Tags

KLEIN BERKENRODE IN 1831 EN 1889 DOOR BRAND GERUINEERD EN HERBOUWD, TEN SLOTTE IN 1982 GESLOOPT

Klein Berkenrode omstreeks 1980 nog in volle glorie

Klein Berkenrode omstreeks 1980 nog in volle glorie

In het huis Berkenrode, het voormalige Westerduin in Heemstede, woonden de eerste bewoners van het geslacht van Wickevoort Crommelin: mr.Jan Pieter en zijn echtgenote Catharina van Lennep., in de familiegeschiedenis bekend als het paar ‘APPIE en AMPIE’. Hun zoon mr.Aarnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin zou zijn vader na diens dood in 1837 als ambachtsheer van de (voormalige) heerlijkheid Berkenrode opvolgen. Weliswaar betekende die titel inhoudelijk niet veel meer sinds veranderde omstandigheden na de Bataafse Republiek en de Franse Tijd en Berkenrode tot 1856 een kleine zelfstandige gemeente was. In 1830 huwde hij met Anna Elizabeth barones van Pallandt. Kort tevoren heeft deze Aarnout Hendrik van W.C. aan de Herenweg, even ten zuiden van de buitenplaats, een villa laten bouwen, die hij toepasselijk ‘Klein Berkenrode’ noemde, in de familiekring ook wel met de bijnaam ‘Kippenvreugd’ aangeduid.

certificaat

Bij de Van Wickevoort Crommelins van Berkenrode waren  nakomelingen van Jan Pieter  van W.C. (1763-1837)in de mannelijke lijn uitzonderlijke paardenliefhebbers met ren- en fokpaarden. In drafsportkringen sprak men van ‘paarden-Crommelin’s’  Op Klein Berkenrode woonde R.A.van Wickevoort Crommelin, zoon van Hendrik van W.C. en op bovenstaand officieel certificaat van het American Trotting Register (A.T.R.) wordt hij genoemd als afnemer van de Amerikaanse hengst Allouez door hem als dekhengst opgesteld (Archief Ned.Draf- en Rensport)

Allouez

Het Amerikaanse import-paard Allouez met op de sulky Aarnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin

huisknecht

                     Advertentie uit Het nieuws van den dag, 17 maart 1898

De eerste ramp (1831)

Een jaar na zijn huwelijk brandde het huis geheel af en werd er vrijwel niets gered. Assurantie vergoedde de schade enigszins, maar souvenirs, inboedel, linnenkast enz., bijna alles werd in 1831 een prooi der vlammen. Op dezelfde plaats is ‘Klein Berkenrode’ precies eender herbouwd. Omdat het echtpaar op Berkenrode bleef wonen is het voornamelijk als zomerverblijf en logeerhuis aangehouden en verhuurd aan o.a. de familie Crommelin. In de jaren 50 woonde er het gezin Vas Visser-van Hemert en in de jaren zestig de familie Van Wickevoort Crommelin – baronesse van Hardenbroek van Ammerstol. Na het overlijden van Aarnout Hendrik, grootgrondbezitter en fervent liefhebber van rijpaarden, is hij in 1881 als ‘ambachtsheer’ opgevolgd door zijn zoon Hendrik van Wickevoort Crommelin, die was gehuwd met Albertina Johanna Crommelin. Op 30 maart 1886,  had een inbraak plaats door 3 personen in het huis ‘Klein Berkenrode’, gehuurd door G.J.Holtz maar op dat moment onbewoond,, die op heterdaad zijn betrapt door eigenaar de heer Crommelin en zijn zoon op diefstal van twee bedden en enige flessen cognac.

Bericht uit de Opregte Haerlemsche Courant over de inbraak op Klein Berkenrode

Bericht uit de Opregte Haerlemsche Courant van 30 maart 1886 over de inbraak op Klein Berkenrode

Villa Boschzicht

Al voor 1870 was Boschzicht een buitenplaatsje. Bericht uit de Opregte Haerlemsche Courant van 22-5-1857

Al voor 1870 was Boschzicht een buitenplaatsje. Bericht uit de Opregte Haerlemsche Courant van 22-5-1857

Boschzicht2

                                             Uit: Opregte Haerlemsche Courant van 6 maart 1858

Intussen afgebroken is in 1888 is door door aannemer J.W.van Santen te Haarlem naar een ontwerp van de destijds bekende architect D.E.L.van den Arend voor 16.870 gulden een nieuwe villa, Boschzicht gebouwd op het terrein van Klein Berkenrode, Herenweg 113.

