Vignet op een affiche van K.Fuhri’s ‘Lectuur op reis en in de huiskamer’

 

 

 

 

In 2016 verschijnt een uitvoerig boek over de opkomst en ondergang van de particuliere leesbibliotheken in ons land van de hand van Hillebrand Komrij.

Op 7 november 2015 verscheen een zeer uitvoerig boek van 490 pagina’s over de opkomst en ondergang van de particuliere leesbibliotheken in ons land van de hand van Hillebrand Komrij. Voor informatie: komry@planet.nl

Scan1598

Hillebrand Komrij in zijn particuliere leesbibliotheek.

Zie ook: https://www.flickr.com/photos/43997943@N06/page1

 

 

 

 

Logo van de Algemene Nederlandse Bond van Leesbibliotheekhouders die heeft bestaan 1930 tot 1970.

Logo van de Algemene Nederlandse Bond van Leesbibliotheekhouders die heeft bestaan 1930 tot 1970. (Eerder bestond al o.a. de Vereniging van leesbibliotheekhouders te Rotterdam en omstreken, opgericht 5-1-1920).

Letter L = leesbibliotheek. Uit: ABC-prentenboek van verschillende beroepen en bedrijven. Circa 1880 (Bibliopolis)

Letter L = leesbibliotheek. Uit: ABC-prentenboek van verschillende beroepen en bedrijven. Circa 1880 (Bibliopolis)

Tot ver in de 19e eeuw waren boeken een luxe van de welgestelden (foto gemeentearchief Utrecht)

Tot ver in de 19e eeuw waren boeken een luxe van de welgestelden (foto gemeentearchief Utrecht)

In Zutphen is een galerie met als naam 'Leesbibliotheek'

In Zutphen is een galerie met als naam ‘Leesbibliotheek’

Aquarel van een Engelse leesbibliotheek uit de 18de eeuw

Aquarel van een Engelse leesbibliotheek ofwel ‘circulating libary’ uit 1804

LEES-/WINKELBIBLIOTHEKEN IN OVERIG NEDERLAND (ca. 1900-1975)  Deel 3

Geliefd in de winkelbibliotheken waren de (colportage) romannetjes van Herman Nicolaas van der Voort (1900-1982) die onder enkele tienrallen schuilnamen erotische romans schreef. Hij is ooit 'de keizer van de buurbibliotheken' genoemd (Spanningblog).

Geliefd in de winkelbibliotheken waren de (colportage-)romannetjes van Herman Nicolaas van der Voort (1900-1982) die onder enkele tienrallen schuilnamen o.a. erotische romans schreef. Hij is ooit ‘de keizer van de buurtbibliotheken’ genoemd (Spanningblog).

Cor(nelis) Doctor (1925-2006) schrijvend onder talrijke schuilnamen, zoals Francis Hobart publiceerde detectives, streek- en damesromans. Bijgenaamd 'de kroonprins van de buurtbibliotheken' (Spanningblog)

Cor(nelis) Doctor (1925-2006) schrijvend onder talrijke schuilnamen, zoals Francis Hobart publiceerde detectives, streek- en damesromans. Bijgenaamd ‘de kroonprins van de buurtbibliotheken’ (Spanningblog)

Uitgevers-maatschappij 'De Combinatie' in Rotterdam leverde vooral aan winkelbibliotheken (1955).

Uitgevers-maatschappij ‘De Combinatie’ in Rotterdam leverde vooral aan winkelbibliotheken (1955).

Nabouw van een commerciële leesbibliotheek in museum ‘De Dubbelde Palmboom’ in Delfshaven, Rotterdam [foto: Boekendingen].

Deel 1 = Heemstede en Haarlem

Vignet van de Algemene Nederlandsche Bond van Leesbibliotheekhouders

Vignet van de Algemene Nederlandsche Bond van Leesbibliotheekhouders. Zie o.a. ‘Leesbibliotheken, leesweken en leesweekgeschenken’, in: Boekenpost 60, juli/augustus 2002, p.17-19.

deel 2  = Rest van Noord-Hollandse plaatsen In deze bijdrage volgen foto’s, advertenties e.d. van voormalige leesbibliotheken buiten Noord-Holland. Ter informatie bericht ik voorts dat de heer Hillebrand Komrij uit Drachten sinds ongeveer 6 jaar bezig is met het samenstellen van een inventariserende publicatie van particuliere leesbibliotheken. Het resultaat is in 2013 een lijst met zo’n 4.500 namen en adressen van commerciële winkelbibliotheken tussen 1900 tot eind jaren 60 van de vorige eeuw. Bron voor hem is onder meer het archief van uitgeverij Schoonderbeek met informatie uit ‘De Leesbibliotheekhouder’. Verder onderzoek richt zich op het ‘Nieuwsblad voor den Boekhandel’, waarin veelal wijzigingen van namen/adressen zijn vermeld.

Leesbibliotheek ‘De Bazuin’, Hof 10, Amersfoort, circa 1950

Links Hof 10, waarin leesbibliotheek 'de Bazuin' was gevestigd (circa 1960)

Links Hof 10, waarin leesbibliotheek ‘de Bazuin’ was gevestigd (circa 1960)

Leesbibliotheek Vermeerstraat/Anton Mauvestraat in Amersfoort, circa 1950

Leesbibliotheek Vermeerstraat/Anton Mauvestraat in Amersfoort, circa 1950

In het pand 2e van links was boekhandel annex leesbibliotheek gevestigd van vader en zoon Berends, Varkensmarkt 7, Amersfoort

In het pand 2e van links was boekhandel annex leesbibliotheek gevestigd van vader en zoon Berends, Varkensmarkt 7, Amersfoort

Leesbibliotheek 'De Boekanier', Noorderwierweg 97, Amersfoort

Leesbibliotheek ‘De Boekanier’, Noorderwierweg 97, Amersfoort

Advertentie uit 1934 van boekhandel en leesbibliotheek 'Actueel' in Amersfoort

Advertentie uit 1934 van boekhandel en leesbibliotheek ‘Actueel’. Leusderweg 84 in Amersfoort

Links: Boekhandel en leesbibliotheek ‘Nova’, Leusderweg, Amersfoort

(Kantoor)boekhandel en leesbibliotheek ‘De Boekanier’  aan de Noordewierweg in Amersfoort

Leesbibliotheek, Boek- en Muziekhandel Jan Helmer, Dorpstraat, Apeldoorn [Eigen uitgave, cica 1915]

Adv. Boek- en Muziekhandel, Leesbibliotheek Jan Helmer in Apeldoorn

Adv. Boek- en Muziekhandel, Leesbibliotheek Jan Helmer in Apeldoorn

Rechts leesbibliotheek in Apeldoorn tegenover restaurant la Bordelaise (CODA)

Rechts leesbibliotheek in Apeldoorn tegenover restaurant la Bordelaise (CODA)

Leesbibliotheek en kantoorboekhandel Mooibroek in Apeldoorn (CODA)

Leesbibliotheek en kantoorboekhandel Mooibroek, Deventerstraat 6, in Apeldoorn, 1961  (CODA)

Van der Wal's Leesbibliotheek, Apeldoorn, 1943. De boeken konden via een catalogus worden uitgezocht (Hillebrand Komrij)

Van der Wal’s Leesbibliotheek, Apeldoorn, 1943. De boeken konden via een catalogus worden uitgezocht (Hillebrand Komrij)

Kantoorboekhandel en Leesbibiotheek, tevens schoolbenodigheden ‘Libo’ in de Johan de Wittlaan 25, Arnhem. 1955

lees2

Stempel leesbibliotheek ‘Populair’ E.Smits, Rosendaelsestraat 137, Arnhem

Hendrik Peper in karakteristieke stofjas in zijn in 1924 opgerichte sigarenzaak annex leesbibliotheek in Assen, Groningsestraat 11. Op de toonbank rechts een gasbrander. Zijn hand rust op de bak met uitleenkaarten van de bibliotheek [Informatie G.Peper, Assen].

Boekhandel Iwema in Assen is na 128 jaar nog altijd een begrip in Assen. Bericht uit: Boekenkrant. juli 2014, pagina 33.

Boekhandel Iwema in Assen is na 128 jaar nog altijd een begrip in Assen. Bericht uit: Boekenkrant. juli 2014, pagina 33.

lees3

                                                     Stempel leesbibliotheek Steenhuis, Assen

Leesbibliotheek in de Laanstraat te Baarn, circa 1960

Leesbibliotheek aan de Lageweg in Bergum

Leesbibliotheek aan de Lageweg in Bergum

Waarschuwing van leesbibiliotheek W.Karssen, Bodegraven. In 1899 opgericht met detailhandel in papier en rookwaren, boeken, kantoormachines en kantoorartikelen.

