IN MEMORIAM  BEN VAN TONGEREN (1934-2013)

Op 3 april overleed op 78-jarige leeftijd in Spaar en Hout de heer Ben van Tongeren. In zijn werkzaam leven was hij o.a. zelfstandig architect en redacteur van een vaktijdschrift. In Heemstede ook een tiental jaren voorzitter van de historische vereniging en in de periode 1970-1974 gemeenteraadslid voor D66.

Rouwadvertentie van vader Hermannus van Tongeren. Uit: Het Vaderland, 2-4-1941

Rouwadvertentie van grootvader Hermannus van Tongeren. Uit: Het Vaderland, 2-4-1941

Geen advertentie bij de dood van Herman van Tongeren (vader van Ben van Tongeren) in de reguliere pers, wèl een bericht in de toen 'illegaal' geheten pers in Vrij Nederland-nieuws van 13 september 1944.

Geen advertentie bij de dood van Herman van Tongeren (vader van Ben van Tongeren) in de reguliere pers, wèl een bericht in de toen ‘illegaal’ geheten pers in Vrij Nederland-nieuws van 13 september 1944.

Familiefoto uit omstreeks 1907 met v.l.n.r. grootmoeder Jeanne, Herman(nus) = vader van Ben van Tongeren, grootvader Hermannus, Jacoba (leidster van verzetsgroep 2000) en Lot van Tongeren.

Familiefoto uit omstreeks 1907 met v.l.n.r. grootmoeder Jeanne, Herman(nus) = vader van Ben van Tongeren, grootvader Hermannus, Jacoba (leidster van verzetsgroep 2000) en Lot van Tongeren.

Een nog gelukjkig gezin van Tongeren omstreeks 1942 in het in 1937 betrokken huis aan de Herfstlaan. Van links naar rechts: Ingrid, Ben, daarvoor baby Paul, Ellen en moeder Miek. Vader Herman en broer Herman ontbreken op de foto. Aan het geluk kwam een abrupt einde na de moord op vader van Tongeren en september 1944 moest men de villa verlaten, omdat gevorderd was voor de inkwartiering van Duitse officieren.

Een nog gelukkig gezin van Tongeren omstreeks 1942 in het in 1937 betrokken huis aan de Herfstlaan. Van links naar rechts: Ingrid, Ben, daarvoor baby Paul, Ellen en moeder Miek. Vader Herman en broer Herman ontbreken op deze foto. Aan het geluk kwam een abrupt einde na de moord op vader van Tongeren en september 1944 moest men de villa verlaten, omdat gevorderd was voor de inkwartiering van Duitse officieren.

Kennisgeving van geboorte Ben van Tongeren in Heemstede. Uit: Leeuwarder Courant van 1-9-1934

Kennisgeving van geboorte Ben van Tongeren in Heemstede. Uit: Leeuwarder Courant van 1-9-1934

Ontegenzeggelijk heeft de Tweede Wereldoorlog hem getekend. Op 10-jarige leeftijd verloor hij zijn vader, ir. Hermannus van Tongeren, die als verzetsman in 1944 in zijn huis aan de Herfstlaan is opgepakt en ter hoogte van het Huis met de Beelden aan de Wagenweg bruut uit de auto werd gegooid en neergeschoten. Ook zijn grootvader was slachtoffer van de naziterreur en kwam als grootmeester van de Vrijmetselarij in 1941 om in concentratiekamp Sachsenhausen. Het gezin moest de woning verlaten en Ben kwam bij een andere familie terecht. Na concentratieproblemen op school wist hij  in 1960 toch de HTS voor bouwkunde af te maken en na een tweejarige stage bij een gerenommeerde ontwerpafdeling in New York,  en vervolgens bij een architectenbureau te hebben gewerkt, startte hij de Studio Proto Design. Voldoening gaf hem het feit in 1975 een eigen architectuurwinkel te openen in een schilderachtig optrekje aan de Camplaan nummer 47, in samenwerking met tekenaar Herman Bolsenbroek. Opmerkelijk is dat ondanks zijn interesse voor regionale historie,”oude huisjes en hoge bomen” zoals hijzelf ooit opmerkte, zijn belangrijkste werk op dit gebied een experimentele bouwproject werd in de Drentse provinciestad Assen. In de jaren zeventig is daar de wijk Baggelhuizen tot stand gebracht in samenwerking met de Nationale Woningraad. Het betreft 252 splitlevelhuizen die zo aan elkaar vastzitten, dat de gangen gemakkelijk zijn te verbinden. Dankzij de flexibele vorm is het mogelijk de verspringende ‘halve’ woningen samengevoegd maar desgewenst ook weer gescheiden kunnen worden, al naar gelang de behoefte.

