LIBRARIANA   DEEL 35

Koninklijke Bibliotheek en Nationaal Archief fuseren

Op voorstel van staatssecretaris Halbe Zijlstra van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is door de ministerraad van 23 december 2011 besloten dat de Koninklijke Bibliotheek (KB) en het Nationaal Archief (NA) tot één organisatie worden samengevoegd. Op dit moment wordt al op diverse gebieden samengewerkt ten aanzien van gemeenschappelijke tentoonstellingen in ‘De Verdieping van Nederland’ en het landelijke conserveringsproject van papieren erfgoed ‘Metamorfoze’. De fusie is in lijn met het streven naar een compacte rijksoverheid en minder overhead. De geplande datum van fusie is gesteld op 1 juli 2013. [In 2013 werd bekendgemaakt dat de fusie geen doorgang vindt].

Intensieve samenwerking Letterkundig Museum en Museum Meermanno bepleit

De Raad voor Cultuur adviseert het kabinet voor de komende vier jaar een korting van 25% toe te passen op zowel het Letterkundig Museum/Kinderboekenmuseum (LM) als het Museum Meermanno/Huis van het Boek. (MM). Bovendien geldt als voorwaarde een intensieve samenwerking en beide instellingen dienen een nieuw en gezamenlijk activiteitenplan te vervaardigen. Beide instellingen zijn ondanks een volgens hen succesvol gevoerd beleid teleurgesteld in de voorgestelde korting. Zij staan in principe niet onwelwillend tegenover verdere samenwerking maar verwerpen het idee dat men zelfstandig geen bestaansrecht zou hebben. In een gezamenlijk persbericht wordt richting de staatsecretaris gesteld dat men begrip heeft voor de wens naar meer samenwerking – ook met andere instellingen – en een bijdrage te moeten leveren aan de bezuinigingsoperatie waarvoor de landelijke overheid zich gesteld ziet. Nochtans betekent een en ander niet “dat de weg vrij is voor onverantwoordelijke besluiten, waarbij ‘behoorlijk bestuur’ met voeten wordt getreden.”

Subsidie voorgesteld voor Harry Mulisch Huis

De Amsterdamse Kunstraad heeft voor de komende vier jaar een advies uitgebracht aan de gemeente Amsterdam die 10 miljoen euro wil bezuinigen op kunstsubsidies, zodat nog 77 miljoen beschikbaar blijft.Geadviseerd wordt om  subsidie aan 23 instellingen te stoppen. Van de ‘nieuwe’ instellingen wordt voorgesteld 100.000 euro uit te trekken voor het Harry Mulisch Huis aan de Leidsekade. Bedoeld als een dependance van het Letterkundig Museum wil men de werkkamer van de in 2010 overleden schrijver openstellen voor het publiek. Bovendien komen er tentoonstellingen en een jaarlijks literair festival.

Werkkamer van Harry Mulisch: toekomstige museumzaal

Sluiting KIT-museumbibliotheek/kenniscentrum

Met ingang van 1 april is de museumbibliotheek van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam voor het publiek gesloten. Men was daartoe genoodzaakt nadat in oktober 2011 het ministerie van Buitenlandse Zaken had bekend gemaakt met ingang van 2013 het subsidie voor de culturele afdelingen van het KIT te beëindigen.

Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland beëindigt activiteiten

De Stichting Kerkelijk Kunstbezit in Nederland (SKKN) in Utrecht die zich richt op de registratie en ontsluiting van het cultuurbezit van de Nederlandse kerken en kloosters stopt om bedrijfseconomische redenen haar activiteiten per 1 juli 2012. In de voorbije 35 jaar is van 4.000 kerkelijke instellingen het roerende bezit geregistreerd en gefotografeerd. Gegevens zijn verzameld van meer dan 155.000 voorwerpen, geïllustreerd door circa 300.000 afbeeldingen, waarvan ongeveer de helft via een databank is ontsloten. Na 1 juli zal in overleg met belanghebbenden een nieuwe bestemming gezocht worden voor de bibliotheek, het archief en databank van SKKN.

Libridis laat een miljoenenschuld en 900.000 boeken achter

Na het faillissement van boekhandelsketen Selexyz en sluiting van het hoofdkantoor in Houten, waarbij de boekhandels voorlopig zijn gered door De Slegte, kreeg het boekenvak een nieuwe tegenslag te verwerken met het faillissement van groothandel Libridis in mei. Gevestigd in Sittard werkten daar 225 mensen. Men liet een schuld achter van acht miljoen euro. Het grootste deel van de tegenvaller moet worden gedragen door de drie grote uitgeefconglomeraten: WPG (van Bezige Bij en Querido), Lannoo (Meulenhoff) en Unieboek/Het Spectrum en VBK (Contact en Ambo).  In het magazijn lagen nog 1 miljoen boeken, waarvan er zo’n 100.000 aan de rechthebbende eigenaars zijn of worden teruggezonden. Over het lot van de overige 900.000 boeken die door diverse partijen worden geclaimd wordt nog onderhandeld, aldus curator Dimitri Aertssen in Dagblad de Limburger – Limburgs Dagblad van 30 mei.

Nieuwe collectie voor openbare bibliotheek Laren

In deel 34 meldde ik een brand in de openbare bibliotheek Laren in de nacht van 13 op 14 november 2011 waarbij de gehele collectie, exclusief circa 5.000 uitgeleende boeken, verloren ging. Door de Historische Kring Laren zijn intussen boeken over de plaatselijke geschiedenis geschonken en het Singer Museum bood een zeventigtal exemplaren aan van dubbele kunstboeken. Via NBD Biblion zullen ter vervanging ongeveer 15.000 boeken worden aangekocht teneinde in september 2012 bij de opening van de bibliotheek in het nieuwe Brinkhuis aan de gebruikers een basiscollectie te kunnen aanbieden.

