IN MEMORIAM H.J.VERKOUW (1904-1999)

Heemstedenaar was op vele terreinen actief

Op bijna 95-jarige leeftijd overleed op 22 april 1999 de heer Hendrik Jan Verkouw. Hij was meer dan een halve eeuw actief op maatschappelijk, cultureel, kerkelijk en politiek terrein. Ook als publicist heeft hij zijn sporen nagelaten. Na de middelbare school volgde hij opleidingen, zoals gemeentefinanciën bij de Nederlandse Vereniging voor Gemeentebelangen. Zijn eerste baan was bij een notariskantoor en van 1920 tot 1929 werkte hij op de gemeentesecretarie van zijn geboorteplaats. In 1930 verwisselde Verkouw  het stadhuis van Zwolle voor de Provinciale griffie van Noord-Holland in Haarlem. Hij klom op tot waarnemend chef van de afdeling Provinciale Financiën, Provinciale Bedrijven en Economische aangelegenheden. Tevens was hij secretaris van Westzaan en de Zaanlandse Polders. Op 81-jarige leeftijd verscheen in boekvorm ‘Herinneringen van een Zwolse jongen’.

Verkouwherinneringen

Bij de presentatie in boekhandel Waanders signeerde de auteur ruim tweehonderd exemplaren van het boek. Enkel voor Jan Wolkers kwamen ooit meer belangstellenden opdagen. Als referendaris van de afdeling gemeentefinanciën publiceerde Verkouw in 1961 het boekwerk ‘Het subsidiebeleid der gemeentebesturen. Grondslagen en richtlijnen’. Zijn herinneringen aan het Provinciehuis (1930-1969) werden opgenomen in een bijdrage van het personeelsblad ‘Op Dreef’ (juni 1987, blz. 7-16).

Het gemeentebestuur van Heemstede in september 1962 gefografeerd voor de ingang van het raadhuis. Bovenste rij v.l.n.r.: ir. D.Enschedé, ir. J.Kooijmans, M.Scheer, mr.E.Minderop, mr.K.Pliester, P.Zegwaard, mr.J.Rutgers, N.van der Linden en ir.C.Frets. Middelste rij: ing.M.van der Hulst, J.Corver, mr.drs.E.Vriesendorp-de Clercq, Th,Verhoeven, C.Brandsma en G.Willemse. Vooste rij: J.Heupers, mw.H.v.d.Meulen-Houwer, mr.O. van Wijk, Th.Bekker, burgemeester mr.A.ridder van Rappard, secretaris A.van Wingerde, mw.drs.H.Cohen-Kosten en H.Verkouw.

Het gemeentebestuur van Heemstede in september 1962 gefotografeerd voor de ingang van het raadhuis. Bovenste rij v.l.n.r.: ir. D.Enschedé, ir. J.Kooijmans, M.Scheer, mr.E.Minderop, mr.K.Pliester, P.Zegwaard, mr.J.Rutgers, N.J.van der Linden en ir.C.Frets. Middelste rij: ing.M.van der Hulst, J.Corver, mr.drs.E.Vriesendorp-de Clercq, Th,Verhoeven, C.Brandsma en G.Willemse. Vooste rij: J.Heupers, mw.H.v.d.Meulen-Houwer, mr.O. van Wijk, Th.Bekker, burgemeester mr.A.ridder van Rappard, secretaris A.van Wingerde, mw.drs.H.Cohen-Kosten en H.Verkouw.

Een raadsvergadering in 1962. Achter de collegetafel v.l.n.r.: wethouder Bekker, wethouder Van Wijk, burgemeester Van Rappard, gemeentesecretaris Van Wingerde, wethouder Corver en wethouder mw. Van der Meulen-Houwer. Achter de burgemeester, de chef Financiën P.M.van Drooge. Van de raadsleden aan de tafel links H.J.Verkouw en daarnaast mw. H.Cohen-Koster, moeder van de latere burgemeester van Amsterdam mr.Job Cohen

