G.H.G.von Brucken Fock (1959-1935) [foto Beeldbank Zeeuwse Bibliotheek]

G.H.G.von Brucken Fock (1859-1935) [foto Beeldbank Zeeuwse Bibliotheek]

G.H.G.von Brucken Fock (1859-1935); dubbeltalent: componist en kunstschilder

De in Zeeland geboren Gerard (‘Geert’) H.G.von Brucken Fock was een dubbeltalent als componist/pianist en kunstschilder. Hij woonde vanaf 1904 enkele jaren in Aerdenhout en heeft zich na een periode in Parijs, Laren en Katwijk in 1920 gevestigd in een toen nieuwe wijk te Heemstede, aan de Amaryllislaan in een huis gelegen op voormalige bollenvelden, waar hij zijn laatste 15 levensjaren sleet. Hij is daar op 15 augustus 1935 op 75-jarige leeftijd overleden. Levensloop

Geboortehuis Hooge bij Koudekerke vn G.H.G.von Brucken Fock

Geboortehuis landhuis Ter Hooge te Koudekerke bij Middelburg  van G.H.G.von Brucken Fock

Gerard Hubertus Galenus von Brucken Fock is op 28 december 1859 uit gefortuneerde ouders geboren op het buitenhuis Ter Hooge (thans particulier bewoond door 4 families en in eigendom van de Van Lynden Ter Hooge Stichting) in Koudekerke nabij Middelburg. Hij stamde uit een Fries adellijk geslacht. Zijn vader Henri Dignus Fock, sinds 1863 von Brucken Fock (1817-1874), heer van Ter Hooge, was onder meer voorzitter van het polderbestuur van Walcheren; zijn moeder Johanna Caland (1819-1891), regentes van het burgerweeshuis in Middelburg. Uit dit huwelijk zijn vier zonen geboren. Gerard was de twee jaar jongere broer van Emile, een genieofficier, die op jeugdige leeftijd al als componist, pianist, cellist, dirigent en muziekleraar actief was in Breda. Emile von Brucken Fock, componist van onder andere de opera Seleneia, de Koninginnemars en liederen, woonde de laatste jaren van zijn leven in Aerdenhout, gemeente Bloemendaal, waar hij 3 januari 1944 is gestorven (1). Gerard was in tegenstelling tot zijn vlijtige broers, ongezeglijk en eigenzinnig en is op 11-jarige leeftijd door zijn ouders naar een kostschoolhouder in Kampen gestuurd. In tegenstelling tot zijn broer Emile zakte Gerard na de HBS voor de Militaire Academie te Breda en besloot hij voor zichzelf om een muzikale loopbaan te beginnen. Hij ontving zijn eerste muzikale opleiding van de Middelburgse organist Van ’t Kruys en de Vlissingse musicus Bekker, daarna van A.de Jong. Al  op 17-jarige leeftijd zijn diverse pianostukken gecomponeerd en zelfs een bundel uitgegeven onder de naam Gerard Brück. Terug in Middelburg werd hij gekozen tot officier der schutterij. Von Brucken Fock huwde met de Zeeuwse jonkvrouw Marie J.Pompe van Meerdervoort, dochter van een Parlementslid, in een tijd die ze later omschreef “vol illusie, verwachting en enthousiasme”.

Getekend portret door Gerard von Brucken Fock van zijn schoonmoeder, mevrouw Pompe van Meerdervoort-Saaijmans vader.

De jongverloofden G.H.G. von Brucken Fock en freule M.J.Pompe van Meerdervoort

Gerard von Brucken Fock aan de piano met achter hem zijn vrouw Marie: “vol illusies, verwachting en enthousiasme”

Ruim een halve eeuw later schreef de intussen bejaarde mevrouw Von Brucken Fock: “Geert’s leven was vol moeite, verdriet en strijd, hij heeft heus onuitsprekelijk geleden, maar overwonnen door de hem geschonken innerlijke kracht.” De componist-kustschilder was impulsief, begaafd en soms ook zonderling. Zijn wispelturig leven is gevuld met perioden van grote creativiteit afgewisseld met fasen van ‘anti-kunst’. Hij was ook een bewogen mens op sociaal en religieus gebied en publiceerde ook op deze terreinen. Onder invloed van Tolstoj heeft hij als landarbeider gewerkt en zijn godsdienstige voorliefde dreef hem tot het verrichten van evangelisatiewerk. Een tijdlang (1892-1895) lid van het Leger des Heils reisde hij naar Parijs en in Frankrijk en Zwitserland trok hij al predikend langs de weg. Rusteloos zwierf hij – met zijn echtgenote – in binnen- en buitenland. Aldus verhuisde hij meer dan twintig keer, alvorens zich in 1920 vanuit Katwijk definitief in Heemstede te vestigen aan de Amaryllislaan op nummer 14 vlakbij de kunstenaar Louis Hartz die zich op nummer 6 vestigde.

