LUCIEN LOUIS MANCEAU (1873-1937), VERDIENSTELIJK FRANSE BLOEMENSCHILDER IN DE BOLLENSTREEK

 

Portret van 'gentlelman' Lucien Monceau

Portret van ‘Franse gentleman’ Lucien Monceau, vervaardigd in zijn geboorteplaats Nogent-le-Rotrou

Op 25 november 1873 aanschouwde Lucien Louis Manco het levenslicht in Nogent-le-Rotrou, een provinciestadje, ten zuidwesten van Chartres. Zijn vader Ferdinand Louis Manceau was een welgesteld en prominent burger en de jonge Lucien genoot dan ook een onbezorgde jeugd, samen met zijn anderhalf jaar jongere broer Ferdinand Julien, die net als hij kunstschilder zou worden.

Na een klassieke middelbare schoolopleiding te hebben gevolgd, vertrok Lucien Manceau naar Parijs, om daar zijn inmiddels gebleken artistieke gaven voor teken en schilder verder te ontwikkelen. En zo gebeurde het dat Manceau begin 900 al bekendheid kreeg als een getalenteerd decorschilder en te werk werd gesteld in de ateliers van de Opéra te Parijs om zijn bijdrage te leveren aan de reusachtige operadecors, vaak doeken van 8 bij 10 meter.

Fransche opera

Fransche opera: comedie ‘Thaïs’ met decors van L.Manceau. Uit: Het Centrum, 28-10-1915.

Aangezien er een nauw contact bestond tussen de Opéra te Parijs en de Franse Opera in Den Haag, met als vaste standplaats de Koninklijke Schouwburg, werd Lucien Manceau in 1904 naar de hofstad gehaald, om aangesteld te worden als hoofd-decorschilder. Manceau kon nu zijn talenten de vrije loop te laten bij het ontwerpen en schilderen van de achterdoeken voor de opera’s: prachtige bloementuinen en Romeinse voorstellingen, kerkinterieurs, straten en pleinen, landschappen en kastelen, hij schilderde het allemaal. ‘Hulde aan Manceau voor zijn prachtige decors’ zo schreven de kranten uit die tijd. Helaas zijn de meeste doeken verloren gegaan. Bij gelegenheid van de viering van Leidens Ontzet in 1924vervaardigde Manceau historische decorschilderingen.

Decorontwerp van een kelder door Lucien Manceau, 1915 (Theatermuseum, Bijzondere Collecties Amsterdam)

Decorontwerp van een kelder door Lucien Manceau, 1915 (Theatermuseum, Bijzondere Collecties Universiteit Amsterdam)

Specialisatie in bloemenschilderingen

Manceau die gescheiden leefde van zijn eerste Franse echtgenote en twee kinderen, leerde in Den Haag zijn tweede vrouw kennen, de tien jaar jongere Wilhelmina van de Rhee. Zij trouwden in 1908 te Den Haag en vestigden zich in het schilderachtige dorp Warmond, dat toen door het stationnetje daar per trein gemakkelijk te bereiken was. Manceau zou uiteindelijk bijna dertig jaar in Warmond wonen en schilderen, tot zijn overlijden in 1937.

De torenkerk van Warmond; door Lucien Manceau

De torenkerk van Warmond; door Lucien Manceau

Dat Manceau een natuurtalent had voor schilderen, kregen ook de bollenkwekers uit Warmond en omgeving al gauw in de gaten. En ook gebeurde het, dat Manceau, toen hij eens niet voor de Franse Opera schilderde, de eerste paneeltjes vervaardigde met natuurgetrouwe afbeeldingen van de verschillende bolbloemen, die destijds in de handel waren. Dit ging als een lopend vuurtje door de bollenstreek van Leiden tot Haarlem.

Manceau

Lucien Manceau: doorkijkje Noordwijk Binnen, geschilderd in 1933 met gladiolen van Van Konijnenburg en de St. Jeroenskerk op de achtergrond (met dank aan Miep Smitsloo uit Oegstgeest)

Alle bollenkwekers wilden wel van die paneeltjes hebben, om aan hun vertegenwoordigers mee te geven op hun reizen in binnen- en buitenland, om zo de bloembollen aan de man te brengen. In die tijd waren er immers nog weinig kleurige reclamefolders.

