PIETER WETSELAAR (1923-2000), POSTUUM EERBETOON AAN EEN UITMUNTEND KALLIGRAAF EN GRAFICUS

Pieter Wetselaar heb ik meer dan 15 jaar meegemaakt als medelid van het bibliofiel en grafisch genootschap uit Haarlem ‘Het Beschreven Blad’ (HBB). Het lag voor de hand dat hij het logo vervaardigde van deze in 1983 opgerichte vereniging en het is ook mede dankzij HBB te danken dat ik een groot aantal van zijn grafische hoogstandjes kon verzamelen, zowel voor de Heemstede-collectie in het Noord-Hollands Archief als voor mijzelf. In 1996 organiseerde ik een tentoonstelling van zijn werk in de gemeentelijke openbare bibliotheek Heemstede, waar talrijke voorbeelden van zijn kalligrafisch en typografisch werk te zien waren. Tijdens zijn leven ontving hij enkele ereprijzen, zijn verscheidene exposities georganiseerd en in 1988 verscheen als deel 1 in een serie ‘Grafici in woord en beeld’ de boekuitgave ‘Werk van Pieter Wetselaar, samengesteld door kunsthistoricus R.E.O.Ekkart (1).

Beknopte levensbeschrijving

Portretfoto van Pieter Wetselaar

Portretfoto van Pieter Wetselaar

Pieter Wetselaar is op 17 mei 1923 in Leiden geboren als oudste van vier kinderen en zoon van een administratief ambtenaar aan de Leidse universiteit, die als liefhebberij tekende en schilderde, als natuurliefhebber vooral van vogels. Na de lagere school en MULO te hebben doorlopen ging de 17-jarige Pieter studeren aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten en Middelbaar Technisch Onderwijs in Den Haag. Tot zijn leermeesters behoorden Cees Boldingh voor portretteken en A.D.Milo voor het stilleven. In 1944 was hij klaar en korte tijd later werd de Academie door de Duitse bezetters gesloten. Om aan de Arbeidsinzet te ontkomen dook Pieter met een broer onder bij een boer ergens tussen Dieren en Doetinchem in de provincie Gelderland. Na enkele maanden keerden zij terug en zijn toen als zgn ‘Noordgangers’ naar kennissen van hun ouders in de kop van Noord-Holland gezonden om voedsel zoals aardappelen en erwten te halen. Op die manier kwam hij bij terugkeer terecht bij uitgever H. Stam aan de Wagenweg en dankzij die contacten kon hij na de Bevrijding een baantje krijgen bij de technische uitgeverij-boekhandel Stam te Haarlem, in 1947 gevolgd bij uitgever Kemperman/Stam in het grote pand aan het Florapark, waar schoolboeken voor het technische vak werden uitgegeven. In het najaar is hij op advies van medailleur Marinus Kutterink (1907-1983) met een map van zijn werken naar de firma Enschedé aan het Klokhuisplein gestapt. Zonder een vooraf gemaakte afspraak kreeg hij de toenmalige adjunct-directeur Bitter te spreken. Die riep de afdelingschefs van de tekenkamer, typografie en lithografie bij het gesprek en het onverwachte resultaat was dat de jonge Wetselaar bij wijze van spreken al de volgende dag zou kunnen beginnen, niet zomaar als volontair maar met een salaris van 180 gulden per maand. Zo snel ging dat niet, maar al op 1 december 1947 trad hij in dienst van de roemrijke drukkers- en uitgeversfirma Johan Enschedé & Zn. in Haarlem, op 24-jarige leeftijd. Te beginnen op de tekenkamer en spoedig protegé van toenmalig directeur B.F.Enschedé ‘Mijnheer Frans’, die ervoor zorgde dat hem ook de grafische technieken werden bijgebracht.

‘De derde man’ bij de firma Enschedé

Hoofd van de grafische afdeling was Jan van Krimpen (1892-1958) en tweede man Sem Hartz (1912-1995). Zij beiden, vooral S.L.Hartz, werd zijn nieuwe leermeester op het gebied van de typografie. Zijn eerste opdracht was een postzegel te vervaardigen voor Suriname, gewijd aan de leprabestrijding. Eenvoudig, en met nadruk op het lettertekenen wat zijn eerste specialiteit was. Al spoedig kreeg hij het ook recht zijn naam onder het ontwerp te plaatsen nadat het resultaat door beide heren als gunstig was beoordeeld, ook al is in de catalogi later niet zijn naam maar die van S.L.Hartz als ontwerper vermeld, zoals hij Cees van Steijnen in een gepubliceerd gesprek van 1996 vertelde. Wetselaar kreeg voorts de opdracht de juiste plaatsing van de letters op het Nationaal Herdenkingsmonument op de Dam te verzorgen, waarvan de letters van het vers van Adriaan Roland Holst waren verzorgd door Van Krimpen en uitgehakt door Johannes Marinus Veldheer. In die tijd ging hij op bezoek bij S.H.de Roos (1877—1962), die bij de concurrent van Enschedé, de firma Tetterode in Amsterdam , werkzaam was en later naar de Rustenburgerlaan in Haarlem verhuisde. De Roos gaf een positieve beoordeling van het werk van Wetselaar. Van bekenden kreeg hij ook geleidelijk privé-opdrachten, zoals van dr. L.D.Brongersma, bioloog en museumdirecteur in Leiden ten behoeve van een serie zegels voor Nieuw Guinea, die hij ’s avonds thuis uitwerkte en in overleg daarna konden worden gedrukt bij de firma Enschedé. Pieter Wetselaar is mede beïnvloed door de letterontwerpen van Sjoerd de Roos en zijn werk sluit ten dele aan bij de Engelse traditie, terwijl hij tevens teruggreep naar het werk van de 18de eeuwse kopergraveurs. Intussen uitgegroeid tot all-round graficus heeft Pieter Wetselaar in 1984 op zijn 61ste verjaardag van de VUT-regeling gebruik gemaakt na voor zijn bedrijf talrijke opdrachten voor postzegels, bankbiljetten, aandelen, sluitzegels e.d. en het tekenen van letters te hebben uitgevoerd. Voor de kunstenaar in Wetselaar betekende het na 36 jaar min of meer verplichte opdrachten een bevrijding – al bleef hij de firma zijn leven lang Enschedé dankbaar voor de kansen die hij daar had gekregen om zich als kunstenaar en ambachtsman te ontwikkelen en men hem naast zijn reguliere opdrachten tevens de mogelijkheid had geboden voor vrije opdrachten. Het is overigens geen wonder dat een groot deel van zijn artistieke werk dankzij een opleving sindsdien heeft plaatsgevonden. In 1984 verscheen bij gelegenheid van de vierhonderdste sterfdag van Willem van Oranje een door Pieter Wetselaar gekalligrafeerd boek ’Oranje en Nederland 1584-1984’, uitgegeven door de Walburg Pers.