Boschzicht3

Boschzicht (evenals de villa Schoonzicht, aan de overzijde van de Herenweg tussen de Koediefslaan en Adriaen Pauwlaan) in Heemstede te huur aangeboden in advertentie uit het Algemeen Handelsblad van 22 april 1898

Hier bracht jonkheer mr. Ernst von Bönninghausen tot Herickhave (1900-1970) zijn jeugd door voordat hij als NSB-1e Kamerlid werd gekozen en in de oorlogsperiode burgemeester van Hilversum, vervolgens van Tubbergen was en na de bevrijding 2 jaar vastzat. Na 1940 was in Boschzicht een rusthuis voor revaliderenden en hulpbehoevenden gevestigd onder leiding van zuster van der Meer. Voordien was het als woonhuis in gebruik van o.a. de weduwe jonkvrouw A.H.van Wickevoort Crommelin, daarna G.H.Rolffs. Eind jaren 50 is tot sloop besloten. Helaas zijn vrijwel geen foto’s van dit pand met een karakteristiek torentje overgeleverd. De heer Ruud Laimböck herinnert zich dat op de gevel op een groot stenen naamschilbord met grote letters was geschreven ‘Boschsicht’, boven het grote balkon of voorbordes met stenen pilaren aan de zijde van de Herenweg – oostzijde, ofwel op het midden van het torentje, eveneens aan de zijde van de Herenweg.

Klein Berkenrode aan de achterzijde met daarnaast Boschzicht

Klein Berkenrode aan de achterzijde met daarnaast Boschzicht

Er leek overigens een doem te rusten op Klein Berkenrode.

Bericht over de brand uit Opregte Haerlemsche Courant, 1889

Bericht over de brand van Klein Berkenrode uit het Algemeen Handelsblad van 9 augustus 1889

brand

      Bericht over de brand op Klein Berkenrode, uit Nieuws van den dag, 9 augustus 1889

Immers in augustus 1889 is het huis nogmaals volledig afgebrand. Kort voor de brand, namelijk op 29 mei was Hendrik van Wickevoort Crommelin jr. in het pand geboren. Dankzij geblaf van en hond kon hij nog net door gealarmeerd personeel worden gered. Jonkheer J.F.E.van Lennep schrijft in zijn familiegeschiedenis van Wickevoort Crommelin over het dramatische voorval:

Citaat F.J.E.van Lennep

Citaat F.J.E.van Lennep

In 1890 is Klein Berkenrode wederom herbouwd, nu in de bekende fin-de-siècle stijl. Op 26 april 1893 is Paulina Agneta van Wickevoort Crommelin op huize ‘Klein Berkenrode’ geboren. Zij huwde in 1926 in Planches sur Montreux (Zwitserland) met Abel Labouchère, telg uit een bankiersgeslacht.

boekje

Aarnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin  hield op Klein Berkenrode op bijna wetenschappelijke wijze het reilen en zeilen van renpaarden bij. Na de dood van zijn vader Hendrik van W.C. verhuisde hij van Klein Berkenrode naar [Groot]Berkenrode.

Op 25 maart 1906 overleed hier Albertina Johanna Catharina Crommelin, dochter van mr. Jacob Pieter Crommelin en Albertina Dedel. Eind 1915 is een elektrische lichtinstallatie in het pand aangelegd door de destijds bekende firma Heringa en Wuthrich te Haarlem. In deze periode (1912-1915) was het huis voor ƒ 1.500,- per jaar verhuurd aan E.van Wickevoort Crommelin en F.Chr.H.Royaards. Op 14 juli 1916 is jonkvrouw Henriette Cornélie de Beaufort in huize Klein Berkenrode geboren (later zuster in het Diaconessenhuis ’s-Gravenhage geworden) en tot 1924 volgden nog een zuster (Marquerite Yvonne de Beaufort, * 1920) en twee broers, Romain de Beaufort in 1917 en Charles Louis in 1924. Omstreeks 1925 is Klein Berkenrode verhuurd aan jonkheer Pieter Teding van Berkhout (1865-1935), die door verkeerde beleggingen zijn huis Boekenrode en een deel van omliggende gronden moest verkopen toen de N.V. Hollandsche Cultuurmaatschappij (de ‘Bulb’) aan de Leidsevaart te Heemstede nabij Bennebroek failliet ging (1).