Bijzondere vondst in bibliotheek van museum Volkenkunde Leiden

Dat opruimen nuttig kan zijn wordt weer eens bewezen door het Museum Volkenkunde. Tijdens een opruimactie in de museumbibliotheek zijn unieke manuscripten over Suriname te voorschijn gekomen, de kennelijk niet zijn geregistreerd. De uit 1908 daterende geschriften beschrijven de mysterieuze geesteswereld van de Kari’na Indianen uit Suriname. De documenten zijn vervaardigd door de broers Penard met hulp van medicijnmannen. Het is ooit de bedoeling geweest de manuscripten als een encyclopedie uit te geven, maar daar is het niet van gekomen. Zie: www.sleutelstad.nl/nieuws

Twee liederen in handschrift van Schumann ontdekt in het Nederlands Muziek Instituut

In de collecties van het Nederlands Muziek Instituut (NMI) zijn onlangs twee liederen van de componist Robert Schumann (1810-1856) – tot voor kort aan een kopiist toegeschreven – als authentiek handschrift van de Duitse componist aangemerkt. Vier andere in het handschrift van kopiist Carl Brückner blijken voorzien van correcties en toevoegingen door Schumann. Het manuscript is in het verleden opgesplitst geraakt. Andere delen bevinden zich in Parijs en Zwickau en een klein deel zou in onbekend particulier bezit zijn. Op 8 juni, geboortedag van Schumann, lanceerde het NMI een webexpositie over het manuscript.

Einde voor NMI en Theater Instituut Nederland nabij?

De collecties van het Nederlands Muziek Instituut zijn tegenwoordig gehuisvest in het gebouw van de Koninklijke Bibliotheek. In het kortgeleden advies ‘Slagen in Cultuur’ stelt de Raad van Cultuur voor het NMI geen subsidie meer te verstrekken, omdat het in de huidige vorm geen museale functie heeft maar een collectie-instituut met de functie van een archief/bibliotheek. Het betekent volgens de Raad niet dat de collectie, die voor musici van eminent belang is, niet moet worden geborgd. Ook ten aanzien van het Theater Instituut Nederland in Amsterdam prijst de Raad het nationaal belang van de collectie maar bij uitblijven van subsidie zal het Theaterinstituut na meer dan 80 jaar in 2013 de deuren moeten sluiten. Intussen is gebleken dat plannen voor een theatermuseum in de Stopera geen doorgang kunnen vinden. Ten aanzien van de mediatheek wordt thans onderzocht deze met ingang van 2013 onder te brengen bij Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, waar al een collectie op het gebied van muziek en theater aanwezig is.

De Klencke atlas meet 1,75 bij 1,90 meter en is in 1660 door de Amsterdamse hoogleraar Johannes Klencke cadeau gedaan aan de Engelse koning Charles II.

De Klencke atlas meet 1,75 bij 1,90 meter en is in 1660 door de Amsterdamse hoogleraar Johannes Klencke cadeau gedaan aan de Engelse koning Charles II.

De Raad voor Cultuur stelt tevens voor subsidie aan het Sector Instituut Openbare Bibliotheken (SIOB) met een landelijke regiefunctie voor alle openbare bibliotheken te stoppen. Intussen is door het Ministerie van OCW aan het SIOB gevraagd een nieuw plan in te dienen voor uiterlijk 16 juli.

Tentoonstelling: de diaspora van het Armeens boek 1512-2012

Van 13 juni tot en met 9 september is bij Bijzondere Collecties in Amsterdam een tentoonstelling ‘De diaspora van het Armeense boek 1512-2012’ te zien. Deze expositie geeft een beeld van vijf eeuwen Armeense boekdrukkunst en daarmee van de verspreiding van Armeniërs en hun cultuur over Europa, het Nabije en het Verre Oosten. Een half millennium geleden is in Venetië het eerste boek gedrukt in Armeense letters. Na eerder ook in Constantinopel kwam de boekdrukkunst in de zeventiende eeuw tot bloei in Amsterdam. Daar zag de eerste in het Armeens gedrukte bijbel in 1668 het licht. Te zien zijn ook de Armeense drukletters die rond 1755 door lettergieterij Enschedé in Haarlem zijn vervaardigd. Bij de tentoonstelling is een Engelstalige publicatie verschenen, geschreven door John A.Lane.

De grootste collectie antieke Armeense manuscripten bevindt zich in het monumentale Matenadaran-gebouw (Yerevan), de trots van de Armeense cultuur

400 jaar Turks-Nederlandse betrekkingen in ‘De Verdieping van Nederland’

In de tentoonstellingsruimte van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief vindt nog tot 30 juni een expositie plaats met topstukken uit beide collecties die 4 eeuwen handels- politieke en culturele betrekkingen tussen Turkijen Nederland weergeven. Op 14 maart 1612 arriveerde in Istanbul een zeilschip met aan boord de eerste Nederlandse ambassadeur bij de Verheven Porte Cornelis Haga.

haga

Anoniem portret van Cornelis Haga (1578-1654) uit circa 164

 

Als edelman van gezelschap en secretaris werd hij vergezeld door jonkheer ridder Cornelis Pauw, een broer van raadpensionaris en ambachtsheer van Heemstede Adriaen Pauw. Cornelis Pauw (1593-1668) ging vervolgens als hoofdconsul naar Aleppo, Syrië, lange tijd deel uitmakend van het Turkse Rijk waar hij tot 1622 bleef.

cornelis

Portret van Cornelis Pauw (1593-1668) door Michiel van Mierevelt (RKD)

 

Bij de tentoonstelling is en boek uitgegeven: ‘De Prins en de Pasja; 400 jaar Nederland Turkije’. Tot en met 2 september vindt in het Boekenkabinet van Teylers Museum in Haarlem een uitstalling plaats van boeken en prenten onder de titel:’Ottomaans Turkije door westerse ogen.’

