Tags

Letter L = leesbibliotheek. Uit: ABC-prentenboek van verschillende beroepen en bedrijven. Circa 1880 (Bibliopolis)

Letter L = leesbibliotheek. Uit: ABC-prentenboek van verschillende beroepen en bedrijven. Circa 1880 (Bibliopolis)

Reglement van Lees-bibliotheek ter verbreiding der wijsheid, in 1847 opgericht door T.M.Looman aan de Elandsgracht in Amsterdam. Uit een boek van 1870.

In 2016 verschijnt een uitvoerig boek over de opkomst en ondergang van de particuliere leesbibliotheken in ons land van de hand van Hillebrand Komrij.

Op 7 november 2015 verschijnt een zeer uitvoerig boek van 490 pagina’s over de opkomst en ondergang van de particuliere leesbibliotheken in ons land van de hand van Hillebrand Komrij. Voor informatie: komry@planet.nl

LEES-/WINKELBIBLIOTHEKEN IN NOORD-HOLLAND CIRCA 1900-1975 – exclusief Haarlem en Heemstede    [Deel 2]

Prentbriefkaart uit Alkmaar, 1903. Te huren boeken werden in een handkar thuis bezorgd en gehaald

Sinds omstreeks 1750 (Haagse leesbibliotheek van Hendrik Scheurleer) heeft ons land vele honderden commerciële lees- ofwel winkelbibliotheken gekend. De nadruk lag op ontspanningslectuur voor volwassenen, in weinige gevallen ook voor kinderen. In zgn. Leesinrichtingen konden vaak boeken en tijdschrifen tegen betaling worden ingezien. In 1850 bedroeg het aantal leesbibliotheken 122 (voornamelijk gevestigd in de steden), een halve eeuw later minstens 180. (1). De meeste in Amsterdam (1933: 206) gevolgd door Rotterdam (1933: 183) en Den Haag (1933: 135)  Begin 20ste eeuw nam het aantal enorm toe. In 1926 bedroeg het aantal circa 1400; in 1937: 918, waarvan 481 erkende leesbibliotheken.  Over het algemeen kwam de combinatie boekhandel, kantoorbenodigdheden en leesbibliotheek voor en al of niet gecombineerd met een uitgeverij, drukkerij, boekbinderij, advertentiebureau, agentschap voor kranten, school- en/of tekenbehoeften,kunsthandel, bazar, galanterieënwinkel, fotohandel, muziekhandel, drogisterij, sexartikelen, sigarenmagazijn/rookwarenzaak of iets dergelijks. Enige tientallen leesbibliotheek hebben als nevenactiviteit ansichtkaarten van plaatselijke taferelen uitgegeven (1). Na de Tweede Wereldoorlog nam het aantal winkelbibliotheken toe tot meer dan 2.000, in 955 afgenomen tot ongeveer de helft en in 1967 nog slechts 540 *erkende) winkelbibliotheken. Begin jaren 80 van de vorige eeuw hebben de laatste winkelbibliotheken bij gebrek aan voldoende inkomsten noodgedwongen hun deuren sloten. Over de oorzaken hiervan zie o.a. Deel 1, gewijd aan Leesbibliotheken in Heemstede en Haarlem. Zogeheten volksbibliotheken (van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, katholieke St. Vincentiusverenigingen, Katholieke Actie, parochiebibliotheken, Protestantse boekerijen zoals van het Christelijk Jonge Mannen Verbond, Toynbee, Volksbond, Ons Huis e.d.)  blijven in onderstaand overzicht – in de toekomst uit te breiden – buiten beschouwing. In Haarlem is de laatste leesbibliotheek in 1983 gesloten; pas in 2001 sloot de kantoorboekhandel en winkelbibliotheek van Evelien Lameijer, Taco Mesdagstraat, Groningen.  (1) Op basis van het Adresboek voor de boekhandel zijn de volgende aantallen bekend. In 1849: Nederland 122 winkelbibliotheken in 77 plaatsen inclusief Amsterdam met 50 commerciële leesbibliotheken; 1860: 138 winkels in 72 gemeenten, inclusief Amsterdam met 40 leesbibliotheken; 1870: 119 in Nederland in 71 plaatsen, inclusief 29 in Amsterdam; 1880: 150 in Nederland in 67 plaatsen inclusief 20 in Amsterdam; 1890: 168 in 24 gemeenten, inclusief 77 in Amsterdam; 1900: 180 in Nederland in 97 gemeenten, inclusief 25 in Amsterdam.

winkel

De winkel van Pieter Meijer Warnars op de Vijgendam te Amsterdam; door J.Jelgershuis

Kees Fens schreef in een column over de Athenaeum-boekhandel op het Spui , begonnen door Johan Polak. : ‘(Guus) Schut ende betrouwen’, De Volkskrant, 2 oktober 1998: ‘In de achttiende eeuw hadden boekverkopers vaak een uitleenbibliotheek. Wat de hooggeachte cliënt wilde kopen, leende hij. Het systeem kan tot veel speculaties leiden. Daar staat de klant, elegant gekleed en in een wat nonchalante houding als de heer op het beroemde schilderij van J.Jelgershuis. “Interieur van de winkel van de boekhandelaar op de Vijgendam te Amsterdam”. Het gesprek met de twee verkopers zal hoffelijk verlopen. Zij zullen hem een juist binnengekomen boek onder de aandacht brengen – een goede boekverkoper is een verleider. De cliënt bladert in enkele nieuwe aanwinsten. Wanneer besluit hij te kopen, wanneer te lenen? De keuze is ook een oordeel over het werk. Wie leent kent het boek een slechts tijdelijke waarde toe, voor zichzelf dan. Kopen betekent blijvend bezit, het boek krijgt een  levenslange waarde. (…)’.  Verborgen ergens boven de winkel werkt de directeur. Hij is mijn Pieter Meijer Warnars. Op het schilderij moet hij de man zijn die in een hoek kennelijk zit te financieren. De verkoop laat hij aan een klein keurkorps over. Hij kent één doel: handhaving van de kwaliteit, zodat elke boekverkoper alleen maar naar de Vijgendam wil. Vandaag is de directeur van mijn boekhandel 25 jaar directeur, mijn directeur dus ook. Want in een goede boekhandel is de klant de ondergeschikte. En daarom durf ik nederig te zeggen dat ik heel veel geluk aan hem te danken heb.”Mijn Schut-ende Betrouwen” heeft iemand hem eens genoemd. Ik had dat willen zeggen.’ 

Officina Wittiana, was gevestigd op de hoek van de Molsteeg en Nieuwezijds Voorburgwal. Gravure van Reinier Vinkeles, 1763

In 1861 maakte Hendrik Vleck de oprichting van zijn leesbibliotheek aan de Herengracht in Amsterdam bekend

 

boekekraam

Vooromslag van het boek Jan Davids’ boekekraam; door Jan Hendrik van Lennep (1825-1895), een halfbroer van Jacob van Lennep

 

Foto van 'Brinkman's Letterkundig Magazijn, gewijd aan Jacob van Lennep tijdens de Amsterdamse Boekennacht, 13 april 2012

Foto van ‘Brinkman’s Letterkundig Magazijn, gewijd aan Jacob van Lennep tijdens de Amsterdamse Boekennacht, 13 april 2012