Pieter1

Jonkheer Pieter Teding van Berkhout, uit: Henrick S.van Lennep: Genealofie van de damilie Teding van Berkhout, 2014, pagina 135

Piete2

Vervolg uit: Henrick S.van Lennep, Genealogie van de familie Teding van Berkhout, 2014, pagina 136.

T

Teding

Vanwege een dreigend faillissement had een grote openbare inboedelverkoping van antiek etc. plaats op Klein Berkenrode (advertentie uit Algemeen Handelsblad van 5 november 1930).

catalogus

De veilingcatalogus Teding van Berkhout (Klein Berkenrode) omvatte meer dan 760 nummers (Het Vaderland, 6 november 1930)

Vanwege een dreigend faillissement zijn vier familieleden van jhr. Pieter Teding van Berkhout in Haarlem bij elkaar gekomen om een Teding van Berkhout-Stichting in het leven te roepen teneinde kostbare portretten-collectie die nog op Klein Berkenrode aanwezig was te behoeden van verlies. Dat waren jhr.J.W.H.Teding van Berkhout uit Olst, jhr.mr.E.H.E.Teding van Berkhout uit Bloemendaal, jhr.F.Teding van Berkhout te Haarlem en jhr.J.J.Teding van Berkhout uit Amersfoort. Citaat uit de notulen van 10 oktober 1935: ‘ (…)ter voorkoming van eventuele moeilijkheden voor de collectie schilderijen het nuttig geoordeeld wordt dat de schilderijen zo spoedig mogelijk uit het huis Klein Berkenrode verwijderd worden en overgedragen worden aan de op te richten Stichting. ’s Middags werden de schilderijen in Klein Berkenrode bezichtigd, waarna ten kantore van notaris Hoeflage te Haarlem de Teding van Berkhout-Stichting wordt opgericht.’

(1) In het boek ‘Om de eer van de familie; het geslacht Teding van Berkhout 1500-1950 (1986) schrijft de auteur dr.C.Schmidt o.a.: ‘(…) Een ander familielid dat tegen verwachting financieel in de problemen geraakte, was de zeer vermogende bezitter van BOEKENRODE, die sinds de dood van suikerbaron Willem Hendrik in 1917 de facto hoofd van de familie was. Deze jhr.mr. Pieter Teding van Berkhout (1865-1935), die in de jaren twintig om dezelfde redenen als zijn verwant op AELBRECHTSBERG zijn huis en een deel van de omliggende gronden had moeten verkopen, waarna hij zich had gevestigd op KLEIN BERKENRODE te Heemstede, zag zich in de jaren dertig genoopt het merendeel van zijn bezittingen prijs te geven, toen de NV Hollandsche Cukluurmataschappij [de ‘Bulb’]welke voor enige heren uit de omgeving grote bloembollenterreinen exploiteerde, failliet ging.  Directeur ‘van de onderneming was Cornelis Pruyser, in wie de commissarissen Teding van Berkhout, diens zwager jhr. Hendrik Jan Deutz van Lennep en Jan Rudolph Kemper, baron van Ittersum een schier onbeperkt vertrouwen stelden. Pruyser deed enorme investeringen, waaronder een peperduur cultuurgebouw en een vervoersnet per rail, die mede gezien de verslechterende tijden voor de bloembollenteelt onverantwoord werden geacht. In het Verslag van Curatoren wordt gewag gemaakt van een “slechte bedrijfsvoering”. De lijst van voorlopig erkende schuldvorderingen bedroeg bijna ƒ 1.830.000,- van jhr.mr. Pieter Teding van Berkhout, die een vordering op de failliete vennootschap indiende ten bedrage van ƒ 1.295.000,-, werd subsidiair door curatoren een som geëist van ƒ 1.000.000,- “terzake van schade, door den boedel, resp. het vermogen der gefailleerde geleden tengevolge vn gemis aan een redelijke eischen voldoend toezicht van requirant als commissaris.”. De eis werd toegewezen en de bezittingen van jhr. Berkhout werden in openbare veiling gebracht.’