Interieur van openbare bibliotheek in Constantinopel, op een houtgravure uit 1836

Rosita Steenbeek fietst naar haar lezers toe

Uitgeverij De Arbeiderspers bericht dat schrijfster Rosita Steenbeek van 12 juni tot 21 juli door Nederland toert en meer dan 30 boekhandels bezoekt voor een ‘Meet & Greet’ met haar lezers. Dit ter promotie van haar nieuwe boek ‘Amsterdam-Delphi’, te fietsen met haar Armeense vriend, de fotograaf Art Khachatrian. De toer eindigt op 21 juli in de Openbare Bibliotheek Amsterdam, waar een fototentoonstelling is te bezichtigen van haar fietstocht.

Presentatie van boek: ‘Aan vrienden gewijd’

Het vriendenboek ofwel album amicorum is in het midden van de zestiende eeuw ontstaan in universitaire kringen. In de afgelopen 35 jaar is de verzameling vriendenboeken van de KB met zo’n 300 exemplaren gegroeid. In 1990 verscheen de fraaie uitgave: ‘Alba Amicorum, vijf eeuwen vriendschap op papier gezet: het album amicorum en het poëziealbum in de Nederlanden’. Donderdagmiddag 28 juni vindt in de Koninklijke Bibliotheek de presentatie plaats van ‘Aan vrienden gewijd. Alba amicorum in de Koninklijke Bibliotheek’.  Het is geschreven door conservator middeleeuwse handschriften Kees Thomassen en de uitgave markeert tevens zijn pensionering. Genoemde titel wordt uitgegeven door de firma Bekking & Blitz, gespecialiseerd in museale uitgaven en kost 9.90 Euro.

Bij de presentatie in de K.B. ontmoette ik een oud-studiegenoot uit Nijmegen, neerlandicus Kees Smit, die een uitgave van het album amicorum van Utrechtenaar Arnoldus Buchelius (1565-1641) samenstelde. Toeval of niet vond ik dezelfde dag als verrassing bij de post van Dr. H.P.H. (Hans) van de Venne zijn publicatie: ‘Een afscheidsgedicht van Wilhelm van Assendelft in het album amicorum van Hugo Gramaye’, verschenen in 2006. Van dezelfde auteur ontving ik eerder via historicus Wim Cerutti: een in wetenschappelijk opzicht op voortreffelijke wijze samengesteld boekwerk  ‘Het album amicorum van Theodorus Schrevelius 1597-1602. Met een overzicht van zijn leven en werken (Amersfoort, Florivallis, 2009). Eerder verscheen van zijn hand in 2002 een virtuoos boek in drie delen over de Haarlemse geleerde, classicus, toneelschrijver en rector van de Latijnse School Cornelius Schonaeus (1540-1611).

Portret van Theodorus Schrevelius. Koprgravure door Jacob Matham naar een schilderij van Frans Hals (1618). Uit het door Hans van de Venne uitgegeven album amicorum van Schrevelius.

Op 28 juni verscheen tevens een bundel: ‘Schrift en signatuur; case studies over moderne handschriften uit de Koninkllijke Bibliotheek’ met een twintigtal bijdragen. Uitgegeven door De Buitenkant.

Oudste Nederlandse foto uit 1839 gevonden in een album amicorum

Het Stedelijk Museum Zutphen kan de collectie verrijken met een unieke aankoop. Het betreft een vriendenboek dat toebehoorde aan de Zutphenaar Aarnout Jacobus van Eyndhoven (1805-1865), een amateurschilder. Bijzonder is de bijdrage van de apotheker Willem Hallegraeff (179801870) bestaande uit twee ‘lichtteekeningen’ De foto gedateerd 25 november 1839 kan worden beschouwd als de oudst bekende foto in Nederland. Tot voor kort gold een foto in het Stadsarchief van Dordrecht met als datum 26 juli 1842 als de oudste in Nederland gemaakte foto.

Nu de oudste in Nederland gemaakte foto

Behoud van papieren erfgoed Deventer via adoptiemodel

De Atheneumbibliotheek in Deventer dateert van 1630 maar gaat als stadsbibliotheek terug tot 1560. In 1990 is deze instelling gefuseerd met het Stadarchief. Sindsdien is sprake van Stadsarchief en Atheneumbibliotheek (SAB). Om de meest bijzondere boeken en handschriften van verval te redden is de actie ‘Adopteer een boek’ gestart, waarbij bedrijven in de gelegenheid worden gesteld aan de noodzakelijke restauratie bij te dragen. Afhankelijk van de financiële steun biedt de SAB een tegenprestatie.

Leiden exposeert muurgedichten: Nederlandse aubade aan Rimbaud in Parijs

In Leiden zijn intussen meer dan 100 gedichten in dertig talen op muren aangebracht. Drijvende kracht van de muurverzen is Ben Walenkamp. De kunstschilder Jan Willem Bruins heeft er daarvan zo’n dertig voor zijn rekening genomen, o.a. Franstalige gedichten van Pierre de Ronsard en Guillaume Apollinaire. Thans is in de Rue Férou in hartje Parijs een gedicht op een muur gezet van de grote Franse dichter Arthur Rimbaud. Het project kreeg steun van de Nederlandse  ambassade en het Institut Néerlandais, aangevuld met gelden van sponsors van wie ook de namen naast de honderd regels van Rimbaud’s ‘Le Bateau Ivre’ zijn toegevoegd. Na het overwinnen van allerlei bureaucratische rompslomp gaf ook het resultaat aanleiding tot “eindeloos geneuzel” van taalpuristen, inclusief een kleindochter van Rimbaud, over de komma’s en spelling van woorden.

De ‘Leidse’ muur in hartje Parijs

Postzegels verzamelen blijft wereldwijd de meest populaire hobby; boeken stijgen met één plaats staan nu op nummer 8.