Veertig jaar Bennebroek

Sinds 1960 woonde hij intussen met zijn echtgenote Alida de Visser (die soms gravures inkleurde), uit welk huwelijk in 1953 1 dochter (Marjolein) en 1 zoon (Peter) is geboren in de Narcissenlaan te Bennebroek.

Narcissenlaan

                                                 Foto van de Narcissenlaan in bloei te Bennebroek

Na zijn pensionering kreeg hij alle tijd zijn creatieve talenten te kunnen botvieren en in zijn werkkamer van de Bennebroekse woning voerde hij talrijke opdrachten uit voor oorkonden, vignetten, portrettekeningen, affiches, penningen, exlibris e.d. Voor Stichting De Roos kalligrafeerde hij het Onze Vader in tien varianten, gedrukt bij de Carlina Pers van Cees van Dijk en voor de leden van genootschap Het Beschreven Blad bereidde hij in 1995 een boek voor met de silhouet-portretten van 30 leden (2). Wetselaar ontwierp voorts o.a. het logo van het Noord-Philharmonisch orkest en een nieuw vignet voor de Vereniging Haerlem, evenals een nieuwe legpenning. Voor de Heemsteedse bibliotheek vervaardigde hij twee oorkonden. In 1992 is een gravure tot stand gekomen met portret van Charles Dickens ter gelegenheid van de Annual Conference der Dutch Dickensian Fellowship in Haarlem. In 1995 vervaardigde hij op verzoek van burgemeester mr.Jaap Pop een oorkonde en kopergravure met portret van Harry Mulisch vanwege de viering van 750 jaar stad Haarlem en het verleende ereburgerschap aan voornoemde letterkundige. In de laatste periode van zijn leven kreeg hij te maken met hartproblemen. Hij vertelde ooit de zorg in het ziekenhuis hartverwarmend te hebben ervaren. Toch kwam zijn overlijden toch nog onverwacht op 77-jarige leeftijd 27 november 2000 en 1 december vond de crematie plaats in Driehuis-Velsen.

Overlijdensbericht Pieter Wetselaar

Overlijdensbericht Pieter Wetselaar

Terechte waardering

De presentatie van de monografie 'Werk van Pieter Wetselaar' aan minister mr.E.Brinkman, bij welke gelegenheid hem een koninklijke onderscheiding is verleend. Rechts Pieter Wetselaar en zijn echtgenote

De presentatie van de monografie ‘Werk van Pieter Wetselaar’ op 15 december 1988 aan de minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, mr.drs.L.C.Brinkman in het Museum Meermanno-Westreenianum/Museum van het Boek in Den Haag  bij welke gelegenheid hem een koninklijke onderscheiding is verleend. Rechts Pieter Wetselaar en zijn echtgenote. Links van de minister kunsthistoricus en auteur drs. Rudolf E.O.Ekkart