Blijkens een bewaard gebleven foto op een gedrukte menukaart van de villa toen voor een groot deel tot het dak met klimop begroeid. Na nog verscheidene veelal aristocratische bewoners kwam het pand en na in de jaren 40 te zijn aangewend als atelier en directiewoning van de firma Laïmböck tot het betrekken van Berkenrode (vh. Westerduin) in 1946. Op Klein Berkenrode werd op de eerste verdieping nog een breierij voor voeringen opgezet. Deze werd in 1958 overgeplaatst naar ‘Oud Berkenroede, welk pand intussen door J.B.Laimböck was aangekocht. In 1956 kwam het pand in de jaren zeventig van de vorige eeuw in handen van de bouw- en exploitatiemaatschappij Van de Poll. In die tijd was hier de reisorganisatie ‘Evenementsreizen’, die het pand op het adres Herenweg 115 als kantoorruimte huurde en waar in 1980 38 personeelsleden werkten op een (te krappe) ruimte van circa 300 vierkante meter

klein1

Schetsplan interne verbouwing Klein Berkenrode maart 1954 door W.Ingersen

Klein2

Vervolg schets van interne verbouwing Klein Berkenrode maart 1954 door W.Ingwersen

 

Oude foto van Klein Berkenrode

Oude foto van Klein Berkenrode

Het einde in zicht: 1980-1982

Nog een foto van Klein Berkenrode

Nog een foto van Klein Berkenrode

Door Van de Poll zijn plannen ontwikkeld om op de plaats van het huis en naaste omgeving ontwikkeld om op de plaats van het huis en naaste omgeving een drietal onderling verbonden kantoren te zetten. Toen de firma een sloopvergunning aanvroeg is van diverse kanten in Heemstede protest gerezen. De Vereniging Oud Heemstede-Bennebroek en enkele historische geïnteresseerde buren, zoals de heren dr.J.C.Doets en J.A.Bomans dienden een bezwaarschrift in bij het Provinciaal Bestuur van Noord-Holland. ‘Klein Berkenrode siert als een sfeerbepalend element de Herenweg sinds vele jaren op een wijze die Heemstede eer aandoet’ had een verontruste VOHB (HVHB) eerder aan de gemeente laten weten. Men pleitte ervoor het pand te behouden en daarachter in de tuin een extra kantoorruimte te realiseren. De heer C.van de Poll was van mening dat het pand ogenschijnlijk zo fraai oogde omdat het een paar jaar geleden wit was geschilderd. Op 14 december besloten Gedeputeerde Staten na de reclamanten gehoord te hebben geen medewerking te verlenen aan het ingediende bouwplan. G.S. meende dat bouw van grootschalige kantoren op die kwetsbare plek aan de rand van het landgoed Berkenrode het karakter van de Herenweg ernstig aan te tasten. Men achtte daarvoor de villa ‘Klein Berkenrode; als onderdeel van een lintbebouwing als een te waardevol element om f te breken. Tegelijkertijd werd wèl een verklaring van geen bezwaar afgegeven voor de bouw van een gezinsvervangend tehuis met plaats voor 24 geestelijk gehandicapten naast Klein Berkenrode. Van de Poll liet weten dat met deze beslissing de financiële basis voor zijn plannen was weggevallen. Zijn adagium bleef dat sloop van Klein Berkenrode een economische noodzaak was. Voorlopig leek nochtans de villa behouden. De te vroeg gestorven dichter Bredero wist het al: ‘het kan verkeren.’ Al in mei 1982 ging de Provincie namelijk alsnog akkoord met de bouw van kantoren op de plaats van Klein Berkenrode. Na een aangespannen Arob-procedure, tevens door de organisatie Philadelphia, kreeg Van de Poll Beheer alsnog het groene licht voor zijn plan, dat automatisch sloop van de karaksteristieke villa inhield. Enkel het achterste kantoorelement achtte men onaanvaardbaar omdat het te ver in de rand van het landgoed Berkenrode zou binnendringen. Bij het (gewijzigde) besluit zou meegespeeld hebben dat de exploitatie was gekoppeld aan de bouw van een gezinsvervangend huis van de stichting Protestants-Christelijke Tehuizen eraast en dat Evementsreizen had gedreigd uit Heemstede te vertrekken. Omdat het pand geen monumentale bescherming genoot mocht volgens G.S. redelijkerwijs niet van de eigenaar worden geëist het ‘karakteristieke maar niet als zeldzaam te kwalificeren pand’ voor eigen rekening te renoveren en in stand te houden.