Een raadsvergadering in 1962. Achter de collegetafel v.l.n.r.: wethouder Bekker, wethouder Van Wijk, burgemeester Van Rappard, gemeentesecretaris Van Wingerde, wethouder Corver en wethouder mw. Van der Meulen-Houwer. Achter de burgemeester, de chef Financiën P.M.van Drooge. Van de raadsleden aan de tafel links H.J.Verkouw en daarnaast mw. H.Cohen-Koster, moeder van de latere burgemeester van Amsterdam mr.Job Cohen

Afscheidsfoto gemeenteraad 1966-1970 op 27 augustus 1970 gemaakt voor het raadhuis van Heemstede. V.l.n.r. Gerad Kuiper, dr. J. van Berckel, C.Brandsma, H.van Ark, M.Scheer, mw. mr.A.Gaasterland-Braaksma, secretaris mr. J.Kruitwagen, mw. H.v.d. Meulen-Houwer, ir. D.Enschedé, loco-burgemeester mr. O.van Wijk, G.Willemse, mw. drs.E.Vriesendorp-de Clercq, dr. J.v.d. Briel, ing. M.v.d.Hulst, Tyh. Verhoeven, H. Smit, dr. Jan de Ruiter, J.Beijen (zoon van vroegere minister van Buitenlandse Zaken), Jan Bomans, Herman H.Rücker

Afscheidsfoto gemeenteraad 1966-1970 op 27 augustus 1970 gemaakt voor het raadhuis van Heemstede. V.l.n.r. Gerard Kuiper, dr. J. van Berckel, C.Brandsma, H.van Ark, M.Scheer, mw. mr.A.Gaasterland-Braaksma, secretaris mr. J.Kruitwagen, mw. H.v.d. Meulen-Houwer, ir. D.Enschedé, loco-burgemeester mr. O.van Wijk, G.Willemse, mw. drs.E.Vriesendorp-de Clercq, dr. J.v.d. Briel, ing. M.v.d.Hulst, Th. Verhoeven, H. Smit, dr. Jan de Ruiter, J.Beijen (zoon van vroegere minister van Buitenlandse Zaken), H.J. VERKOUW, Jan Bomans, Herman H.Rücker

De gemeenteraad van Heemstede in 1973. V.l.n.r.: achter: de geren C.R.Kirschbaum, dr.J.K.van den Briel, dr. J.de Ruiter, ing. M.J.M.van der Hulst, ing. B.van Tongeren, mr.M.J.E.M.Jager en mr. C.M.van Emmerik. Tweede rij: H.H.Rücker, mw. mr.A.J.Snoep-Mook, mw. F.Diel-Kroese, mw. mr.A.JG.Gaasterland-Braaksma en mw. drs. P.M.J.van Hoeken-Klinkenberg. Zittend: de wethouders G.J.Willemse en mr.O.H.van Wijk, burgemeester jhr.mr.W.H.D.Quarles van Ufford, secretaris mr. J.M.Kruitwagen en de wethouders H.H.van Ark en H.J.Verkouw.

De gemeenteraad van Heemstede in 1973. V.l.n.r.: achter: de heren C.R.Kirschbaum, dr.J.K.van den Briel, dr. J.de Ruiter, ing. M.J.M.van der Hulst, ing. B.van Tongeren, mr.M.J.E.M.Jager en mr. C.M.van Emmerik. Tweede rij: H.H.Rücker, mw. mr.A.J.Snoep-Mook, mw. F.Diel-Kroese, mw. mr.A.JG.Gaasterland-Braaksma en mw. drs. P.M.J.van Hoeken-Klinkenberg. Zittend: de wethouders G.J.Willemse en mr.O.H.van Wijk, burgemeester jhr.mr.W.H.D.Quarles van Ufford, secretaris mr. J.M.Kruitwagen en de wethouders H.H.van Ark en H.J.VERKOUW

De gemeenteraad van Heemstede in 1974 voor het raadhuis gefotografeerd. met H.H.van Ark, mw.drs.P.M.J.van Hoeken-Klinkenberg, mr.O.H.van Wijk, mw.mr.O.H.Gaasterland-Braaksma, burgemeester jhr.mr.W.H.D.Quarles van Ufford, H.J.VERKOUW, G.J.Willemse, mw.F.Diel-Kroese, mw.A.K.Bernelot Moens-Honig, H.H.Rücker, G.W.Kuiper, ing.B.van Tongeren, C.R.Kirschbaum, mw.mr.C.R.Snoep-Mook, mr.M.J.E.M.Jager. dr.J.de Ruiter. C.Brandsma, ing.M.J.M.van der Hulst