In 1981 is een tentoonstelling georganiseerd in het Militaire Luchtvaart Museum te Soesterberg, nadat hem een eervolle opdracht te beurt was gevallen voor het gedenkboek van de oorlogsslachtoffers van de Koninklijke Luchtmacht, dat door hem werd gekalligrafeerd. In dat jaar verscheen als 33ste uitgave van de Arethusa Pers Herber Blokland een selectie ex libris, met de hand gezet en gedrukt door de Carlinapers te Haarlem in een bibliofiele oplage van 110 exemplaren. In oktober 1986 is hij gehuldigd door de burgemeester en een brede kring van bewonderaars bij gelegenheid van de verschijning van de dertigste reeks kerstzegels voor de tuberculosebestrijding o.a. met een eretentoonstelling van zijn werk in de hal van het raadhuis van zijn woonplaats Bennebroek. Ter gelegenheid van zijn 75ste verjaardag is rond de jaarwisseling 1998/1999 een overzichtstentoonstelling van zijn werk georganiseerd in Teylers Museum te Haarlem nadat tien jaar daarvoor in 1988 een tentoonstelling plaatshad in het Rijksmuseum MeermannoWestreenianum/ Museum van het Boek in ‘s -Gravenhage, destijds geopend door Eelco Brinkman, minister van Cultuur. Bij die gelegenheid werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. IN 1993 volgde een tentoonstelling in het grafisch museum te Zutphen en vervolgens in het museum te Etten-Leur. In 1973 is aan hem de ‘Gran Premio Internationale d’Arte filatelica SAN GABRIELE toegekend en al in 1956 had hij een prijs van de Europese Gemeenschap voor kolen en staal ontvangen . Voorts werd hem in 1990 de prestigieuze Johan Schwenckeprijs toegekend door de Vereniging Exlibris en ander kleingrafiek. Uit liefst 326 inzendingen koos de jury destijds het ontwerp van Wetselaar , een exlibris met de Distelvlinder op een bloem, tot stand gekomen in opdracht van Johan van ’t Leven. Ook vervaardigde hij een gravure voor prins Bernhard die hij persoonlijk ontmoette. De directeur van het Museum van het Boek noemde als belangrijkste kenmerken van zijn werk: 1) de enorme verspreiding van het werk via postzegels, sluitzegels, vignetten, accijnsbandjes op pakjes sigaretten etcetera, en in het kleine formaat waarmee de kunstenaar moet werken. ‘Er zijn maar weinigen die zich met Wetselaar kunnen meten als het gaat om het uitgebalanceerd vormgeven op de vierkante centimeter en in staat zijn het werk een zo grootse uitstraling mee te geven als verstilde kleinoden.’ Dr. Ekkart voegde daaraan toe: ‘Een derde kenmerk van het werk van Wetselaar – er werd eerder al op gewezen – is de rol die de letter in vrijwel al zijn ontwerpen speelt. Iets dergelijks behoeft uiteraard geen verbazing te werken bij een man die beschouwd kan worden als één van de artistieke opvolgers van de letterkunstenaar Jan van Krimpen, die jarenlang een stempel drukte op de werkzaamheden van Drukkerij Enschedé en op dat van de aldaar werkzame kunstenaars. Wetselaars werk vertoont een veel groter invloed van Van Krimpen dan van zijn leermeesters aan de Haagse Academie, maar ondanks die onmiskenbare invloed heeft hij geleidelijk een eigen stijl gevonden, die past bij zijn eigen persoonlijkheid, Die stijl is ongetwijfeld minder avontuurlijk en baanbrekend dan die van Van Krimpen, maar bevat daarnaast elementen die iets met het werk van de voorganger te maken hebben en een geheel eigen inbreng van Wetselaar zijn. Tot die inbreng behoren onder andere de veelvuldig toegepaste natuurmotieven en de belangstelling voor abstrahering van beelden en lettervormen. Juist de combinatie van zulke belettering vormt de bijzondere kwaliteit van vele van Wetselaars werken.’ In een interview met het Haarlems Dagblad zei hij naar aanleiding van een vraag over de verdwijning van boekdruk als gevolg van nieuwe (digitale) technieken: ‘Ik vind het jammer dat al die oude grafische technieken en ambachten langzamerhand op de achtergrond raken. Ik omhels de vooruitgang natuurlijk. Maar met de nieuwe technieken verdwijnt vooral de vaardigheid en dat vind ik vreselijk jammer’. (3). Werden in het verleden door grafische bedrijven grafische kunstenaars ingeschakeld, tegenwoordig worden ontwerpen bijna uitsluitend aangeleverd door reclamebureaus. De laatste jaren van zijn leven had hij weliswaar problemen met zijn hart, maar toch kwam zijn overlijden op 27 november 2000 als een schok voor velen. Pieter Wetselaar blijft voor degenen die hem gekend hebben in herinnering als een ambachtelijk kunstenaar van niveau , bescheiden en aimabel in de omgang op wie nooit een vergeefs beroep kon worden gedaan (4).

Noten

Voorzijde stofomslag 'Werk van Pieter Wetselaar'

Voorzijde stofomslag ‘Werk van Pieter Wetselaar’

(1) Een uitgave van de Walburg Pers in Zutphen. Als deel 2 in genoemde reeks verscheen: ‘Werk van Pam Rueter’ in 1990. Het boek van Ekkart over Pieter Wetselaar blijft een feest voor oog en geest. Naast een inleiding over leven en werk zijn daarin 8 rijk geïllustreerde hoofdstukken opgenomen van 1) Sluitzegels; 2) Postzegels; 3) Affiches; 4) Vignetten: 5) Toegepaste kalligrafie; 6) Tekeningen: 7) Exlibris en 8) Boeken. In onderstaand illustratieoverzicht zal deze volgorde grotendeels worden overgenomen met nadruk op zijn sluitzegels en ex libris. De derde in de Haarlemse Enschedé-trits na Jan van Krimpen en Sem Hartz was op zijn best in het tekenen van portretten en exlibris, evenals in letterontwerpen en schoonschrift en kenners zijn het erover eens dat sprake is van kleine meesterwerkjes. Op pagina 19 van voornoemd boek vindt men een afbeelding van het vignet ontworpen voor Het Beschreven Blad en op dezelfde bladzijde onder andere de beeldmerken van de Augustijn Pers en veilinghuis Bubb Kuyper.

(2) Silhouetten van de HBB-leden zijn gedrukt door Lenoir/Schuring op basis van tekeningen van Pieter Wetselaar van de volgende 30 personen: Marianne Andriessen-Canoy, Jeffrey Bosch, Wim Cerutti, Jan Dekker, Peter Hendriks, Clemens Hoevenaars, Dick Jalink, Jan Keyser, Willem Kramer, Hans Krol, Bubb Kuyper, Arie Lenoir, Joke Linders, Nop Maas, Flip Mayer, Karin Ottenhoff, Pieter Proost, Hans Rombouts, Ewoud Sanders, Erik Schots, Guus Schut, Bert Sliggers, Niek Smaal, Jan Snoep, Ab van der Steur, Cees van Steijnen, Wim Vogel, Dolf de Vries, Pauline van Wensveen en Pieter Wetselaar. Als tekstbijdrage dichtte ene Stan onder het portret van Wetselaar het versje: ‘Wat kunnen wij leren – van de koning van het graveren? – In de wereld van haat en nijd – blijft hij van al die heren – de Cassius Clay van de bescheidenheid’. Ene Adam Bede voegde daar aan toe: ‘Is het iemand wel eens opgevallen – dat, terwijl de ene zweert bij getallen – en de ander door ascendanten wordt geleefd – Pieter in de Narcissuslaan zijn domicilie heeft?.’