Klein Berkenrode is niet meer. Uit: Haarlems Dagblad 24-121982

Klein Berkenrode is niet meer. Uit: Haarlems Dagblad 24-121982

In het Haarlems Dagblad van 22 mei 1982 publiceerde de heer Hans van der Horst uit Haarlem de volgende ingezonden brief: ‘Met groot ongenoegen las ik in uw blad over de ophanden zijnde sloop van de villa Klein Berkenrode. Niet dat deze brief iets aan de gedachten en meningsvorming van de wijze heren Gedeputeerde Staten kan wijzigen, maar ik vraag mij af op welke wijze men zich anno 1982 laat informeren over deze wel degelijk zeldzame villa. Is het ook in Haarlem en omstreken zo, dat elke 17de en 18de eeuws geveltje bewaard moet blijven omdat het aansluit bij onze “koektrommel-mentaliteit?”. De 19de eeuwse Nederlandse architectuur heeft vanaf de jaren 0 door sloop veel van haar karakteristieke – degelijk gebouwde – woningen, villa’s en dergelijke verloren en telkens werd vermeld, dat “ons nog zoveel schoons” uit die tijd rest. Met welke pen schrijft uw streekredacteur om de lezer begrip bij te brengen voor de positie van de beheerder: Van de Poll BV? Uw redacteur begrijpt weinig van de oorspronkelijke bedoeling en opzet van de villa, welke royaal van opzet op een te royaal stuk grond gebouwd werd. Hij meldt uw lezers: “door het teveel aan grond op het perceel van het tehuis toe te voegen aan de grond waar de kantoren gebouwd zouden worden kon er een haalbare exploitatie voor beide plannen komen.” Dus twee, liever nog drie gebouwen op een stuk grond. Het pand is geen monument. Al was het een monument, dan kan door stelselmatige verwaarlozing na procesvoering, afvoering van de lijst bewerkstelligd worden. Dat het gezinsvervangend tehuis nodig is, kan niemand anders dan de betrokkenen zelf beoordelen. Maar staan er niet in Bloemendaal, Aerdenhout – zoals wij onlangs nog in uw krant mochten lezen – vele panden op een andere bestemming te wachten, waarbij de kosten zoden kunnen meevallen en de buurt opgelucht adem halen, omdat er een langdurige bewoning in het vooruitzicht wordt gesteld? Heeft men bij het maken van plannen nooit aan verhuizing gedacht of moet een Evenementsreizen altijd vanuit een fonkelnieuwe behuizing opereren? Om haar zin te krijgen wil men ook gaarne schermen met het werkgelegenheidsprobleem in de sloop-, bouw- en reiswereld. In de “gouden tijden” werd ook veel gesloopt en werden weer andere ter vergoelijking aangevoerd. Indien u de foto, geplaatst in uw blad bekijkt of u wandelt eens langs, dan ziet u, dat het hier zeker niet om een bouwval gaat. De slechte staat en het daarbij gebezigde “opknappen’ zal eerder betrekking hebben op een zeer kostbare verbouwing. Met welke twee maten de heren Gedeputeerden gemeten hebben zal wel een raadsel blijven. “Het leven bestaat uit kleinigheden’ , zei de dichter De Brabander. Wellicht zat de juiste gedeputeerde niet de juiste plaats.’