Leesbibliotheek en boekhandel van J.Fokke in de Friesche straat, Coevorden [eigen uitgave], circa 1920

Boekhandel en Leesbibliotheek van J.Tromp, Julianastraat, Dedemsvaart

Briefhoofd A.Berkers-van Dijk: sigarenmagazijn-leesbibliotheek, Deurne

Briefhoofd A.Berkers-van Dijk: sigarenmagazijn-leesbibliotheek, Deurne

Vm. boekhandel en leesbibliotheek Stibbe, Schoutenweg, Deventer

Boekhandel en leesbibliotheek in Doetinchem, Hamburgerstraat 29

Boekhandel en leesbibliotheek in Doetinchem, Hamburgerstraat 29

Reclame voor boekhandel-leesbibliotheek van B.Ruitenbeek, Dorpsstraat 43 in Doorn, op achterkant van zwemabonnement mej. Lies Smit, seizoen 1934 en seizoen 1935

———————————————————————————————————————————————— Winkelbiblotheken in Dordrecht

Uit: catalogus van de tentoonstelling: Gedrukt in Dordrecht. Gem. Archiefdienst 1976

Uit: catalogus van de tentoonstelling: Gedrukt in Dordrecht. Gem. Archiefdienst 1976

Vervolg: Uitleenbibliotheken op kommerciële basis [in Dordrecht]

Vervolg: Uitleenbibliotheken op kommerciële basis [in Dordrecht]

Leesbibliotheek H.van Pelt, hoek Korte Breestraat en de Vriesestraat

Leesbibliotheek H.van Pelt, hoek Korte Breestraat en de Vriesestraat (Regionaal Archief Dordrecht)

Rechts Boekhandel en Leesbibliotheek Van Roon in de Jacob Catsstraat te Dordrecht, 1939

Schaepmanstraat, met links boekhandel/bibliotheek Van Roon.

Schaepmanstraat, met links boekhandel/bibliotheek Van Roon. (Regionaal Archief Dordrecht)

————————————————————————–

Boekhandel Van Piere is al meer dan 1,5 eeuw een begrip in Eindhoven, nu Selexyz-Van Piere geheten in de Rechtestraat. Opgericht in 1857 met een leesinrichting, die in 1863 uitgroeide tot een uitleen-leesbibliotheek met 1.740 voornamelijk stichtelijke roomse boeken. Hier een foto uit 1920 van ‘Van Piere’ op de hoek van de Kerkstraat

Leesbibliotheek Hugo Jonkers, Kleine Berg 74, Eindhoven

Leesbibliotheek Hugo Jonkers, Kleine Berg 74, Eindhoven

Eindhoven, Hemelrijken 96-G met vanaf 1934 Habee boekhandel en leesbibliotheek, sinds 1942 leesbibliotheek en drukkerij J.F.Greve

(Franciscus) Frans Tabois, in 1929 van Almelo naar Emmen verhuisd, had in de Wilhelminastraat  een boekhandel en verkocht ook chocolade en suikerwerken. Van 1933 tot 1937 bovendien een leesbibliotheek

Boek- en kunsthandel, leesbibliotheek W.Schoenmaker vh. A.Tonkens. Hoofdstraat 50 Emmen, 1961.

Boek- en kunsthandel, leesbibliotheek W.Schoenmaker vh. A.Tonkens. Hoofdstraat 50 Emmen, 1961.

Leesbibliotheek Geradts, Apeldoornseweg, Epe (1924)

Leesbibliotheek, Stationsstraat, Ermelo (2e pand met uithangbord)

Leesibliotheek en Boekhandel Gendringen [Eigen uitgave van de Gendringsche Boekhandel uit circa 1920]

Reclamekaart van Corona's leesbibliotheek. Tevens boekhandel en drukkerij in Ginniken

Reclamekaart van Corona’s leesbibliotheek. Tevens boekhandel en drukkerij in Ginniken

Vooromslag catalogus leesbibliotheek van boekverkoper Floris van der Pijl te Gorichem uit 1778. (UB-Leiden)

Vooromslag catalogus leesbibliotheek van boekverkoper Floris van der Pijl te Gorinchem uit 1778 (UB-Leiden)

Stein’s Leesbibliotheek [vermeld op fietsenrek ], tevens kantoorbenodigheden, Westwagenstraat, Gorinchem

Reclamekaart voor Van Eck’s Leesbibliotheek in Gorinchem

W.Bosch: Boekbinderij, Leesbibliotheek, Agentschap Nieuwe Roterdamsche Courant, Langendijk in Gorinchem. Circa 1910

Briefkaart van J. Verschoor vh. firma Edauw, boek-, muziek- en kunsthandel, leesbibliothek. Dubbele Buurt 3, Gouda. [Verschoor schrijft over ontvangst van 3 stel Succes-romans. Gouda, 9 februari 1925]

——————‘s-Gravenhage——————————————————–

Leesbibliotheek op derde etage in Magazijn de Bijenkorf, ‘s-Gravenhage. Foto uit 1930. In 1926 verscheen een catalogus van 238 pagina’s; in 1932 zelfs van 443 bladzijden.  Omdat deze boekerij de nieuwste romans had, vaak in grote aantallen, maakten veel mensen gebruik van de Bijenkorf-bibliotheek, soms naast hun lidmaatschap van de openbare bibliotheek.

Scan1563

Reclame van leesbibliotheek in Chasséstraat 6, Den Haag

Boekenleggers van De Bijenkorf

Boekenleggers van De Bijenkorf (Hillebrand Komrij)

 

 

 

Reclamekaart van Leesbibliotheek ’t Viaduct, Vijverhofstraat 56 – Scheveningschestraat 23, Den Haag, circa 1930

Boekhandel en Leesbibiotheek E.Noordijk, Bankastraat 14, Den Haag. De baas poseert met 12 personeelsleden. De boeken werden per bakfiets thuis bezorgd. Circa 1920. [Greetje Heemskerk (1)]

Reclamekaart van leesbibliotheek E.Noordijk, Den Haag [Gemeentearchief Den Haag]

Leesbibliotheek 'Elck wat wils', Westeinde Den Haag

Leesbibliotheek ‘Elck wat wils’, Westeinde Den Haag

Muurreclame Leesbibliotheekl Hoefkade (Gemeentearchief Den Haag)

Muurreclame Leesbibliotheek Hoefkade (Gemeentearchief Den Haag)

Muurreclame van Leesbibliotheek, Hoefkade Den Haag, 1980 (Gemeentearchief Den Haag)

Muurreclame van Leesbibliotheek, Hoefkade Den Haag, 1980 (Gemeentearchief Den Haag)

Leesbibliotheek 'Swastika'in oorlogstijd, Valkenboslaan, Den Haag

Leesbibliotheek ‘de Swastika’ in oorlogstijd, Valkenboslaan, Den Haag (Gemeentearchief Den Haag)

Advertentie van leesbibliotheek Siewert in Den Haag uit 'Het Vaderland' (1918)

Advertentie van leesbibliotheek Sieúwerts in Den Haag uit ‘Het Vaderland’ (1918)

Een leesbibliotheek aan het St. Aldegondaplein in Den Haag-Scheveningen.

Nog een ansicht van kantoorboekhandel en leesbibliotheek S. Wittenberg, St. Aldegondaplein 17b, Den Haag

Voormalige leesbibliotheek Paul in de la Reyweg. Jan Fokkema schrijft over 'Haagse leesbibliotheken op www.denhaagdirect.nl o.a.:

Voormalige leesbibliotheek Paul in de la Reyweg. Jan Fokkema schrijft over ‘Haagse leesbibliotheken op http://www.denhaagdirect.nl o.a.: “De laatste leesbibliotheek in Den Haag (Bibliotheek Rustenburg), op nummer 26 van de Escamplaan, sloot een aantal jaren geleden. Niet te verwarren met de leesbibliotheek van mejuffrouw C.Snel (Escamplaan 154), die was al eerder gesloten. Rustenburg en Snel zaten in modale woonhuizen. De kleine leesbibliotheek van Snel zat in de voorkamer. De achterkamer was een kantoortje annex werkruimte. In de resterende, schaarse woonruimte woonden Snel en haar vriendin.”

Stempel Schreiner's Leesbibliotheek Den Haag

Stempel J.F. Schreiner’s Leesbibliotheek Den Haag

Leesbibliotheek Mastenbroeckstraat Den Haag, 1933

Leesbibliotheek Mastenbroeckstraat Den Haag, 1933

Uitleenbriefje van Leesbibliotheek Baarschers, Bosschestraat 17, Scheveningen-Den Haag

Briefkaart met reclame voor Leesbibliotheek L.K.C. de Haas, Tasmanstraat, Den Haag

Nota Bene: van deze voormalige leesinrichting en leesbibliotheek van L.K.C.de Haas, Abel Tasmanstraat 147, [tegenwoordig is hier een schoenenzaak gevestigd] bestaat nog een reclameopschrift op geglazuurde tegeltjes.

Drukwerkkaart van P.P.Oomens, Theresiastraat 120, Den Haag. Oomens’ Leesbibliotheken waren ook gevestigd opde volgende adressen: Conradtkade 47 en Hootskade 84. Voorts in Voorburg: Heerenstraat 16

Voorgevel Oomen's boekhandel en leesbibliotheek, Den Haag

Voorgevel Oomen’s boekhandel en leesbibliotheek, Den Haag

Reclamekaart voor de caralogus van Oomen's Leesbibliotheek in Den Haag

Reclamekaart voor de caralogus van Oomen’s Leesbibliotheek in de Van Swietenstraat 105 te  Den Haag

Leeskaart Leesbibliotheek Houben, Charlotte de Bourbonstraat 212, Den Haag

Lectura, vm. boekhandel en leesbibliotheek op het Oranjeplein in de Stationsbuurt van Den Haag.