Opening van de eerste zeven woningen van het plan van 252 experimentele woningen in de wijk baggeluizen te Assen. Links S.W.A.directeur Faber en rechts architect ing. Ben van Tongeren (foto 7 juli 1976, Drents Archief)

Opening van de eerste zeven woningen van het plan van 252 experimentele huizen in de wijk Baggelhuizen te Assen. Links S.W.A.directeur Faber en rechts architect ing. Ben van Tongeren (foto 7 juli 1976, Drents Archief)

Over bouw van 126 experimentele splitlevel woningwetwoningen in Assen. Gebouwd door B.Hendrks uit Assen en ontworpen door ing. Ben van Tongeren uit Heemstede (De Telegraaf van 6-4-1972).

Over bouw van 126 experimentele splitlevel woningwetwoningen in Assen. Gebouwd door B.Hendrks uit Assen en ontworpen door ing. Ben van Tongeren uit Heemstede (De Telegraaf van 6-4-1972).

Architect Ben van Tongeren op een binnenplaats van De Wouden, in de wijk Baggelhuisen te Assen (1977) [foto Drents Archief]

Architect Ben van Tongeren op een binnenplaats van De Wouden, in de wijk Baggelhuisen te Assen (1977) [foto Drents Archief]

Project Baggelhuizen, Assen (architect Ben van Tongeren). Uit: Nieuwsblad van het Noorden, 15-10-1970

Project Baggelhuizen, Assen (architect Ben van Tongeren). Uit: Nieuwsblad van het Noorden, 15-10-1970

Vervolg Nieuwsblad van het Noorden, 15-10-1970

Vervolg Nieuwsblad van het Noorden, 15-10-1970

Als journalist was hij o.a. redacteur van themanummers voor het tijdschrift ‘De Architect’. In de uitgave van november 1980 over presentatie schreef hij als hoofdartikel ‘Het gezicht van het architectenbureau’. In diezelfde editie publiceerde Harm Botman een artikel: ‘Grafiek van de Dorstige Kuil; de grafische momwerking van een gerestaureerde voormalige herberg in Heemstede’.

Architect ing. Ben van Tongeren, voorzitter van de VOHB van 1971-1980, geeft uitleg aan Herman Bolsenbroek links van hem over een nieuwbouwproject.

Architect ing. Ben van Tongeren, voorzitter van de VOHB van 1971-1980, geeft uitleg aan Herman Bolsenbroek, links van hem, over een nieuwbouwproject.

In de jaren tussen 1970 en 1980 was Van Tongeren voorzitter van de Vereniging Oud Heemstede Bennebroek, waarbij vooral monumentenzorg zijn bijzondere aandacht had en nog ruim twee decennia  bleef hij voorzitter van de werkgroep Karakterbehoud. Het is mede aanzijn inzet te danken dat historische panden als ‘de Dorstige Kuil’ en de ‘Appelkamer’, relicten van een rijk verleden, niet zijn afgebroken maar dankzij zorgvuldige restauratie onder leiding van Ben van Tongeren voor eigentijds gebruik hersteld.

Voorzitter Gerard Schuitemaker reikt bloemen een een oorkonde uit aan Coby Roemersma in 1982 bij gelegenheid van haar erelidmaatschap van de VOHB/HVHB. Oud-voorzitter, rechts achter gezeten, kijkt toe.

Voorzitter Gerard Schuitemaker overhandigt bloemen en een oorkonde aan Coby Riemersma in 1982 bij gelegenheid van haar erelidmaatschap van de VOHB/HVHB. Oud-voorzitter Ben van Tongeren, rechts achter gezeten, kijkt toe.