In zijn jeugdherinneringen schreef mr. Jacob van Lennep: ‘Romans las ik niet slechts; ik verslond ze. Mijn vader had een knecht die op een leesbibliotheek geabonneerd was, en de Hemel weet hoeveel boeken ik van hem geleend heb die naar tabak en jenever roken. Hij was het, die mij het eerst van rooverromans, waarin Rinaldo Rinaldini en consorten de hoofdrol spelen. Wat de klassieke romans betreft, zooals Don Quichotte, Gil Blas, Tom Jones enz., die ik in de boekery van mijn grootvader vond, die kende ik, gelijk van zelf spreekt, van buiten.” [Uit: jhr..dr.M.F.van Lennep. Het leven van mr.Jacob van Lennep. Amsterdam, P.N.van Kampen & Zoon, 1909. eerste deel, pagina 21]. Alfabetisch op gemeenten opgenomen volgen afbeeldingen van veelal oude prentbriefkaarten, aangevuld met enkele reclame-, lidmaatschapskaarten, exlibris e.d. In deel 3 komen ansichtkaarten van winkelbibliotheken in de andere provincies aan de orde. Opgemerkt wordt verder dat in het Bibliotheekmuseum van meer dan 500 verwijderde leesbibliotheekboeken afdrukken van eigendomsstempels zijn verzameld. (1) Een aantal van de meest bekende leesbibliotheken die ook prentbriefkaarten uitgaven zijn: P.Camphuysen, Van Hallstraat 134, Amsterdam; Jonkman’s Leesbibliotheek, Amsterdam; de Roode Leesbibliotheek, Amsterdam; Libo, Johan de Wittlaan 25, Arnhem; Leesbibliotheek ‘Visser’ , Breda; Fokke, Friesche straat Coevorden; L.Dost, Delfzijl; Shangri-la, Doorn; V.d. Hoorn, Driebergen; Geradt’s Leesbibliotheek, Epe (Gld.); v.d.Beek’s Leesbibliotheek Hattem; Joco, Maassluis; D.J.Aalpol, Nijverdal; Langendoen, Oostvoorne; Terwee-van Dompseler, Putten; Arie Stolk, Rhenen;  Leesbibliotheek ‘Minerva'(J.W.Quelle), Soest;’Verhoef Utrecht; ‘de Bieb’ (De Visser van Everdingen), Waalwijk; Umen’s Leesbibliotheek Wassenaar; ‘de Opbouw’, Zandvoort, ‘Margriet’, Zundert.

Scan1541

Etiket: Lid van den Alg. Nederl. Bond v.Leesbibliotheekhouders

Titelpagina van boek ‘Nelly’ door Charles Dickens. Met stempel van Reizende Volksbibliotheek, centraal depot Amsterdam

ALKMAAR

Links: boekhandel en leesbibliotheek N.N.Plemper van Balen in Alkmaar (1894)

Voorzijde van supplement leesbibliotheek Van der Meulen in Alkmaar

Voorzijde van supplement leesbibliotheek Van der Meulen in Alkmaar

Huizen in de Mient tegenover de Steenbrug. Rechts de boekhandel, boekdrukkerij en leesbibliotheek van Plemper van Balen (foto Regionaal Archief Alkmaar)

Huizen in de Mient tegenover de Steenbrug. Rechts de boekhandel, boekdrukkerij en leesbibliotheek van Plemper van Balen (foto Regionaal Archief Alkmaar)

Een onbekende festiviteit in Alkmaar op een ansichtkaart uit 1926. Op de achtergrond dezelfde Leesinrichting en daaronder reclame voor ‘Kennemer editie O.H.C.’ = Oprechte Haarlemsche Courant

Muziekgezelscap en toehoorders voor een leesbibliotheek/boekhandel, vermoedelijk in Alkmaar

Muziekgezelschap en toehoorders voor een leesbibliotheek/boekhandel, vermoedelijk in Alkmaar

Alkmaar: Sint Annastraat met rechts op nummer 29 leesbibliotheek van Heinis (foto Regionaal Archief Alkmaar)

Alkmaar: Sint Annastraat met rechts op nummer 29 leesbibliotheek van Heinis (foto Regionaal Archief Alkmaar)

AMSTERDAM

Amsterdamse leesbibliotheek in de Jordaan

Artikel Leesbibliotheken in Amsterdam; door Greetje Heemskerk (in: Ons Amsterdam, juli/augustus 1995) 

Leesbibliotheken in Amsterdam (1)

Leesbibliotheken in Amsterdam (2)

Leesbibliotheken in Amsterdam (3)

Leesbibliotheken in Amsterdam (4)

Leesbibliotheken in Amsterdam (5)

Leesbibliotheken in Amsterdam (6)

Leesbibliotheken in Amsterdam (7)

Leesbibliotheken in Amsterdam (8)

Leesbibliotheken in Amsterdam (9)

Leesbibliotheken in Amsterdam; door Greetje Heemskerk (slot)

Op 8 mei 1930 is de Amsterdamsche Leesbibliotheekhouders Vereeniging opgericht.

Christiaan Andriessen (1755-1849). De leesbibliotheek van Gerbrand Roos in de Hartenstraat, Amsterdam, 9 december 1804 [Uit: Marja Keyser: Als warme broodjes; lezers en boeken in Amsterdamse winkelbibliotheken in de negentiende eeuw. (De Negentiende Eeuw, december 2000, p. 214), artikel pagina’s 213-227.

Nota Bene: het was in de Hartenstraat waar de leesbibliotheek was gevestigd waar Woutertje Pieterse het boek over de edele rover ‘Glorioso’ haalde, een schelmenroman, welke hem op gedachten bracht die in zijn milieu geen pas gaven (Multatuli, Woutertje Pieterse, 1862-1877).  Door striptekenaar Jan Kruis is in 2005 ‘Woutertje Pieterse’ bewerkt.

Leesbibliotheek in de Hartenstraat, beschreven in Woutertje Pieterse door Multatuli en in beeld gebracht door Jan Kruis

 

Franse reckamekaart Leesbibliotheek van Gebroeders Diederichs, circa 1830. Het bedrijf ging over naar C.G.van der Post en in 1850 telde Amsterdam al meer dan 55 leesbibliotheken op een inwonertal van 277.710.

Catalogus van leesbibliotheek voor de jeugd van G.J.A.Beijerinck uit 1848. Was gevestigd in de Warmoesstraat 116, Amsterdam. Commissarissen die toezicht hielden waren W.H.Warnsinck en dr. J.P.Heije. De winkel was op weekdagen open van 8 tot 20 uur. Met een abonnement kon men per keer 1 boek lenen. De abonnementsprijzen lagen ver beneden de gewone leesbibliotheken. Als inwoner van Amsterdam betaalde men ƒ 3,-; buitenleden ƒ 5,- per jaar.

Catalogus van leesbibliotheek voor de jeugd van G.J.A.Beijerinck uit 1848. Was gevestigd in de Warmoesstraat 116, Amsterdam. Commissarissen die toezicht hielden waren W.H.Warnsinck en dr. J.P.Heije. De winkel was op weekdagen open van 8 tot 20 uur. Met een abonnement kon men per keer 1 boek lenen. De abonnementsprijzen lagen ver beneden de gewone leesbibliotheken. Als inwoner van Amsterdam betaalde men ƒ 3,-; buitenleden ƒ 5,- per jaar.

Nog een 19e eeuws reclamekaartje van Boekhandel en Leesbibliotheek Gebr. Diederichs, bij de Bloemenmarkt. Nieuwe Zijds Voorburgwal 236-238, vroeger 227-228 [Stadsarchief Amsterdam]

Jongedame voor een kerk en een leesbibliotheek, vermoedelijk in Amsterdam, circa 1900 (Rijksmuseum)

FIRMA J.J.HOFSTEDE – in 1893 overgenomen door Dirk Willem van Caspel – voortgezet tot de liquidatie in 1921 onder de naam Hofstede

firma J.J.Hofstede. Uit: Boekverkopers aan het Singel; door Hans van Veen en Jos van Waterschoot.

vervolg firma J.J.Hofstede. Uit: Boekverkopers aan het Singel

Advertentie: Leesbibliotheek J.J.Hofstede. Uit: het Nieuws van den dag, 16-1-1893

‘Leesbibliotheek-veiling. Bericht uit: Rotterdamsch Nieuwsblad van 4 april 1921

=========

Advertentie van Leesinrichting en Leesbibliotheek Lectura, Singel 486, Amsterdam. Uit: De Kroniek van 15 november 1896.