Door Wikicollecting is op basis van 150.000 verzamelaars in 160 landen een nieuw overzicht gemaakt van verzamelhobbies wereldwijd. De filatelie, ooit door Engelsen aangeduid als ‘The king of hobbies and the hobby of kings’, blijft op nummer 1 staan, gevolgd door 2) antiek, 3) handtekeningen, 4) memorabilia (vooral met betrekking tot sport, muziek, het heelal, film en vorstenhuizen), 5) munten/penningen, 6) verzamelkaarten, 7) kunst, 8) boeken. Op nummer 10 vinden we strips, 15) grammofoonplaten, 20) militaria, 39) posters, 48) handschriften, 53) ansichtkaarten, 57) Batman, 58) Disney, 60) topografische kaarten, 70) kranten en als 75) videospelletjes.

                                  Recent internationaal veilingnieuws

Kapitaal voor een brief van Napoleon Bonaparte

Een Engelstalige brief van Napoleon uit 1916 bracht in juni bij het veilinghuis Osenat in Fontainebleau een bedrag op van 325.000 euro. De richtprijs was 60.000 tot 80.000 euro. Het is één van drie bewaard gebleven brieven in het Engels die bewaard zijn gebleven en als huiswerkoefening naar een bevriende edelman ter correctie zijn verzonden vanuit zijn laatste verbanningsoord Sint Helena, waar hij door de hem gehate Britten was gevangengezet.

Bach cantate in manuscript brengt 337.250 euro op.

Christie’s in Londen veilde een van de laatste cantaten van J.S.Bach voor een recordbedrag van 337.250 euro. Aanzienlijk boven de richtprijs van 140.000 tot 180.000 euro. Koper is een particuliere verzamelaar in de Verenigde Staten. Het gaat om ‘Ich liebe den Höchsten von ganzem Gemüte’, BWV 174. Bach componeerde de cantate voor Tweede Pinksterdag. De eerste opvoering had plaats op 6 juni 1729 in Leipzig. Dertien andere originele partijen van het werk bevinden zich in het Riemenschneider Bach Institute in Ohio. Omdat vrijwel alle originele muziekmanuscripten van Bach zich in archieven en bibliotheken bevindt is dit het eerste origineel op een veiling sinds 16 jaar.

De geveilde Bach-cantate in origineel handschrift

Brief van Mozart geveild voor 241.250 pound

Christie’s in Londen veilde op 29 mei een brief van de componist Wolfgang Amadeus Mozart gericht aan zijn vriend, mecenas en logebroeder van de vrijmetselarij Michael Puchberg voor 241.250 pound, ongeveer 300.000 euro

Weer een nieuw record voor Kuifje-boeken

Veilinghuis Artcurial in Parijs, gespecialiseerd in strips, noteerde 2 juni weer een nieuw veilingrecord. Een zeldzame albumomslag illustratie uit 1932 van ‘Tintin in America’ bracht 1.300.000 euro op. De vorige eigenaar/investeerder had het in 2008 gekocht voor 764.218 euro. Hergé (Georges Remi) had de gouache vervaardigd voor de eerste druk van het stripboek dat in 1934 is gepubliceerd. In totaal werden ruim 700 items geveild die gezamenlijk 3.3 miljoen euro opbrachten ofwel gemiddeld 4.714 euro per stuk, waaruit blijkt dat strip-memorabilia nog altijd zeer in trek zijn.

Hoge prijzen voor Amerikaanse autografen

Sotheby’s in New York veilde 15 juni een aantal handschriften. Lot 16 betrof: enkele brieven van Eisenhower aan ‘Mamie’, zijn vrouw,  werd afgeslagen voor 152.500 dollar; een brief van Thomas Jefferson 16.250 dollar; van John Adams 37.500 dollar en van George Washington 43.750 dollar. Een schrijven van Steve Jobs, een blaadje met instructies uit 1974 op briefhoofd van Atari met een richtprijs van 10.000-15.000 dollar werd afgehamerd op 27.500 dollar. Veel, doch een schijntje vergeleken met de 1.6 miljoen dollar die een liefhebber eind 2011 betaalde voor een oprichtingscontract van Apple. Klapstuk was een eerste computer, de Apple 1 uit 1976 die liefst 296.000 dollar ofwel 374.500 euro opbracht. Van de 200 door Steve Jobs en Steve Wozniek gemaakte p.c.’s zijn er voor zover bekend nog zes in de gehele wereld welke in een werkende staat verkeren.

Brief van Charlotte Brontë verkocht voor 11.250 pound

Veilinghuis Bonham veilde in juni een brief van Charlotte Brontë voor ruim 11.000 Engelse pond, ofwel bijna 14.000 euro. De brief van 3 pagina’s is in 1852 geschreven aan miss Holmes naar wie zij een kopie van een manuscript had verzonden. Vorig jaar bracht een ongepubliceerd manuscript van de toen 14-jarige Engelse romanschrijfster een bedrag op van 690.850 pond ofwel 859.371 euro.

Hemel- en aardglobe van Blaeu in erfgoedbiblotheek Hendrik Conscience (Antwerpen) worden gerestaureerd

Tot de pronkstukken in de Nottebohmzaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen behoren de hemel- en aardglobe van Willem Jansz. Blaeu. (1571-1638). Het zijn de twee grootste globes met een diameter van 68 centimeter die hij vervaardigde. Het kwam in 1836 in het bezit van de stadsbibliotheek na een schenking door baron P.A.J.de Pret de Terveken. Tegelijkertijd zullen aangepaste vitrinekasten worden gemaakt. De restauratie vergt veel expertise en tijd. In 2015 wanneer in Antwerpen de 26ste ‘International Conference on the history of Cartography’ plaatsvindt zullen de globes weer toonbaar zijn voor het publiek.

