Tags

,

DE BURGEMEESTERSFAMILIE DOLLEMAN en HEEMSTEE’S KOOKBOEK

De burgemeestersfamilie J.Ph.Dólleman-Thierry de Bye met 5 kinderen woonde op ’t Klooster in Heemstede. B het tengevolge van een tragisch ongeval overlijden van haar echtgenoot, J.Ph. Dólleman, burgemeester van Heemstede, in 1891 bleef zij aanvankelijk wonen in de witgepleisterde villa totdat zij het huis in 1903 voor ƒ 148.630,- (1) verkocht aan de uit Nederlands Oost-Indië gerepatrieerde heer G.N.Aberson [die ’t Klooster in 1921 verkocht aan het Bisdom Haarlem Mevrouw Dólleman ging met haar dochter wonen aan de Oosterhoutlaan. In het jaar van haar overlijden in 1914 verscheen bij uitgeverij Tjeenk Willink in Haarlem van haar hand ‘Heemsteê’s Kookboek’; wenken voor het dagelijksch middagmaal’. Het thans zeldzame boekje telt 63 bladzijden en bevat recepten van o.a. soepen, voorspijzen, sauzen, vleessoorten, vis, wild en gevogelte, zuur, groenten en toespijzen. Huisvriendin en historisch publiciste mevrouw J.Sterck-Proot uit Heemstede (later verhuisd naar Aerdenhout) verzorgde de redactie en schreef het voorwoord, dat als volgt besluit: ‘Met zijn velerlei wenken voor een smakelijk maal, wordt dit boek tevens voor velen een herinnering: want de welverzorgde spijzen weergevonden in eigen gezin, zullen ons doen terugdenken aan het huis, waar het een feest was aan te zitten, zowel om de bijzonder appetijtelijke spijzen als om de opgewekte kout van de onvermoeide gastvrouw, Vrouwe H. Dólleman, geboren Thierry de Bye”.  Als motto begint het boek met de volgende verkaring: ‘Warme spijzen worden opgediend in vooraf gewarmde schalen en worden gegeten van warme borden’. 

In leer geboden uitgave van Heemsteê's kookboek door Vrouuw H.Dólleman-Thierry de Bye

In leer gebonden uitgave van Heemsteê’s kookboek door Vrouwe H.Dólleman-Thierry de Bye

dolleman21

Advertentie voor Heemsteê’s Kookboek uit Haarlem’s Dagblad van 11 november 1913

 

dol1

Voorwoord van het Heemsteê’s Kookbpek door mw. J.M.Sterck-Proot (1)

dol2

Vervolg voorwoord van Heemsteê’s Kookboek door mw.Sterck-Proot (2)

 

Postuum zou mevrouw Sterck nog een door mevrouw Dólleman verzamelde selectie ‘Gedachten en gedichten’ verzorgen, eveneens uitgegeven bij Tjeenk Willink. Die verzameling van aforismen is aangelegd van 1867 tot 1914 naar eigen smaak en aanleg. Door belangeloosheid van haar uitgever is deze publicatie – tevens bedoeld als een in memoriam voor haar vrienden – haar laatste gift aan hulpbehoevenden geworden, want het boekje verscheen ten bate van het Haarlemsche Steuncomité 1914/1915. Eind 1914 verscheen de eerste editie, in 1915 een tweede druk dan deze publicatie die in 75 pagina’s een paarhonderd levenswijsheden bevat, waarbij o.a. opvalt dat vooral naar Shakespeare haar voorkeur uitging.

Vooromslag van postuum uitgegeven boekje 'Gedachten en Gedichten' door cH.Z.Dólleman-Thierry de Bye

Vooromslag van postuum uitgegeven boekje ‘Gedachten en Gedichten’ door H.L.Dólleman-Thierry de Bye

Advertentie 'Gedachten en Gedichten', uit Haarlem's Dagblad van 27 november 1914

Advertentie ‘Gedachten en Gedichten’, uit Haarlem’s Dagblad van 27 november 1914

Bericht aankondiging nieuwe druk van Gedachten en Gedichten, uit Haarlem's Dagblad van 3 juli 1915

Bericht aankondiging nieuwe druk van Gedachten en Gedichten, uit Haarlem’s Dagblad van 3 juli 1915

Op 67-jarige leeftijd is mevrouw Thierry de Bye Dólleman in de Mariastichting overleden en drie dagen later ter aarde besteld op de algemene begraafplaats te Heemstede. De grafrede is uitgesproken door de destijds bekende dominee en godgeleerde dr.A.H.de Hartog en is in druk verschenen.

Vooromslag rede van dr.

Vooromslag rede van dr.A.H.de Hartog uitgesproken bij de uitvaart van Vrouwe H.L.Dólleman-Thierry de Bye. Heemstede, 19 juni 1914.