Lectura, vm. boekhandel en leesbibliotheek op het Oranjeplein in de Stationsbuurt van Den Haag.

lees7

                       Stempel leesbibliotheek ‘Wed’, Pompoenstraat 60, Den Haag

Briefkaart van leesbibliotheek Lectura, Pahudstraat 130 in Den Haag. In de jaren 50 populaire. Later voegde men nieuwe activiteiten toe zoals verkoop van boeken, kantoorartikelen en vooral speelgoed en veranderde de naam in Zegers Speelgoed, leesbibliotheek Lectura

Briefkaart van leesbibliotheek Lectura, Pahudstraat 130 in Den Haag. In de jaren 50 populaire. Later voegde men nieuwe activiteiten toe zoals verkoop van boeken, kantoorartikelen en vooral speelgoed en veranderde de naam in Zegers Speelgoed, leesbibliotheek Lectura

Enveloppe van boekhandel J.de Slegte, Den Haag aan genealoog-antiquaar G.Halwasse

Enveloppe van boekhandel J.de Slegte, Den Haag aan genealoog-antiquaar G.Halwasse

Stempel van leesbibliotheek West-End, Pompoenstraat 60, Den Haag

Stempel van leesbibliotheek West-End, Pompoenstraat 60, Den Haag

Boek uit leesbibliotheek West-End in Den Haag

Boek uit leesbibliotheek West-End in Den Haag

Alle boeken van West-End kregen een rugnummer en waren numeriek in boekenkasten opgeborgen.

Alle boeken van West-End kregen een rugnummer en waren numeriek in boekenkasten opgeborgen.

Uit leesbibliotheek West-End, Pompoenstraat 60, Den Haag

Uit leesbibliotheek West-End, Pompoenstraat 60, Den Haag

Leesbibliotheek 'de Swastika', Valkenboslaan 344, Den Haag, 1925

Leesbibliotheek ‘de Swastika’, Valkenboslaan 344, Den Haag, 1925


lees6

Stempel leesbibliotheek A.Wolters, Verlengde Heereweg 64, Groningen

Vooromslag van 3e Supllement Rube’s Leesbibliotheek, Prinsesseweg 37, Groningen. Brochure bevat propagandageschriften WO II. [NIOD]

Advertentie van sigarenmagazijn en leesbibiotheek Stax in Groningen

Leesbibliotheek in A.P.Fokkerstraat, Groningen

Leesbibliotheek in A.P.Fokkerstraat, Groningen

lees2

                            Stempel leesbibliotheek H.J.v.d.Post, Koninginnelaan 117, Groningen

 

 

 

Tekening van leesbibliotheek van Cloetingh in de voormalige Zuidersingelstraat te Groningen (collectie Nico Rost)

Advertentie H.Brandsma leesbibliotheek, Oosterhamrikkade 30, Groningen

Advertentie H.Brandsma leesbibliotheek, Oosterhamrikkade 30, Groningen

lees4

Leesbibliotheek M.Okker, Dirk Huizingastraat 7, Groningen

Bladwijzer van Leesbibliotheek K.L.Noording Groningen

Bladwijzer van Leesbibliotheek K.L.Noording Groningen (Hillebrand Komrij)

Leesbibliotheek in de Veemarktstaat te Groningen

lees5

   Leesbibliotheek J.G.Blikslager, Nieuwe Boteringestraat 80, Groningen

 

 

Leesbibliotheek in Trompstraat, Hardenberg [Uitgave O.Olthoff, Hardenberg] Circa 1965

Adv. De Volharding, Harderwijk (ontv. van Hillebrand Komrij)

Adv. De Volharding, Harderwijk (ontvangen. van Hillebrand Komrij)

Uitleenbriefje van leesbibliotheek ’t Centrum/Joh. Reinders in Haren, provincie Groningen

Reclame ansicht Leesbibliotheek ’t Centrum, H.Schel Jr., Vughterstraat 31, ‘s-Hertogenbosch. 7 november 1944 door een militair verzonden. Op voorzijde bij standbeeld van Hieronimus Bosch is geschreven: Bar le Duc, 7 november 1944 en handtekening.

Leesbibliotheek 't Centrum met gevelversiering vanwege 50 jaar jubileum koningin Wilhelmina, 's-Hertogenbosch

Leesbibliotheek ’t Centrum met gevelversiering vanwege 50 jaar jubileum koningin Wilhelmina, ‘s-Hertogenbosch

Briefkaart met stempel van H.Wuijster, boek- papierhandel, boedrukkery, leesbibliotheek, 1891

Briefkaart met stempel van H.Wuijster, boek- papierhandel, boedrukkery, leesbibliotheek, Heusden, 1891

Leesbibliotheek-Boekhandel in Hoofdstraat Hillegom. Circa 1930

Stempel leesbibliotheek W.C.de Jong, Kampen

Stempel leesbibliotheek W.C.de Jong, Kampen

Leesbibliotheek en Leesgezelschap ‘Voor de huiskamer’/ Boek- en Kantoorboekhandel J. Hetema, Bij de Put, Leeuwarden [Eigen uitgave]

Bibliotheek/Lectuurhal ‘Het Centrum’ aan de Eewal in Leeuwarden

————————————————————————————————————————– De eerste echte leesbibliotheek van Leiden is die van de firma C.C.van der Hoek die er in 1823 aan de Breestraat 113 een opende. Toen van der Hoek in 1856 de bibliotheek an zijn beide zoons Hendrik Marinus en Casparus Willem overdeed, telde deze leesinrichting ruim 11.000 titels. Onder de naam Gebr. Van der Hoek zou de bibliotheek tot 1937 blijven bestaan. Ze werd overgenomen door Burgersdijk en Niermans. In de ‘Camera Obscura’ van Hildebrand (Nicolaas Beets) staat het verhaal ‘Gerrit Witse’, waarin ook de naam van Van der Hoek als boekenleverancier (evenals van Hazenberg). voorkomt.

Advertentie van leesbibliotheek gebroeders Van der Hoek in de Breestraat te Leiden

Advertentie van leesbibliotheek gebroeders Van der Hoek in de Breestraat te Leiden

Over de leesbibliotheek van Van den Hoek, vader en zoon die ruim een eeuw omvat schreef Bernt Luger (1) het volgende:  ‘In dat uitzonderlijke geval waren zowel persoonsgegevens, bedrijfsgeschiedenis, alle catalogi inclusief jaarlijkse supplementen overgeleverd, terwijl bovendien een deel van de oorspronkelijke boekenvoorraad van de ondergang gered kon worden. Aangezien de bedrijfs- en klantenadministratie verloren gingen bleven de klant en diens leen- en  leesgedrag buiten beeld. Van der Hoek werd een voornaam ingezetene van Leiden, genoot kiesrecht en werd bij zijn terugtreden erelid van de boekhandelsvereniging. Dat alles zal hij eerder aan zijn uitgeverij, veilingen en boekhandel te danken hebben gehad dan aan zijn uitleenbibliotheek. Eerder zal het om klantenbinding en een service aan zijn bezoekers gegaan zijn, dan om een winstgevende poot van zijn bedrijf. Men stelle zich het omvangrijke magazijn met enkele tienduizenden titels, derhalve een veelvoud daarvan aan boekbanden, het regelmatig (her)drukken van catalogi, een omvangrijke administratie, het onderhouden van de boeken die steeds onberispelijk de winkel moesten verlaten en dan ook regelmatig opnieuw herbonden moesten worden, aanvullen van incompleet geworden meerdelige werken, de investeringskosten bij hoge boekenprijzen, men stelle zich dat alles voor teneinde tot de slotsom te komen dat het hier niet om vetpot ging.’

(1) Uit: Haarlemse kringen, vijftien verkenningen naar het literait-culturele leven in een negentiende-eeuwse stad (Hilversum, Verloren, 1993).

Leiden telde in de 19e eeuw meer leesbibliotheken. Ook aan de winkel van bijvoorbeeld Schreuder en Van baak aan de Botermarkt 14 was vanaf 1841 tot aan de opheffing in 1882 een leesbibliotheek verbonden waar men Nederlandse, Franse en Engelse boeken en tijdschriften kon lenen (…) Leesbibliotheken vormden ook in de eerste helft van de 20e eeuw een belangrijk kanaal waarlangs met name zogenoemde ontspanningslectuur aan de man en vrouw werd gebracht. Dat wat men niet aantrof in de parochiebibliotheek of de openbare bibliotheek, kon men daar wel krijgen, vooral detectives, westerns en – wat in de ogen van tegenstanders – zedeloze lectuur heette te zijn. In de periode 1928-1950 waren steeds zo’n zes tot twaalf van dit type bibliotheken in bedrijf. Meer informatie in het boek:  ‘Stad van boeken; handschrift en druk in Leiden 1260 – 2000. Leiden, 2008.

Boekhandel en Leesinrichting, Breestraat, Leiden [Oude gevel is helaas afgebroken] 1957

Leesbibliotheken in Leiden. Uit: Stad van boeken; handschrift en druk in Leiden 1260-2000. (2008, p.427)

Leesbibliotheken in Leiden. Uit: Stad van boeken; handschrift en druk in Leiden 1260-2000. (2008, p.427)

Beknopt overzicht van Leesbibliotheken in Leiden tussen 1928 en 1950. Grote bedrijven waren Gebr. van der Hoek in de Breestraat en G. Los, Hoogewoerd 89 [uit: Stad van boeken. Leiden, 2008].