Na zijn huwelijk in 1931 met Johanna Jacoba Klaver werd Heemstede zijn nieuwe woonplaats en zijn uiteindelijk vier kinderen geboren. Hij woonde achtereenvolgens in de Landzichtlaan, een seniorenwoning in de Von Brucken Focklaan en de laatste jaren in zorgcentrum ‘de Heemhaven’. De heer Verkouw maakte na de oorlog in politiek opzicht als ‘doorbraak-man’, zij het soms “met angst en beven” een bewuste overstap van de CHU naar de PvdA. De belangrijkste drijfveer was voor hem sociale gerechtigheid. H.J.Verkouw is in Heemstede een bekende en geziene persoon geworden en was van 1958 tot 1974 gemeenteraadslid.

De heer H.J.Verkouw bij zijn 90ste verjaardag in 1994

Wethouder H.J.Verkouw en links nestor-gemeenteraadslid M.D.Scheer in 1973 bij de opening van de nieuwe vleugel van het raadhuis in Heemstede

Vier jaar gewoon raadslid, acht jaar als fractievoorzitter en de laatste raadsperiode als wethouder. Bewogen en wilskrachtig zette hij zich in die tijd in voor de restauratie in 1964 (na plannen die al dateerden van 1930!) van de overblijfselen van het Oude Slot. Landelijk kwam hi in het nieuws toen burgemeester A.G.A.ridder van Rappard in 1966 aan cabaretier Sieto Hoving verbood in het Minervatheater op te treden wegens mogelijk beledigende opmerkingen over het Koninklijk Huis. Als PvdAraadslid meende hij dat de burgemeester censuur uitoefende op het programma, zonder dat de inhoud bekend was.

verkouw

Cartoon door Charles Boost (1966): ridder van Rappard verdedigt Heemstede door de ‘draak’ Sieto Hoving’ buiten de poort te houden. De PvdA was het niet eens met de censuur. (Atlas van Stolk, Rotterdam)

 

Uit: Friese Koerier van 22 november 1966

Uit: Friese Koerier van 22 november 1966

De gemeenteraad nam toen met 13 tegen 8 stemmen een motie aan, waarin het optreden van de burgemeester werd gelaakt. Verkouw’s twee voornaamste uitgangspunten binnen het college waren het besef dat je er voor de gehele burgerij zit, hoe die politieke opvattingen en levensbeschouwingen ook mogen zijn én een zuiver geweten.

De gemeenteraad van Heemstede van 1966 bij het afscheid in 1970. Achterste rij staand v.l.n.r.: dr.J.de Ruiter, H.Smit, dr.J.v.d.Briel, secretaris mr.J.Kruitwagen, ing. M.v.d.Hulst, ir. D.Enschedé. Middelste rij: H.Verkouw, C.Brandsma, M.Scheer, Th. Verhoeven en G.Willemse. Voorste rij: mw.mr.A.Gaasterland-Braaksma, mr.O.van Wijk, mw.H.v.d.Meulen-Houwer, H.Rücker, H.van Ark, dr. J.van Berckel en G.Kuiper. Helemaal vooraan nederig gehurkt maar duidelijk aanwezig: J.Bomans, mw.drs.E.Vriezendorp-de Clercq en J.Beijen (zoon van de vroegere minister van Buitenlandse Zaken).

De gemeenteraad van Heemstede van 1966 bij het afscheid in 1970. Achterste rij staand v.l.n.r.: dr.J.de Ruiter, H.Smit, dr.J.v.d.Briel, secretaris mr.J.Kruitwagen, ing. M.v.d.Hulst, ir. D.Enschedé. Middelste rij: H.Verkouw, C.Brandsma, M.Scheer, Th. Verhoeven en G.Willemse. Voorste rij: mw.mr.A.Gaasterland-Braaksma, mr.O.van Wijk, mw.H.v.d.Meulen-Houwer, H.Rücker, H.van Ark, dr. J.van Berckel en G.Kuiper. Helemaal vooraan nederig gehurkt maar duidelijk aanwezig: J.Bomans, mw.drs.E.Vriezendorp-de Clercq en J.Beijen (zoon van de vroegere minister van Buitenlandse Zaken).