De vanwege zijn talrijke kerkelijke publicaties befaamd geworden predikant – vader van auteur Jan de Hartog – gaat in op het feit dat mevrouw Dólleman voor haar kinderen en vrienden, maar ook voor de inwoners van Heemstede en de sport, zoveel betekend heeft. Dit laatste wordt nog eens benadrukt in het gedenkboek van de Koninklijke H.F.C. 1879-1919, wat een speciaal hoofdstuk bevat dat is gewijd aan de ‘Dóllemannen’ , dat als volgt aanvangt: ‘Waar de geschiedenis der HFC wordt vastgelegd mag niet worden verzuimd te boekstaven, dat de club aan de familie Dólleman grote verplichting heeft voor de warme belangstelling, die ook de dames Dólleman voor het wel en wee van de vereniging toonden, en voor de hartelijke gastvrijheid die velen onzer in de negentiger jaren op de buitens van mevrouw Dólleman van der Wall [woonachtig in het Nieuw Klooster aan de Binnenweg (2)] en mevrouw Dólleman-Thierry de Bye zo vaak mocht te beurt vallen. (…) Maar de onvergankelijkste verdienste van alle, was toch de tegemoetkomendheid van Mary’s moeder, mevrouw Dólleman-Thierry de Bye zo vaak mocht te beurt vallen, welke het aan de club mogelijk maakte het voor die tijden zo algemeen fraaie wedstrijdterrein naast dit buiten ’t Klooster aan de Meerweg in te richten. Nieuw was in die dagen de periode der open terreinen, die vrij voor een altijd sympathiek gestemd publiek toegankelijk waren, nog niet ontwassen. De H.F.C. kreeg met haar nieuwe terrein een voortreffelijk veld, dat kon worden gesloten gehouden voor wie men er niet op wilde toelaten. Dat was een reusachtige verbetering, te meer daar ook de grond – kwaliteit van de bovenste plank was. Op het veld achter het Wapen van Heemstede hebben de grimmigste matches plaats gehad tussen de verwoede tegenstanders als bijv. H.F.C. en R.A.P.Amsterdam. Dan ging het hard tegen hard en er werd een heel stevig, doch daarom nog volstrekt geen unfair spel gespeeld.’ Ook de cricketclub ‘Rood en Wit’ mocht in de zomermaanden gebruik maken van het veld aan de Meerweg, zoals in en gedenkuitgave staat vermeld: ‘(…) zeer verheugend, dat in 1893 het fraaie terrein aan de Meerweg in Heemstede werd verkregen. Onze oudste leden denken nog steeds met genoegen aan de daar doorgebrachte uren. Een hardlopende grasmat, een pitch geknipt voor het bowlen van Posthuma (“de leeuw van Heemstede”)’.

In 1991 is in een oplage van 60 exemplaren in eigen beheer een heruitgave van ‘Heemstee’s Kookboek’ verschenen, waarvan 30 exemplaren bestemd voor leden van genootschap ‘Het Beschreven Blad’.

Vooromslag van herdruk Heemsteê's Kookboek

Vooromslag van herdruk Heemsteê’s Kookboek

(1) Het (Groot-) Klooster omvatte een herenhuis met koetshuis, boerderij met woonhuis, gebouw met stalling voor paarden en vee, karmhok, twee hooibergen en verder getimmerten, voorts enige arbeiderswoningen, schuren en verder op de gronden aanwezige gebouwen + 73 hectare grond (tuingrond, bosgrond, vijvers, bloembollengrond, wei-, hooi- en bouwland, rietland en water. De nieuwe eigenaar Aberson liet aan de noordzijde het huis met een aanbouw uitbreiden, waaraan een steen met jaartal ‘1903’ herinnert. In de zuidgevel van de villa in chaletstijl bevindt zich bovendien een steen met de inscriptie ‘Villa ’t Clooster 1873’.

't Groot Klooster in 1873 gebouwd (nabij het huidige Hageveld)

’t Groot Klooster in 1873 gebouwd (nabij het huidige Hageveld)

Aanbouw van 't Groot Klooster

Aanbouw van ’t Groot Klooster

klooster

’t Nieuw Clooster aan de Binnenweg omstreeks 1900

 

Gezicht op 't Nieuw Klooster op de Binnenweg van notaris Dolleman, welke villa moest wijken voor bouw van de winkelgalerij

(2)Een broer van Jan Philip Dólleman was Frederik Hendrik Dólleman die notaris werd en in een vergelijkbare villa van architect A.van der Linden woonde, in 1873 aan de Binnenweg gebouwd in opdracht van zijn vader Jan Dólleman (1801-1879). Op 9 november 1871 is deze Frederik Hendrik vin Zundert getrouwd met Marie Jacqueline Cornélie van de Wall. Hij is 2 mei 1885 in Heemstede overleden. Uit zijn huwelijk zijn de volgende kinderen geboren: 1) Anna Cornelia Dólleman (*1872), 2) Jan Dólleman (*1874), 3) Frederik Hendrik Dólleman (*1876); 4) Willem Antonie (*1877), notaris te IJmuiden, 5) Marie Jacqueline Cornelie Dólleman (*1879); 6) Louise Henriëtte Dólleman (*1889); 7) Elise Emilie Christine Dólleman (*1884).