Advertentie voor de Lectura Leesbibliotheek, Zeemanlaan 31 Leiden, uit het Leidsch Dagblad van 23 maart 1943

Advertentie voor de Lectura Boekhandel en Leesinrigting, Zeemanlaan 31 Leiden, uit het Leidsch Dagblad van 23 maart 1943

Vm. muurreclame voor een ‘Hollandsche Leesbibliotheek en Leesinrichting’ in Leiden

Catalogus van de 'Hollandsche Leesbibliotheek' van G.Los en Geveltekst Hoogewoerd 65, Leiden

Catalogus van de ‘Hollandsche Leesbibliotheek’ van G.Los en geveltekst Hoogewoerd 65, Leiden

Leeskaart van leesbibliotheek A,H,van den Akker in Leidschendam

Leeskaart van leesbibliotheek A,H,van den Akker in Leidschendam

————————————————————————————————

Vooromslag catalogus leesbibliotheek C.W.J.Schepers, Lochem

Vooromslag catalogus leesbibliotheek C.W.J.Schepers, Lochem, ca. 1925

lees8

                                               Leesbibliotheek G.H.Ballast, Lutten

 

Stempel uit afgeschreven boek 'Honderd vijfentwintig jaren arbeid op het onderwijsterrein 1836-1961. Afkomstig van huisbibliotheek Oomen-Ruyten in Maasbracht (L.). Dochter Ria Oomen-Ruijten woont nog op hetzelfde adres en is momenteel Europarlemtariër.

Stempel uit afgeschreven boek ‘Honderd vijfentwintig jaren arbeid op het onderwijsterrein 1836-1961. Afkomstig van huisbibliotheek Oomen-Ruyten in Maasbracht (L.). Dochter Ria Oomen-Ruijten woont nog op hetzelfde adres en is momenteel Europarlementariër.

In 1948 verscheen een rapport over de winkelbibliothekn in Maastricht. Van de 15 Maastrichtse leesbibliotheken werden alle catalogi onderzocht met een totaal van 65.000 banden. In 1949 ook verschenen in 'Mens en Maatschappij (nummer 14, 15 juli 1949), waarvan bovenstaand de eerste bladzijde.

In 1948 verscheen een rapport over de winkelbibliotheken in Maastricht. Van de 15 Maastrichtse leesbibliotheken werden alle catalogi onderzocht met een totaal van 65.000 banden. In 1949 ook verschenen in ‘Mens en Maatschappij (nummer 14, 15 juli 1949), waarvan bovenstaand de eerste bladzijde.

Enkele conclusies uit het rapport van H.A.Beijer: Winkelbibliotheken in Maastricht, 1949.

Enkele conclusies uit het rapport van H.A.Beijer: Winkelbibliotheken in Maastricht, 1949.

Vervolg conclusies rapport winkelbibliotheken Maastricht, 1949.

Vervolg conclusies rapport winkelbibliotheken Maastricht, 1949.

Boekstempel van intern. Lees-bibliotheek, Boek- en Tijdschriftenhandel 'The World', Sint Pietersstraat 66, Maasricht

Boekstempel van intern. Lees-bibliotheek, Boek- en Tijdschriftenhandel ‘The World’, Sint Pietersstraat 66, Maastricht

lees3

             Stempel leesbibliotheek Diks in Maastricht

———————————————————————————————————–

R.M.Smits in Middelburg: boekdrukkerij, boek- en papierhandel. Boven op de kar staat: leesinrichting. Omstreeks 1900 [informatie Edwin Mijnsbergen]

Een eeuw eerder, rond 1800, waren er al twee commerciële leesbibliotheken in Middelburg van 1) Salomon van Benthem, Korte Delft/hoek Nieuwstraat en 2) Johannes Jacobus van de Sande aan de Markt.

Reclameplaat boekhandel Van Bentem & Jutting in Middelburg met ook een aantal jaren leesbibliotheek

Reclameplaat boekhandel Van Benthem & Jutting in Middelburg met ook een aantal jaren leesbibliotheek

Advertentie van veiling leesbibliotheek Altorffer uit Middelburg bij R.W.P.de Vries in Amsterdam, 24-8-1896

Advertentie de dato 24 augustus 1896 van veiling leesbibliotheek Altorffer uit Middelburg bij R.W.P.de Vries in Amsterdam.

Leesbibliotheek 'Jacob Bewïjs

Leesbibliotheek ‘Jacob Bewïjs”, voorheen café op de smalle bocht van de Markt en de Lange Straat, Middelburg (1973, foto W.Helm)

lees9

                       Leesbibliotheek J.J.Fanoy, Lange Burg 818, Middelburg

Inlegvelletje van leesbibliotheek G.H.Smilde in Musselkanaal

Inlegvelletje van leesbibliotheek G.H.Smilde in Musselkanaal

Cohen

De door Godert Ezechiël Cohen in 1827 opgerichte leesbibliotheek was gevestigd op de Ganzenheuvel in Nijmegen, privé-adres van het gezin

lees1

Advertentie van oprichting Godert Cohens leesbibliotheek in de Nijmeegsche Courant van 6 maart 1827

lees2

Etiket van leesbibliotheek G.Cohen, Nijmegen

lees3

Verhuizing van leesbibliotheek G.Cohen in Nijmegen

lees4

Advertenties van Cohen’ leesbibliotheek in Nijmegen. Uit: De zolders kraken. De uitgeversfamilies Cohen te Nijmegen, Arnhem en Amsterdam, 1824-1951′.. Universiteitsbibliotheek Amsterdam, 2001.

 

 

 

 

Leesbibliotheek ‘De Burghardt’ (Burghardt van den Berghstraat) in Nijmegen werd van 1959 tot 1976 geleid door mevrouw C.B.J.Leemans. Hier staat zij links, naast de vorige eigenaar, de heer Weyers

Leesbibliotheek ‘de Bieb’, Van Welderenstraat 65, Nijmegen

Leesbibliotheek en Boekhandel J.C.Ruijs, Hoofdstraat, Noordwijk aan Zee

Boekstempel leesbibliotheek J.C.Ruys, Noordwijk aan Zee

Boekstempel leesbibliotheek J.C.Ruys, Noordwijk aan Zee

Buijze in Noordwijk: boekhandel, drukkerij en leesbibliotheek

Buijze in Noordwijk: boekhandel, drukkerij en leesbibliotheek

Foto van uitgeverij, boekhandel en leesbibliotheek A.J.Bronswijk in Oostburg omstreeks 1900

Foto van uitgeverij, boekhandel en leesbibliotheek A.J.Bronswijk in Oostburg omstreeks 1900

===========Winkelbibliotheken Putten (Gld)=================

De boekhandel-leesbibliotheek van Terwee naast het postkantoor aan de rechterkant, te herkennen aan sw witte 'omlijsting' van de gevel, Dorpsstraat 41, Putten (Gelderland)

De boekhandel-leesbibliotheek van Terwee naast het postkantoor aan de rechterkant, te herkennen aan sw witte ‘omlijsting’ van de gevel, Dorpsstraat 41, Putten (Gelderland)

Advertentie van de leesbibliotheek van boekhandel H.B.Amsing in Putten uit de 'Pensionbode' van 1919

Advertentie van de leesbibliotheek van boekhandel H.B.Amsing in Putten uit de ‘Pensionbode’ van 1919

Foto van de boekhandel-leesbibliotheek van Amsing in Putten is het huis met de opengeslagen ramen rechts. Foto uit omstreeks 1950.

Foto van de boekhandel-leesbibliotheek van Amsing in Putten is het huis met de opengeslagen ramen rechts. Foto uit omstreeks 1950.

Advertentie van boekhandel-leesbibliotheek Amsing in Putten (Gld.) ui de 'Gids van Putten', 1929.

Advertentie van boekhandel-leesbibliotheek Amsing in Putten (Gld.) ui de ‘Gids van Putten’, 1929.

In Putten (Gld.) waren tot 1965 de winkelbibliotheken van boekhandel Terwee, later Le Noble (Dorpsstraat 41) en H.B.Amsing, Dorpsstraat 45.

Uit: 'Een eeuw boeken lenen in Putten', door Margreet H.van Wijk-Sluyterman. 1995 (1)

Uit: ‘Een eeuw boeken lenen in Putten’, door Margreet H.van Wijk-Sluyterman. 1995 (1)

Vervolg Winkelbibliotheken Putten (2)

Vervolg Winkelbibliotheken Putten (2)

Vervolg winkelbibliotheken Putten (3)

Vervolg winkelbibliotheken Putten (3)

Slot winkelbibliotheken Putten (4)

Slot winkelbibliotheken Putten (4)

=================================================

Door Duitsers kapot geschoten in mei 1940 (nabij Grebbeberg): vh. Boekhandel, leesbibliotheek en sigarenzaak Fieren aan de Molenlaan in Rhenen. Thans ligt hier het Molenpad.