Ook op andere terreinen was Ben van Tongeren actief, als lid van de Welstandscommissie (1973-1977), Stichting Historisch Museum Zuid-Kennemerland, secretaris van de Stichting Beeldende Kunst Kennemerland en als voorzitter van de Vereniging voor Vrienden van (stoomgemaal) de Cruquius.

Voorzitter Ben van Tongeren, voorzitter van de 'Vrienden van de Cruquius', overhandigt aan ir. Aad Klomp, voorzitter van Stichting 'de Cruquius', een cheque van ƒ 25.000,-. (foto Gé Duits)

Voorzitter Ben van Tongeren, voorzitter van de ‘Vrienden van de Cruquius’, overhandigt aan ir. Aad Klomp, voorzitter van Stichting ‘de Cruquius’, een cheque van ƒ 25.000,-. (foto Gé Duits)

Na zijn pensionering verbleef hij met zijn vrouw regelmatig in het Franse plaatsje Montaigut in de Auvergne, waar hij in navolging van o.a. Bredevoort een ‘boekenplaats’ trachtte te realiseren. In 1996 publiceerde Van Tongeren een boek via zijn eigen Bouwpers: ‘Geheime missie in 1847’, dat tijdens de Open Monumentendag is gepresenteerd aan de toenmalig, – ook onlangs overleden -burgemeester van de gemeente Haarlemmermeer, J.van Houwelingen. Deze publicatie is een combinatie van historie en fictie. Van het raadslidmaatschap zijn vooral zijn vurige pleidooien voor het behoud van oude bomen en meer groen op de Binnenweg bijgebleven. Een passie was o.a. Groenendaal, en als een hoogtepunt in zijn leven geldt een door hem samengesteld album over Groenendaal, dat in 1978 uitkwam en thans enkel nog antiquarisch of via een bibliotheek verkrijgbaar is. De festiviteiten rond het 100-jarig bestaan van dit openbaar wandelbos heeft hij niet meer mogen beleven. Ing. Ben van Tongeren was in het volle leven een sterke persoonlijkheid met zeer eigen opvattingen en voor anderen niet altijd gemakkelijk. De vele contacten van vroeger waren door omstandigheden de laatste periode van zijn leven minimaal geworden. Ondanks dat waren 8 april veel personen naar de aula van het crematorium in Haarlem gekomen waar met uitgesproken herinneringen van twee zussen en zijn beide kinderen afscheid is genomen onder het motto van de Arabisch-Perzische mysticus Abu al-Ghazali: “”Het hart neemt waar, wat het oog niet kan zien”.

Rouwkaart Ben van Tongeren

Rouwkaart Ben van Tongeren

Als illustratie bij rouwbericht werd gekozen voor een schilderij dat in Tussenhout (Spaar en Hout) hing, van de kunstenares Susan Schildknaap

Als illustratie bij rouwbericht werd gekozen voor een schilderij dat in zijn huis Tussenhout (Spaar en Hout) hing, van de kunstenares Susan Schildknaap

Kaart van Ben van Tongeren's Bouwpers met een oude afbeelding van Montaigut in Frankrijk

Kaart van Ben van Tongeren’s Bouwpers met een oude afbeelding van Montaigut in Frankrijk

Als maxi-postkaart door Bent van Tongeren getekende en uitgegeven van het pand Place d'Eglise 13, Montaigut (Auvergne, Frankrijk_

Als maxi-postkaart door Bent van Tongeren getekende en uitgegeven van het pand Place d’Eglise 13, Montaigut (Auvergne, Frankrijk)