Talrijke paneeltjes zijn er door Manceau geschilderd en als zodanig is hij voor de bloembollenhandel van grote waarde geweest.

Bij het zien van die kleurige hyacinten, tulpen, narcissen en andere bolbloemen zijn er beslist buitenlandse orders in de wacht gesleept.

Ansichtkaart uit een serie van 15 met schilderijen van Lucien Manceau

Ansichtkaart uit een serie van 15 met schilderijen van Lucien Manceau

Manceau kreeg dan ook veel opdrachten om een prachtig bloemstilleven of bollenlandschap te naken, dat als relatiegeschenk tussen de bollen werd meeverpakt. Zo zijn veel mooie schilderijen van Manceau in het buitenland terecht gekomen, in de Verenigde Staten, Canada, Engeland en ook naar Scandinavië en Oost-Europa.

Geschilderd bloemstuk door Lucien Manceau als prentbriefkaart uitgegeven (LUII, Amsterdam, nummer 1002)

Geschilderd bloemstuk door Lucien Manceau als prentbriefkaart uitgegeven (LUII, Amsterdam, nummer 1002)

Franse ridderorde: Officier d’Académie

Bericht uit: De Tijd van 27-8-1912

Bericht uit Leidsche Courant en De Tijd van 27-8-1912

In 1912 ontving Lucien Manceau van het Franse Ministerie van Onderwijs en Schone Kunsten de Franse ridderorde ‘Les Palmes Académiques’ met de titel ‘Officier d’Académie, voor zijn prachtig geschilderde operadecors. Manceau was zo trots als een pauw. Toen zijn vrouw Wilhelmina bovendien nog in verwachting was van hun derde kindje, kon Lucien zijn geluk letterlijk niet op, en gaf begin 1914 aan dit Manceautje maar liefst vijf namen: Marie Madeleine Eugénie Joséphine Lucia. Het was even ‘la vie en rose’!

Helaas voor Manceau ging het Franse operagezelschap enkele jaren later weg uit ’s-Gravenhage en Nederland. Manceau was zijn vaste baan kwijt en was toen geheel aangewezen op het schilderen thuis in zijn atelier aan de Herenweg. Gelukkig waren er opdrachten van de bollenkwekers, die zich ook nog graag door Manceau lieten portretteren. Zo kon hij net met zijn gezin, dat inmiddels vijf kinderen telde, het hoofd boven water houden, want veel kreeg hij niet voor een schilderij. Ook de middenstanders werden vak betaald in natura met een olieverfdoek.

Bouquet in koperen pot; door Lucien Manceau, 1921

Bouquet in koperen pot; door Lucien Manceau, 1921 In 2007 geveild bij Christie’s Amsterdam geveild voor 5.181 dollar.

Ondanks zijn relatieve armoede zag Lucien Manceau er altijd ‘chic’ uit. ‘Dat moet een rijke heer zijn’ , zo dachten de mensen als zij hem op straat tegenkwamen.

Manceau is altijd in hart en nieren Fransman gebleven, ook zijn Franse nationaliteit heeft hij nooit opgegeven. Na een kortstondig ziekbed overleed Lucien Manceau op 6 augustus 1937, hij was toen 63 jaar oud. Drie dagen later overleed ook zijn vrouw Wilhelmina aan een hartstilstand. Zij werden begraven op de begraafplaats Sint Matthias te Warmond.

Informatie van Maryse Solange Kummer (Aerdenhout), kleindochter van Lucien Manceau.

LUCIEN MANCEAU RECLAMESCHILDER ‘AVANT LA LETTRE’ IN LISSE:

Uit: Leidsch Dagblad, 2 april 1997.

Uit: Leidsch Dagblad, 2 april 1997.

Zie ook:

– Marcel Bulte en Willem Post: Bloeiende bedrijvigheid; 400 jaar bloembollenbedrijven in Zuid-Kennemerland.  Haarlem, De Vrieseborch, 2002, p. 215, 225, 226.

  • Manceau de vergeten schilder. Lisse, Museum voor de Bollenstreek, 1997-1998.

 – Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKS), Iconografisch Bureau (gevestigd in het complex van de Koninklijke Bibliotheek)

Fragment schilderij van bloembollenveld met molen op prentbriefkaart (uit een serie van 15)

Fragment schilderij van bloembollenveld met molen op prentbriefkaart (uit een serie van 15)

Uitnodiging atelier van Lucien Manceau in Warmond te bezoeken, 1918

Uitnodiging atelier van Lucien Manceau, Heerenweg 199 in Warmond te bezoeken, 1912

Narcissen in vaas. Olieverfdoek door L. Manceau, 1907 (foto Maryse Kummer)

Narcissen in vaas. Olieverfdoek door L. Manceau, 1907 (foto Maryse Kummer)

Lucien Manceau: bloemen in stenen vaas met tropische vogel

Lucien Manceau: bloemen in stenen vaas met tropische vogel. In 2003 geveild bij Christie’s Amsterdam voor 2.136 dollar.

Lucien Manceau: bloemstilleven

Lucien Manceau: bloemstilleven

Lucien Manceau: stilleven met tinnen schaal gevuld met 3 sinaasappels en tulpen in een vaas.

Lucien Manceau: stilleven met tinnen schaal gevuld met 3 sinaasappels en tulpen in een vaas.

Lucien Manceau: bloemstilleven

Lucien Manceau: bloemstilleven

Ranonkels in glazen vaas; door Lucien Manceau, 1937 (foto Maryse Kummer)

Ranonkels in glazen vaas; door Lucien Manceau, 1937 (foto Maryse Kummer)

stilleven

                                                    Stilleven met rozen, in 199 in Johannesburg geveild voor 945 dollar.

Bloemenbouquet in vaas; door Lucien Monceau

Bloemenbouquet in blauwe vaas; door Lucien Monceau

Narcissen; door Lucien Manceau, 1931 (geveild bij Christie's)

Narcissen naast een boek; door Lucien Manceau, 1931 (geveild bij Christie’s)

manceau

Lucien Manceau: bloemstilleven met twee rozen

 

Olieverf van tulpen in vaas; door Lucien Manceau (foto Maryse Kummer)

Olieverf van tulpen in vaas; door Lucien Manceau (foto Maryse Kummer)

Bloemen in schaal; door Lucien Manceau

Bloemen in schaal; door Lucien Manceau

Stilleven met fruit in en naast een glazen schaal

Stilleven met fruit in en naast een glazen schaal

Twee van de talrijke paneeltjes die bloembollenvertegenwoordigers meenamen naar het buitenland om de Hollandse bolbloemen aan de man te brengen; door Lucien Manceau (1873-1937) (foto Matyse Kummer)

Twee van de talrijke paneeltjes ofwel miniatuurtjes die bloembollenvertegenwoordigers meenamen naar het buitenland om de Hollandse bolbloemen aan de man te brengen; door Lucien Manceau (1873-1937) (foto Maryse Kummer)

Overlijdensbericht J.J.Manceau. 1937

Overlijdensbericht L.L..Manceau, Het Vaderland, 10 augustus 1937.

Scan1678

Bidprentje Lucien Louis Manceau

Uit: Catalogus-brochure MANCEAU, de vergeten schilder. Lisse (ontvangen van Gerard Lefeber uit Oegstgeest

Scan1674

Vooromslag catalogus Manceau. Lisse, 1997

Scan1676

Voorwoord catalogus, 1997

Scan1675.jpg

Colofon catalogus Manceau, 1997

Scan1677

Lucien Manceau in zijn atelier te Warmond

Scan1679

Lucien Manceau op latere leeftijd aan het werk in zijn atelier aan de Heerenweg

Lucien Manceau:  Marijke Manceau:

Scan1680

 

Hein Bader (1869-1941) uit Sassenheim :

Scan1682

Scan1681

Lucien Manceau: gezicht op de kerk van Warmond

Scan1683

                                                                      Lucien Manceau: landschap met koeien

 

Scan1688

             Lucien Manceau: Gezicht op De Kaag:

Scan1687

 

 

Scan1685Scan1684

Scan1686

Lucien Manceau, lïnks: gemengde tulpen in koperen pot en rechts: tulp ‘Scarlet Cardinal’ in vaas.

Manceau1.jpg

Jeugdtekening van Lucien Manceau van park bij het kasteel van La Chenelière , gesigneerd en met jaartal 1889.