Foto van de sloop van Klein Berkenrode in 1982

Foto van de sloop van Klein Berkenrode in 1982

Begin juni 1982 meldde Evenementsreizen plotseling dat men Heemstede zou verlaten door vooral op het gebied van vliegreizen verdere toenadering tot D-Tours in Amsterdam te zoeken. Het Haarlems Dagblad schreef op 5 juni: ‘Het bericht dat Evenementsreizen uit Heemstede vertrekt heeft de firma Van de Poll Beheer BV, die juist op het punt stond een nieuw kantoor voor de reisorganisator in Heemstede te bouwen, overdonderd. “Het is als een bom ingeslagen, zegt directeur C.van de Poll. We betreuren het besluit bijzonder. Het is zonder overleg met ons genomen.” Ondanks deze tegenvaller voor de beheersmaatschappij zijn de bouwplannen doorgezet. In ‘Haarlems Dagblad van 24 december 1982 bij een foto van een ruïne berichtte de krant: ‘Klein Berkenrode is niet meer’. Op die plaats is met een bouwtijd van nog geen vol jaar een kantoor gebouwd waar een aantal jaren Sony Music was gevestigd, gevolgd door ENECO Energie Zuid-Kennemerland. Daarnaast op het adres Herenweg 113, is nog altijd gezinsvervangende tehuis ‘De Opstap/Philadelphia Wooncluster’ gehuisvest. Architect van beide complexen was de Zandvoortse architect Gies Sterrenburg. Als een laatste groet aan Klein Berkenrode maakte beeldend kunstenaar Piet Kapsenberg een fraaie pentekening van de villa, die zich bevindt in het archief van de Historische Vereniging Heemstede Bennebroek en tevens als ansichtkaart is uitgegeven.

Voorgevel van voorgevel kantoorgebouw dat in plaats kwam ban Klein Berkenrode

Voorgevel van voorgevel kantoorgebouw dat in plaats kwam van Klein Berkenrode

Nog een foto van het kantorencomplex aan de Herenweg

Nog een foto van het kantorencomplex aan de Herenweg

Archivalia/literatuur

-Archief Berkenrode, in het Noord-Hollands Archief; – archiefdoos nummer 130 in Heemstede-collectie van het NHA; – Delpher (krantensite Koninklijke Bibliotheek); mondelinge en schriftelijke informatie van R.A.Th.Laimböck (zie bijlage 1); F.J.E.van Lennep, Berkenrode. In: de tamme kastanje, Tjeenk Willink, 1969; tevens (met stamboom) in ‘Late regenten. Haarlem, Tjeenk Willink, 1962, 2e druk, p. 173-207; Berkenrode, heerlijkheid – landgoed en huis, door Hans Krol en Ted van Turnhout. Heemstede, Nordex, 2002.

Bijlage: Klein Berkenrode; informatie van R.A.Th.Laimböck (Aerdenhout, 25 mei 2002/2016)

‘Huize Klein Berkenrode was eigenlijk gesitueerd nabij de oorspronkelijke toegang naar het kasteel Berkenrode. Op de plattegronden van de Heerlijkheid Berkenrode kan men duidelijk vaststellen dat de toegangsweg haaks aan de Herenweg naar het kasteel liep. De kasteelpoort moet zich bevonden hebben op de plaats van het toegangshek naar Klein-Berkenrode. Later na afbraak van het kasteel heeft men de toegangsweg naar het noorden afgebogen. Vervolgens ten zuiden van Westerduin – toen Huize Berkenrode – naar de Herenweg geleid. Dit verklaart de diepe, naar een punt toelopende achtertuin van Klein Berkenrode. In 1890 werd Klein Berkenrode herbouwd in de fin-de-siècle stijl, ook Weense stijl genaamd. Het huis had een voorname indeling. Aan de noordzijde was een ruim voorplein met grint en enige prachtige grote kastanje- en beukenbomen. Via een natuurstenen bordes met enige treden kwam men bij de voorname dubbele voordeuren. Daarna in een ruim voorportaal en door een glazen tochtdeur in de gang. Daar bevond zich rechts een fraaie houten trap naar boven. Het trappenhuis was geheel open, tot de zolder-étage. Links in de hal was de herenkamer, daarnaast de salon en de ruime eetkamer, gescheiden door grote schuifdeuren. Aan de achterzijde, een kleine tuinkamer. De grote keuken en bijkeuken bevonden zich rechts in het achterhuis. Onder het pand waren twee grote kelders. In de voorkelder was een kolenkachel, welke later is vervangen door een oliestook-kachel. Ook was er een grote kluis ingemetseld. De achterkelder was ingericht voor wijnopslag in speciale houten rekken.