Advertentie van Leesinrichting en Leesbibliotheek Lectura, Singel 486, Amsterdam. Uit: De Kroniek van 15 november 1896.

Affiche van Willem Wenckebach voor leesbibliotheek Lectura, Singel 486 Amsterdam, circa 1905. Op 14 juni 2014 is een exemplaar geveild bij Van Sabben voor 1.560 euro.

 

Stilsteeg aan de Nieuwe Zijds Voorburgwal in Amsterdam. Grachtenhuis links: Slijterij en Tapperij; rechts: 'Hollandsche en Fransche Leesbibliotheek' (foto U.B.-Leiden; bijzondere collecties)

Stilsteeg aan de Nieuwe Zijds Voorburgwal in Amsterdam. Grachtenhuis links: Slijterij en Tapperij; rechts: ‘Hollandsche en Fransche Leesbibliotheek’ J.Vlieger (foto U.B.-Leiden; bijzondere collecties)

Paleisstraat, hoek Nieuwezijds Voorburgwal met boekhandel etc. (foto van Hendrik Breitner)

Nieuwezijds Voorburgwal 149 met boekhandel, leesbibliotheek (foto van George Breitner)

Boekhandel en leesbibliotheek W.J.v.d.Broek, Amsterdam-P.

Boekhandel en leesbibliotheek W.J.v.d.Broek, Amsterdam-P.

Boekh.-Leesbibliotheek Vermeulen, Amsterdam-W.

Boekh.-Leesbibliotheek Vermeulen, Amsterdam-W.

Leesbibliotheek F.v.d.Elst, Kl. Wittenburgerstraat, Amsterdam

Leesbibliotheek F.v.d.Elst, Kl. Wittenburgerstraat, Amsterdam

Leesbibliotheek A.Grol, Amsterdam-O.

Leesbibliotheek A.Grol, Amsterdam-O.

lees8.jpg

Reclame van leesbibliotheek KAN ALLES, 2e Boomdwarsstraat 6, Amsterdam (de Jordaan)

=======

LEESBIBLIOTHEEK BLANKEVOORT in 1921, Tien jaar later verhuisd naar een nieuw pand op het adres Zuider Amstellaan 62 (Rooseveltlaan)  Voor verdere informatie, zie: Het Geheugen van Zuid (Blankevoort boekhandel-Leesbibliotheek Amsterdam). 

Etalage leesbibliotheek Blankevoort, Groen van Prinstererstraat, circa 1921

Etalage Boekhandel-Leesbibliotheek Blankevoort na verhuizing naar de Zuider Amstellaan, 1932

Gerrit Blankevoort in zijn winkel

==========

Boekhandel en leesbibliotheek D.de Vries, J.P.Heijestraat 191, Amsterdam-W

Boekhandel en leesbibliotheek D.de Vries, J.P.Heijestraat 191, Amsterdam-W

lees2

Etiket van Stadion  Leesbibliotheek Amsterdam, was gevestigd op de hoek Stadionweg/Herculesstraat.

Amsterdam

Boekhandel-leesbibliotheek ‘Copernicus’, Arntzeniusstraat 88 Amsterdam

Amsterdam2

                          Stempel Heeck’s leesbibliotheek, Bestevaerstraat 49, Amsterdam

Leesbibliotheek Ottens, Runstraat, Amsterdam

Leesbibliotheek Ottens, Runstraat, Amsterdam

De Joodse eigenaar van leesbibliotheek ‘De Amstel’ , Amstel 37, Jacobus Vorsänger, had ook een collectie boeken voor de jeugd.

Eigendomsstempel Jantje's Leesbibliotheek, 1e Kattenburgerdwarsstraat 16hs, Amsterdam

Eigendomsstempel Jantje’s Leesbibliotheek, 1e Kattenburgerdwarsstraat 16hs, Amsterdam

Boelenlegger Richter's Boekcentrale, De Clercqstraat 92, Amsterdam (Hille brand Komrij)

Boeken-legger Richter’s Boekcentrale, De Clercqstraat 92, Amsterdam (Hille brand Komrij)

Joodse Leesbibliotheek in Pretoriusstraat, Amsterdam-Oost, circa 1925

Heeck's Leesbibliotheek, Bestevaerstraat 49, Amsterdam

Heeck’s Leesbibliotheek, Bestevaerstraat 49, Amsterdam

Hembrugstraat, in het pand op de hoek was de Wester leesbibliotheek gevestigd

Hembrugstraat, in het pand op de hoek was de Wester leesbibliotheek gevestigd

Advertentie van leesbibliotheek Sikken in de Paleisstraat Amsterdam. Uit: Het Nieuws van den dag, 27-11-1909

Advertentie van leesbibliotheek Sikken in de Paleisstraat Amsterdam. Uit: Het Nieuws van den dag, 27-11-1909

Adv. van boekhandel-leesbibliotheek wed.A,Cramer, Keizersgracht Amsterdam. Uit: Elsevier's Geïllustreerd Maandblad, 1909

Adv. van boekhandel-leesbibliotheek wed.A,Cramer, Keizersgracht Amsterdam. Uit: Elsevier’s Geïllustreerd Maandblad, 1909

Boekhandel-leesbibliotheek aan het Markenplein hoek Joden Houttuinen op een foto uit 1928. Het Markenplein bestaat niet meer en lag aan het eind van de Muiderstraat tussen de Rapenburgerstraat en het Jonas Daniël Meijerplein in de Amsterdamse Jodenbuurt [M.G.Gans, De Amsterdamse Jodenhoek in foto's 1900-1940].

Boekhandel-leesbibliotheek aan het Markenplein hoek Joden Houttuinen op een foto uit 1928. Het Markenplein bestaat niet meer en lag aan het eind van de Muiderstraat tussen de Rapenburgerstraat en het Jonas Daniël Meijerplein in de Amsterdamse Jodenbuurt [M.G.Gans, De Amsterdamse Jodenhoek in foto’s 1900-1940].

Leesbibliotheek NeJo in de Borneostraat 94, Amsterdam. Foto van Hans Jobse

Leesbibliotheek NeJo in de Borneostraat 94, Amsterdam. Foto van Hans Jobse

Boekstempel leesbibliotheek 'Nejo', Borneostraat 94, Amsterdam-Oost

Boekstempel leesbibliotheek ‘Nejo’, Borneostraat 94, Amsterdam-Oost

in ‘Geheugen van Oost’ voegt fotograaf Jans Jobse hieraan het volgende toe. Tussen 1935 en 1947 was in de Borneostraat de uitleenbibliotheek NeJo gevestigd. Het echtpaar Jo en Nel van der Werf-Beumer was de eigenaar van deze uitleenbibliotheek. De naam van de bibliotheek laat zich gemakkelijk raden. De uitleenbibliotheek was enigszins uit nood geboren. Er moest vanwege hun huwelijk in 1935 en in tijden van werkloosheid toch brood op de plank komen. De foto is gemaakt op hun trouwdag in 1935. De uitleenbibliotheek was bepaald geen vetpot, noch on de vooroorlogse jaren noch tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1947 werd NeJo van de hand gedaan, toen Nel vanwege tuberculose in een sanatorium moest worden opgenomen en Jo een vaste betrekking had weten te verwerven bij Centraal Beheer.