Componist

G.H.G.von Brücken Fock. Partituur van 'Aus dem Süden'.Leipzig, Breitkopf & Härtel, 1933

G.H.G.von Brücken Fock. Partituur van ‘Aus dem Süden’.Leipzig, Breitkopf & Härtel, 1933

Voorbeeld van notenschrift door Gerard von Brucken Fock

Gerard von Brucken Fock leerde de beginselen der harmonie tussen 1877 en 1879 bij de Utrechtse componist Richard Hol. Om zich verder in de muziek te bekwamen reisde hij naar Berlijn en kwam terecht bij professor Friedrich Kiel en leerde verder veel van Woldemar Bargiel. Terug in Nederland ging hij op kamers wonen in de Kalverstraat en trad hij na 1889 op als dirigent van het kerkkoor van de Remonstrantse Gemeente. Na zijn huwelijk schreef hij muziekkritieken  in ‘De Amsterdammer’ en raakte bevriend met Willem Mengelberg en Julius Röntgen.

Carl Nielsen, Gerard von Brucken Fock, Julius Röntgen en zoon Engelbert Röntgen spelen een strijkkwartet op slot Fuglsang in Denemarken (1906)

Knipsel uit tijdschrift ‘De Prins’ (1907)

Als componist stond hij onder invloed van Brahms en in mindere mate van Liszt. Zijn orkestwerk is voornamelijk uit natuurimpressies voortgekomen en ook als kunstschilder was hij een impressionist. In zijn muziekwerken openbaart hij een meesterschap van vorm en beheersing, gepaard gaande met grote fantasie en voornaam stijlgevoel. De Noor Edvard Grieg was zeer gecharmeerd van zijn pianowerk, dat ook in het buitenland de aandacht trok, en noemde hem “de Nederlandse Chopin”. Grieg gaf als zijn mening over de aandachtig bestudeerde partituren: “Hoogst talentvol, niets is zonder inhoud of betekenis. Het werk heeft wel iets met de geest van Chopin te maken, maar is niettemin heel eigen.”

Portretkaart van de componist Edvard Grieg  (Amsterdam, 1906) met opdracht aan Gerard von Brucken Fock waarin de Noor ook wijst op zijn verblijf in Aerdenhout

Vooral in Von Brucken Fock’s klavierstukken is de rijkdom van uitdrukking het grootst, onder andere in: ‘Moments Musicaux’ en in de 24 Praeludien voor piano, opus 15.  Voorts schreef hij (religieuze) liederen en het oratorium ‘De wederkomst van Christus, opus 19’, dat in 1910 voor het eerst is opgevoerd. Hij was overigens ook een verdienstelijk pianist, maar hield er niet van voor een groot publiek te spelen. In 1906 plaatste familieblad ‘De Prins’ zijn portret met als begeleidende tekst “De heer G.von Brucken Fock, de Nederlandse componist van zeer eigenaardig talent en grote verdiensten, die thans te Aerdenhout bij Zandvoort woont, geeft zaterdag 20 april a.s. een concert in het Concertgebouw te Amsterdam. De bende concertzangeres Joh. Van der Linden van den Heuvel en de vioolvirtuozen Carl Flesch en G.Veerman verleenen hunne medewerking. Het programma bevat uitsluitend werken van den concertgever, die zelf accompagneert.” Jo Vincent debuteerde in het Concertgebouw met liederen van Von Brucken Fock. Het Requiem voor soli, koor en orkest is een levenswerk waaraan hij in 1880 is begonnen, maar pas in 1933 voltooide.  Het is 20 december 1934 ten doop gehouden door de Christelijke Oratorium Verenging Haarlem onder leiding van George Robert, met medewerking van het Utrecht Symphonie Orkest en de solisten Jo Vincent, Annie Woud, Jac. van Kempen en Max Kloos. De componist kon zelf niet aanwezig zijn vanwege een ernstige ziekte en zijn echtgenote ontving voor hem de huldigingen, waaronder een ridderschap in de Orde van Oranje Nassau. In 1960 is het Requiem uitgevoerd door de Heemsteedse Christelijke Oratorium Vereniging. Julius Röntgen, de oprichter van het Amsterdams conservatorium eerde hem in 1920 door vier Preludes en fuga’s voor orkest op diens naam te componeren. De Haarlemmer Sas Bunge zette zich als pianist in voor de 24 Preludes en de Moments Musicaux. Jos de Klerk schreef over zijn prachtige vertolkingen van eigen pianopreludes thuis in de Amaryllislaan. In de Spaarnestad dirigeerde Von Brucken Fock een evangelisatiekoor en schreef daar ook muziek voor. In deze tijd zijn door de Heemsteedse Oratorium Vereniging en bij Haarlemsche Bachvereniging herhaaldelijk symfonische werken zoals de Bretonse suite en orkestliederen uitgevoerd. In mei 1935 zijn, bij gelegenheid van het 40-jarig jubileum van Willem Mengelberg, ook twee liederen van Von Brucken Fock op het programma geplaatst. 15 augustus van dat jaar is hij na een ziekte op 75-jarige leeftijd overleden. De teraardebestelling had plaats onder grote belangstelling van prominente personen uit de cultuurwereld en ook Heemsteeds burgemeester jhr. Van Doorn op de Algemene Begraafplaats van Bloemendaal (Bergweg) op 19 augustus. Sindsdien is hij nog enkele malen herdacht zowel als kunstschilder als componist. In 1949 verscheen het boek ‘Com Nu Met Sang’; keur van geestelijke, vaderlandse en andere liederen. (Wageningen, uitgeverij Zomer), waarin de samensteller G.van Ravenswaaij mevrouw de weduwe M.I.von Brucken Fock liederen te kiezen uit de nalatenschap van haar begaafde echtgenoot. 1 februari 1954 is het Requiem met veel plechtigheden in Goes ten gehore gebracht ter herdenking van de Watersnood. Toen de ‘Vrienden van het Lied’ in het Concertgebouw Haarlem een concert organiseerde, gewijd aan Haarlemse componisten, waren uiteraard ook de Heemstedenaren Henk Bijvanck en Gerard von Brucken Fock met door hen gecomponeerde liederen vertegenwoordigd en trad Miep van Luin-Riemersma als pianiste op. Zijn 150ste geboortejaar in 1989 was aanleiding voor zowel een picturale als muzikale herdenking, welke o.a. plaatsvond in de Provinciale Zeeuwse Bibliotheek te Middelburg.