Rijsoord (Mauritsweg), gemeente Ridderkerk, Rien Sanders, opgevolgd door H. van Ooijen: Leesmappen en leesbibliotheek


LEESBIBLIOTHEKEN ROTTERDAM

Reglement van de Vereeniging van Leesbibliotheekhouders te Rotterdam, opgericht 5-1-1920

Reglement van de Vereeniging van Leesbibliotheekhouders te Rotterdam, opgericht 5-1-1920

lees2

                  boekenleggers leesbibliotheek  C.Spierdijk / H.van Andel, Rotterdam

Lijst van boekhandelaren in Rotterdam uit 1884 inclusief 21 leesbibliotheken

Lijst van boekhandelaren in Rotterdam uit 1884 inclusief 21 leesbibliotheken (Hillebrand Komrij)

lees10

                  Stempel leesbibliotheek Breemer, Groenen Hilledijk 135, Rotterdam

 

Leesbibliotheek van de Bijenkorf in Rotterdam

Reclame van De Bijenkorf, Rotterdam

Reclame van De Bijenkorf, Rotterdam

Vooromslag catalogus leesbibliotheek 'de Bijenkorf' Rotterdam uit 1930. 362 p. + losse bijlage met nagekomen boeken, 4p. De catalogus bevat Nederlandse, Frase, Engelse, Duitse alsmede jongens- en meisjesboeken

Vooromslag catalogus leesbibliotheek ‘de Bijenkorf’ Rotterdam uit 1930. 362 p. + losse bijlage met nagekomen boeken, 4p. De catalogus bevat Nederlandse, Frase, Engelse, Duitse alsmede jongens- en meisjesboeken

Uit catalogus van leesbibliotheek de Bijenkorf Rotterdam

Uit catalogus van leesbibliotheek de Bijenkorf Rotterdam

Inleiding uit catalogus leesbibliotheek 1930

Inleiding uit catalogus leesbibliotheek 1930

Vervolg inleiding catalogus leesbibliotheek de Bijenkorf Rotterdam

Vervolg inleiding catalogus leesbibliotheek de Bijenkorf Rotterdam

Voorwaarden leesbibliotheek de Bijenkorf Rotterdam, 1930

Voorwaarden leesbibliotheek de Bijenkorf Rotterdam, 1930

Vervolg voorwaarden lidmaatschap leesbibliotheek de Bijenkorf Rotterdam

Vervolg voorwaarden lidmaatschap leesbibliotheek de Bijenkorf Rotterdam

 

 lees12

Stempel leesbibliotherek C.A.Vellekoop, Hildegardisstraat 32, Rotterdam

 

Leesbibliotheek C.A.Vellekoop, Benthuizerstraat 11, ROTTERDAM (met veel ansichtkaarten in de etalage) Fotokaart

Vellekoop

                          Leesbibliotheek C.A.Vellekoop Rotterdam (Hillebrand Komrij)

 

 

Leesbibliotheek, Vlietlaan, Rotterdam. 1961

Leesbibliotheek op het Burgemeester Meineszplein

Reclamekaart Leesbibliotheek J.F.Bontenbal, Hofdijk 51, Rotterdam

lees1

                         Reclame van Bontenbal’s leesbibliotheek, Dirk Smitsstraat 6 in Rotterdam

Reclame voor Leesbibliotheek en kantoorboekhandel Chr. J.Wolters, Gouwstraat 46, Rotterdam-Zuid

Reclamekaart leesbibliotheek W.Schott, Virulyplein 4, Rotterdam

Leesbibliotheek Schott, Virulyplein, Rotterdam

Leesbibliotheek + School- schrijf- en tekenbehoeften, Riederlaan, Rotterdam

Leesbibliotheek [3e winkel van links], Goudsche Rijweg, Rotterdam

Boekhandel en leesbibliotheek De Slegte, Katendrechtse Lagedijk, Rotterdam (1920) [zie: Greetje Heemskerk (1)]

Briefkaart firma J.A.Verlooy. Boekhandel en Leesbibliotheek in 4 talen, Pijnackerplein 12a, Rotterdam [Bericht wordt dat reclame voor Zonneschijn – met 20 intekenaren – in de etalage niet zo’n succes was, in tegenstelling tot een vorige uitstalling van Succes-romans.]

Leesbibliotheek ‘De Brievenbus’ , Maretakstraat, Rotterdam-Zuid

Leesbibliotheek A.J.Simons, Duivenvoordestraat 8, hoek Henegouwerplein, Rotterdam [Foto Ansichten Comp., Rotterdam]

Leesbibliotheekstempel van B.J.de Melker, Hillegersberg (Rotterdam) op boekenreclame uit jaren 30.

Leesbibliotheekstempel van B.J.de Melker, Dorpstraat in Hillegersberg (Rotterdam) op boekenreclame uit jaren 30.

Reclamekaart van Leesbibliotheek A.J.Simons. Tevens kantoor- schrijf- en teekenbehoeften. Duivenvoordestraat 8, Rotterdam

Boekstempel Leesbibliotheek A.W.Kanters, Josephlaan, Rotterdam

Boekstempel Leesbibliotheek A.W.Kanters, Josephlaan, Rotterdam

Stempel r.k. Leesbibliotheek St. Barbara, Crooswijksestraat 5a, Rotterdam

Stempel r.k. Leesbibliotheek St. Barbara, Crooswijksestraat 5a, Rotterdam

Stempel van boekhandel-leesbibliotheek Populair, Gruttostraat 14, Rotterdam

Stempel van boekhandel-leesbibliotheek Populair, Gruttostraat 14, Rotterdam

lees11

Leesbibliotheek D.van der Poel, Putschebocht 61, Rotterdam-Z.

Leesbibliotheek in de Brielschelaan, Rotterdam-Zuid

Leesbibliotheek in de Brielschelaan, Rotterdam-Zuid

—————————————————————–

Voorbeeld van een in 1941 verkocht boek door de eigenaar van Boekhandel-Leesbliotheek Erasmus [sinds 1998 Bredero Boeken] in Santpoort-Noord

Boekhandel-leesbibliotheek Initium, Bloemendaalseweg, Santpoort. 'Initium' was een verkooppunt van uitgeverij Mees in Santpoort

Boekhandel-leesbibliotheek Initium, Bloemendaalseweg, Santpoort. ‘Initium’ was een verkooppunt van uitgeverij Mees in Santpoort

Via de Vereeniging ter Bevording van de Belangen des Boekhandels voor de Leesbibliotheek aangeschafte boeken mochten niet worden verkocht. Zie de stempel op het titelblad.

Stempel van Molkenboer's boekhandel en bibliotheek in Schiebroek

Stempel van Molkenboer’s boekhandel en bibliotheek in Schiebroek

Zeer gevarieerd was F.van Dijk, Oosterdijk 46, Sneek met Boek- Muziek-Papier- en Lijstenhandel. Boekbinderij, orgel- en pianomagazijn, advertentiebureau, boekbinderij etc. Op het linkerraam staat ook: Leesbibliotheek

Leesbibliotheek aan de Oud Utrechtseweg in Soest

Etiketje van boekhandel-leesbibliotheek Adriaansen in Soest

Etiketje van boekhandel-leesbibliotheek Adriaansen in Soest

lees1.jpg

                               Catalogus leesbibliotheek T. de Wekker, Willem II-straat 41, Tilburg

Boekmerk/exlibris van leesbibliotheek ‘de Bieb’ in Tilburg

Titelblad van catalogus Van der Pyl Utrecht uit 1708. (UB-Utrecht)

Titelblad van catalogus Van der Pyl Utrecht uit 1708. (UB-Utrecht)

lees15

                   Stempel leesbibliotheek G.de Kruif, Dodwijkerdwarsstraat 128, Utrecht

Links: Verhoef’s Boekhandel en Leesbibiotheek, Utrecht

Twee annonces van Utrechtse leesbibliotheken uit ‘Het Vliegend Blad’, een advertentieblad in Utrecht uit 1890

Leesbibliotheek W.J.van Wijk, Utrecht (Hillebrand Komrij)

Leesbibliotheek W.J.van Wijk, Utrecht (Hillebrand Komrij)

 

Kantoorboekhandel annex leesbibliotheek 'De Prins', Kapelstraat 61 Utrecht in 1943

Kantoorboekhandel annex leesbibliotheek ‘De Prins’, Kapelstraat 61 Utrecht in 1943

Boekh.-leesbibliotheek Joh. Oosschot, Adr. van Ostadeplein 22, Utrecht

Boekh.-leesbibliotheek Joh. Oosschot, Adr. van Ostadeplein 22, Utrecht

Boekenlegger Van Wijk’s Boekhandel en Leesbibibliotheek, Oudegracht 124, Utrecht. Circa 1950.

Has' boekhandel en leesbibliotheek, Utrecht

Has’ boekhandel en leesbibliotheek, Utrecht

Boeketiketje van W.J.van Wijk boekhandel en leesbibliotheek Utrecht

Boeketiketje van W.J.van Wijk boekhandel en leesbibliotheek, Schoutenstraat 1-3 Utrecht

lees13

Stempel leesbibliotheek Joh.Oosschot, Adriaan van Ostadelaan 22, Utrecht

 

Leesbibliotheek – drukkerij – boekbinderij: Hoonte in de Willemstraat, Utrecht

Etiketje van boekhandel-leesbibliotheek-kantoorboekhandel G.v.d.Linden, Bilderdijkstraat 35 Utrecht

Etiketje van boekhandel-leesbibliotheek-kantoorboekhandel G.v.d.Linden, Bilderdijkstraat 35 Utrecht

Boekhandel en Leesbibliotheek, Willem van Noortstraat 75, Utrecht, circa 1935; winkel in 1937 gesloopt. (foto Utrechts Archief)

Stempel van sigarenmagazijn-leesbibliotheek 'De Schone Lantaarn', H.Modedstraat 2, Utrecht

Stempel van sigarenmagazijn-leesbibliotheek ‘De Schone Lantaarn’, H.Modedstraat 2, Utrecht

Bladwijzer van leesbibliotheek Rembrandt. mej. P.M.Kouwe, Rembrandtkade 34, Utrecht

Bladwijzer/boekenlijstje  van leesbibliotheek Rembrandt. mej. P.M.Kouwe, Rembrandtkade 34, Utrecht

lees14

             Stempel leesbibliotheek ‘De Vos’, Swammerdamstraat 5, Utrecht

—————————————————————————————

Kleefman: drukerij, boekhandel en leesbibliotheek, Zandstraat, Veenendaal

Kleefman: drukkerij, boekhandel en leesbibliotheek, Zandstraat, Veenendaal

Reclame van boekhandel-leesbibliotheek G.Legemaat in Veenendaal

Reclame van boekhandel-leesbibliotheek G.Legemaat in Veenendaal

In de jaren 20-30 van de vorige eeuw functioneerden in Veenendaal behalve een Christelijke Leeszaal, uitleenboekerijen van enkele christelijke verenigingen en het correspondentschap van de Bond van openbare leeszalen in de provincie Utrecht nog drie plaatselijke winkelbibliotheken. Die werden beheerd door respectievelijk P.Mark, S.W.Kleefsman en G.Legemaat.