Bij zijn afscheid van de gemeenteraad roemde burgemeester jhr. Mr. W.H.D.Quarles van Ufford diens “bekwaamheid, persoonlijke inzet en diep menselijk medeleven” en is hem de gouden erepenning van de gemeente uitgereikt. Dit laatste kleinood werd  in 1986 bij een nachtelijke inbraak in de bibliotheek ontvreemd tijdens een tentoonstelling van munten en penningen, waarna een nieuwe penning is vervaardigd. Een bibliotheekinstelling ging de heer Verkouw altijd ter harte ging; als wethouder verdedigde hij in 1974 het voorstel tot uitbreiding met een muziekafdeling.

Opening van een uitleendiscotheek in de Heemsteedse bibliotheek, april 1974. In het midden professor Hendrik Andriessen en links van hem diens echtgenote. Rechts wethouder H.J.Verkouw die de componist een oorkonde aanbiedt

Opening van een uitleendiscotheek in de Heemsteedse bibliotheek, april 1974. In het midden professor Hendrik Andriessen en links van hem diens echtgenote. Rechts wethouder H.J.Verkouw die de componist een oorkonde aanbiedt

Andriessen

Door wethouder H.J.Verkouw vanuit de Heemsteedse bibliotheek verstrekte oorkonde aan professor Hendrik Andriessen, 17 april 1974 (vervaardigd door Pieter Wetselaar)

Eerder, namelijk in 1963 was aan de heer Verkouw voor zijn talrijke verdiensten de ridderorde van Oranje Nassau toegekend. In 1989 hield hij bij de presentatie van een boek over Heemsteedse gemeentepolitiek in vroeger eeuwen een toespraak onder de titel: ‘een terugblik; Heemstede tussen omstreeks 1930 en de tachtiger jaren.’ Hij vertelde op 3 september 1932 in regen- en stormachtig weer getuige te zijn geweest van de opening der Heemsteedse Dreef, waarmee Heemstede met nog nauwelijks autoverkeer ver op de behoefte van de tijd vooruit liep. Naast de vermelding van vele verworvenheden en hoogtepunten was voor hem de sluiting van het Minervatheater in 1968 een persoonlijke teleurstelling. “Op z’n tijd kon de Heemsteedse raad ook kleinburgerlijk en krenterig zijn.” Genoemde redevoering is gepubliceerd in nieuwsbrief VOHB, nummer 63 van februari 1990.

H.J.Verkouw bij de viering van zijn negentigste verjaardag in 1994

H.J.Verkouw bij de viering van zijn negentigste verjaardag op 11 augustus   1994

Verkouw

Bericht uit het Heemstede Centraal door Fred Belt van viering 90ste verjaardag Hendrik Jan Verkouw, 1994

Verkouw

H.J.Verkouw spelend bij CASCA (de Heemsteder, 3 januari 1996)

Tot op hoge leeftijd bleef hij, ook als zanger in diverse koren, bezig, wandelde veel en leef belangstellend het wel en wee van de gemeente volgen. Zijn laatste ‘officiële’ daad had plaats op Koninginnedag 1998 bij de aanplant van een ‘nieuwe’ Wilhelminalinde. Opgegroeid in een evangelisch-luthers milieu is de afscheidsdienst gehouden in het kerkgebouw aan de Witte Herenstraat te Haarlem. Met respect en diepe waardering eren we de nagedachtenis van deze Zwolse Heemstedenaar.

Hans Krol

Aubade door muziekkorps Sint Michaël bij gelegenheid van 25 jarig feest van de openbare bibliotheek Heemstede april 1963. Bij deuropening van de Meerlhorst links wethouder Verkouw en rechts directeur Krol

De heer Verkouw (93) en zijn dochter in een open koets van Van Schagen op weg naar Wilhelminaplein, 30 april 1999.

De heer Verkouw en zijn dochter in een open koets van Van Schagen op weg naar Wilhelminaplein, 30 april 1988.