Composities pianostukken en liederen van Von Brucken Foch zijn als bladmuziek uitgegeven in o.a. Parijs, Berlijn, Leipzig, Amsterdam, Rotterdam en Middelburg

Kunstschilder

Het Spaarne in Haarlem; olieverf door G.H.G.von Brucken Fock

Wolkenfantasie boven de Westerschelde. Olieverf door Louis Hartz

Wolkenfantasie boven de Westerschelde. Olieverf door G.H.G.von Brucken Fock.

Het schilderen leerde Von Brucken Fock van Jan Frederik Schütz (1817-1888), leraar aan de Middelbare Tekenacademie in Middelburg en vooral bekend als schilder van zee- en riviergezichten. Von Brucken Fock schilderde, aquarelleerde en tekende bij voorkeur (duin)landschappen, de zee, bomen en stadsdelen in impressionistische stijl. De zomers van 1901, 1902 en 1904 bracht hij in Domburg door met Jan Toorop en Otto van Rees.

Zeeuws meisje; in 1904 vervaardigd door Von Brucken Fock in Domburg (Arno van de Zande Kunst)

In Amsterdam sloot hij zich aan bij ‘Arti  et Amicitiae’. Later leerde hij in Katwijk Louis Hartz kennen. Beiden verhuisden in 1920 naar de nieuwbouwwoningen in de Amaryllislaan, gebouwd op de gronden van de vroegere bloembollenkwekerij Joh. Rosenkrantz, en zijn bovendien allebei in 1935 overleden.

Amarillislaan 14 in Heemstede, waar G.H.G.von Brucken Fock van 1920 tot 1935 woonde

Von Brucken Fock raakte bevriend met Isaäk Israëls en Breitner, maar voelde zich eerder verwant met wegbereiders als Toorop, Thorn Pricker en Roland Holst. Het oeuvre ontstaan tussen 1910 en 1920 is het meest van belang. Zijn werk sluit aan bij de Haagse School In het najaar van 1904 is hij met zijn echtgenote verhuisd naar een nieuwe gebouwd huis aan de Schulpweg nabij ’t Haspel. Het werd gedoopt ‘Nieuw Eversdijk’ (2).

Huis Schulpweg 12 in Aerdenhout

In zijn Aerdenhoutse tijd ging hij schilderen in de nog ongerepte bossen en duinen van het Naaldenveld. Hij raakte bevriend met de kunstbroeders Cornelis Spoor (Haarlem/Heemstede), Marius Bauer (Bloemendaal), die vooral zijn modeltekeningen bewonderde, en met de eveneens aan de Schulpweg woonachtige Oscar Mendlik. Deze laatste schreef in 1950 in het boek ‘Kunstenaars in Aerdenhout’, dat van de mensen met wie hij in sterk geestelijk contact stond Gerard von Brucken Fock hem het levendigst voor de geest. Zijn schilderijen zijn geëxposeerd in St. Lukas te Amsterdam. “Mijn debuut daar had veel succes. Latere exposities minder.” In 1912 verkocht hij het door hem gebouwde huis in Aerdenhout en huurde een appartementje in Parijs. Ook het trouwe dienstmeisje Pietje Midivaine, vanaf 1896 in dienst van het echtpaar verhuisde mee en zou tot 1951 in Heemstede bij de familie in dienst blijven. In 1936 ontving zij een koninklijke onderscheiding en ze zou in 1955, 77 jaar oud, in Goes overlijden. Al in het voorjaar van 1913 betrok het echtpaar een huis met atelier in Laren waar hij zich wijdt aan een boek over het naderend Koninkrijk Gods op aarde, welk boek hij bij de uitgever terughaalt. In 1917 verkoopt hij zijn huis en vestigde zich, aangetrokken door het picturale van de zee, in Katwijk aan Zee. Ruim drie jaar later verhuist hij voor de laatste maal, nu naar Heemstede, waar hij op 15 augustus 1935 zal overlijden (3). Kort voor zijn dood is hij nog benoemd tot erelid van de Maatschappij tot Bevordering der Toonkunst. In zijn testament had hij bepaald dat een naar hem genoemd fonds in het leven zou worden geroepen dat tot doel heeft de Nederlandse toon- en schilderkunst door subsidiëring te bevorderen, waaruit vandaag de dag nog altijd subsidies worden verleend.