Pieter Wetselaar en profil in silhouet en door hemzelf getekend

Pieter Wetselaar en profil in silhouet en door hemzelf getekend

(3)Haarlems Dagblad, 21 mei 1992.

(4) Hier zij ten slotte nog vermeld, omdat hij hiermee soms in de literatuur is verward, dat Pieter een broer, Han G.Wetselaar, geboren in 1926,  had, die zich ontwikkelde tot een verdienstelijk medailleur en medisch tekenaar.

Han

Voorbeeld van een penning, geslagen bij de Koninklijke Begeer in Voorschoten met als medailleur Han G.Wetselaar: Ter herinnering aan de diamanten bruiloft van Abraham Bierens de Haan en Anna Agneta Temminck, 28-4-1956.

Haastrecht

Het stadhuis van Haastrecht uit 1818, in koper gegraveerd door Pieter Wetselaar

Archivalia en literatuur

-Archiefdoos nummer 617 in Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief, bevat onder meer een schrift met 277 sluitzegels van Pieter Wetselaar. Aanwezig is ook een videoband met een EO-documentaire uit 1988 gewijd aan Pieter Wetselaar. Verder een boekenserie van 10 stuks Theosofische perspectieven met kalligrafisch vervaardigde voorzijdes en uitgegeven door de Theosophical University Press, evenals ‘Dutch Quarterly Review of Anglo-American letters (1978). Voorts een videoband van een EO-televisiedocumentaire: ‘een portret van graficus Pieter Wetselaar’. Zie ook: onder bibliotheek van site NHA.

-Het museum voor communicatie (voorheen Postmuseum) in Den Haag beschikt voor een groot deel van zijn postzegelontwerpen . Zie ook de site van ‘Het geheugen van Nederland’.

-In het Noord-Hollands Archief te Haarlem, locatie Kleine Houtweg, is sinds 2015 het Enschedé-archief ondergebracht.

-Ton Brandenbarg. Hommage aan Pieter Wetselaar. 1993.

-Rudolf E.O.Ekkart. Werk van Pieter Wetselaar. Zutphen, De Walburg Pers, 1988

-Cees van Steijnen. In gesprek met Pieter Wetselaar. In: Beschreven Bladen, jaargang 6, nummer 7, oktober 1996, p. 411-417.

-A.G.van der Steur. Pieter Wetselaar (17 mei 1923-27 november 2000), in: Haerlem Jaarboek, 2000. Van der Steur vervaardigde bovendien een overzicht van ‘De door Pieter Wetselaar gegraveerde portretten’ tot en met 1994, verschenen als uitgave van de Klercke Pers van Cees van Dijk in Oosterhesselen.

Wetselaar48

Uitnodiging tentoonstelling van het grafisch werk van Pieter Wetselaar in Soesterberg, 1981

Wets10

Flyer naar aanleiding van expositie in teheuis ;’Regina Pacis’ in Arnhem met werk van Pieter Wetselaar, op zaterdag 15 december 1984 geopend dsoor dr.A.D.Bloemsma, arts te Haarlem, die tijdens zijn leven het werk van Pieter Wetselaar en speciaal zijn werk voor de tuberculosebestrijding heeft gevolgd.

Wets1

Uitnodiging voor expositie  Pieter Wetselaar, calligraaf, typograaf en exlibriskunstenaar in het Rijksmuseum Meermanno-Westreenianum/Museum van het Boek, 15 december 1988

Artikel van Hans Rombouts in het Haarlems Dagblad van 7 oktober 1986 naar aanleiding van ere-tentoonstelling Pieter Wetselaar in Bennebroek

Artikel van Hans Rombouts in het Haarlems Dagblad van 7 oktober 1986 naar aanleiding van ere-tentoonstelling Pieter Wetselaar in Bennebroek

Wets11

Deel van affiche: jubileumexpostie P.Wetselaar naar aanleiding van zijn werk voor de tuberculosebestrijding in het gemeentehuis te Bennebroek, 13 t/m 30 oktober 1986.

Wets6

Artikel over boek en tentoonstelling Pieter Wetselaar in Bennebroek, uit: Bennebroek Centraal, 8 februari 1989

Pieter Wetselaar als winnar van de Johan Schwencke Prijs voor ex-librissen (Haarlems Dagblad van 26 juni 1990)

Pieter Wetselaar als winnaar van de Johan Schwencke Prijs voor ex-librissen (Haarlems Dagblad van 26 juni 1990)

Foto Pieter Wetselaar bij artikel van Anneke Lommers in Het Weekblad, 1990 (foto Henk v.d.Ende)

Foto Pieter Wetselaar bij artikel van Anneke Lommers in Het Weekblad, 1990 (foto Henk v.d.Ende)

 

Bericht over expositie Pieter Wetselaar in bibliotheek Heemstede (Heemsteedse Courant, 20 november 1991)

Bericht over expositie Pieter Wetselaar in bibliotheek Heemstede (Heemsteedse Courant, 20 november 1991)

 

Pieter Wetselaar in een serie: 'De Ambachtsman - De Kunstenaar', Haarlems Dagblad, 21 mei 1992

Pieter Wetselaar in een serie: ‘De Ambachtsman – De Kunstenaar’, Haarlems Dagblad, 21 mei 1992

Uitnodiging opening tentoonstelling 'Pieter Wetselaar, graficus en kalligraaf' in Teylers Museum, 1998