Het meest linkse pand is Borneostraat 94 in Amsterdam (foto Hans Jobse)

Het meest linkse pand is Borneostraat 94 in Amsterdam (foto Hans Jobse)

Sluizegel van Dekkers' Leesbibliotheek, Nieuwe Spiegelstraat 33-35

Sluitzegel van Dekkers’ Leesbibliotheek, Nieuwe Spiegelstraat 33-35

Hollandsche en Fransche Lees-bibliotheek van den boekhandelaar H.A.Meyer, Nieuwezijds Voorburgwal 42 Amsterdam)  (etiketje uit collectie Frank Divendal)

groningen

Boekhandel – Leesbibliotheek – Drukkerij van S.van der Hoef, 1e Van Swindenstraat 15 Amsterdam

DE BIJENKORF EN HAAR LEESBIBLIOTHEKEN: ‘De Bijenkorf-leesbibliotheek in Amsterdam lag oorspronkelijk op de hoogste etage en heeft bestaan van de opening van het Amsterdamse filiaal in 1914 tot het eind van de jaren vijftig – nog niet de helft van alle Bijenkorf-levensjaren dus. Het is niet zomaar een bibliotheek: het is een bibliotheek voor de betere standen. Natuurlijk, er zijn op veel plaatsen openbare bibliotheken met boeken over alle mogelijke onderwerpen, maar dat zijn vooral nuttige boeken, geen onderhoudende en geen literaire. De Bijenkorf-leesbibliotheken in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam bevatten, behalve kinderboeken en reisbeschrijvingen, vooral romans in het Nederlands, Frans, Duits en Engels. Nederlands is weliswaar de best vertegenwoordigde taal, maar samen zijn de vreemde talen in de meerderheid. De bibliotheek van de Amsterdamse Bijenkorf is wel de meest internationaal georiënteerde; daar zijn ook boeken in het Spaans en Italiaans te leen. Niet alleen zijn de belangrijkste buitenlandse titels – zoals de werken van G.B.Shaw – er zowel in de oorspronkelijke versie als in de Nederlandse vertaling; ook vooraanstaande Nederlandstalige auteurs zoals Lea Timmermans, zijn in Duitse vertaling aanwezig. Na de oorlog beleven de bibliotheken van de Amsterdamse en de Haagse Bijenkorf nog tien, vijftien jaren van bloei. In 1947 wordt de nieuwe catalogus gedrukt. Nog steeds zijn er duizenden abonnees. In 1956 komen er in Amsterdam gemiddeld tweehonderd mensen per dag, en het aantal uitleningen bereikt het verbluffende aantal van honderdvijfentwintig duizend per jaar. Maar het researchbureau buigt zich over de vraag of de bibliotheken nog wel rendabel zijn. Winst is er nooit op gemaakt, dus kan de ruimte niet beter worden besteed? Tot overmaat van ramp is er een rattenplaag aan de Dam, misschien door het graafwerk in verband met het nieuwe monument. De ratten knagen bij voorkeur aan boeken van de (inmiddels in de kelder gehuisveste)  leesbibliotheek – alleen de Duitstalige boeken, zo gaat het verhaal, lusten ze niet. In 1959 wordt de leesbibliotheek opgeheven.’

Advertentie van De Bijenkorf in Amsterdam, toen nog met leesbibliotheek, uit 'de Amsterdammer' van 11 april 1915.

Advertentie van De Bijenkorf in Amsterdam, toen nog met leesbibliotheek, uit ‘de Amsterdammer’ van 11 april 1915.

Stempel van leesbibliotheek 'West', Frederik Hendrikstraat 127, Amsterdam

Stempel van leesbibliotheek ‘West’, Frederik Hendrikstraat 127, Amsterdam

Stempel Leesbibliotheek Ge-Ko, Tijl Uilenspiegelstraat 4, Amsterdam-W.

Stempel Leesbibliotheek Ge-Ko, Tijl Uilenspiegelstraat 4, Amsterdam-W.

Boekhandelsmerkje van leesbibliotheek J.A.Y.Visser, Haarlemmerstraat 89, Amsterdam C.

Boekhandelsmerkje van leesbibliotheek J.A.Y.Visser, Haarlemmerstraat 89, Amsterdam C.

lees17

                         Stempel leesbibliotheek ‘Herman Gorter”, Rijnstraat 226, Amsterdam

lees1

Leesbibliotheek ‘Boeiend’, Gerard Doustraat 254/Saenredamstraat 37, Amsterdam

lees2

                        Stempel leesbibliotheek Sluis, Dan. Stalpertstrat 88, Amsterdam-Z.

lees3

Leesbibliotheek H.Reisz, Bellamystraat 123, Amsterdam

leesbibliotheek aan de Adelaarsweg, zijstraat Eksterstraat in Amsterdam-Noord

Rechts Leesbibliotheek, Haarlemmerstraat 7

lees4

Leesbibliotheek J.J.Boskemper, Frederik Hendrikstraat 71, Amsterdam-West

Stempel van leesbibliotheek (annex sigarenmagazijn) A.Grol, Buys Ballotstraat 1, Amsterdam

Stempel van leesbibliotheek (annex sigarenmagazijn) A.Grol, Buys Ballotstraat 1, Amsterdam

Foto van sigarenmagazijn, vm. leesbibliotheek Grol, Buys Balltstraat, Amsterdam

Foto van sigarenmagazijn, vm. leesbibliotheek Grol, Buys Ballotstraat, Amsterdam

lees5

                                   Stempel leesbibliotheek, Blasiusstraat 6, Amsterdam

lees6

                        Stempel leesbibliotheek Bauer, Celebesstraat 46, Amsterdam-Oost

Leesbibliotheek etc. A.Duivens Amsterdam-Oost (colelctie Frank Divendal)

lees7

                   Stempel leesbibliotheek P.Camphuysen, Van Hallstraat 134, Amsterdam-West

Leesbibliotheek 'Jan Alles', in de Jordaan, 2e Boomdwarsstraat 6 Amsterdam (Hillebrand Komrij)

Leesbibliotheek ‘Jan Alles’, in de Jordaan, 2e Boomdwarsstraat 6 Amsterdam (Hillebrand Komrij)

Reclame Leesbibliotheek K.L.Lintvelt, Middenweg 54, Amsterdam. 1939  Zie ook boeketiketje bovenaan

Boekhandel en leesbibliotheek Lintveld, Middenweg 54, Amsterdam (foto Jo Haen)

Boekhandel en leesbibliotheek Lintveld, Middenweg 54, Amsterdam (foto Jo Haen)

Boekhandel en Leesbibliotheek Lintvelt, Middenweg 54, Amsterdam. Circa 1943 (foto Jo Haen)

Prentbriefkaart van boekhandel-leesbibliotheek Lintveld, Middenweg Amsterdam

Prentbriefkaart van boekhandel-leesbibliotheek Lintvelt, Middenweg Amsterdam

lees3

Boekhandelsetiketje van boekhandel-leesbibliotheek K.L.Lintvelt in Amsterdam

 

Boekhandel en leesbibliotheek K.L.Lintvelt, Midddenweg 54 Amsterdam. Karel Lintvelt en familie/personeel, 1925.De zaak is in 1963 opgeheven.