In september 1941 werd Klein Berkenrode gehuurd door de heer J.B.Laimböck en mevrouw E.P.Laimböck-Rouhard van mevrouw van Swinderen-van Eeghen. De huurprijs bedroeg ƒ 1.200,- per jaar en het pand werd gratis van geheel nieuw behang voorzien. Het huis had lange tijd leeg gestaan. De voor- en achtertuin waren zeer verwilderd. De familie bewoonde de parterre en enige kamers op de eerste etage. Het overig gedeelte werd voor de handschoenen-productie ingericht. Deze productie bevond zich eerst in het pand Frederik van Eedenplein 17 te Heemstede en in de Kalverstraat te Amsterdam.

Klein Berkenrode had twee verdiepingen en twee zogenaamde ‘Tussen-étages’. Daar bevonden zich kleine kamers aan weerszijden van de trap. Vermoedelijk voor het personeel en linnenkamers etc. Deze kamers aan de westgevel hadden een fraai uitzicht op de tuin en het weiland van de buitenplaats. Op de eerste étage waren vier grote grote kamers en een ruime badkamer (boven het portaal). Er was ook een zeer grote zolder over het gehele huis, met een appelkamer. Aan de voor- en achterzijde, achter de ronde ramen bevonden zich vlieringen – kleine zolderruimten. Deze waren afgesloten door de houten deuren. Aan de oostzijde – de Herenweg – was een ruim overdekt terras. Hier nestelden zich in het voorjaar altijd boerenzwaluwen. Bij de tuinkamer aan de achterzijde – westzijde – was een groot terras met bloembakken en een poortje naar het voorplein. Voor de grote beuk stond een duivenhok – Klein Duivenrode genaamd – op vier poten. Zwarte pauwstaarten en forse knoppers bevolkten de tuin. Soms kwamen de pauwen van Berkenrode even buurten. Ook het ruime uitzicht vanaf het terras op het weiland en kleine vijver van de buitenplaats gaf een landelijk en vredig beeld.

Tijdens de oorlogsjaren werd er zo goed als mogelijk geproduceerd. Het was moeilijk om aan leder te komen. Er werden toen zelfs handschoenen, tassen en kleinlederwaren uit palingleder en kadotskin (Indonesische waterslang) gemaakt. Deze kadotskin-vellen werden aangekocht van de looierij Gast te Almelo, die kennelijk een grote voorraad van deze slangenhuiden had. De winters tijdens de bezettingsperiode 1940-1945 waren zeer koud. De vraag naar handschoenen was groot. Ze werden ook graag als ruilmiddel voor eten, kolen en andere zaken gebruikt. Het personeel voor de productie kwam voornamelijk uit Heemstede. Tijdens de razzia’s door de Duitsers hebben velen, diverse malen verborgen gezeten op de zolders en vlieringen van Klein Berkenrode. Naast het huis stond een groot koetshuis met een ruime zolder – ook in Weense stijl. Gedurende de bezettingstijd was hier een groot fornuis gemaakt waar het eten voor het personeel werd bereid. Naast het Koetshuis stond aangebouwd een kleine schuur – ‘Klein Geitenrode’- genaamd. Vele van deze geitenbeesten zijn in de soep gegaan. Naast de ingang van Klein Berkenrode, achter het rozenperk, stond een grote hondenkennel. Hier waakte Kazan, de Duitse herder.

In 1945 na de bevrijding waren er plannen om het grote huis Berkenrode even verderop op de Herenweg nummer 133 af te breken. Dat pand zou namelijk leeg komen. Men had de intentie om er een rijtje huizen te bouwen, mar gelukkig hebben die plannen geen doorgang gevonden. Kort daarop kreeg de heer J.B.Laimböck toestemming om de handschoenenproductie naar Berkenrode te verplaatsen en enige jaren later is op de eerste etage een breierij opgestart. Deze werd in 1958 verplaatst naar het nabijgelegen grote huis ‘Oud Berkenroede’, dat intussen door J.B.Laimböck was aangekocht. Na het vertrek naar Berkenrode (1946) en Oud-Berkenroede (1958) werd het in de periode 1958-1968 steeds stiller op Klein Berkenrode. De bovenverdiepingen werden verhuurd aan mevrouw van Haaften en vervolgens aan architect Cees Dam. In 1966 overleed J.B.Laimböck.

overlijdensadv.