G.H.G.von Brucken Fock in zijn atelier te Heemstede

Rusteloos Tot aan het eind van zijn leven twijfelde Von Brucken Fock aan zijn talent en roeping en bleef rusteloos zoeken. Mevrouw H.I.C.Dozy-de Stoppelaar schreef: “Hoewel zijn gezondheid achteruit ging, hebben zij nog goede jaren in Heemstede gehad. Wel tien maal heeft hij zich van de kunst afgewend en wel tien maal is hij er weer toe teruggekeerd. In die anti-kunstperioden, zoals hij ze zelf noemden, schreef hij schriften vol over sociale en religieuze onderwerpen. Dan weer reisden zij samen in Frankrijk, Zwitserland en Duitsland en overal maakte hij veel muzikale impressies, eerst voor piano, waarvan hij er later verschillend orkestreerde.” Hij schilderde onregelmatig en gaf nog enkele kerkconcerten, onder andere in Zandvoort. In 1934 is zijn Requiem, waaraan hij met tussenposen 45 jaar had gewerkt, in Haarlem in première gegaan. Tijdens deze uitvoering was hij al ziek en is aan zijn echtgenote het hem verleende ridderkruis in de Orde van Oranje Nassau tijdens een huldiging overhandigd. Zijn trouwe vriend, de kunstschilder Oscar Mendlik, schreef: “Op zijn sterfbed heb ik hem geregeld bezocht en hij vond het prettig, als ik hem grote bouquetten bloemen uit mijn tuin bracht. Dan kwam nog eens de glimlach op het stervende gezicht, zijn ogen glansden en met een zekere verrukking zei hij: ‘Wat is dat mooi’.” Op 15 augustus 1935 is de zich miskend voelende kunstenaar overleden. Zijn laatste woorden aan zijn echtgenote waren: Kun je niet meegaan?” In het overlijdensbericht zijn enige van zijn geestelijke liederen afgedrukt. Het huwelijk is kinderloos gebleven. Zijn weduwe heeft op 89-jarige leeftijd in Goes nog persoonlijk een uitvoering van het Requiem meegemaakt, dat werd uitgevoerd ter herdenking van de Watersnoodramp in 1953.

Cartoontekening Gerard von Brucken Fock door Ton van Tast (Beeldbank Amsterdam)

Ere-tentoonstelling in Haarlem

In 1952 is een ere-tentoonstelling van zijn picturale werk ingericht in het museum Het Huis Van Looy te Haarlem. Deze expositie is geopend door H.P.Baard, toenmalig directeur van het Frans Hals Museum die onder meer sprak: “Geniet von Brucken Fock in de wereld der muziek ruime bekendheid, voor de minnaars der beeldende kunsten zal zijn naam veelal even vreemd zijn als voor mij geweest is, tot het verrassende moment, omdat ik het huis dat hij in Heemstede tot zijn dood heeft bewoond nagenoeg al zijn schilderijen en studies aantrof, evenals destijds in het woonhuis van Jacobus van Looy. Het ongelijke karakter van het oeuvre deed de ‘waardemeter’ bij beoordeling uitslaan van teleurstelling wegens aarzelen of falen in de vormgeving naar verrukking vanwege fijn gevoelde herscheppingen op hoog artistiek niveau. Ik geloof, dat bij de beoordeling van het levenswerk van Von Brucken Fock de beeldende kunstenaar maar niet van de musicus, de musicus niet van de beeldende kunstenaar kunnen scheiden. Het wil mij voorkomen, dat zijn ijle zeeën en stof onttogen landschappen veeleer moeten worden beluisterd als symphonieën van het licht en kleur, dan gezien als herscheppingen van natuurtaferelen gebonden aan picturale wetmatigheid.”

Kanaal met platbodem (Kunstmakelaardij Metzemaekers)