De Nottebohm zaal van de Hendrik Conscience erfgoedbibliotheek in Antwerpen met 1 van de 2 te restaureren Blaeu-globes

Krantenarchief K.B. België digitaal

De Koninklijke Bibliotheek van België in Brussel heeft een deel van haar krantenbezit gedigitaliseerd. Ongeveer 70 titels zijn via pc’s beschikbaar. Men kan nu grasduinen in 3.2 miljoen pagina’s uit de periode 1831-1950. Ondanks de omvang van het project bestaat het aantal gedigitaliseerde kranten nog slechts ongeveer vijf procent van de volledige krantencollectie van de Albertina. Een groot nadeel ten opzichte van de situatie in Nederland is dat men de gedigitaliseerde kranten in België niet achter de pc thuis kan raadplegen.

Vondst in Bayerische Staatsbibliotheek

Na de Oesterreichische Nationalbibliothek in Wenen is de Bayerische Staatsbibliothek in München de grootste en rijkste van Midden-Europa. Zowel vanuit München als via de Vaticaanse krant L’Osservatore Romano is bekend gemaakt dat een 11e eeuws handschrift is teruggevonden met 29 preken van kerkvader Origines. Deze zijn ontdekt door de geleerde Marna Molin Pradel bij het catalogiseren van Griekse handschriften. Tot dusver waren de preken enkel bekend via fragmenten en Latijnse vertalingen. Christelijk theoloog en wijsgeer Origines (185-253/254) was omstreden vanwege zijn ideeën van verzoening maar beïnvloedde met zijn werk latere kerkvaders als Augustinus. Bij het concilie van Constantinopel in 553 werd werk van Origines veroordeeld, reden waarom van hem minder geschriften zijn overgeleverd.

Kerkvader Origines afgebeeld op een antieke icoon

Vaticaanse porno-collectie gaat digitaal

Aangenomen wordt dat vermoedelijk de grootste collectie van historische pornografie  – groter dan ‘de hel’ in de Bibliothèque Nationale in Parijs –  aanwezig is in de geheime Vaticaanse archieven. De op basis van een pauselijk decreet geheim gehouden verzameling omvat tienduizenden tekeningen, gravures, artefacten en efemera  uit de klassieke oudheid, de Renaissance en van meer recente tijd. De intentie is dat materiaal online te zetten en daarvoor bij gebruik een vergoeding te vragen welke gelden zullen worden aangewend om door rechterlijke uitspraken vergoedingen in gevallen van seksuele mishandeling door priesters te betalen. Voormalig eerste minister Silvio Berlusconi heeft een bijzondere belangstelling getoond “voor de bescherming van dit kostbare culturele erfgoed”.  [BBC-nieuws]

Directeur Girolamini-bibliotheek in Napels gearresteerd

De Biblioteca de Girolamini is de oudste bibliotheek van Napels. In 1586 geopend bezit de instelling met een pronkzaal, die ik enkele jaren geleden bezocht, ongeveer 160.000 oude boeken en manuscripten. Door de Italiaanse politie is in mei de directeur gearresteerd nadat hij was betrapt bij het stelen van eeuwenoude waardevolle boeken. Dat werd vastgelegd op beelden van bewakingscamera’s. Behalve Massimo de Caro zijn nog vier  andere verdachten opgepakt. De bende van vijf zou in totaal 257 kostbare stukken uit de collectie hebben gestolen (Persbureau ANSI).

De Girolamini-bibliotheek in Napels en zijn directeur

Nationale Bibliotheek van Finland verwerft muziekstuk van Jean Sibelius

De Nationale Bibliotheek van Finland in Helsinki heeft een manuscript verworven van de Finse componist Jan Sibelius. Geveild bij Sotheby’s in Londen is het handschrift gekocht voor 42.050 pond. Op de partituur staat een kleine compositie in E majeur, in adagio. Het is door Sibelius met zijn naam ondertekend en heeft als datum 3 februari 1907. Het werk was tot op heden niet beschikbaar voor onderzoek, maar het bestaan was op basis van een Sibelius-catalogus wel bekend.

Nieuws uit de USA

Ofschoon alweer eind 2011 plaatsgehad werd nog niet bericht dat de politie van New York de Occupy-bibliotheek zou hebben vernietigd, zowel de boeken als aanwezige laptops. De ‘People’s Library’, zoals deze was gedoopt werd bemenst door professionele bibliothecarissen die hun diensten vrijwillig aanboden. De catalogus van de meer dan 5.500 boeken was te vinden op de site van boekencommunity Library Thing. Volgens twitteraars zouden slechts 25 dozen met boeken zijn gered. De secretaris van burgemeester Bloomberg deelde nochtans mede dat alle in beslag genomen boeken veilig zijn opgeslagen. Na de ontruiming begonnen demonstraten met wederopbouw van de Occupy-bibliotheek.

Drukte bij de Occupy Library in New York

Occupy Library op Wall Street, New York

Occupy Library op Wall Street, New York

Amazon-com, de grootste internet leverancier van boeken heeft op basis van verkopen een lijstje gemaakt van steden met meer dan 100.000 inwoners in de Verenigde Staten die meeste boeken aangeschaften. Aangeduid als ‘Most-Wel-Read Cities’. Dat zijn: 1. Cambridge (Massachusetts), 2. Alexandria (Virginia), 3. Berkeley (California), 4. Ann Arbor (Michigan), 5. Boulder (Colorado), 6.Miami (Florida), 7. Salt Lake City (Utah), 8 Gainesville (Florida), 9. Seattle  10. Arlington (Virginia), 11. Knoxville (Tennessee), 12. Orlando (Florida), 13. Pittsburgh (Pennsylvania), 14. Washington (District of Columbia), 15. Bellevue (Washington), 16. Columbia (South Carolina), 17. St. Louis (Missouri), 18. Cincinnati (Ohio), 19. Portland (Oregon), 20. Atlanta (Georgia). Dat Cambridge bovenaan staat is niet verwonderlijk gelet op de universiteiten en wetenschappelijke instituten daar aanwezig. Boulder heeft een reputatie als een gezonde stad en uit die stad worden de meeste boeken over lifestyle, koken, voedsel en dranken gekocht. De meeste kinderboeken zijn in verhouding aangekocht vanuit Alexandria. Ten slotte: met drie steden in de top-20 eindigde de staat Florida als hoogste van alle deelstaten in de V.S.