Titelblad van catalogus openbare leesbibliotheek van boekhandelaar R.Kikkert in Vlaardingen uit 1830

Titelblad van catalogus openbare leesbibliotheek van boekhandelaar R.Kikkert in Vlaardingen uit 1830

Boekhandel-leesbibliotheek Van A.den Draak, Oosthavenkade 5, Vlaardingen

Boekhandel-leesbibliotheek Van A.den Draak, Oosthavenkade 5, Vlaardingen

Leesbibliotheek boekdrukkerij, sigarenzaak etc. J.Kruize, ook aangeduid met Vlagtwedder boekhandel. Vlagtwedde [Eigen uitgave]

Leesbibliotheek ‘De Hoop’ van J.S.Bongers in Vlissingen. Tevens boekhandel, school- schrijf- en tekebehoeften + rookwaren

Boekhandel en leesbibliotheek C.Haeck, Rembrandtlaan 52, Voorburg

Boekhandel en leesbibliotheek C.Haeck, Rembrandtlaan 52, Voorburg

Oomens’ Leesbibliotheek in vier talen, Heerenstraat 16, Voorburg. Voorzijde

Oomen’s Leesbibliotheek in Voorburg. Achterzijde van leeskaart

Herenstraat 124 Voorburg. Toenmalig eifenaar W.Walters voor zijn boe- en kunsthandel annex leesbibliotheek in 1908. In 1910 nam boekhandelaar H.E.G.Ruijs de zaak over (foto coll. gemeentearchief Leidschendam-Voorburg)

Herenstraat 124 Voorburg. Toenmalig eigenaar W.Walters voor zijn boek- en kunsthandel annex leesbibliotheek in 1908. In 1910 nam boekhandelaar H.E.G.Ruijs de zaak over (foto coll. gemeentearchief Leidschendam-Voorburg)

lees16

Stempel Zwaan’s leesbibliotheek, Van Wassenaerstraet 54, Voorburg

In het adresboek van Voorburg van 1916-1917 vinden we H.E.G.Ruijs als nieuwe eigenaar van de boekhandel-leesbibliotheek aan de Heerenstraat 124, Voorburg

In het adresboek van Voorburg van 1916-1917 vinden we H.E.G.Ruijs als nieuwe eigenaar van de boekhandel-leesbibliotheek aan de Heerenstraat 124, Voorburg

Rechts: kantoorboekhandel/leesbibliotheek, Rembrandtlaan, hoek Parkweg in Voorburg

Rechts: kantoorboekhandel/leesbibliotheek, Rembrandtlaan, hoek Parkweg van Natzijl in Voorburg

Advertentie van kantoorboekhandel annex leesbibliotheek P.H.Wijmer, Julianastraat 34 (tegenwoordig Oranje-Nassaustraat) te Voorburg uit 19271928.

Advertentie van kantoorboekhandel annex leesbibliotheek P.H.Wijmer, Julianastraat 34 (tegenwoordig Oranje-Nassaustraat) te Voorburg uit 19271928.

N.B. In een brief van 19 oktober 1937 aan de gemeenteraad beklaagt de heer Wijmer zich over het feit dat aan de Openbare Leeszaal en Bibliotheek en aan de Christelijke Bibliotheek subsidie wordt toegekend. Door de concurrentie van deze instellingen is zijn bedrijf zo goed als te gronde gericht. Hij verzoekt de raad daarom niet langer subsidie toe te staan en, indien dit onontkoombaar is omdat de rijksregeling dit voorschrijft, de betrokken minister er op te wijzen dat deze regeling onjuist is en het particulier initiatief in voldoende mate in de behoefte van het verstrekken van ontspanningslectuur in de gemeente Voorburg voorziet! In een toelichting wijst hij er onder meer op dat de Openbare Bibliotheek voornamelijk wordt gebruikt door gegoede ingezetenen die best voor het lenen van een boek naar een particuliere bibliotheek kunnen gaan. ‘Doordat ik mijn gegoede klanten als lezer van mijn bibliotheek kwijt raakte, verloor ik ook andere grote inkomsten uit mijn zaak, want deze bibliotheekklanten kochten gelijk met het lenen van een boek dikwijls andere artikelen. Het is onmogelijk de concurrentie tegen de Openbare Bibliotheek, die door Rijk en Gemeente met duizenden wordt gesubsidieerd vol te houden.’ En hij besluit zijn betoog met de constatering dat de bewering dat in zijn bibliotheek niet alles meer te krijgen is, zijn oorzaak vindt in het feit dat aan de Openbare Bibliotheek in 1936 bij ieder boek dat werd uitgeleend 12 cent door de overheid werd betaald. Andere bekende of minder bekende (kantoor)boekhandels annex bibliotheek tussen 1939 en 1970 waren die van Oomens’ Leesbibliotheek in de Herenstraat 16, De Boer, later D.C.Muijs, Herenstraat 43, R.T.Feentra, Laan van Middelburg 40, M.Dijkhoffz, Laan van Nieuw Oost Einde 384, directrice mej. B.Mes, ‘Elck wat Wils’, G.van Gennip, Van Halewijnlaan 153 en Natzijl, Parkweg 44a. [Inf.: Een leven lang lezen in Leidschendam-Voorburg; de openbare bibliotheek 1919-2004′. Uitgave van Historisch Voorburg, jaargang 10, 2004, nummer 1.

Tabakswarenwinkel annex leesbibliotheek Jan Hassink, hoek Raadhuisstraat in Vorden omstreeks 1950

Tabakswarenwinkel annex leesbibliotheek Jan Hassink, hoek Raadhuisstraat in Vorden omstreeks 1950

—————————————————————————–

DE BIEB in WAALWIJK

Boek- en kantoorboekhandel + leesbibliotheek 'de Bieb' van De Visser van Everdingen in Waalwijk.

Boek- en kantoorboekhandel + leesbibliotheek ‘de Bieb’ van De Visser van Everdingen in Waalwijk. (Streekarchief Heusden-Altena)

Interieur van leesbibliotheek 'de Bieb' in Waalwijk (Streekarchief Heusden-Altena)

Interieur van leesbibliotheek ‘de Bieb’ in Waalwijk (Streekarchief Heusden-Altena)

Rechts leesbibliotheek 'de Bieb' aan de Markt 11, Waalwijk (Foto H.de Bont, 1985 Streekarchief Heusden-Altena)

Rechts leesbibliotheek ‘de Bieb’ aan de Markt 11, Waalwijk (Foto H.de Bont, 1985 Streekarchief Heusden-Altena)

De boeken worde ogeruimd in boekhandel-leesbibliotheek 'de Bieb' in Waalwijk (Streekarchief Heuden-Altena)

De boeken worde ogeruimd in boekhandel-leesbibliotheek ‘de Bieb’ in Waalwijk (Streekarchief Heuden-Altena)

Etalage van 'de Bieb', Markt 11, Waalwijk (foto J.de Wit, 1963, Streekarchief Heusden-Altena)

Etalage van ‘de Bieb’, Markt 11, Waalwijk (foto J.de Wit, 1963, Streekarchief Heusden-Altena)

A.de Visser van leesbibliotheek 'de Bieb' in Waalwijk (Streekarchief Heusden-Altena)

A.de Visser van leesbibliotheek ‘de Bieb’ in Waalwijk (Streekarchief Heusden-Altena)

Mevrouw De Visser-van Everdingen van leesbibliotheek 'de Bieb' in Waalwijk, circa 1930.