Dualisme Wouter Paap, die een tweetal artikelen aan Von Brucken Fock heeft gewijd, meende dat het dualisme van zijn dubbeltalent, schilder en componist, onrust in hem teweegbracht. Ofschoon het picturale element een onafscheidelijk deel was van zijn creatief werk, voelde hij zich in eerste instantie componist, wat ook duidelijk blijkt uit het slot van zijn op schrift gestelde levensherinneringen: Als ik aan al die heerlijke natuurtaferelen terugdenk, die ik in mij leven gezien heb, en misschien ook enigszins heb mogen weergeven in mijn muziek, dan vloeit mijn hart over van dank aan God, de Schepper ervan, en was het zien daarvan alleen reeds waard, mijn leven geleefd te hebben, het te hebben mogen leven.” Breitner die allesbehalve muzikaal aangelegd was, luisterde naar eigen zeggen graag naar muziek van Von Brucken Fock, omdat hij “deze muziek visueel beleefde.’ In het Haarlems Dagblad van 29 mei 1980 berichtte Johan van Kempen over de verkwanseling van een muzikale nalatenschap, wijzende op het feit dat de grammofoonplaten van het in 1934 opgevoerde Requiem spoorloos zijn verdwenen “waarmee een kostbaar historisch document uit het Haarlems muziekleven is verloren gegaan.” De composities in handschrift zowel als de in Frankrijk, Duitsland en Nederland in druk verschenen werken worden overigens voortreffelijk ontsloten in de Haagse muziekbibliotheek van het gemeentemuseum, tegenwoordig beheerd door het Nederlands Muziek Instituut (Gemeentearchief Den Haag). Het archief van ongeveer 2 meter omvang bevat muziekmanuscripten, correspondentie en documentatie (4). In de muziekbibliotheek van de Omroep in Hilversum is veel in druk verschenen werk van de componist aanwezig. Gedenkboek In 1943 werden uit het huis van de weduwe aan de Amaryllislaan een aantal doeken van haar man gestolen, welke door de Heemsteedse politie zijn opgespoord. Een eeuw na zijn geboorte is in 1959 een fraai uitgegeven gedenkboek verschenen, samengesteld door de violiste mevrouw H.I.C.Dozy-de Stoppelaar: ‘Een mens van twee werelden’. Het bevat fragmenten uit zijn levensherinneringen en brieven en is rijk geïllustreerd. Opgenomen zijn overzichten van zijn composities en schilderijen. De 271 beschreven doeken, tekeningen en aquarellen bevinden zich ten dele in particulier bezit, het merendeel in Zeeland en in de omgeving van Haarlem. In Domburg in het Marie Tak van Poortvliet Museum. Door zijn weduwe zijn – toen zij in een rusthuis moest gaan wonen aan de Baan in Haarlem – een tiental schilderijen geschonken aan het Frans Hals Museum, tegelijk met de resterende tekeningen in portefeuilles en schetsboeken. Een groot deel van zijn picturale werk, in totaal 114 doeken, ontving de gemeente Heemstede uit dankbaarheid voor de jaren in deze jaren gewoond. Bij de gedenkuitgave is een grammofoonplaat toegevoegd met enkele liederen en pianostukken, vertolkt door de sopraan Paulien Pilaar en pianiste Tineke de Smidt. Muziekrecensent Johan van Kempen schreef in 1980: “Ik waag de veronderstelling dat een latere generatie, bij het selecteren van het oeuvre van Gerard von Brucken Fock, versteld zal staan over het feit dat zoveel werk van betekenis van de componist niet naar waarde geschat is en zo goed als vergeten raakte.” 

Veelzijdig talent: Gerard von Brucken Fock. Hoekje van tentoonstelling bij gelegenheid van 150 jaar Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg (2009) [Foto M.van der Weide]

Straatnaam, concertuitvoeringen en tentoonstellingen In maart 1963 is door de gemeente Heemstede in de Componistenwijk een straatnaam vernoemd naar de componist-kunstschilder op verzoek van de Stichting G.H.G. von Brucken Fock te Zeist. Eind oktober 1982 is in Heemstede een tentoonstelling van zijn schilderijen ingericht, in de straat naar hem vernoemd, door het verzorgingshuis De Heemhaven. Bij zijn 130ste en 150ste geboortejaar in 1989 en 2009 is de musicus-kunstschilder voornamelijk in de provincie Zeeland herdacht via exposities en uitvoering van diens composities. Bij zijn 60ste jaar van overlijden in 1995 hadden o.a. lezingen plaats in slot Ter Hooge, kerkconcerten in de Nieuwe Kerk en Sint Janskerk te Middelburg. Op 11 november van dat jaar bovendien een concert door het Zeeuws Orkest en het Zeeuws Philharmonisch Orkest in de Concert- en Gehoorzaal Middelburg. Verder verscheen het derde deel in de reeks ‘Excerpta Musica Zeelandica’, gewijd aan de muziek van Gerard von Brucken Fock.  In 1999 kwam een publicatie uit ‘Reünie op ’t Duin – Mondriaan en tijdgenoten in Zeeland, waarin ook G. von Brucken Fock een plaats inneemt.

Flyer van tentoonstelling ‘In de sporen van G. von Brucken Fock’ in het raadhuis van Heemstede, 2010

Ter ere van het feit dat Von Brucken Fock 75 jaar geleden in Heemstede overleed is onder de titel ‘In de voetsporen van’, in april/mei 2010 in het Raadhuis van Heemstede door twaalf Heemsteedse en Haarlemse kunstenaars (5) van de kunstenaarsvereniging Kunst Zij Ons Doel (KZOD) een tentoonstelling gewijd aan de thema’s van deze schilder. Het was een vervolg op een expositie van zijn nagelaten werken in de maanden januari en februari 2010.

Landgoed Ter Hooge bij Middelburg nu (geboortehuis van G.H.G.von Brucken Fock)

In het kader van het Jaar van de Historische Buitenplaats 2012 had op 23 juni op buitenplaats Ter Hooge nabij Middelburg een geslaagde liederenavond plaats die in het teken stond van de componist, georganiseerd door de Stichting Cultureel Erfgoed

CD met muziek van G.von Brucken Fock met zang van Bernadette ter Heijne en aan de piano Rien Balkenende (Uitgave van: Vrienden Nederlandse Muziek)

Noten (1) Abraham Emile [Emiel] von Brucken Fock (1857-1944) is op 6 januari 1944 begraven op de Algemene Begraafplaats Heemstede, locatie P-064E, samen met zijn echtgenote Samuela A.C.Pické, 11-1-1951 ter aarde besteld. Hij was behalve componist beroepsmilitair: kolonel der genie.

Evenals zijn jongere broer Gerard was Emile von Brucken Fock componist. Hier voorzijde partituur van zijn Phantasie voor Orkest: ‘Koninginne-Marsch’, opgedragen aan koningin Emma.