In 1972 werd het zilveren jubileum van de Vereniging Oud Heemstede Bennebroek herdacht met o.a. een tentoonstelling gewijd aan verleden en heden in het Oude Slot en een feestelijke avond die werd gehouden in het nieuwe raadhuis van Bennebroek. Voorzitter  Van Tongeren zei hierbij onder meer: “In verband met de planologische ontwikkelingen moeten wij een open oog houden voor het heden en de toekomst van Heemstede en Bennebroek. Het gaat om het behoud van het dorpsschoon en de dorpskarakteristiek. In de loop van deze eeuw is al veel verloren gegaan. We moeten zuinig zijn op wat we nog hebben. Met daadwerkelijk handelen wil onze vereniging voor het behoud van de dorpskarakteristiek op de bres staan. We hebben een werkgroep karakterbehoud in het leven geroepen die zich met deze taken gaat bezighouden. De leden nemen gebieden in ogenschouw die kwetsbaar zijn zoals de Binnenweg, de Koediefslaan, de Camplaan en het Wilhelminaplein. Zodra bekend wordt dat dergelijke gebieden, bijvoorbeeld door saneringsplannen, gevaar lopen dan wordt er aangeklopt bij de gemeenteraad. Op dit terrein hebben wij al iets ondernomen met betrekking tot de plannen voor de afbraak van De Dorstige Kuil in Heemstede. Het ziet ernaar uit dat deze actie succes gaat opleveren. Wij willen de ingezetenen van Heemstede en Bennebroek ervan bewust maken dat schoonheid en karakter niet automatisch aanwezig zijn, maar bijna ongemerkt kunnen verdwijnen.”

Voorzijde van een folder van Studio Proto Design met portretje van Ben van Tongeren

Voorzijde van een folder van Studio Proto Design met portretje van Ben van Tongeren

In 1988 was Ben van Tongeren als architect betrokken bij een interne verbouwing in het Gezondheidshuis

In 1988 was Ben van Tongeren als architect betrokken bij een interne verbouwing in het Gezondheidshuis, welk gebouw in 1933 is ontworpen door architect A.J.J.Verspoor

Nieuwjaarskaart 1996 van architecteen- en ingenieursbureau Van Tongeren in Cruquius met een afbeelding van zijn project: uitbreiding met praktijkruimten van het Instituut voor Fysiotherapie in Heemstede

Nieuwjaarskaart 1996 van architecten- en ingenieursbureau Van Tongeren in Cruquius met een afbeelding van zijn project: uitbreiding met praktijkruimten van het Instituut voor Fysiotherapie in Heemstede

De gemeenteraad van Heemstede in 1973. V.l.n.r.: achter: de geren C.R.Kirschbaum, dr.J.K.van den Briel, dr. J.de Ruiter, ing. M.J.M.van der Hulst, ing. B.van Tongeren, mr.M.J.E.M.Jager en mr. C.M.van Emmerik. Tweede rij: H.H.Rücker, mw. mr.A.J.Snoep-Mook, mw. F.Diel-Kroese, mw. mr.A.JG.Gaasterland-Braaksma en mw. drs. P.M.J.van Hoeken-Klinkenberg. Zittend: de wethouders G.J.Willemse en mr.O.H.van Wijk, burgemeester jhr.mr.W.H.D.Quarles van Ufford, secretaris mr. J.M.Kruitwagen en de wethouders H.H.van Ark en H.J.Verkouw.

De gemeenteraad van Heemstede in 1973. V.l.n.r.: achter: de heren C.R.Kirschbaum, dr.J.K.van den Briel, dr. J.de Ruiter, ing. M.J.M.van der Hulst, ing. B.VAN TONGEREN, mr.M.J.E.M.Jager en mr. C.M.van Emmerik. Tweede rij: H.H.Rücker, mw. mr.A.J.Snoep-Mook, mw. F.Diel-Kroese, mw. mr.A.JG.Gaasterland-Braaksma en mw. drs. P.M.J.van Hoeken-Klinkenberg. Zittend: de wethouders G.J.Willemse en mr.O.H.van Wijk, burgemeester jhr.mr.W.H.D.Quarles van Ufford, secretaris mr. J.M.Kruitwagen en de wethouders H.H.van Ark en H.J.Verkouw.