Uitnodiging opening tentoonstelling ‘Pieter Wetselaar, graficus en kalligraaf’ in Teylers Museum, 1998

Wets8

Artikel van Wim de Wagt over tentoonstelling Wetselaar in Teyler, uit: Haarlems Dagblad van 3 oktober 1998 (bevat tevens ex-libris voor dr.Ottmar Premstaller)

 

Wets9.jpg

Artikel door Marijke Besselink over Pieter Wetselaar, uit: Teylers Magazijn, herfst 1998, nummer 60, pagina 9

==============================================

Wets12

‘TROUW AAN DE TRADITIE’ , verslag van een interview door. N.M. met Pieter Wetselaar

Wets13

                         Vervolg en slot van interview door N.M. met Pieter Wetselaar

=======================================

Wetselaar41

Foto gemaakt bij de firma Enschede in Haarlem met leden van genootschap Het Beschreven Blad. Vooraan zittend, derde van links Pieter Wetselaar

Wetselaar1

Pieter Wetselaar: ‘Graveren is de waarheid spreken'(Haarlems Dagblad, 17-3-1995)

Wetselaar2.jpg

vervolg van: Pieter Wetselaar: ‘graveren is de waarheid spreken'(H.D. 17-3-1995)

Mulisch2

Mulisch ereburger in koper, door Pieter Wetselaar (Haarlems Dagblad, 17-3-1995)

 

 

 

SELECTIE ILLUSTRATIES MET WERK VAN PIETER WETSELAAR

1. SLUITZEGELS VOOR DE TUBERCULOSEBESTRIJDING (SINDS 1957)

wets4

Ontwerpen kerst-sluitzegels door Pieter Wetselaar, 1957 (uit boek Werk van Pieter Wetselaar)

Sluitzegels Wetselaar 1970

Sluitzegels Wetselaar 1970

Sluitzegels Wetselaar 1978

Sluitzegels Wetselaar 1978

Sluitzegels Wetselaar 1979

Sluitzegels Wetselaar 1979

Sluitzegels Wetselaar 1980

Sluitzegels Wetselaar 1980

Sluitzegels Wetselaar 1984

Sluitzegels Wetselaar 1984

Sluitzegels Wetselaar 1988

Sluitzegels Wetselaar 1988

Sluitzegels Wetselaar 1989

Sluitzegels Wetselaar 1989

Sluitzegels Wetselaar 1990

Sluitzegels Wetselaar 1990

2. POSTZEGELS EN POSTSTUKKEN Sinds 1953 ontwierp Wetselaar bij de firma Joh. Enschede & Zn. tientallen postzegels voor zeven verschillende landen. De eerste ‘officiële’zegels van ijn hand waren twee Nederlandse Rode Kruiszegels uit 1953 en in de jaren 1956-1965 volgden nog 14 Nederlandse postzegels, waaronder de door hem verzorgde serie Zomerzegels met bloemmotieven uit 1960. Verder ontwierp hij verscheidene herdenkingszegels en bankbiljetten voor de Nederlandse Antillen, Portugal en Israël alsmede erkende reischeques voor de Nederlandse banken.

Het allereerste ontwerp van Pieter Wetselaar bij de firma J.Enschedé & Zn, waarbij de credits in de postezgelcatalogi nog kwamen te staan op naam van zijn leermeester S.L.Hartz

Het allereerste ontwerp van Pieter Wetselaar bij de firma J.Enschedé & Zn (Suriname, leprabestrijding) waarbij de credits in de postzegelcatalogi nog kwamen te staan op naam van zijn leermeester S.L.Hartz (Catawiki)

Ontwerp zomerzegels 19 door Pieter Wetselaar

Ontwerp zomerzegels 2956 met historische portetten van kinderen door Pieter Wetselaar (uit: Chr. de Moor. Postzegelkunst. Den Haag, 1960.

Sinterklaas-kinderpostzegel naar een ontwerp van Pieter Wetselaar

Sinterklaas-kinderpostzegel naar een ontwerp van Pieter Wetselaar

rodekruis

                        Rode Kruis postzegels in 1953 ontworpen door Pieter Wetselaar

Postzegelontwerpen Pieter Wetselaar

Postzegelontwerpen Pieter Wetselaar n.a.v. Olympische Spelen Melbourne in 1956

ziekenhuis

Door Wetselaar ontworpen postzegel voor Suriname, uitgegeven bij gelegenheid van de opening in 1962 van het Diakonessen(zieken)huis

paaszegels

Enkele jaren achtereen ontwierp Wetselaar de Paas(weldadigheids)zegels voor Suriname, zoals op deze fdc uit 1973 (Catawiki)

post3

Ontwerp kinderpostzegel met klederdracht in Walcheren door Pieter Wetselaar

klederdrachten

Eerstedagsenveloppe ofwel FDC Zomerpostzegels 1958, ontworpen door Pieter Wetselaar (Catawiki)

Wets6

Bloemenpostzegels Nederland 1960, ontworpen door Pieter Wetselaar (uit boek: Werk van Pieter Wetselaar)

Nederlandse

First Day Cover bloemenpostzegels voor Federatie Antilliaanse Jeugdzorg, in 1964 geëmitteerd voor de Nederlandse Antillen in Willemstad, Curaçao (Catawiki)

zomerpostzegel

De tulp ‘La Princesse’ door Wetselaar in 1960 ontworpen als zomerpostzegel van de PTT, 1960

