijn vrijwel onbekend. Een geschilderd portret van zijn enige dochter is mij tot op heden onbekend. Op 8 juli 1998 is in Amsterdam een portret geveild van zijn echtgenote Johanna Francina-Ten Berge (1824-1907), gezeten aan een tafel en getekend met ‘W.Vester’ .

Portret van een jongen door Willem Vester

Portret van een jongen. Rechtsonder gesigneerd en gedateerd met: W.Vester ’51 (?)

P.S. In 2007 verwierf het RKD in Den Haag brieven van en aan de schilder Willem Vester uit de nalatenschap van Gerard Koot en Laura Andriessen.