(2) Vernoemd naar het buurtschap Eversdijk in de Zeeuwse gemeente Kapelle waar hij enige tijd woonachtig was.

Huize Groot Eversrdijk bij Biezelinge op een foto uit de tijd dat hier de schoonfamilie van Von Brucken Fock woonde, genaamd Pompe van Meerdervoort

(3) Over zijn ‘Heemsteedse tijd’ schreef Pater de Natris onder meer: “(…) Na enkele jaren vinden ze Katwijk toch wel erg afgelegen en eenzaam. In 1921 verhuizen ze naar Heemstede waar ze komen te wonen aan de Amaryllislaan (nr. 14). Hier zullen Geert en Marie nagenoeg de rest van hun leven woonachtig zijn. Hij tot aan zijn dood in 1935, zij vele jaren langer tot ze aangewezen raakt op de zorg van een rusthuis. Ook in Heemstede blijven ze niet gevrijwaard van problemen. In het begin valt hun hun voornemen samen met vrienden een reis te ondernemen in het water omdat hij zich op ’t laatste moment terugtrekt. Zij besluit dan om toch maar alleen te gaan, hem toevertrouwend aan behulpzame buren die wel een oogje in het zeil houden en bij wie hij ook voor het ontbijt terecht kan. Ze zal lang afwezig blijven. Het onderling contact onderhouden ze door middel van een intensieve correspondentie. Het alleen zijn bevalt hem wel. Wel ziet hij er tegenop bij vrienden (schilder Spoor te Haarlem en Oscar Mendlik in Aerdenhout) te gaan eten of musiceren. Hij voorziet dat hij zich dan genoodzaakt zal voelen te getuigen van zijn opvattingen en dat draait veelal uit op strijd. Na verloop van tijd geeft hij marie te kennen hoezeer hij naar haar verlangt. Zij keert terug. Samen hebben ze nog wel goede jaren ondanks de achteruitgang van zijn gezondheid, de toch tamelijk vaak optredende anti-kunst episodes en vooral zijn mistroostige, door een chronisch zondebesef gekleurde levenswijze. In oktober 1934 wordt hij ziek. Het concert dat in december te zijner ere in Haarlem wordt gehouden, met op het programma de eerste uitvoering van zijn ‘Requiem’, kan hij niet meer bijwonen. Tobbend over zijn werk en zijn leven, brengt hij zijn laatste levensfase door. Op 15 augustus 1935 overlijdt hij.” (4) Zijn ‘Levensherinneringen’ zijn te vinden in de Zeeuwse Bibliotheek, Middelburg, Von Brucken Fock Archief, handschriften, inventarisnummer 86. (5) De deelnemende kunstenaars waren: Lucia Bezemer, Vera Bruggeman, Ronnie Helder, Anne Jung, Mapje Keereweer, Ad van Luijk, Maria van Raalten, Jacintha Reijnders, Albert Röllich, Connie Vlasveld, Jose van Waarde en Erika de Wit.

G.H.G.von Brucken Fock; aquarel van boerderij aan het water

G.H.G.von Brucken Fock; aquarel van boerderij aan het water (in 2011 geveild bij ‘Onder de Boompjes’).

Schilderij van G.H.G.von Brucken Fock: strand te Zandvoort.

G.H.G.von Brucken Fock. Botenhuis. Olieverfdoek 43,1 x 55 centimeter Frans Hals Museum.

G.H.G.von Brucken Fock. Botenhuis. Olieverfdoek 43,1 x 55 centimeter Frans Hals Museum.

G.H.G.Brucken Focck: Riviergezicht met schepen. Frans Hals Museum

G.H.G.Brucken Fock: Riviergezicht met schepen. Frans Hals Museum

Dennenbos; door G.H.G.von Brucken Fock (Frans Hals Museum)

Dennenbos; door G.H.G.von Brucken Fock (Frans Hals Museum)

G.H.G.von Brucken Fock: winterlandschap met huizen (Frans Hals Museum)

G.H.G.von Brucken Fock: winterlandschap met huizen (Frans Hals Museum)

Ander werk van Von Brucken Fock in het Frans Hals Museum: – Bomen in de zon; – Landschap met huis; – Duinlandschap; – Zee; – Zee en strand; – Dennenbos; – Staand mannelijk naakt, op de rug gezien; – een portefeuille met tekeningen. Literatuur – A.J.A.ten Bruggencate. Een leven voor de kunst: G.H.G.von Brucken Fock (1859-1935). Middelburg, Zeeuwse Katernen, 1989. – Anna ten Bruggencate. Gerard von Brucken Fock: een selectie. Middelburg, Zeeuwse Katernen, 1995. – A.A.Clement. Fock, Gerardus Hubertus Galenus von Brucken Fock (1859-1935). In: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel 6. 2003. Tevens een uitvoeriger bijdrage onder naam Albert Clement, in het tijdschrift Zeeland, jaargang 4, nummer 3, september 1995, p. 86-90. – G.H.G.von Brucken Fock: en mens van twee werelden. 1859-1935. Zeist, W.de Haan, 1959. [Bevat grammofoonplaat als bijlage met de volgende composities: 1. Wiegenlied opus 19, nr.6 [tekst van J.Reddingius]; 2. Impromptu opus 27 nr. 7; 3. Klein liedje opus 27 nr. 12; 4. Schemerliedje opus 22, nr. 2; 5. Les Cigales opus 28 nr.1 [tekst van Emmanuel Delbousquet]. – Johan van Kempen. Diverse artikelen in het Haarlems Dagblad van o.a. 29 mei 1980 en 23 februari 1985. – Peter de Natris. Dubbeltalent Geert von Brucken Fock. In: Ons Bloemendaal, 30e jaargang, nummer 2, zomer 2006, p. 22-27. – Wouter Paap. Gerard H.G.von Brucken Fock. Componist en schilder. In: Mens en Melodie, 8e jaargang, nummer 3, maart 1953, p. 75-80. – Documentatiemap in Collectie Heemstede, Noord-Hollands Archief Haarlem. Hans Krol Bijlage 1 Geslachtswapen van Von Brucken Fock