Wets7

Diverse postzegels voor Nieuw-Guinea, Nederlands Antillen en Suriname, ontworpen door Pieter Wetselaar (uit boek: Werk van Pieter Wetselaar)

militaire

Postzegels ontworpen door Wetselaar bij gelegenheid van het 150-jarig bestaan van de Militaire Willemsorde

herdenkingszegel

Herdenkingszegel Amsterdam 700 jaar, 1975,  door Pieter Wetselaar

ontwerp

Ontwerp van Pieter Wetselaar:’ Beatrix Regina’ voor de Nederlandse Antillen (uit: Werk van Pieter Wetselaar)

ontwerp1

                     Ontwerp van een briefkaart ondertekend door P. Wetselaar (Postmuseum, 1979)

Ontwerp door Wetselaar van speciale enveloppe in verband met 70 jaar Haarlemse Filatelistische Vereniging 'Op Hoog van Zegels', 1981

Ontwerp door Wetselaar van speciale enveloppe in verband met 70 jaar Haarlemse Filatelistische Vereniging ‘Op Hoog van Zegels’, Spaarnepost 1981

VIGNETTEN EN LOGO’S

HKO

                                   Vignet van Pieter Wetselaar voor het Heemsteeds Kamerokest

Gekalligrafeerd vignet van Pieter Wetselaar vervaardigd voor het Noordhollands Philharmonisch Orkest

Gekalligrafeerd vignet van Pieter Wetselaar vervaardigd voor het Noordhollands Philharmonisch Orkest

Ontworpen briefpapier voor bibliofiel en grafisch genootschap Het Beschreven Blad

Ontworpen briefpapier voor bibliofiel en grafisch genootschap Het Beschreven Blad

Museum Meermanno (Den Haag 30-03-10)

Vignet voor Carlina Pers, destijds in Haarlem gevestigd

Robeco

 

Door Pieter Wetselaar ontworpen logo’s voor de firma’s ROLINCO en ROBECO

vignet1

Logo door Pieter Wetselaar ontworpen voor de firma Van der Heem, van 1926 tot 1968 als zelfstandig bedrijf in Den Haag gevestigd, sindsdien na een fusie Indoheem gehten

4. KALLIGRAFIE/OORKONDEN

oorkonde

Oorkonde van Pieter Wetselaar, in 1982 aangeboden door het hoofdbestuur van de Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur te Hillegom aan de afdeling Beverwijk/Heemskerk ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan, opgericht op 19 januari 1882.

Oorkonde voor Ate Dirk Bloemsma, arts te Haarlem, in 1982, vervaardigd door Pieter Wetselaar in opdracht van het Vrouwe en Anthonie Gasthuishofje in Haarlem

Oorkonde voor Ate Dirk Bloemsma, arts te Haarlem, in 1982, vervaardigd door Pieter Wetselaar in opdracht van het Vrouwe en Anthonie Gasthuishofje in Haarlem

Oorkonde voor professor Hendrik Andriessen, door Pieter Wetselaar in 19 gekalligrafeerd in opdracht van de gemeentelijke openbare bibliotheek Heemstede

Oorkonde voor professor Hendrik Andriessen, door Pieter Wetselaar in 1974 gekalligrafeerd in opdracht van de gemeentelijke openbare bibliotheek Heemstede bij de opening van een uitleendiscotheekafdeling

5. TEKENINGEN/PORTRETTEN/SILHOUETTEN

winterkoninkje1

                               Foto van het Winterkoninkje in de natuur

winterkoninkje2

  De bekende tekening van het winterkoninkje door Pieter Wetselaar

Tekening en ets door Pieter Wetselaarvan het historische winkelpand Kruisstraat 26 in Haarlem

Tekening en ets door Pieter Wetselaarvan het historische winkelpand Kruisstraat 26 in Haarlem

Houtskooltekening van zelfportret Pieter Wetselaar uit 1948 (uit boek: Werken van Pieter Wetselaar)

Houtskooltekening van zelfportret Pieter Wetselaar uit 1948 (uit boek: Werken van Pieter Wetselaar)

Portretttekening van Cees van Dijk, voormalig directeur van de Stadsbibliotheek Haarlem en drukker-uitgever van de bibliofiele Carlina pers

Portretttekening van Cees van Dijk, voormalig directeur van de Stadsbibliotheek Haarlem en drukker-uitgever van de bibliofiele Carlina pers

Portrettekening door Pieter Wetselaar van antiquaar en historicus Ab van der Steur

Portrettekening door Pieter Wetselaar van antiquaar en historicus A.G. (Ab) van der Steur

Uitsnede en handtekening uit boek: Het Beschreven Blad en profil, 1995

Uitsnede en handtekening uit boek: Het Beschreven Blad en profil, 1995

Silhouet Pieter Wetselaar, 1995

Silhouet Pieter Wetselaar, 1995

Silhouettekening door Wetselaar van dr. Joke Linders, schrijfster, biografe en recensente van jeugdliteratuur, gepromoveerd op een dissertatie over Annie M.G.Schmidt

Silhouettekening door Wetselaar van dr. Joke Linders, schrijfster, biografe en recensente van jeugdliteratuur, gepromoveerd op een dissertatie over Annie M.G.Schmidt

ir.Jan Dekker, stedenbouwkundige, getekend door Pieter Wetselaar

ir.Jan Dekker, stedenbouwkundige, getekend door Pieter Wetselaar

Wets1

Silhouettekening van Ewoud Sanders, taalhistoricus en publicist

Geëtste portrettekening Charles Dickens door Pieter Wetselaar

Geëtste portrettekening Charles Dickens uit 1992 door Pieter Wetselaar

Wetselaar63

                         Portret van letterkundige Edgar du Perron door Pieter Wetselaar

6. EXLIBRIS

Vooromslag van mapje 'Pieter Wetselaat'uitgave, van de Exlibriskring van de W.B.-Vereniging ter gelegenheid van het XIX internationale Exlibris-congres te Oxford in 1982