Mevrouw De Visser-van Everdingen van leesbibliotheek ‘de Bieb’ in Waalwijk, circa 1930 (Streekarchief Heusden-Altena).

waalwijk1

Guus de Visser in zijn boekhandel en leesbibliotheek.  In het midden de heer en mevrouw De Visser voor hun winkel in Waalwijk; op de achtergrond het raadhuis.  (Uit: Johan van Grinsven, Van herberg tot leescafé; een kleine geschiedenis van de bibliotheek in Waalwijk, 2010. 

waalwijk2

De Bieb trok veel klanten, aldus medewerkster Anke Duijvelaar-van Dishoeck. Een boek een week lenen kostte een dubbeltje ‘Wij hadden minstens duizend boeken, vooral allerlei soorten romans. Voor die tijd taboedoorbrekende boeken, zoals van Jan Wolkers en Jan Cremer, stonden niet in de Bieb. Die hadden we onder de toonbank. (Uit: Johan van Grinsven, Van herberg tot leescafé; een kleine geschiedenis van de bibliotheek van Waalwijk, 2010) 

 

 

 

————————————————————————–

In Wijhe was Blom’s winkel: Huishoudelijke artikelen – Boekhandel – Leesbibiotheek. Op het affiche staat: ‘Spanning ook in onze boeken’. Coen Peppelenbos wijdde een gedicht aan de Sing Sing-bibiotheek.

lees19

                     Stempel leesbibliotheek P.Klok, Engelstilstraat 11, Winschoten

Op de achtergrond de winkel van G.J.Albrecht in Winterswijk, sinds 1881 tot 1964. Was een boek-, muziek-, papier- en kunsthandel, kantoorboekhandel en leesbibliotheek

Op de achtergrond de winkel van G.J.Albrecht in Winterswijk, sinds 1881 tot 1964. Was een boek-, muziek-, papier- en kunsthandel, kantoorboekhandel en leesbibliotheek

De catalogi van leesbibliotheek G.J.Albrecht in Winterswijk uit eind 19e/begin 20ste eeuw zijn op 8 november 2011 geveild bij Zwiggelaar Auctions

Boeketiketje van boekhandel en leesbibliotheek Kramer in Winterswijk

Nota van boekhandel en leesbibliotheek F.J.Sikkes, Bagijnestraat, Workum - in 1928 na 40 jaar voortgezet door J.S.E.Huizinga.

Nota van boekhandel en leesbibliotheek F.J.Sikkes, Bagijnestraat, Workum – in 1928 na 40 jaar voortgezet door J.S.E.Huizinga.

In het midden de winkel van de familie Sikkes met o.a. leesbibliotheek, Workum

In het midden de winkel van de familie Sikkes met o.a. leesbibliotheek, Workum

Foto uit 1935 J. de Jager had in Workum een sigarenzaak en boekhandel. In de jaren 50 startte Bauke Kemker in het pand een leesbibliotheek

Foto uit 1935 J. de Jager had in Workum een sigarenzaak en boekhandel. In de jaren 50 startte Bauke Kemker in het pand een leesbibliotheek

Briefhoofd J.H.van Buren, leesbibliotheek, Zaltbommel (Streekarchief Bommelerwaard)

Briefhoofd J.H.van Buren, leesbibliotheek, Zaltbommel (Streekarchief Bommelerwaard)

Derk Jan van Logchem met vrouw Janny en dochter voor hun in juni 1945 gestichte leesbibliotheekwinkel in Zeist

Derk Jan van Logchem met vrouw Janny en dochter voor hun in juni 1945 gestichte leesbibliotheekwinkel in Zeist

Voor achtergondinformatie zie http://www.geheugenvanzeist.nl/geschiedenis/oral-history/van-logchem-s-leesbibliotheek-en-boekhandel

lees18

Stempel leesbibliotheek, Spoorstraat 19, Zuidbroek

Ansichtkaart van leesbibliotheek in Thomas à Kempisstraat, Zwolle, circa 1930

Ansichtkaart van leesbibliotheek in Thomas à Kempisstraat, Zwolle, circa 1930

Leesbibliotheek en kantoorboekhandel H.Bloemberg, Thomas à Kempisstraat 3, Zwolle

Onbekende gemeenten

Boekenstempels van links: leesbibliotheek W.Loendersloot, Hortensiastraat 35 en rechts: G.Zwager leesbibliotheek, Annastraat 21

Boekenstempels van links: leesbibliotheek W.Loendersloot, Hortensiastraat 35 en rechts: G.Zwager leesbibliotheek, Annastraat 21

=====================================================

In 1942 verzocht de Nederlandsche Kultuurkamer te bevorderen dat de openbare leeszalen in navolging van de particuliere uitleenbibliothken een bordje 'Verboden voor Joden' op te hangen.

In 1942 verzocht de Nederlandsche Kultuurkamer te bevorderen dat de openbare leeszalen (in Amsterdam) in navolging van de particuliere uitleenbibliotheken een bordje ‘Verboden voor Joden’ op te hangen.

Een hommage aan de buurtbibliotheek = P.Burghar(d)t's leesbibliotheek in Zwolle; door A.G.M.F.Brock, in: Boekenpost, juli/augustus 2001, p. 28

Een hommage aan de buurtbibliotheek = P.Burghar(d)t’s leesbibliotheek in Zwolle; door A.G.M.F.Brock, in: Boekenpost, juli/augustus 2001, p. 28

Vervolg van: Een hommage aan de buurtbibliotheek. In: Boekenpost, juli/augustus 2001, p,.29.

Vervolg van: Een hommage aan de buurtbibliotheek. In: Boekenpost, juli/augustus 2001, p,.29.

————————————–

Te slotte: uitnodigingskaart LEESBIBLIOTHEEK van Bozana Milic, Nieuwstad 66, Zutphen, gevestigd in voormalige leesbibliotheek

Etalage galerie Bozana Milic, Zutphen

(1) Greetje Heemskerk. ‘Aanstotelijk voor de eerbaarheid’: gemeentelijk toezicht op leesbibliotheken. In: Literatuur, jaargang 6, (89/4)1989, p.190-198. Zie ook: Greetje Heemskerk. Leesbibliotheken tijdens het interbellum: hun plaats en functie in de maatschappij. Amsterdam, 1988. [Doctoraalscriptie].

Vignet op een winkelbiljet van K.Fuhri’s ‘Lectuur op reis en in de huiskamer’ (1853-1854)

Enige andere literatuur over leesbibiotheken: – Bibliopolis; geschiedenis van het gedrukte boek in Nederland. Samengesteld door Marieke van Delft en Clemens de Wolf. Zwolle, Waanders + Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, 2003. 318 p. – Bladeren in andermans hoofd; over lezers en leescultuur. Nijmegen, SUN, 1996. – Carla Boumans. ‘Lectura’; een Haarlemse leesbibliotheek 1923-1983, bezien in het perspectief van het 20ste-eeuwse leesbibliotheekbedrijf in Nederland. Amsterdam, 1989. – Chris van der Heijden. Winkelbibliotheken; Cultuur met een kleine c. In: Sprekend beeld. [Hoofddorp], ProBiblio, 2002, p.16-24. – J.J.Kloeck en W.W.Mijnhardt. Leescultuur in Middelburg aan het begin van de negentiende eeuw. Middelburg, Zeeuwse Bibliotheek, 1988. – Hans Krol. Leesbibliotheken in Heemstede. In: Van Librije tot Informatiecentrum. Onder redactie van Judith van der Dries en Jelke Nijboer. Amsterdam, Hogeschool van Amsterdam, 1995. – Hans Krol. Nederlandse bibliotheken en leeszalen op prentbriefkaarten. In: VDP Bulletin, jaargang 28, januari 2011, blz. 36-41. – Lezen in rangen en standen. Negentiende-eeuwse bibliotheken opnieuw bezocht. In: De Negentiende Eeuw, 24e jaargang, nummer 3-4, december 2000. [Bevat o.a. van Marja Keizer. Als warme brrodjes; Lezers en boeken in Amsterdamse winkelbibliotheken in de negentiende eeuw, p. 213-226. Ook: H.M.de Blauw en C.W.M.van Hout. De 18e eeuwse leesbibliotheekcatalogie, p. 107-116. – Populaire literatuur. Amsterdam, uitgeverij Thespa, 1974. 2e druk 1975 (Amsterdamse smaldelen 1). Bevat hoofdstuk: De 18e eeuwse leesbibliotheekcatalogie, door H.M.de Blauw en C,W.M.van Hout.

Vooromslag van boekuitgave: Populaire (Amsterdamse smaldelen 1), een hoofdstuk bevattende over de 18e eeuwse leesbibliotheekcatalogie.

Vooromslag van boekuitgave: Populaire (Amsterdamse smaldelen 1), een hoofdstuk bevattende over de 18e eeuwse leesbibliotheekcatalogie.

Afbeelding uit: Populaire literatuur, pagina 108

Afbeelding uit: Populaire literatuur, pagina 108

– Rapport inzake de leesbibliotheken in de gemeente Maastricht. Maastricht, Commissie Beyer, 1948. [zie ook: H.A.W.Beyer. De maatschappelijke betekenis van de winkelbibiotheken in Maastricht. Groningen, 1949]. – G.A.van Riemsdijk. Geschiedenis van de openbare bibliotheek in Nederland. 3 delen. De Haag, Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum, 1978/1979/1982. P. Schneiders. Papieren geheugen. Boek en schrift in de Westerse wereld. Fibula-van Dishoeck, 1985. Boudien de Vries. Een stad vol lezers. Leescultuur in Haarlem 1850-1920. Nijmegen, Vantilt, 2011. www.bibliopolis.nl   [Een site van de Koninklijke Bibliotheek].

Uit: Paul Schneiders, Lezen voor iedereen. Den Haag, NBLC, 1990.

Uit: Paul Schneiders, Lezen voor iedereen. Den Haag, NBLC, 1990.

==================================================

Een nieuwe leesbibliotheek als initiatief van aniquariaat Lilith in 's-Herogenbosch. Bericht uit: de Boekenwereld , maart 2010,.

Een nieuwe leesbibliotheek als initiatief van aniquariaat Lilith in ‘s-Hertogenbosch. Bericht uit: de Boekenwereld , maart 2010,.