Boekhandel en leesbibliotheek K.L.Lintvelt, Midddenweg 54 Amsterdam. Karel Lintvelt en familie/personeel, 1925.De zaak is in 1963 opgeheven.

leesbibliotheek de Bijenkorf

Bladwijzer van de Bijenkorf met destijds boekhandels-leesbibliotheken in de warenhuizen van Amsterdam en ‘s-Gravenhage

lees8

Boekhandelsetiket van boekhandel, boekwinkel en leesbibliotheek H.van de Velde Olivier

 

lees8

                 Stempel leesbibliotheek Wester, Aalsmeerweg 4, Amsterdam

Kantoorboekhandel en leesbibliotheek firma A.Aaltink, Sint Janstraat 21, Amsterdam

Boekhandelszegelje van L.I.N.E.A. boekhandel en leesbibliotheek, Uithoornstraat 11 in Amsterdam

stempel Stapelvoort’s Leesbibliotheek, Boetzelaarstraat Amsterdam

Sigarenmagazijn-leesbibliotheek ; Sport”, Admiraal de Ruyterweg 295 Amsterdam

stempel van Leesbibliotheek “Mascotte’, Jacob van Lennepkade 258 Amsterdam

lees6

Boekhandelsetiketje van Hollandsche en Fransche Leesbibliotheek H.A.Meyer, Nieuwezijds Voorburgwal Amsterdam

 

lees10

Stempel leesbibliotheek Fritz, 2e Nassaustraat 13, Amsterdam

Eigendomsstempel van Nederlandsche Leescentrale, Valeriusstraat 175, Amsterdam

Blankevoort’s Boekhandel en Leesbibliotheek (7.000 boeken), Groen van Prinstererstraat, Amsterdam

lees9

Stempel leesbibliotheek ‘De Huisvlijt’, Leliegracht 60, Amsterdam-Centraal

lees11

Stempel leesbibliotheek ‘Smaragd”, Smaragdstraat 25-27, Amsterdam-Zuid

Adv. boekhandel-leesbibliotheek 'Heemstede', Heemstedestraat 26, Amsterdam (De Standaard, 8-12-1944)

Adv. boekhandel-leesbibliotheek ‘Heemstede’, Heemstedestraat 26, Amsterdam (De Standaard, 8-12-1944)

Leesbibliotheek en advertentiebureau in de Ferdinand Bolstraat

Dezelfde leesbibliotheek in de Ferdinand Bolstraat, nu op een ansichtkaart met de uitstaande zonneschermen

lees12

Stempel leesbibliotheek G.van der Wens, Frederik Hendrikstraat 112, Amsterdam

lees13

Stempel leesbibliotheek Heida, Wiessenbruchstraat 39-41, Amsterdam

Stempel van Barneveld’s Leesbibliotheek, Tijl Uilenspiegelstraat 4, Amsterdam

Feestartikelenwinkel, kantoorboekhandel en leesbibliotheek Martius in de Kinkerstraat, Amsterdam, rond 1950.

bibliotheek in de Bestevaerstraat Amsterdam; links de Admiraal de Ruyterschool

lees14

Stempel leesbibliotheek ‘De Eilanden’, F.v.d.Elst, Wittenburgergracht 55, Amsterdam-Centraal

lees15

                          Stempel leesbibliotheek ‘Zuid’, Ceintuurban 167, Amsterdam-Zuid

Boelenlegger Richter's Boekcentrale, De Clercqstraat 92, Amsterdam (Hille brand Komrij)

Boelenlegger Richter’s Boekcentrale, De Clercqstraat 92, Amsterdam (Hille brand Komrij)

Kantoorboekhandel/Leesbibliotheek Pronk, Pretoriusstraat 33, Amsterdam

Kantoorboekhandel/Leesbibliotheek Pronk, Pretoriusstraat 33, Amsterdam

Adv. van Grotjahn's boekhandel en leesbibliotheek, Ringdijk 6, Watergraafsmeer (1899),

Adv. van Grotjahn’s boekhandel en leesbibliotheek, Ringdijk 6, Watergraafsmeer (1899)

Boekenlegger Leesinrichting Lectura, Herengracht 489, Amsterdam (Hillebrand Komrij)

Boekenlegger Leesinrichting Lectura, Herengracht 489, Amsterdam (Hillebrand Komrij)

Stempels uit boek van kanttoboekhandel en leesbibliotheek E.van Dijk, Gibraltarstraat 42, AmsterdamWest

Stempels uit boek van leesbibliotheek E.van Dijk, Gibraltarstraat 42, Amsterdam-West

Rechtse pand ‘Grote Leesbibliotheek’ , Lauriergracht 110, hoek Tweede Laurierdwarsstraat

Adv. Groen's leesbibliotheek, Weesperstraat 17 Amsterdam

Adv. Groen’s leesbibliotheek, Weesperstraat 17 Amsterdam (1942)

Adv. Groen's leesbibliotheek uit 1942

Adv. Groen’s leesbibliotheek uit 1942

Stempel van kantoorboekhandel/leesbibliotheek A.Roodveldt, Weesperstraat 102 Amsterdam.

Stempel van kantoorboekhandel/leesbibliotheek A.Roodveldt, Weesperstraat 102 Amsterdam.

Boek- en papierhandel J.Vlieger, Amstel 56, dateerde van 1857. Op 25 juni 1868 is een patent afgegeven aan de echtgenote van Jan Vlieger: Anna Elisabeth Kotter om als winkelierster in schrijfbehoeften en leesbibliotheekhoudster te fungeren.

Nog een afbeelding met rechts pand van J.Vlieger, Amstel 56

Exlibris van Leesgezelschap/Bibliotheek Rijnstraat 227, Amsterdam ‘Cultureel, Maatschappelijk, Ontspannend, Ontwikkelend’ en de (wijze) uil als logo

Vanaf 1914 tot opheffing in 1959 was op de hoogste verdieping van warenhuis De Bijenkorf in Amsterdam een – vooral door vrouwen gebruikte – leesbibliotheek gevestigd

Boekenlegger van boekhandel en leesbibliotheek Magazijn De Bijenkorf

Nog geen afbeelding beschikbaar van de leesbibliotheek in De Bijenkorf van Amsterdam, i.t.t. Den Haag en Rotterdam. Hier een ansichtkaart van de ontspanningsbibliotheek op de derde etage van Magazijn De Bijenkorf in ‘s-Gravenhage

J.Kraan’s Hollandsche, Fransche en Engelsche Leesbibliotheek, boek- en kantoorboekhandel, binderij en adverentiebureau. Lange Niezel 16, Amsterdam, circa 1900 [De leesbibliotheek gespecialiseerd in pornografie had vooral klandizie van de Wallenbewoners waaronder veel prostituées]

Kraan

Advertentie van J.Kraan’s leesbibliotheek uit het Nieuws van den dag van 10 maart 1885; in de vorige eeuw gaf men ook catalogi uit. De leesbibliotheek heeft volgens Bibliopolis vanaf 1852  tot 1963 bestaan, met als eigenaren o.a. : M.Schuit (1874-1904), W.A.van Rooijen (1904-1937), J.C.van Gemeren – 1953, H.J.J.Menting (1953-1963?)

Kraan1

Advertentie van J.Kraan, leesbibliotheek uit het Algemeen Handelsblad van 15 september 1931. In die periode was sprake van een grote collectie leenboeken.

Uitleenbriefje. Met zo’n 15.000 delen was N.Gijselaar Sr. in de Balthasar Floriszstraat een van de grotere leesbibliotheken

Vloeiblad van boekhandel en leesbibliotheek 'Witte de With'

Vloeiblad van boekhandel en leesbibliotheek ‘Witte de With’

Stempek Leesbibliotheek 'V.Lennep', Jacob van Lennepstraat 183, Amsterdam

Stempel Leesbibliotheek ‘V.Lennep’, Jacob van Lennepstraat 183, Amsterdam

 

 

Rechts in het midden achter Leesbibliotheek en op het linkerraam staat kantoorboekhandel en rechts: fröbelartikelen. Van Limburg Stirumplein, Amsterdam

 

‘Grote Leesbibliotheek’, 2e Laurierdwarsstraat, Amsterdam

Boekhandel-leesbibliotheek, Molukkenstraat, Amsterdam (1954)

Boekhandel-leesbibliotheek, Molukkenstraat, Amsterdam (1954)

Etiketje van boekhandel en leesbibliotheek Vondel, Amstelveenscheweg 206 Amsterdam

Etiketje van boekhandel en leesbibliotheek Vondel, Amstelveenscheweg 206 Amsterdam

Fotokaart van een verder onbekende Leesbibliotheek, boek- en kunsthandel in Amsterdam

Deel openingsfolder van Leesbibliotheek, boekhandel en kunsthandel ‘de Telg’, Burgemeester Tellegenstraat 34, Amsterdam.