Laatste foto van gemeenteraadsleden Heemstede 1973. 1e rij v.l.n.r. mr.M.J.E.M.Jager, ing. B. van Tongeren, mw.F.Diel-Kroese. 2e rij: dr.J.K.v.d.Briel, mw. drs.P.M.van Hoeken-Klinkenberg, mw.mr.A.J.H.Gaasterland-Braaksma, 3e rij: mr.C.M.van Emmerik, H.H.Rücker, mw.mr.A.J.Snoep-Mook, ing.M.J.M.v.d.Hulst. 4e rij: V.Kronenberg, en Hildebrand (politie), en meest rechts mr.M.Buiter (ambtenaar Algemene Zaken, loco-secrretaris)

Laatste foto van gemeenteraadsleden Heemstede 1973. 1e rij v.l.n.r. mr.M.J.E.M.Jager, ing. B. van Tongeren, mw.F.Diel-Kroese. 2e rij: dr.J.K.v.d.Briel, mw. drs.P.M.van Hoeken-Klinkenberg, mw.mr.A.J.H.Gaasterland-Braaksma, 3e rij: mr.C.M.van Emmerik, H.H.Rücker, mw.mr.A.J.Snoep-Mook, ing.M.J.M.v.d.Hulst. 4e rij: V.Kronenberg, en Hildebrand (politie), en meest rechts mr.M.Buiter (ambtenaar Algemene Zaken, loco-secretaris)

Links gemeenteraadslid Ben van Tongeren bij de opening van toonzaal De Ploeg in het Oude Slot, 1969: Tong

Ben van Tongeren neemt 29-9-1978 afscheid van burgemeester W.H.D.Quarles van Ufford. (NHA)

Ben van Tongeren neemt 29-9-1978 afscheid van burgemeester W.H.D.Quarles van Ufford. (NHA)

Afscheid van Ben van Tongeren als voorzitter van de Vereniging Oud-Heemsrtede Bennbroek op 19 juni 1980. Van links naasr rechts: Irene van Thiel-Stroman, Harm Hamming, Hans Krol, IA. van Trigt-Meijer, (Ben van Tongeren (erelid), Jan Berk, Gerard Schuitemaker en Wim Verspoor

Afscheid van Ben van Tongeren als voorzitter van de Vereniging Oud-Heemstede Bennebroek op 19 juni 1980. Van links naar rechts: Irene van Thiel-Stroman, Harm Hamming, Hans Krol, mw. A. van Trigt-Meijer, Ben van Tongeren (erelid), Jan Berk, Gerard Schuitemaker en Wim Verspoor

Ben van Tongeren licht bij terwijl 'Craandijk' alias Cees Peper enkele passages voorleest uit zijn reisverslag bij presentatie van het boek 'Een wandeling langs de buitenplaatsen van Heemstede in de voorzomer van het jaar 1847' in het raadhuis van Heemstede. Op de achtergrond mevrouw Quarles van Ufford, burgemeester De Widt van Bennebroek en de eigenaars van landgoederen of hun vertegenwoordigers (Heemsteedse Courant, 13-11-1975)

Ben van Tongeren licht bij terwijl ‘Craandijk’ alias Cees Peper enkele passages voorleest uit zijn reisverslag bij presentatie van het boek ‘Een wandeling langs de buitenplaatsen van Heemstede in de voorzomer van het jaar 1847’ in het raadhuis van Heemstede. Op de achtergrond mevrouw Quarles van Ufford, burgemeester De Widt van Bennebroek en de eigenaars van landgoederen of hun vertegenwoordigers (Heemsteedse Courant, 13-11-1975)

Ben

Bij de opening van de tentoonstelling ‘Drinken en klinken in Kennemerland’ in cultureel centrum ’t Oude Slot, 4 december 1980. Links de heer D. Hessels, daarachter L.J. (Luit) Wolthuis [predikant Meer en Bosch en promotor van de Wilma Stichting], derde van links Ben van Tongeren (voorzitter VOHB) en naast hem burgemeester Van den Bosch en echtgenote. Helemaal rechts de heer Albert Suerink. (NHA)

Ben van Tongeren (links) met Aad Klomp in zijn livelingsgebouw van het stoomgemaal Cruquius

Ben van Tongeren (links) met Aad Klomp in hun lievelingsgebouw: het stoomgemaal Cruquius  Hier stellen zij op 5 april 1993 een Newcomenmodel in beweging (foto Gé Duits)