Wapenschild Von Brucken Fock

Wapen: gevierendeeld: 1 de Friese adelaar, rood gesnaveld, getongd en gepoot; II en III in zilver drie rode rozen; IV in goud een halve, zwarte adelaar, rood gesnaveld, getongd en gepoot, uitgaande van de deellijn. hartschild: in goud een dwars liggend boomtakje van natuurlijke kleur, waaruit aan de bovenzijde twee halve en een heel groen eikenblad komen. Helm: twee helmen, de rechter met helmkroon. Wrong: links: goud en bruin. Helmteken: rechts: een zwarte vlucht; links: twee bruine boomstronken. Dekkleden: rechts: rood, gevoerd van zilver; links: zwart, gevoerd van goud.  

Schuiten aan het IJ bij avond, tekening Amsterdam, 1902, geschonken aan het Frans Halsmuseum.

Bijlage 2 Schilderwerken van G.H.G.von Brucken Fock in het Frans Halsmuseum, Haarlem 94. Bomen in de zon – olieverf 95. Landschap met huis – olieverf 96. Duinlandschap- olieverf 97. Strand met badkoetsjes en baders – olieverf

Louis Hartz: Strand met badkoetsjes en baders (Gemeente Heemstede)

Louis Hartz: Strand met badkoetsjes en baders (Gemeente Heemstede)

strandgezicht

G.H.G.von Brucken Fock: Duinlandschap met spar. Frans Hals Museum

G.H.G.von Brucken Fock: Duinlandschap met spar. Frans Hals Museum

Staand mannelijk naakt op de rug gezien met stok in de handen. Frans Hans Museum Haarlem.

Staand mannelijk naakt op de rug gezien met stok in de handen. Frans Hans Museum Haarlem.

G.H.G.von Brucken Fock: landschap met wolkeneffect. In bezit van het Frans Hals Museum

G.H.G.von Brucken Fock: landschap met wolkeneffect. In bezit van het Frans Hals Museum

98. Zee – olieverf 99. Zee en strand – olieverf 100. Botenhuis – olieverf 101. Dennenbos – olieverf 102. Staand mannelijk naakt, op de rug gezien – olieverf 103. Een portefeuille met tekeningen

Louis Hartz: Boerderij

Louis Hartz: Boerderij

Portret door G.H.G.von Brucken Fock van Bartruida Gerhardina Coninck Westenberg (Muiderberg 1892 – Aerdenhout 1962). Potloodtekening uit 1919.

Bijlage 3 Schilderijen en tekeningen in bezit van gemeente Heemstede (raadhuis) 110. Arbeiderswoning – olieverf 111. Duinlandschap – olieverf 112. Mevrouw Von Brucken Fock – olieverf 113. Lezende en rokende man – olieverf 114. Duinlandschap – olieverf 115. Idem – olieverf 116. Landschap – olieverf 117. Duinlandschap – olieverf 118. Vrouwenfiguur (naakt) – olieverf 119. Idem – olieverf 120. Bosgezicht bij schemer – olieverf 121. Herenhuis – potlood 122. Mannenkop – olieverf 123. Zittend meisje – olieverf 124. Vrouwenfiguur met waaier (naakt) – olieverf 125. badende kinderen – olieverf 126. Havengezicht bij nacht – olieverf 127. Duinlandschap – olieverf 128. Idem – olieverf 129. Zeegezicht – olieverf 130. Bos – olieverf 131. Duinlandschap – olieverf 132. Idem – olieverf 133. Huisje met bomen – olieverf 134. Zeegezicht – olieverf 135. Duinlandschap – olieverf 136. Zeegezicht met vuurtoren – olieverf 137. Vijver in bos – olieverf 138. Duinlandschap – olieverf 139. Idem – olieverf 140. Havengezicht – olieverf 141. Riviergezicht – olieverf 142. Duinlandschap – olieverf 143. Idem – olieverf 144. Zeegezicht – olieverf 145. Vaas met bloemen – olieverf 146. Vrouwenhoofd – tekening op papier 147. Zittende vrouw (naakt) – olieverf 148. Landschap met schuur – olieverf 149. Zeegezicht – olieverf 150. Idem – olieverf 151. Vaas met bloemen – oleverf 152. Zeegezicht – olieverf 153. Bosgezicht – olieverf 154. Duinlandschap – olieverf 155. Idem – olieverf 156. Idem – olieverf 157. Idem – olieverf 158. Meisje in stoel – olieverf 159. Zeegezicht – olieverf 160. Idem – olieverf 161. Duinlandschap – olieverf 162. Idem – olieverf 163. Idem – olieverf 164. Zeegezicht – olieverf 165. Idem – olieverf 166. Meisjeskop – olieverf 167. Idem – olieverf 168. Idem – olieverf 169. Zeegezicht – olieverf 170. Liggende vrouwenfiguur (naakt) – olieverf 171. Staande vrouwenfiguur (naakt) – olieverf 172. Meisjeskop – olieverf 173. Duinlandschap – olieverf 174. Idem – olieverf 175. Idem – olieverf 176. Dorpsgezicht – olieverf 177. Zeegezicht – olieverf 178. Duinlandschap – olieverf 179. Idem – olieverf 180. Meisjeskop – olieverf 181. Duinlandschap – olieverf 182. Idem – olieverf 183. Meisje in duin – olieverf 184. Zeegezicht – olieverf 185. Idem – olieverf 186. Strandgezicht – olieverf 187. Huis – olieverf 188. Duinlandschap – olieverf 189. Idem – olieverf 190. Havengezicht – olieverf 191. Naaiende dame in huiskamer – olieverf 192. Zeegezicht – olieverf 193. Duinlandschap – olieverf 194. Idem – olieverf 195. Duinlandschap – olieverf 196. Zeegezicht – olieverf 197. Schip in zanderij – olieverf 198. Zeegezicht – olieverf 199. Boerderij – olieverf 200. Duingezicht – olieverf 201. Idem – olieverf 202. Idem – olieverf 203. Boslandschap – olieverf 204. Zeegezicht – olieverf 205. Idem – olieverf 206. Havengezicht – olieverf 207. Duinlandschap – olieverf 208. Zeegezicht – olieverf 209. Idem – olieverf 210. Huisje met vrouw – olieverf 211. Havengezicht – olieverf 212. Duinlandschap – olieverf 213. Landschap – olieverf 214. Zeegezicht – olieverf. ================================================