Vooromslag van mapje ‘Pieter Wetselaat’uitgave, van de Exlibriskring van de W.B.-Vereniging ter gelegenheid van het XIX internationale Exlibris-congres te Oxford in 1982 (Catawiki)

Inleiding door Herber Blokland van de Arethusapers

Inleiding door Herber Blokland van de Arethusapers (Catawiki)

Vooromslag van

Vooromslag van ‘Acht exlibris’door Pieter Wetselaar, Carlinapers

Diverse exlibris door Pieter Wetselaar vervaardigd voor 1) Johanna Petronella Schmid, 2) Jonneke Schriks, Ingrid M.E.Weber, Reinhild Brückert-Arndt en Grietje Josina Verduin (uit: Werk van Pieter Wetselaar, 1988

Diverse exlibris door Pieter Wetselaar vervaardigd voor 1) Johanna Petronella Schmid, 2) Jonneke Schriks, Ingrid M.E.Weber, Reinhild Brückert-Arndt en Grietje Josina Verduin (uit: Werk van Pieter Wetselaar, 1988)

Voorzijde van aankondiging: 'Acht exlibris van Pieter Wetselaar' als 33ste uitgave van de Arethusa Pers Herber Blokland, gedrukt en gebonden door de Carlinapers te Haarlem

Voorzijde van aankondiging: ‘Acht exlibris van Pieter Wetselaar’ als 33ste uitgave van de Arethusa Pers Herber Blokland, gedrukt en gebonden door de Carlinapers te Haarlem

Links: portret Herman Boerhaave als exlibris voor Jan Rhebergen en rechts geëtst portret van Thomas Mann voor Norbert Neuchwatal, door Pieter Wetselaar

Links: portret Herman Boerhaave als exlibris voor Jan Rhebergen en rechts geëtst portret van Thomas Mann voor Norbert Neuchwatal, door Pieter Wetselaar

Geëtst portret van Albert Schweitzer, vervaardigd door Wetselaar als exlibris voor Jan Kramer

Geëtst portret van Albert Schweitzer, vervaardigd door Wetselaar als exlibris voor Jan Kramer

Exlibris Mahatma Gandhi

Exlibris met portret van Mahatma Gandhi voor Marius J.A.M.Schalkwijk door Pieter Wetselaar

spreeuw

Ex libris met voorstelling van een spreeuw (sturnus vulgaris) door Pieter Wetselaar in kopergravure geëtst voor J.W.Götz, 1985

wets12

Exlibris van gierzwaluw voor G.A.Verduin, geëtst door Pieter Wetselaar

Wets13

Ets door Pieter Wetselaar naar Lucas van Leyden, 1523, als exlibris ontworpen voor Jacob J.Glas  (1931-2004), tandarts in Heemstede, in 1995 medeoprichter van de  Associatie Nederlandse Tandartsen, voorzitter van het Heemsteeds Kamerorkest  en bestuurder van de Heemsteedse Kunstkring

Nog een exlibris door Wetselaar ontworpen op speciaal verzoek van Jan Kramer

Nog een exlibris door Wetselaar ontworpen op speciaal verzoek van Jan Kramer

C.D. (Kees) Bremer uit Den Helder was een groot bewonderaar van het grafisch werk van Pieter Wetselaar en liet in 1993 enkele kopergravures door hem maken. In 2002 voerde ik een correspondentie met Bremer. Links een exlibris met de letters CDB en rechts een schelp van de soort 'Conus Marmoreus', waarvan ook Rembrandt een ets heeft gemaakt.

C.D. (Kees) Bremer uit Den Helder was een groot bewonderaar van het grafisch werk van Pieter Wetselaar en liet in 1993 enkele kopergravures door hem maken. Bremer beschouwde de in 2000 overleden ambachtsman-kunstenaar als een van de meest bekwame kopergraveurs van de vorige eeuw. In 2002 voerde ik een correspondentie met Bremer. Links een exlibris met de letters CDB en rechts een schelp van de soort ‘Conus Marmoreus’, waarvan ook Rembrandt een ets heeft gemaakt.

Ali

 

                    Exlibris van Pieter Wetselaar, vervaardigd voor zijn echtgenote Alida de Visser

wets5

Exlibris van vader Wetselaar, boven: ontworpen voor zijn dochter Marjolein, onder voor zijn zoon Peter Wetselaar

Portretgravure Anton Pieck, vervaardigd door Wetselaar voor mevrouw

Portretgravure Anton Pieck, vervaardigd door Wetselaar voor mevrouw R.De Haas-van Riemsdijk, medeoprichter van de Anton Pieck Club Nederland

 

Wetselaar36

Twee exlibris door Pieter Wetselaar. Boven met tekening van de Amsterdamse Poort in Haarlem voor C.PM.P.Mulders en onder met slogan en in gekalligrafeerde letters voor J.Soeverein

Wetselaar35

Twee exlibris van Wetselaar in gekaligrafeerde letters. Boven voor Herber Blokland en onder voor Nicolaas Fuchs

Twee exlibris van Wetselaar voor Joop en Hentien Peynenburg

Twee exlibris van Wetselaar voor Joop en Jentien Peynenburg

ex3

Exlibris met gele roos ontworpen door Pieter Wetselaar voor Joop en Jentien Peynenburg

Wets10

                                       Door Pieter Wetselaar ontworpen exlibris voor Lars C.Stolt

ex1

                              Exlibris door Pieter Wetselaar ontworpen voor Amis Danielis

Ploeger

Exlibris voor J.Ploeger door Pieter Wetselaar

ex2

Exlibris door Pieter Wetselaar met portret van de Duitse kunstenaar Lucas Cranach, ontworpen voor Cornelis Bellaert

 