Interieurfoto van de bibliotheek van Cincinnati uit 1874. Tot 1955 in deze toestand toen naar een nieuw gebouw is verhuisd

Een pikante reclamecampagne van kledingmerk Diesel leidde tot ophef in New York. De campagne is opgenomen in de bibliotheek van de Brooklyn Law School, die voor een fotoshoot was verhuurd. Het ging Diesel niet om jeans maar om wat daaronder wordt gedragen door fotomodellen die halfnaakt tussen en op de boekenkasten poseerden. Studenten reageerden verschillend.  “Ja, het is wel een sexy bibliotheek ‘zei en rechtenstudent, terwijl een ander het gewoon een bizar idee vond om te denken dat je aan een leestafel zit waar zoiets is opgenomen.

Reclame van Diesel in de pestigieuze Brooklyn Law School Library

Naughty Diesel

Naughty Diesel

Fotograaf Robert Dawson fotografeert sinds 1994 openbare bibliotheken in de Verenigde Staten waarvan er in totaal zo’n 17.000 zijn. In 2011 maakte hij met dit doel in gezelschap van zijn zoon Walker een tour door 27 staten, 189 bibliotheken fotograferende. Zijn Library Road Trip is te vinden op het weblog ‘Kickstarter’. Dawson: “After 17 years of research, the time for me to finish this project is now. Libraries are under attack now. During the Great Depression, not a single library was closed. Now, as wealth becomes concentrated in the hands of fewer people, what is left for the rest of us? No matter our political persuasions or cultural differences, libraries connect us all. This is our American Commons. Help keep it that way.”

Het eerste filiaal van de Tulare Plattelands Bibliotheek bevond zich in Allensworth. In dit gebouwtje is tegenwoordig de Mary Dickenson Memorial Library gehuisvest.

Ruikende boeken

Rachael Morrison heeft een baan als hoofdassistente en aromatherapeute bij het Museum of Modern Art (MoMA) in New York. Zij gebruikt de rijke kunstbibliotheek voor onderzoek en inspiratie. In 2010 startte zij de voorstelling: ‘ruikende boeken’, bestaande uit het ruiken van elk boek in MoMA. In een document beschrijft zij de geur die per boek kan verschillen. Het doel van deze persoonlijke geurverkenning is het stimuleren van een discussie over de toekomst van gedrukte media, de wijzen waarop we lezen, de methodes van classificatie en het onderkennen van de manier waarop geur is verstrengeld met het geheugen.

Rachel Morrison aan het werk in de MoMA museumbibliotheek

Süleyman-bibliotheek in Istanbul bewaart grootste schat aan Turkse manuscripten

De Süleyman-moskee in Itsanbul met in de lage gebouwtjes daarvoor de bibliotheek

Het totale aantal Turkse handschriften wordt in Turkije geraamd op meer dan 300.000, aanwezig in musea, bibliotheken, moskeeën en bij particulieren. Ook in het Westen zijn collecties aanwezig, o.a. in de collectie Orientalia van de Leidse Universiteitsbibliotheek. Zelf heb ik in de jaren zestig van de vorige eeuw enige tientallen 18e en 19e eeuwse handschriften en 3 koranstandaards gekocht in het boekenkwartier nabij de Universiteit, in een periode dat dit nog net mogelijk was. Begin jaren 70 is een verbod op uitvoer van dergelijke documenten en antiek uitgevaardigd. De Süleyman-moskee is naar een ontwerp van de architect Sinan ontworpen en in opdracht van sultan Süleyman de Grote gebouwd tussen 1550 en 1557. Ik heb de moskeebibliotheek enkele malen bezocht. Deze bibliotheek die naast de moskee ligt telt met 70.000 exemplaren de grootste collectie Ottomaanse manuscripten. Andere grote verzamelingen bevinden zich in Topkapi museum, de universiteitsbibliotheek en de Köprülü manuscripten bibliotheek. Van de 28 Turkse bibliotheken – met 170.028 manuscripten –  die ressorteren onder het ministerie van Cultuur en Toerisme zijn er 13 staatsbibliotheken met Ottomaanse handschriften (in Arabisch schrift) bevinden zich er 7 in Istanbul. De Süleyman bibliotheek bezit ook ongeveer 12.000 Turkse boeken, 50.000 Arabische en 3.680 Perzische naast collecties in de Engelse, Franse en Duitse taal en omvatten alle gebieden van wetenschap en kunst. De Süleyman-bibliotheek is de enige in de wereld met alle overgeleverde werken in manuscript van de geleerde Avicenna (Ibn Sina) (980-1037), natuurkundige, wetenschapper en filosoof. Een aantal daarvan is gedateerd uit de elfde eeuw. Sinds 1916 is de moskeebibliotheek een trendsetter voor wetenschappelijke bibliotheekinstellingen in Turkije en is gewerkt aan microfilmering van de handschriften, terwijl momenteel wordt gewerkt aan digitalisering.