Vervolg folder leesbibliotheek ‘de Telg’

Advertentie K.Lintveld, Amsterdam [c.Ron de Wit]

Leesbibliotheek De Wijze kater (1955), Herengracht 234, hoek Hartenstraat 17

Briefkaart van E. van Waart, Kinkerstraat 47, aan de heer W.de Haan, Utrecht. Hij schreef op 5 maart 1925: ‘De etalage van de Succes Romans zal ik maandag er uit halen. Ze heeft dan 14 dagen er in gelegen. Heeft u een adres waarheen ze gezonden moet worden? of dat ze bij mij weggehaald worden’.

1 mei demonstratie 1949 van communisten met propagandaborden van Lenin en Stalin. Op het hoekhuis ‘Moderne Leesbibliotheek Favoriet’ [foto Dolf Kruger]

Stempel Van Baerle boekhandel en leesbibliotheek, Olympiaplein 127, Amsterdam

Stempel Van Baerle boekhandel en leesbibliotheek, Olympiaplein 127, Amsterdam

Boekstempel van leesbibliotheek 'de Eilanden', F.v.d. Elst, Wittenburgergracht 55, Amsterdam

Boekstempel van leesbibliotheek ‘de Eilanden’, F.v.d. Elst, Wittenburgergracht 55, Amsterdam

lees2

Boekhandelsmerkje van boekhandel-leesbibliotheek Vondel in Amsterdam Een

 

Boekhandel-Leesbibliotheek Heida, Weissenbruchstraat 39-41, Amsterdam

Boekhandel-Leesbibliotheek Heida, Weissenbruchstraat 39-41, Amsterdam

Stempel van leesbibliotheek K.A.Mester & Zn., Hugo de Grootlaan 5 Amsterdam

Stempel van leesbibliotheek K.A.Mester & Zn., Hugo de Grootlaan 5 Amsterdam

Stempel van uitleenbibliotheek Fernand Domela Nieuwenhuis, Amsterdam

Stempel van uitleenbibliotheek Fernand Domela Nieuwenhuis, Amsterdam

Stempel van leesbibliotheek 'De Vraagbaak', Staringplein 11, Amsterdam

Stempel van leesbibliotheek ‘De Vraagbaak’, Staringplein 11, Amsterdam

Leesbibliotheek, Hugo de Grrotplein Amsterdam, 1944

Leesbibliotheek, Hugo de Grootplein Amsterdam, 1944

In de op het internet gepubliceerde ‘Oorlogsherinneringen van Henk Stoffer’ schrijft deze onder het kopje ‘Buurtboekwinkel’: ‘Meneer Beukert, een collega van mijn vader en oud-dienstkameraad gaf mijn vader de tip er een (zij het verlopen) buurtboekhandel te koop was op het Staringplein in Oud West. Mijn ouders zijn gaan kijken en praten, en met behulp van hun spaarcenten en een lening van mijn grootvader hebben ze die zaak overgenomen. Het was een kleine winkel met een uitleenbibliotheek. Omdat mijn vader niet over de benodigde papieren beschikte moest hij weer gaan leren: middenstandsdiploma, vakdiploma boekhandel/uitgeverij en vakdiploma kantoorboekhandel. Hij heeft het allemaal kunnen doen. Om bij de zaak te kunnen wonen hadden we van woning geruild met de oude eigenaars, dus nu woonden we boven de zaak in een kleinere, somberder woning (…)’.

Extract bepalingen voor de Leesbibliotheek van de Vereeniging ter verbreiding der waarheid

Nota Bene: op de Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam zijn nog de volgende winkelbibliotheken afgebeeld: 1) Tweede Boomdwarsstraat 6, 2) Willemsstraat 194, 3) Nieuwe Leliestraat 39, 4) Haaremmerstraat 89, 5) Wester Leesbibliotheek, Aalsmeerweg 4, 6) Tweede Egelantiersdwarsstraat 22, 7) Leesbibliotheek ‘Boeiend’, Frans Halsstraat.

Lees- en winkelbibliotheek Meijer in Amsterdam, circa 1975 (foto Ed Spruit)

Lees- en winkelbibliotheek Meijer in Amsterdam, circa 1975 (foto Ed Spruit)

etiket boekhandel-leesbibliotheek Van Utteren, Majubastraat 15 Amsterdam-Oost

Winkelbibliotheek, tevens verkoop va sexbladen (foto Nico Terpstra) (Bibliopilis)

Winkelbibliotheek van Piloo, tevens verkoop van sexbladen (foto Nico Terpstra, 1975) (Bibliopolis)

Hoofdstuk ‘Winkelbibliotheekjes”, uit: Amsterdammers en hun bibliotheek; door Joosje Lakmaker & Elke Veldkamp met bijdragen van Tom van der Meer. Amsterdam, Wereldbibliotheek, 2019, pagina 75

Vervolg ‘Winkelbibliotheekjes’, 2019, ‘Overigens was niet iedereen zo fel tegen de particuliere leesbibliotheken, Er kunnen nooit genoeg goede boeken gelezen worden, aldus Gebhard. “Als de openbare bibliotheek de leeslust opwekt en de lezer bij het onderscheid tussen goed en kwaad ontwikkelt, kunnen de winkeltjes een nuttige functie vervullen.” (p. 76.77).

————————————————————–

Overige plaatsen in Noord-Holland

Enveloppe van J.Kerkhof, sigarenmagzijn en leesbibliotheek in Badhoevedorp

Boekenlegger Aalsmeer's Boekhuis, boekhandel, kantoorboekhandel, leesbibliotheek, Zijdstraat 10, Aalsmeer (Hillebrand Komrij)

Boekenlegger Aalsmeer’s Boekhuis, boekhandel, kantoorboekhandel, leesbibliotheek, Zijdstraat 10, Aalsmeer (Hillebrand Komrij)

 

 

 

 

 

 

 

In BENNEBROEK was in de jaren 40-50 van de vorige eeuw een boekhandel en leesbibliotheek van mej.G.Versteeg op het adres Bennebroekerlaan 9 waar zich thans een bloemenzaak van De Greef bevindt.

In BENNEBROEK was in de jaren 40 van de vorige eeuw een boekhandel en leesbibliotheek van mej.G.Versteeg op het adres Bennebroekerlaan 9 gevestigd waar zich thans een bloemenzaak van De Greef bevindt.

De boekhandel-leesbibliotheek na 1947. Tegenwoordig bevindt de BRUNA-boekhandel zich aan de Zwarteweg 24 (Uit: Winkelen in Bennebroek in de vorige eeuw. 2004, pagina 91).

De boekhandel-leesbibliotheek na 1947., met mevrouw A.de Wit-Bruin Tegenwoordig bevindt de BRUNA-boekhandel zich aan de Zwarteweg 24 (Uit: Winkelen in Bennebroek in de vorige eeuw. 2004, pagina 91).

Hollandia boekhandel en leesbibliotheek, Kloosterstraat 29 Beverwijk

Hollandia boekhandel en leesbibliotheek, Kloosterstraat 29 Beverwijk (Hillebrand Komrij)

Centrum van Beverwijk met de Wijkertoren. Op de linkerruit staat Bibliotheek en rechts Sigarenmag. (?) ‘De Beuk’. kaart uit omstreeks 1950

Ongeveer hetzelfde tafereel van een leesbibliotheek in Beverwijk op een iets oudere prentbriefkaart

Adv. van Leesbibliotheken in Beverwijk (Hillebrand Komrij)

Adv. van Leesbibliotheken in Beverwijk (Hillebrand Komrij)

Boekenuitleenbedrijf “Atlanta’in Bloemendaal. Uit: ‘De goede moordenaar’ van Antoon Coolen.