Vooromslag van het in 1959 verschenen boek over G.H.G.von Brucken Fock

Vooromslag van het in 1959 verschenen boek over G.H.G.von Brucken Fock

Als bijlage bij de  in 1959 verschenen publicatie is een grammofoonplaatje gevoegd met 2 composties van Von Brucken Fock. Op muziek gezette verzen van Johannes Reddingius ('Schemerliedje') en Emmanuel Delbousquet ('Les Cigales'), met zang van Paulien Pilaar (sopraan), begeleid door Tineke de Smidt (piano).

Als bijlage bij de in 1959 verschenen publicatie is een grammofoonplaatje gevoegd met 2 composties van Von Brucken Fock. Op muziek gezette verzen van Johannes Reddingius (‘Schemerliedje’) en Emmanuel Delbousquet (‘Les Cigales’), met zang van Paulien Pilaar (sopraan), begeleid door Tineke de Smidt (piano).

Bijlage 4: enkele portretfoto’s

G.H.G.von Brucken Fock als heilsoldaat in Parijs, 1892-1895

Marie von Brucken Fock als heilsoldate

Carte de visite van G.H.G.von Brucken Fock uit zijn Aerdenhoutse tijd, 1906

De echtgenote van Gerard von Brucken Fock in gala

Pietje Midavaine was van 1896 tot 1951 dienstbode bij de familie Von Brucken Fock en verhuisde steeds mee.

H.G.H.von Brucken Fock op latere leeftijd

Fotoportret van G.H.G. von Brucken Fock

Fotoportret van G.H.G. von Brucken Fock

Zelfportret G.H.G.von Brucken Fock (Gemeente Heemstede)

Portret van G.H.G.von Brucken Fock door J.G.van Caspel (1870-1928) uit 1917 dat tot 23 oktober is tentoongesteld in de Burgerzaal van het Raadhuis Heemstede tijdens een expositie ‘Kunst uit de kelder’.(Gemeente Heemstede).

===============

Larissa Groeneveld (celliste) en Frank van de Laar (pianist) die G.H.G.von Brucken Fock als componist herontdekten.

Larissa Groeneveld (celliste) en Frank van de Laar (pianist) die G.H.G.von Brucken Fock als componist herontdekten.

cello1

 

Op 23 augustus 2013 vond de wereldpremière plaats van een cellosonate van Gerard von Brucken Fock tijdens het internationale cellofestival in de Burgerzaal te Zutphen. Larissa Groeneveld (cello) en Frank van de Loon (piano) hebben de in 1884 gecomponeerde sonate gespeeld.

Op 23 augustus 2013 vond de wereldpremière plaats van een cellosonate van Gerard von Brucken Fock tijdens het internationale cellofestival in de Burgerzaal te Zutphen. Larissa Groeneveld (cello) en Frank van de Laar (piano) hebben de in 1884 gecomponeerde sonate gespeeld.

VOOR NADERE INFORMATIE OVER BOVENVERMELDE CELLOSONATE ZIE

http://www.larissagroeneveld.com/Projects/Projects.php

Snitker1

Heemstede krijgt Von Brucken Fock terug (Haarlems Dagblad, 28-1-2010)

Snitker2.jpg

Uniek concert en expositie Von Brucken Fock in raadhuis Heemstede (de Heemsteder, 3 februari 2010)