Het laatste bezoek van Hans Krol aan de Süleyman-bibliotheek in 2005

Nederland bezit 26.000 Indonesische manuscripten

De Nationale Bibliotheek van Indonesië in Jakarta telt 10.169 handschriften. Aanzienlijk minder dan in Nederlandse instellingen aanwezig in o.a. het Koninklijk Instituut voor de Tropen, het Nationaal Archief, de Universiteitsbibliotheek van Leiden e.d., welk aantal op 26.000 wordt geraamd. Aldus is verteld door Sri Sularsih tijdens een congres van ‘Southeast Asian Librarians’ (CONSAL) van mei 2012. De directrice van de Indonesische bibliotheek dringt er op aan dat de regering zich meer moeite zou moeten getroosten om erfgoed terug te krijgen in het land van herkomst. Gedurende het regime van Soeharto is slechts één oud Javaans manuscript, genaamd Negarakertagama, dankzij medewerking van de Nederlandse regering terug gekregen. Het maakte tot 1894 deel uit van de vorstelijke Lombok-schat. Dit literaire manuscript uit 1365 is tijdens het staatsbezoek van Koningin Juliana in 1973 overgedragen. “Unless our president intervenes in the process, it will be totally difficult for the manuscripts to be returned”, aldus Lilik Sulstyowati, een andere official van de Nationale Bibliotheek.

Algerije

In de hoofdstad Algiers is begonnen met de bouw van een megamoskee die één van grootste in de wereld moet worden. De kosten zijn geraamd op 1 miljard euro en het staatspersbureau APS meldt dat de megamoskee eind 2015 klaar moet zijn. Het gebedshuis krijgt ook een bibliotheek met 1 miljoen boeken en in de leeszalen zal plaats zijn voor 2.000 bezoekers tegelijkertijd.

Libië

Het voormalige wooncomplex van de familie Kaddafi met in het midden de bibliotheek [bron: google earth]

Onder het bewind van de Libische dictator Kaddafi leidde de Nationale Bibliotheek in Tripolis een schrijnend bestaan, om van de openbare bibliotheken te zwijgen. Op zijn compound beschikte de familie Kaddafi over een grote bibliotheek met honderden exemplaren van zijn ‘Groene boek’’ in een part gebouw gebouwd en met behalve Arabische ook veel Engelstalige boeken. Bij de bestorming van het complex is ook de bibliotheek door de bevrijders geruïneerd. Todayshtv berichtte dat na de val van Kaddafi veel voordien verboden boeken nu verkrijgbaar zijn en deze heeft men eind november 2011 op een tentoonstelling uitgestald, inclusief werken over homoseksualiteit, mensenrechten, Wahabisme en de Salafi beweging. Ook satirische publicaties en gidsen over Tripolis met gedetailleerde kaarten die onder Kaddafi op een lijst van verboden boeken stonden.

Kaddafi geïnterviewd in zijn bibliotheek

Tunesië

Ook de verdreven dictator van Tunesië Ben Ali beschikte in zijn paleis over een indrukwekkende bibliotheek voor particulier gebruik. Dat de bibliotheek ook voor andere doeleinden werd gebruikt blijkt ut een bericht in o.a. het Haarlems Dagblad van 19 maart 2011. Justitie vond daar namelijk 175 miljoen euro baar geld en kostbare juwelen. Deze schat lag in een kluis verborgen achter een boekenkast, afgekeken van sommige Engelse kasteelbibliotheken.

Het Britse dagblad Guardian berichtte dat door het regime van Ben Ali politiek gecensureerde titels zijn teruggekeerd in de schappen van Tunesische boekwinkels. Ook werken van dissidente Tunesische auteurs en journalisten zijn weer verkrijgbaar en een kritische biografie ‘La Regente de Carthage’ door Nicolas Beau en Catherine Graciet over de oud-president en zijn familie. Eveneens in Egypte zijn na het ontslag van president Moebarak weer Arabische boeken verkrijgbaar die voordien slechts illegaal konden worden verspreid.

Vorig jaar is een Italiaanse priester dood teruggevonden onder het puin van een door brand verwoeste bibliotheek in de hoofdstad Tunis. Pater Gian-Baptista Maffi was een medewerker van de bibliotheek. De brand verwoestte tussen de dertig en veertig procent van de instelling, de zo’n 100.000 boeken bevatte. De bibliotheek, voornamelijk toegespitst op de islam en de Arabische cultuur, behoort tot het Instituut van Arabische Letteren en werd in 1928 gesticht.

Egypte

De Scientific Library in brand

Tijdens de opstand tegen het dictatoriale regime in Egypte, aangeduid met Arabische lente [overigens in Tunesië begonnen] is de grote bibliotheek van Alexandrië door studenten beschermd.

Bescherming van de bibliotheek in Alexandrie tijdens rellen in Egypte

Mohamed Fadel Fahmi berichtte voor CNN in december 2011 dat in Cairo wel onvervangbare documenten, boeken, landkaarten en manuscripten, verloren zijn gegaan toen de bibliotheek, aangeduid met Wetenschappelijk Centrum en al opgericht in 1798 met een collectie van 200.000 boeken door demonstranten werd aangevallen. Eerste minister Kamel Ganzouri veroordeelde deze barbaarse daad gericht tegen deze tempel van kennis als resultaat van de eeuwenoude beschaving van de Egyptische natie. Eén van de demonstranten zei geen idee te hebben gehad dat het hier om een bibliotheek ging.  “We love our country” . Hij was met andere demonstranten het dak op gegaan om vandaar uit stenen naar betogers te gooien, welke actie werd beantwoord met molotowcocktails die in de bibliotheek terecht kwamen. Ahmed Ali een student voegde ter verdediging hier aan toe: ”Since when are buidings or manuscripts more important than the lives of humans?”

Een conservator met min of meer geredde boeken uit het Egyptisch Wetenschappelijk Instituut in Cairo, 18 december 2011

Syrië

Eva Ludemann berichtte in ‘De Pers’ over de hagiografieën die in eindeloze rijen in de Nationale al-Assad-Biblotheek in Damascus zijn opgesteld en de Syrische president en zijn familie de hemel in prijzen. De ‘Duivelsverzen’ of kritische literatuur zal men er niet vinden. Abdul Salam heeft begin 2010 de eerste openbare seculiere bibliotheek van Damascus opgericht met na een jaar al meer dan 8.0000 boeken. Van kinderboeken tot en met Sartre en een biografie van Barack Obama. Op bezoek in Nederland op invitatie van o.a. Pax Christi zei hij dat als nummer één op zijn programma staat dat Syriërs moeten leren vrij te denken, vragen te stellen, en ook van andere meningen kennis moeten kunnen nemen. Zijn bibliotheekbezoekers zijn voor het overgrote deel studenten. Regerings- en religieuze autoriteiten hebben het volk tot op heden bewust onwetend gehouden en onthouden vragen te stellen. Intussen is een duidelijke roep merkbaar om meer seculiere openbare bibliotheken.