Advertentie van leesbibliotheek A.van der Veen, Korte Kleverlaan 6, Bloemendaal

2ff45879-e423-99e3-a6bf-5e75f0880bd1

Adv. leesbibliotheek J.M.de Wit Bloemendaal, uit: Bloemendaalsch Weekblad 1939

Boekhandel-Leesbibliotheek J.M.de Wit, Bloemendaalseweg 123, Bloemendaal

Boekhandel-Leesbibliotheek J.M.de Wit, Bloemendaalseweg 123, Bloemendaal (Hillebrand Komrij)

Leesbibliotheek Corn.M.Bladergroen, Bloemendaalseweg 53, Bloemendaal (Uit: Hillebrand Komrij: De ondergang van de particuliere leesbibliotheek, pagina 207)

Leesbibliotheek Corn.M.Bladergroen, Bloemendaalseweg 53, Bloemendaal (Uit: Hillebrand Komrij: De ondergang van de particuliere leesbibliotheek, pagina 207)

 

Firma R.Los: boekhandel en leesbibliotheek in de Nassaulaan te BUSSUM

Hamerstraat 86 in Bussum waar voor WOII de Leesbibliotheek 'Zuid' was gevestigd.

Hamerstraat 86 in Bussum waar voor WOII de Leesbibliotheek ‘Zuid’ was gevestigd.

Vloeiblad van boekhandel-leesbibliotheek 'de Eng' in Bussum, circa 1930

Vloeiblad van boekhandel-leesbibliotheek ‘de Eng’ van C.J.J.Kuyt in Bussum, circa 1930

De Kanaalweg in Den Helder met tweede pand links Leesbibliotheek [Uitgave van J.Sleding, Amsterdam]

Dezelfde leesbibliotheek aan de Kanaalweg in Den Helder vanuit een andere kant belicht. [Uitgave P.Spruit, Den Helder, 1933]

Ansichtkaart van leesbibliotheek aan de Kanaalweg in Den Helder

Nog een oude foto van leesbibliotheek aan de Kanaalweg in Den Helder

Nog een oude foto van leesbibliotheek aan de Kanaalweg in Den Helder, gebruikt als prentbriefkaart door J.Sleding

Sluitzegels van leesbibliotheek J.Bok in Den Helder

Sluitzegels van leesbibliotheek J.Bok in Den Helder

Boekenlegger van boekhandel-leesbibliotheek J.C.Duinker in Den Helder

Boekenlegger van boekhandel-leesbibliotheek J.C.Duinker in Den Helder (Hillebrand Komrij)

Boek afkomstig van Boek- en Kunsthandel, Leesbibliotheek H.D.Imken, voorheen F.W.J.Sipkema in Edam

Boek afkomstig van Boek- en Kunsthandel, Leesbibliotheek H.D.Imken, voorheen firma W.J.Sipkema in Edam

Boekhandel annex leesbibliotheek Verheyden, Westerstraat 77 Enkhuizen

Boekhandel annex leesbibliotheek Verheyden, Westerstraat 77 Enkhuizen

Leesinrichting ‘Hildebrand’, J.W.Ebert, ’s Gravesandseweg 28 in Hilversum. Tevens Boek-, Muziek- en Kunsthandel. Achter de etalageruit zijn landkaarten en prentbriefkaarten uitgestald.  [Uitgave van N.V. Hilversumsche Boekhandel voorheen J.W.Ebert], circa 1920

Leesbibliotheek Nooit Gedacht op het kruispunt Herenstraat/Veemarktin Hilversum. Op de achtergrond de St. Vituskerk.

Leesbibliotheek Nooit Gedacht op het kruispunt Herenstraat/Veemarkt n Hilversum. Op de achtergrond de St. Vituskerk.

lees4

Leesbibliotheek ‘Nooitgedacht’ van C.van Meiningen & Zn., Herenstraat 41b, Hilversum

 

 

Voorziide catalogus Leesbibliotheek A.Bakker, Nieuwstraat 17, Hoorn (4397 titels bevattend).

Voorzijde catalogus Leesbibliotheek A.Bakker, Nieuwstraat 17, Hoorn (4397 titels bevattend).

HoornEtalage van leesbibliotheek ‘Elck wat wils’ van de heer Bijhouwer aan de Nieuwstraat in Hoorn.

Scan1540

Eitiket van leesbibliotheek ‘Elck wat wils’ in Hoorn

Hoorn1De heer Henk Bijhouwer (foto Jan de Greeuw, 2014) was eigenaar van leesbibliotheek ‘Elck wat wils’ in Hoorn . Zie ook site van Vereniging Oud Hoorn.

 

Bladwijzer Leesbibliotheek G.M.Arends, Oranjestraat, IJmuiden (Hillebrand Komrij)

Bladwijzer Leesbibliotheek G.M.Arends, Oranjestraat, IJmuiden (Hillebrand Komrij)

Ijmuiden2

                                                            Leesbibliotheek in IJmuiden (NHA)

lees5

                        Stempel leesbibliotheek L.P.Thiery, Zeeweg, IJmuiden-Oost

Hieronder: kantoorboekhandel en leesbibliotheek IJmuiden (NHA, 1963)

Ijmuiden

Afleveringsbon A.G.Schoonderbeek, Laren (Hillebrand Komrij)

Afleveringsbon van uitgeverij  A.G.Schoonderbeek in Laren voor een leesbibliotheek. De productie stopte in 1963. (Hillebrand Komrij)

Leesbibliotheek ARENA, Lindenlaan 74, Overveen (Hillebrand Komrij)

Leesbibliotheek ARENA, Lindenlaan 74, Overveen (Hillebrand Komrij)

Reglement van een particuliere uitleenorganisatie in Overveen, destijds geleid door mevrouw E.van Maas-Oudschans, Coornhertstraat 12 in Haarlem

De winkel-leesbibliotheek van Rijkenberg in de Kolstraat te Purmerend

In 1812 liet de boekdrukker Th.Peereboom uit Purmerend zich registreren als drukker en leesbibliotheekhouder. In 1842 is J.Schuitemaker door overname eigenaar geworden van de leesbibliotheekhouder, boekdrukkerij en boekhandel, tot dan gedreven onder de firmanaam D.Broedelet & Co.  Deze Broedelet vormde sinds ongeveer tien jaar eerder een vennootschap met Pieter Rijkenberg. Een eeuw later keerde de naam Rijkenberg terug in de boekenbranche met een boek- kantoorboekhandel en leesbibliotheek, maar ook verkoop van feest- en religieuze artikelen, muziekinstrumenten en bladmuziek. Onverkoopbare boeken werden doorgeschoven naar de leesbibliotheek. Eerste eigenaar was J.M.Bleekemolen. Na zijn overlijden zette de weduwe en haar tweede echtgenoot Herman Rijkenberg de winkel voort. In 1949 opgevolgd door zoon Jan Rijkenberg en diens echtgenote. Men gaf ook een catalogus uit. In een interview zei laatstgenoemde in 1957: “Wat had ik een hekel aan dat kaften. Elke week ging het kleed van de tafel en zat je te kaften met dat bruine papier. En dan kwam zo’n boek een week later terug met een vetkring erop en kon je opnieuw beginnen.” In 1967 is de bibliotheek na een verbouwing opgehouden te bestaan. Mevrouw Rijkenberg zei daarover:”De smaak van het publiek werd anders, ze wilden betere en duurdere boeken. Toen zijn we langzaamaan gestopt, er ging ook zo veel werk in zitten. We hebben de boeken met stellingen gratis overgedaan aan de parochiebibliotheek in De Rijp. Die was daar erg blij mee.”[Informatie Jack Otsen, vereniging Historisch Purmerend].