De voorzitter van de 'Vrienden van de Cruquius' architect Ben van Tongeren overhandigt aan ir.Aad Klomp, voorzitter van de Stichting 'de Cruquius', een cheque van ƒ 25.000,-. Vier machines in het museum draaien dan in 1993. (foto Gé Duits)

De voorzitter van de ‘Vrienden van de Cruquius’ architect Ben van Tongeren overhandigt aan ir.Aad Klomp, voorzitter van de Stichting ‘de Cruquius’, een cheque van ƒ 25.000,-. Vier machines in het museum draaien dan in 1993. (foto Gé Duits)

Een laatste foto en groet van Ben van Tongeren

Een laatste foto en groet van Ben van Tongeren

LOKAAL HISTORISCHE PUBLICATIES VAN BEN VAN TONGEREN

Groenendaal . Heemstede, VOHB, 1978

Groenendaal . Heemstede, VOHB, 1978

Gezondheidszorg in Heemstede 1896-1910. 1988. O.a. gebaseerd op herinneringen wijkverpleging van wijkzuster J.König

Gezondheidszorg in Heemstede 1896-1910. 1988. O.a. gebaseerd op herinneringen wijkverpleging van zuster J.König

Geheime missie in 1847, door Ben van Tongeren. Met een voorwoord van dijkgraaf drs. R.van Gaalen. 208 p. Uitgegeven in 1996.

Geheime missie in 1847, door Ben van Tongeren. Met een voorwoord van dijkgraaf drs. R.van Gaalen. 208 p. Uitgegeven in 1996.

IN MEMORIAM BEN VAN TONGEREN EN GERARD BRAND

In memoriam Ben van Tongeren en Gerad Brand. Bericht uit: Heerlijkheden, nummer 157, zomer 2013, blz. 46.

In memoriam Ben van Tongeren en Gerard Brand. Bericht uit: Heerlijkheden, nummer 157, zomer 2013, blz. 46.

POSTUUM EERBETOON: DE MEMOIRES VAN VERZETSVROUW JACOBA VAN TONGEREN [LEIDSTER VAN GROEP 2000] GEPUBLICEERD

Zie:  https://ilibrariana.wordpress.com/2012/05/10/oorlogsslachtoffer-ir-hermannus-van-tongeren/

In 2013 vond Paul van Tongeren (broer van Ben van Tongeren) in een archief van de Vrijmetselarij de geschreven memoires van zijn in 1967 overleden tante Jacoba van Tongeren.  Na 2 jaar van intensief onderzoek thans in boekvorm verschenen, uitgegeven door Aspekt. ISBN 9789461534835

In 2013 vond Paul van Tongeren (broer van Ben van Tongeren) in archief en bibliotheek van het Cultureel Maçonniek Centrum (CMC) van Vrijmetselaren in Den Haag de geschreven memoires van zijn in 1967 overleden tante Jacoba van Tongeren. Na 2 jaar van intensief onderzoek thans in boekvorm verschenen, uitgegeven door Aspekt. ISBN 9789461534835.OP de foto het geschilderd portret van Jacoba van Tongeren met trotse oranjeband, in 1945 vervaardigd door Max Nauta.

20 maart 2015 had overhandiging van het eerste exemplaar plaats in aanwezigheid van ruim 300 personen in de Rode Hoed Amsterdam door Job Cohen, voorzitter Amsterdams 4 en 5 mei Comité aan de burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan

20 maart 2015 had overhandiging van het eerste exemplaar plaats in aanwezigheid van ruim 300 personen in de Rode Hoed Amsterdam door Job Cohen, voorzitter Amsterdams 4 en 5 mei Comité aan de burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan

Mw. Marjan Schwegman, directeur NIOD hield een lezing met levensbeschrijving van Jacoba van Tongeren. Burgemeester Van der Laan benadrukte dat naast de 140 leden in de Groep 2000 in totaal ongeveer 4.500 onderduikers de oorlogsperiode 1940-1945 konden overleven.

Mw. Marjan Schwegman, directeur NIOD hield een lezing met levensbeschrijving van Jacoba van Tongeren. Burgemeester Van der Laan benadrukte dat naast de 140 leden in de Groep 2000 in totaal ongeveer 4.500 onderduikers de oorlogsperiode 1940-1945 konden overleven.