Overlijdensadvertentie J.B. Laimböck, uit: Het Vaderland, 6-11-1930

Zijn weduwe en jongste zoon Ruud Laimböck hebben nog tot 1968 in het huis gewoond. Vervolgens zijn zij naar ‘Oud-Berkenroede’ verhuisd. Helaas, huize ‘Klein Berkenrode’ is niet meer en ook het daarnaast gelegen landhuis Boschzicht – Herenweg 113 – was intussen afgebroken. Van Klein Berkenrode zijn er alleen nog het hek, de toegangspoort aan de Herenweg en enkele van de grote bomen over. Zij geven nog een zeer bescheiden indruk hoe het vroeger geweest moet zijn. De bebouwing die voor deze beide herenhuizen in de plaats kwam, heeft onherstelbare schade toegebracht, aan het eens zo fraaie aanzicht en sfeer van de Herenweg’

Voor de afbraak vervaardigde Piet Kapsenberg een pentekening van Klein Berkenrode, tegenwoordig aanwezig in het archief van de Historische Vereniging Heemstede Bennebroek

Voor de afbraak vervaardigde Piet Kapsenberg een pentekening van Klein Berkenrode, tegenwoordig aanwezig in het archief van de Historische Vereniging Heemstede Bennebroek

Van de tekening van Klein Berkenrode is door de HVHB ook een prentbriefkaart uitgegeven (evenals van de Oude Kerk, raadhuis, de Dorsige Kuil, Appelkamer, Ipenrode in Heemstede en hervormde kerk en pand Binnenweg 9 in Bennebroek)

Van de tekening van Klein Berkenrode is door de HVHB een prentbriefkaart uitgegeven (evenals van de Oude Kerk, raadhuis, de Dorstige Kuil, Appelkamer, Ipenrode in Heemstede en hervormde kerk en pand Binnenweg 9 in Bennebroek)

Ruud

De premieavond van de historische vereniging Heemstede-Bennebroek stond in 2002 op 19 november in het teken van Berkenrode. De heer R.Th.A.Laimböck, geboren in Klein-Berkenrode sprak bij die gelegenheid bovenstaand vers uit.(Heerlijkheden, nummer 115, februari 2003)

Laimbock1

De heer R.A.T.Laimböck in (Groot-)Berkenrode  (Elsevier, 19 november 1976 naar aanleiding van een interview met Marijke van Hilhorst)

===============================================================

Wick1

Eén van de telgen uit zijn geslacht: T.van Wickevoort Crommelin uit Heemstede ontwikkelde een vaartuig dat hij op in de wateren rond Berkenrode uitprobeerde, maar als uitvinder bleef het bij 1 uitgevoerd model. De Zondagskrant van de Oprechte Haarlemsche Courant van 6 december 1909 nam een foto op en berichtte: ‘De boot bestaat uit twee cylinders, met lucht gevuld, bij wijze van twee grote beschuitbussen, op een afstand van 1.25 meter en door een dek aan elkaar bevestigd; de lengte is 5.50 meter. De voortbeweging geschiedt door een vin in de lucht – als bij vliegmachines – en niet zoals bij andere boten door een vin in het water. Deze vin wordt gedreven door een oude Peugeot-motor van ongeveer 15 H.P. De boot heeft een diepgang van niet meer dan 20 centimeter. Op de foto zit Crommelin zelf aan het stuur’. 

Appendix: enkele foto’s uit familiealbum R.Laimböck

klein7

Bij de hoofingang van  Klein Berkenrode met vooraan vader J.B.Laimböck

klein4

                                                                      Klein Berkenrode in het lommer

Klein3

                                                   Het duivenhok in de tuin van Klein Berkenrode

klein9

Klein Berkenrode in het groen begroeid

klein5

Vanuit de overzijde van de Herenweg met zicht op de Herenweg en Klein Berkenrode

 

klein8

                                                  In de achtertuin  van Klein Berkenrode

zolder

        De handschoenenproductie op zolder van het pand Klein Berkenrode 

DE AFBRAAK IN 1982

klein10

   Sloop van Klein Berkenrode

klein11

                               Sloop van Klein Berkenrode

klein12

                 Sloop van Klein Berkenrode

klein13

Sloop van Klein Berkenrode, 1983