Advertentie uit Schuitemakers Purmerender Courant, jaargang 1891

Advertentie uit Schuitemakers Purmerender Courant, jaargang 1891

Advertentie uit Schuitemakers Purmerender Courant (1915)

Briefhoofd boekhandel-leesbibliotheek Honijk in Purmerend en hoofdstuk: winkelbibliotheken en leeskringen (J.Otsen)

Briefhoofd boekhandel-leesbibliotheek Honijk in Purmerend en hoofdstuk: winkelbibliotheken en leeskringen (J.Otsen)

Leesbibliotheek H.Rijkenberg, Kolkstraat 4, Purmerend (1934)

Leesbibliotheek H.Rijkenberg, Kolkstraat 4, Purmerend (1934)

Santpoort

Gedenksteen uit 1890 van voormalige leesbibliotheek in de Wüstelaan, Santpoort (foto 1978, NHA)

c339588e-d161-f527-619b-d29f892b3e5f

Adv. leesbibliotheek ‘Spaarnberg’, uit: Weekblad Huis aan Huis. Santpoort, Velsen, 26-1-1940

 

 

In 1941 geopend kleuterhuis met kantoorboekhandel annex leesbibliotheek, hoek Warmoesstraat/Zwaanstraat in den Burg, Texel. De boeken van de bibliotheek waren herkenbaar aan een sticker waarop 'de straf voor boekenmoordenaars' stond vermeld.

In 1941 geopend kleuterhuis met kantoorboekhandel annex leesbibliotheek, hoek Warmoesstraat/Zwaanstraat in den Burg, Texel. De boeken van de bibliotheek waren herkenbaar aan een sticker waarop ‘de straf voor boekenmoordenaars’ stond vermeld.

Boekhandel-leesbibliotheek in de Trompstraat, Velseroord, gemeente Velsen

Boekhandel-leesbibliotheek in de Trompstraat, Velseroord, gemeente Velsen

Stempel van leesbibliotheek Erasmus in IJmuiden, gemeente Velsen

Stempel van leesbibliotheek Erasmus in IJmuiden, gemeente Velsen

Leesbibliotheek C.Cortenbach, Verlengde Voorstraat, Wijk aan Zee

Zaanlandse Boek en Papierhandel. Leesbibliotheek, in de Marktstraat

lees6

                                   Leesbibliotheek Couwenhoven, Wandelweg 52, Wormerveer

lees7

Stempel van Koomen’;s Leesbibliotheek, Krommenieërweg 126, Wormerveer

Leesbibliotheek De Witte Raaf, Zaandam, Westzijde tegenover het Blauwepad.

Leesbibliotheek De Witte Raaf, Zaandam, Westzijde tegenover het Blauwepad.

leesbibliotheek de witte raaf in Zaandam

Boekenlegger Leesbibliotheek, Parkstraat 88, Zaandam

Boekenlegger Leesbibliotheek, Parkstraat 88, Zaandam

Oude ansichtkaart van hoek Bakkerpad (Klokbaai) in Zaandam. Links leesbibliotheek, tevens gespecailiseerd in verkoop van prentbriefkaarten, feest- en bruiloftsartikelen en verhuur van toneel- en balkostuums

Oude ansichtkaart van hoek Bakkerspad (Klokbaai), Westzijde, in Zaandam. Links leesbibliotheek, tevens gespecailiseerd in verkoop van prentbriefkaarten, feest- en bruiloftsartikelen en verhuur van toneel- en balkostuums

 

gras

stempel  boekhandel-leesbibliotheek ‘Elck wat wils’, Westzijde 372, Zaandam (Hillebrand Komrij

 

In 1886 was de boekhandel-leesinrichting van de joodse handelaar Eduard Sikken in de winkelpassage van Zandvoort gevestigd

In 1886 was de boekhandel-leesinrichting van de joodse handelaar Eduard Sikken in de winkelpassage van Zandvoort gevestigd

Advertentie van Leesbibliotheek Sikken, Passage 5, Zandvoort

Advertentie van Leesbibliotheek Sikken, Passage 5, Zandvoort (Hillebrand Komrij)

Vooromslag keuzecatalogus Bontenbal's Leesbibliotheek, behalve in Rotterdam en Haarlem ook op het adres Stationsplein 33 te Zandvoort gevestigd (Hillebrand Komrij)

Vooromslag keuzecatalogus Bontenbal’s Leesbibliotheek, behalve in Rotterdam en Haarlem ook op het adres Stationsplein 33 te Zandvoort gevestigd. (Hillebrand Komrij)

Jh. Sijtsma’s Leesbibliotheek ‘De Opbouw’, Tollensstraat 47, Zandvoort. Andere leesbibliotheken in Zandvoort waren van P. Saaf (Haltestraat 27 en Kerkstraat 12), Bontenbal (Stationsplein), Van Petegem, Burg. Engelbertsstraat 11

Zandvoort

Boek uit leesbibliotheek in de Faisantenstraat 36 Zandvoort

V.J. van Petegem gaf de plaatselijke krant ‘De Zandvoorter’ uit die 2 x per week verscheen, maar had ook een relatief grote leesbibiotheek. Advertentie uit 1932

lees2

Leesbibliotheek Esve, Grote Krocht 17, Zandvoort

Scan1480

Links met uithangbord lees bibliotheek in Haltestraat Zandvoort

BERNLEF: EEN HERINNERING AAN DE VROEGERE LEESBIBLIOTHEEK “Toen ik rond 1950 begon te lezen had je in Amsterdam-West allerlei particuliere bibliotheekjes, meestal een achterkamer met een boekenkast. Nadat je naam in een schriftje was opgeschreven en je een dubbeltje had betaald, mocht je een boek uitzoeken. Wel binnen een week terugbrengen! Deze mensen waren, zoals dat tegenwoordig zo mooi heet, in een gat gesprongen. Het publiek wilde ontspanning en avontuur. Het ‘cowboyboek was razend populair. De dames (en de enkele heer) van de openbare bibliotheek hielden er andere kwaliteisnormen op na. Dergelijk leesgedrag was niet gewenst. Ik heb in Raster weleens een stuk geschreven over wat me aan de ‘moderne bibliotheek’ niet beviel. Van een uitleen is de bibliotheek een gezellig ontmoetingscentrum geworden met een koffiehoek en een krantentafel (en tegenwoordig met een trits computers). De bibliotheek is nu een infocentrum. Ouwelullenpraat. Ik begrijp ook wel dat het publiek ists anders wil en dat de bibliotheek moet evalueren. Het gedwaal langs kasten op zoek naar een ‘ontdekking’ is door internet de nek omgedraaid. Daarom verdwijnen ook alle antiquariaten in een rap temp. Ik maak me er zelf ook schuldig aan. De mens is gemakzuchtig. Als ik nu iets zoek ga ik naar boekwinkeltjes.nl en zie binnen een paar klikken waar ik het gewenste boek kan bestellen. Ik ben geen doemdenker op culuurgebied. Boeken en bibliotheken zullen altijd wel blijven bestan, maar door de bezuinigingen gaan er vast wel filialen verdwijnen. Het is de vraag of mensen buiten hun eigen buurt naar een vestiging zullen gaan. Ik zei het al: de mens is gemakzuchtig.”  Bernlef, In: 5 jaar Centrale Bibliotheek Amsterdam. 2012, bladzijde 37.

In bibliotheekboek geplakt etiket

In bibliotheekboek geplakt etiket

———————————————————————————————–

Illustratie uit: Nieuw ABC prentenboek van verschillende broepen en bedrijven

L = LEESBIBLIOTHEEK met onderschrift: “Lezers, houdt gij van Lectuur. Zoek maar uit, mooi en niet duur.”


Vries

Necrologie van de op slechts 52-jarige leeftijd overleden Haarlemse boekhandelaar Dolf de Vries

Dolf de Vries en profil; door Pieter Wetselaar, 1995