Luciferetiketten van voormalige Vlaamse leesbibliotheken

Leesbibliotheek Gallifort, Deurne Antwerpen

Leesbibliotheek Gallifort, Deurne Antwerpen

Leesbibliotheek Gallifort, Deurne Antwerpen

Leesbibliotheek Gallifort, Deurne Antwerpen

Leesbibliotheek Moderna, Wilrijk

Leesbibliotheek Moderna, Wilrijk

Leesbibliotheek Poffé Pierre, Antwerpen

Leesbibliotheek Poffé Pierre, Antwerpen

Leesbibliotheek Poffé Pierre, Antwerpen

Leesbibliotheek Poffé Pierre, Antwerpen

Leesbibliotheek Ontspanning, Borgerhout Antwerpen

Leesbibliotheek Ontspanning, Borgerhout Antwerpen

Leesbibliotheek Peeters Jacobs, Deurne Antwerpen

Leesbibliotheek Peeters Jacobs, Deurne Antwerpen

Leesbibliotheek Safier, Berchem Antwerpen

Leesbibliotheek Safier, Berchem Antwerpen

Leesbibliotheek Safier, Berchem Antwerpen

Leesbibliotheek Safier, Berchem Antwerpen

———————————————————————————————————————————————-

Leesbibliotheek in Hemiksem, België

Leesbibliotheek in Hemiksem, België

Een vooroorlogse winkelbibliotheek in Charleroi

Een vooroorlogse winkelbibliotheek in Charleroi

Een nog bestaande commerciële winkelbibliotheek is ‘Quilting bee’ in Geraardsbergen, België

————————————————————————————————- Enkele historische commerciële leenbiblotheken in het buitenland: GREAT-BRITAIN (Omstreeks 1800 telde het land meer dan 1.000 commerciële lees/winkelbibliotheken)

Hall’s circulating library in Margrate, 1805

Clarke’s circulating library

Cartoontekening van een Engelse leesbibliotheek

'Tokens' waren in gebruik in sommige Engelse leesbibliotheken. Zoals bij Rackham in Suffolk 'Bibliotheekmuntje uit eind 18e eeuw.

‘Tokens’ waren in gebruik in sommige Engelse leesbibliotheken, die men eerst kocht en vervolgens bij het lenen van een boek inleverde.  Onder meer bij Rackham in Suffolk Voorbeeld van een bibliotheekmuntje uit eind 18e eeuw. Andere voorbeelden zijn te vinden via flickr op het trefwoord ‘Book Tokens’.

Mudie was lange tijd de grootste commerciële leesbibliotheek in Londen

Tekening van Mudie's Lending Library, circa 1880

Tekening van Mudie’s Lending Library, circa 1880

Tekening van Mudie’s Library uit 861

Mudie’s library is in 1842 opgericht door Charles Edward Mudie (1818-1890). Tot 1895 beïnvloedde Mudie’s lending library in hoge mate de Victoriaanse literatuur.  Op deze afbeelding is de ruimte voor het uitwisselen van boeken te zien. Illustratie voor ‘Living London’ (Cassell, circa 1900).

Oude prentbriefkaart van Mudie’s in New Oxford Street, Londen

Aandelencertificaat van Mudie’s Select Library Limited

Bookplate Mudie's Library

Bookplate Mudie’s Library

The Circulating Library in Scarborough, 1818 (Uit: Poetical Sketches of Scarborough)

The Circulating Library in Scarborough, 1818 (Uit: Poetical Sketches of Scarborough)

Ingeplakt beericht in een boek uit Heath's Circulating Library (18e eeuw)

Ingeplakt bericht in een boek uit Heath’s Circulating Library (18e eeuw)

Afbeelding van Seacome's boekenwinkel annex leesbibliotheek

Afbeelding van Seacome’s boekenwinkel annex leesbibliotheek

Ex libris van W.H.Smith's & Sons Lending Library London

Ex libris van W.H.Smith’s & Son’s Lending Library London

Smith's subscription library, London

W.H. Smith & Sons subscription library, London

Lending Library van Smith

Lending Library van W.H. Smith, 1930

Voormalige Circulating library + reading room in Milsom Street, Bath, Engeland, waar tegenwoordig een modezaak en op de verdieping een restaurant is gehuisvest

Voormalige Circulating library + reading room in Milsom Street, Bath, Engeland, waar tegenwoordig een modezaak en op de verdieping een restaurant is gehuisvest (foto Tony Grant)

'Logo van Boots Booklovers Library. In 1903 telde Engeland 300 Boots stores, 143 van deze boekwinkels beschikten ook over een Boots circulating/booklovers library.

‘Logo van Boots Booklovers Library. In 1903 telde Engeland 300 Boots stores, 143 van deze boekwinkels beschikten ook over een Boots circulating/booklovers library.

Interieur van een Boots Booklovers Library in Nottingham waar er omstreeks 1900-1910 8 waren, meer dan in Londen met 6 van deze winkelbibliotheken.

Interieur van een Boots Booklovers Library in Nottingham waar er omstreeks 1900-1910 8 waren, meer dan in Londen met 6 van deze winkelbibliotheken.

Interieur van een Boots Booklovers Library in Southampton in 1905 + voorzijde van reclamefolder uit 1970 (Alex Johnson: Buitengewone bibliotheken, ,pagina 209)

Interieur van een Boots Booklovers Library in Southampton in 1905 + voorzijde van reclamefolder uit 1970 (Alex Johnson: Buitengewone bibliotheken, ,pagina 209)

========================================================== DUITSLAND

Duitse ‘Leihbibliothek’ op een afbeelding uit 1785

Interieur van Nordmeyer'schen Leihbibliothek van R. Kollamnn in Hannover, 1886

Interieur van Nordmeyer’schen Leihbibliothek van R. Kollmann in Hannover

Houtgravure uit omstreeks 1880 van Duitse Leihbibliothek

Houtgravure uit omstreeks 1880 van Duitse Leihbibliothek

Twee Joden voor de leesbibliotheek van Rosenberg in Berlijn, 1928; door Aex Jawdokimov getekend op basis van een foto, circa 1928

'Moderne Leihbücherei' van Liebermann in Göttingen (1941)

‘Moderne Leihbücherei’ van Liebermann in Göttingen (1941)

Etalage van Leihbücgherei Vollmar & Westhoff in Münster, 1942. Op een reclameplaat staat: 'Wir kaufen Romane aller Art'.

Etalage van Leihbücgherei Vollmar & Westhoff in Münster, 1942. Op een reclameplaat staat: ‘Wir kaufen Romane aller Art’.

Advertentie/bladwijzer van Leenbibliotheek in Kaufhof des Westens (KaDeWe). Berlijn, 1907

Advertentie/bladwijzer van Leenbibliotheek in Kaufhof des Westens (KaDeWe). Berlijn, 1907

Leihbücherei in Dresden, 1983

Etiketten uit boek van Leihbibliotheken R.Holberg, 29 Lützow-Strasse 29 + Koenigin-Augustastrase 6, Berlin

Etiketten uit boek van Leihbibliotheken R.Holberg, 29 Lützow-Strasse 29 + Koenigin-Augustastrase 6, Berlin

Reclameplaatje Leihbücherei S.Wrankler & Co.

Reclameplaatje Leihbücherei S.Wronkler & Co.

Leihbücherei in: Insel Wongerooge

Leihbücherei Stoll in Stockheim

Leihbibliothek in Insel Wongerooge

Leihbibliothek in Insel Wangerooge

Grund im Harz. Links op de kaart: Leihbibliothek

Grund im Harz. Links op de kaart: Leihbibliothek

Nordseebad Borkum , meest linkse winkel: Buchhandlung und Leihbibliothek

Nordseebad Borkum , meest linkse winkel: Buchhandlung und Leihbibliothek

Reclamekaart Leihbücherei Herman Protz in Rixdorf bij Berlijn

Reclamekaart Leihbücherei Herman Protz in Rixdorf bij Berlijn

========================================================= FRANKRIJK

Tweede winkelpand links is voorbeeld van een commerciële Franse winkelbiliotheek in Orléans omstreeks 1925

Naaistertje brengt boeken terug in een Franse leesbibliotheek. Litho uit 1840

ZWITSERLAND

Commerciële leesbibliotheek in Adelboden

Commerciële leesbibliotheek in Adelboden

RUSLAND

Duitse leesbibliotheek van Ziemssen uit omstreeks 1803 in Sint Petersburg (foto Stichting Jacob Campo Weyerman)

Duitse leesbibliotheek van Ziemssen uit omstreeks 1803 in Sint Petersburg (foto Stichting Jacob Campo Weyerman)

USA

Advertentie van 'Burnham's Bookstore and Library'. Boston, circa 1850

Advertentie van ‘Burnham’s Bookstore and Library’. Boston, circa 1850

Bookplate for a book in Dabney's Circulating Library, Salem Bookstore, MA, USA

Bookplate for a book in Dabney’s Circulating Library, Salem Bookstore, MA, USA

Harvard College Library (Confessions of a Bookplate Junkie)

Harvard College Library (Confessions of a Bookplate Junkie)

Second shop left = Towne's News Depot. Circulating Library, Moody Street, Waltham, Massachusetts, 1913

Second shop left = Towne’s News Depot. Circulating Library, Moody Street, Waltham, Massachusetts, 1913

BRAZILIE

Boekhandel en winkelbibliotheek Pietro Ubaldi in Brasilia, Brazilië

Boekhandel en winkelbibliotheek Pietro Ubaldi in Brasilia, Brazilië

Zuid-Afrika

Uitleenreglement Pinelands Subscription Library.

Uitleenreglement Pinelands Subscription Library.

Pinelands Library, gelegen in een voorstad van Kaapstad

Pinelands Library, gelegen in een voorstad van Kaapstad