Jordaanse ‘vondst’ blijkt fake

In 2011 werd een vondst in 2006 wereldkundig gemaakt van 70 kleine metalen boekjes uit de eerste eeuw van het Christelijke jaartelling, met verwijzingen in het Hebreeuws en het oud-Grieks naar de Messias, de kruisiging en opstanding. De vondst in een grot werd al vergeleken met de ontdekking van de Dode Zee rollen in 1947. Intussen is uit onderzoek door wetenschappers vastgesteld dat de metalen boekjes een vervalsing zijn.

Afghanistan

Voor de oorlogen in Afghanistan telde het land zes bibliotheken in de hoofdstad Kabul en zes provinciale bibliotheken. Drie van de zes zijn in Kabul door de Taliban verwoest, één wordt gerestaureerd en slechts 2 zijn toegankelijk voor het publiek. De zes overige bibliotheken beschikken over slechte huisvestingen en in Herat en Mazar a Sharif verouderde collecties. Geen van de personeelsleden heeft een professionele opleiding genoten. Enkel aan 1 boektitel is geen gebrek: de koran.

India

M.K. Gandhi (1869-1948) met bijnamen ‘Mahatma [= grote ziel] en ‘Bapu’ [= vader, nl. van de natie India] wordt in India algemeen beschouwd als de grootste Indiër van de vorige eeuw. Na zijn verblijf in Zuid-Afrika woonde Gandhi een tijdlang in de stad Ahmedabad. Daar bevindt zich de Maneklal Jethabhai Library (MJL), een openbare en wetenschappelijke instelling. Men beschikt over een Gandhi-collectie, inclusief boeken die nog door hemzelf zijn gebruikt. In totaal 11.640 boeken door Gandhi in 1933 geschonken. Het beheer van de bibliotheek laat echter zeer te wensen over. Bij een recente inventarisatie blijkt dat ongeveer de helft van de boeken is vermist. Nog onduidelijk is of deze zijn gestolen dan wel op een verkeerde plaats zijn teruggezet en zelfs wordt niet uitgesloten geacht dat bepaalde boeken uit de collectie zijn verwijderd. Reden voor een vervolgonderzoek. Vicekanselier Gujarat Vidyapeeth Sudarshan Lyengar wil vooralsnog niemand beschuldigen, maar wijst op de Indiase mentaliteit met een gebrek aan voldoende historisch besef om het cultureel erfgoed te koesteren. [Bron: Daily.bhaskar.com]

Vooraanzicht van de Meneklal Jethabhai Library in Ahmedabad, India

John Wood verliet Microsoft ten gunste van boeken voor de derde wereld (Nepal)

Room to Read in Nepal

Room to Read in Nepal

In 1991 begonnen bij Microsoft was John Wood in 1998 opgeklommen tot in de top bij het internetbedrijf. Een reis naar Nepal bracht hem op het idee scholen en bibliotheken in ontwikkelingslanden te stichten. Hij richtte in 1999 de organisatie ‘Room to Read’ op die in zes jaar 2.000 scholen en bibliotheken in Azië en Afrika stichtte. Zijn ervaringen vatte hij samen in het boek: ‘Leaving Microsoft To Change the World’. (Harper Collins Publishers, 2008). Voornamelijk op het platteland zijn openbare bibliotheekjes vooral gericht op kinderen tot stand gekomen in o.a. Nepal, Vietnam, Cambodja, India, Sri Lanka, Pakistan, Laos en na 2006 ook in Zuid-Afrika, Zambia en Bangladesh. Sinds 2010 wordt tevens gewerkt in Latijns-Amerika.

Hans Krol (juni 2012)

Karl Lagerfeld in zijn bibliotheek

Karl Lagerfeld in zijn bibliotheek

Keith Richards van de Rolling Stones in zijn privédomein. In zijn autobiografie ‘Life’ (2010) onthulde hij zijn geheime verlangen: “to be a librarian'” . Een van zijn uitspraken is ook: “After a life on the road, reading anchors me” .

 

In deze boekenkast uit de bibliotheek van Keith Richards bevindt zich fictie gebonden door de Eastno Press (schenkingen van zijn vrouw Patti Hansen). Wat speelgoed en memorabilia vullen verder de planken.

 =====================================================

Angelique Krol verlaat de openbare bibliotheek van Willemstad in Curacao

Angelique Krol verlaat de openbare bibliotheek van Willemstad in Curacao (2012)

 

Bibliotheek van Shiba Ryötaro Gedenkbibliotheek in Higashiosoka als eerbetoon aan deze Japanse auteur

Bibliotheek van Shiba Ryötaro Gedenkbibliotheek in Higashiosoka als eerbetoon aan deze Japanse auteur

Boekentrap naar een windmolen in Venetië

Boekentrap naar een windmolen in Venetië

Ontwerp voor een niet uitgevoerd project van een boekentoren door Anca Benera, Bukarest, Roemenië

Ontwerp voor een niet uitgevoerd project van een boekentoren door Anca Benera, Bukarest, Roemenië

 ==============================================

When parents ask where the books are (moonbdreamer)

When parents ask where the books are (moondreamer)

 

Harry Potter in een klassieke bibliotheek

Harry Potter in een klassieke bibliotheek

Harry Potter: please no electronic books!

Harry Potter: please no electronic books!

Books will remain forever!

Books will remain forever!