De heer Verkpuw en burgemeester mw.N.H.van den Broek-Laman Trip, 30 april 1988

De heer Verkouw en burgemeester mw.N.H.van den Broek-Laman Trip, 30 april 1988

H.J.Verkouw op 94-jarige leeftijd als eregast bij herplant linde op het Wilhelminaplein

H.J.Verkouw  als eregast bij herplant linde op het Wilhelminaplein

H.J.Verkouw bij inwijding Wilhelminalinde op het Wilhelminapleinin Heemstede, 30-4-1988. Links zijn dochter en rechts mw. N.H.van den Broek-Laman Trip

H.J.Verkouw bij inwijding Wilhelminalinde op het Wilhelminaplein in Heemstede, 30-4-1988. Links zijn dochter en rechts mw. N.H.van den Broek-Laman Trip

De heer H.J.Verkouw was praktiserend en besturend lid van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Haarlem. In de consistoriekamer hangen borden met de namen van alle predikanten, ouderlingen en diakenen. (Spaar en Hout)

De heer H.J.Verkouw was praktiserend en besturend lid van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Haarlem, Witte Herenstraat. In de consistoriekamer hangen borden met de namen van alle predikanten, ouderlingen en diakenen. (Spaar en Hout)

Bij gelegenheid van het vierde eeuwfeest verscheen op 8 oktober 2015 bij uitgeverij Spaar en Hout een fraai gedenkboek ‘400 jaar Lutherse Kerk Haarlem’ onder redactie van Alice Nederkoorn, Arno Favié en Tony Lindijer.

Namenbord Lutherse Kerk Haarlem (uit: 400 jaar Lutherse Kerk Haarlem, 2015

Deel van het bord der ouderlingen in de Evangelisch-Lutherse Gemeente Haarlem

Deel van het bord der ouderlingen in de Evangelisch-Lutherse Gemeente Haarlem van 1961-1971

H.J.Verkouw als diaken van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Haarlem van

H.J.Verkouw ‘vereeuwigd’  als diaken van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Haarlem van 1936 tot 1961

Vermelding van H.J.Verkouw als ouderling van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Haarlem van 1961 tot 1971

Vermelding van H.J.Verkouw als ouderling van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Haarlem van 1961 tot 1971

Vermelding van alle ouderlingen van de Lutherse kerk in Haarlem in het in 2015 uitgegeven gedenkboek (1961-1971 Hendrik Jan Verkouw)

Literatuur. O.a. map Verkouw [doos 82 in Heemstede-collectie Noord-Hollands Archief]; Inge Crul en Maarten Divendal: Ex-raadslid/wethouder Verkouw; een rusteloos renpaard. In: PvdA Heemstede. Extra 1 mei-nummer 1984, blz. 3-8;  Verkouwkoerier; herinneringen van een Zwolse jongen. Heemstede, z.j. 24 p.

Overlijdensbericht H.J.Verkouw

Overlijdensbericht H.J.Verkouw

Bijlage: Ex-raadslid/wethouder Verkouw: een rusteloos renpaard; door Inge Crul en Maarten Divendal (1994)

Uit: 1 mei nummer 1994 (1)

Uit: 1 mei nummer 1994 (1)

Interview H.Verkouw (2)

Interview H.Verkouw (2)

Interview H.Verkouw (3)

Interview H.Verkouw (3)

Interview H.Verkouw (4)

Interview H.Verkouw (4)

Interview H. Verkouw (5)

Interview H. Verkouw (5)

Interview H.Verkouw (6)

Interview H.Verkouw (6)

De heer H.J.Verkouw 30 april 1988 in het zonnetje gezet/ Linksboven begroet wethouder mevrouw Loes de Zwart-de Gier hem; rechtsonder van links naar rechts Theo Koetsier, Enny Harm, Jan Olthaar en Frans Harm

De heer H.J.Verkouw 30 april 1988 in het zonnetje gezet/ Rechtsboven begroet wethouder mevrouw Loes de Zwart-de Gier hem; rechtsonder enkele prominente Heemstedenaren, vooraan van links naar rechts Theo Koetsier, Enny Harm, Jan Olthaar en Frans Harm