 

Exlibris met hermelijn door Pieter Wetselaar

Exlibris met hermelijn door (Mustela erminea) door Pieter Wetselaar voor Daniel de Bruin

Wetselaar57

Exlibris met portet van Simone de Beauvoir (1908-1986)  voor Jeanette Blokhuis, door Pieter Wetselaar

ExlibrisWetselaar54

Exlibris Wetselaar voor Henk van Buul met portret van Dirk van Gelder, tekenaar en graficus

Wtselaar32

Exlibris door Wetselaar met portret van Friedrich Hölderlin, voor de schrijver Kester Freriks

Wetselaar36

                                               Gekalligrafeerd exlibris voor J.B.Stomph

 

 

Wetselaar58

Exlibris Wetselaar met portret van de Duitse kunstschilder Caspar David Friedrich, voor A.Hausweiler

7. PUBLICATIES/BOEKEN

Wetselaar28

Vooromslag gekalligrafeerd boekje met portret van de Duitse dichter: Friedrich Hölderlin. Hyperions lied van het lot., in 70 exemplaren bibliofiel gedrukt

Wetselaar49

Aankondiging van het in koper gegraveerde boekje met gedicht van Friedrich Hölderlin

Wetselaar59

Colofon uitgave van het ‘Onze Vader’ gekalligrafeerd door Pieter Wetselaar in diverse talen en op de handpers gezet en gedrukt door Carlinapers in Haarlem, o.a. voor de leden van Stichting De Roos te Utrecht

Wetselaar22

Aankondiging van bibliofiele uitgave ‘De dans van de vlinder’  door de Augustijn Pers van Hans Rombouts, waarin de afgebeelde vlinders naar de natuur zijn geaquarelleerd door Pieter Wetselaar

vlinder

Postzegel door Wetselaar voor Nederlands- Nieuw-Guinea ontworpen, de ‘Papilio Paradisea STGR’ (Catawiki)

Wetselaar11

Pagina met portret van prins Willem van Oranje in een  door Pieter Wetselaar gekalligrafeerd boek: Nederland en Oranje 1584-1984, een uitgave van de Walburg Pers in Zutphen

Wetselaar1

Ontwerp omslag jubileumboek 1981 Haarlemse Filatelistische Vereniging ‘Op Hoop van Zegels’ door Pieter Wetselaar

Wets2

Wetselaar kalligrafeerde tussen 1976 en 1979 alle vooromslagen in de serie ‘Theosofische Perspectieven’

Wets3

                      Nog een voorbeeld uit de reeks ‘Theosofische Perspectieven’

Wets4

Gekalligrafeerde vooromslag door P.Wetselaar van Dutch Quarterly Review of Anglo-American Letters

Wets5

Gekalligrageerde bladzijde door Pieter Wetselaar, uit: ‘De Tuinman en de Dood’ door P.N.van Eyck. Oosterhesselen, Carlinapers, 1984

Wetselaar4

Vooromslag van erotica-publicatie: ‘Op heter daad’ door Harry Prenen met tekeningen van Pieter Wetselaar (Catawiki)

8. DIVERSEN

affiche

Affiche door Wetselaar ontworpen voor de Koninklijke Nederlandse Centrale Vereniging tot bestrijding der Tuberculose, voor welke organisatie hij vanaf 1957 de jaarlijks uitgegeven en als sluitzegel te gebruiken kerstzegels ontwierp

wets3

Affiche door Pieter Wetselaar ontworpen voor de Nederlandse Bond van Filatelisten Verenigingen (uit boek: Werk van Pieter Wetslaar)

Wetselaar71

Ontwerp door Pieter Wetselaar van een  penning in verband met  verkiezingen voor het Europees Parlement juni 1979

Wetselaarbernhard1

Penning ontworpen door Pieter Wetselaar met portret van prins Bernhard, 1981, verschenen bij gelegenheid van de 70ste verjaardag van de prins

Wets8

                       Door Pieter Wetselaar ontworpen bankbiljetten voor de Nederlandse Antillen

glasgravure

Glas met tekst door Pieter Wetselaar gegraveerd in herinnering aan de bevrijding van Amsterdam en Holland  door de Canadezen in 1945

Wetselaar61

Tabaksbanderol ontworpen door Pieter Wetselaar met Benelix monogram, door middel van ineenvlechting van de letters B, N. en L.

Wets9

Door Wetselaar ontworpen traveller’s cheque

================================================================

Wetselaar43

Wetselaar5

Tekstbijdragen door leden van bibliofiel en grafisch genootschap Het Beschreven Blad, gewijd aan Pieter Wetselaar, 1995

Wetselaar6

Vervolg tekstbijdragen door leden van genootschap Het Beschreven Blad

=====================================================

Volgende bijdrage:  Aritius Sybrandus Talma (1864-1916): predikant en staatsman

Talma6

De begrafenisstoet met de lijkkist van A.S.Talma passeert de brug over de Bennebroerkevaart op weg naar het kerkhof aan de Binnenweg in Bennebroek

=====================================================

N.B. Aangevangen eind 2003 met een blog ilibrariana (voornamelijk gewijd aan Heemstede en bibliotheken) zijn inclusief bovenstaande foto’s in ruim 12 jaar thans bij bijna 450 afzonderlijke bijdragen 25.000 gescande illustraties op het internet geplaatst, naar onderwerpen verdeeld: 11.212 met betrekking tot historisch Heemstede en Zuid-Kennemerland; 9.980 betreffende bibliotheken, archieven en boekgerelateerde motieven zoals exlibris en boekenleggers; ten slotte: 4.828 foto’s, gravures e.d. in  overige bijdragen (Kees Fens, Jan Hanlo, wolven etcetera).

==============================================================