Genealogische informatie Dólleman

Jan Philip Dólleman, zoon van burgemeester en notaris Jan Dólleman (1801-1879) en Johanna Elisabeth Philippine Kleine (1812-1886) is 18 mei 1842 in Heemstede geboren. Hij ging niet in Heemstede op school maar slaagde met goed gevolg op de Eerste opleidingsschool voor jongeren in Haarlem, door dr.C.Spoelder ‘de netsste lagere school van Haarlem’ genoemd. Was vanaf 1874 burgemeester van Heemstede, Berkenrode en Bennebroek. De protestantse burgemeester is vernieuwingsgezind en emancipatorisch van instelling. Zo pleit hij er – zij het tevergeefs – voor dat de eerste onderwijzeres in Heemstede hetzelfde salaris krijgt als haar mannelijke collega’s. In zijn bestuursperiode zorgt hij er voor dat er op zondagen een halte komt aan de Manpadslaan in verband met de paardenrennen op Woestduin en laat hij een post- en telegraafkantoor aan de Raadhuisstraat bouwen.

Hij is verleden op 15 oktober 1891 in Heemstede. Nergens gepubliceerd is uit familieoverlevering via kleinzoon Michiel Thierry de Bye Dólleman bekend geworden dat op de renbaan een wandelstok die als toeschouwer voor zich hield in het wiel terecht kwam van een voorbijrazende sulky bestuurd door Hendrik van Wickevoort Crommelin. Ernstig gewond geraakt is hij korte tijd later overleden. In de gemeenteraad van Heemstede is hij herdacht als ‘een man die steeds met de meeste ernst en toewijding de belangen der gemeente heeft behartigd en heeft meegewerkt tot oprichting en stichting van vele werken in deze gemeente.’

De burgemeesters familie Dolleman van 't Groot Klooster

De burgemeestersfamilie Dólleman van ’t Groot Klooster met hun 5 kinderen. (kabinetfoto van fotograaf Carel Frederik Cordes (1882-1927). Op de foto zien we van links naar rechts:  Elisabeth Cecilia Jacoba D. (1879-1955), Johanna Elisabeth Philippine D. (1874-1958), Henri Louis Mari D. (1876-1896), Jan Philippe D. (1842-1891), Jacoba Cornelia D. (1884-1961), Henriette Louise Thierry de  Bye (1847-1916), Alexander Edmond Thierry de Bye D. (1877-1948).

Hij is 23 januari 1874 getrouwd met Henriette Louise Thierry de Bye, geboren te Haarlem 24 januari 1874 als dochter van mr. Jan Gijsbert en jonkvrouw Danielle Gerardine Marie Quarles van Ufford. Uit hun huwelijk zijn de volgende 5 kinderen geboren: 1) Elisabeth Johanna Philippine Dólleman, 1874;

dol2

Henri Louis Mari Dolleman overleed op 20-jarige leeftijd in Zuid_afrika naar welk land hij was geëmigreerd. (Nieuws van den dag, 8-2-1896)

2) Henri Louis Mari Dolleman, 1876-1896 ;

3) Alexander Edmond Thierry de Bye Dólleman (1877- 1948). (Bij koninklijk besluit van 24 februari 1905 is vergunning verleend de naam Thierry de Bye voor die van Dólleman te plaatsen). (1); 4) Elisabeth Cécile Jacoba Dólleman, geb. 1884 ; 5) Jacoba Cornelia Dólleman, geb.1884.

Portret van Henriëtte Louise Thierry de Bye (1847-1914), gehiwd met J.Ph.Dólleman

Portret van Henriëtte Louise Thierry de Bye (1847-1914), gehuwd met J.Ph.Dólleman

(1)Alexander Edmond was bekend onder de naam Sannie. In zijn necrologie (Jaarboek Haerlem 1949) heeft zijn neef Willem Anthonie geschreven: ‘(…) Als kinderen van de lagere school groeiden wij op, steeds dezelfde klassen doorlopend; slechts twee dagen in leeftijd verschillend, werden wij zo goed als tweelingen beschouwd; samen behoorden wij tot de middelmoten van de twee categorieën Cloosterlingen, allen trekkende te voet van Heemstede naar de scholen te Haarlem. Het waren er maar weinigen die die jeugdigen Dóllemannen, allen op ’t Clooster [of Nieuw Clooster] te Heemstede wonend en dikwijls de landelijke Heemsteedse Binnenweg onveilig makend, uit elkander kenden; wie waren van de Burgemeester en wie van de Notaris. ’[Het pad tussen het Clooster [het latere Hageveld] en ‘Nieuw Clooster’ aan de Binnenweg werd in de volksmond met het Dóllemanlaantje aangeduid. De villa ’t Nieuw Clooster, waar later de familie Quarles van Ufford woonde, moest midden jaren vijftig van de vorige eeuw wijken voor de bouw van de huidige winkelgalerij]. Sanny D. was directeur van de N.V. ‘de Haarlemsche Hypotheekbank’. Hij huwde mer jonkvrouw Henriëtte Prins van Westdorpe, overleden in 1931. Uit dit huwelijk zijn de volgende inderen geboren: 1) Jan Philip, 1906 gehuwd met Johanne Everard, 2) Michiel Thierry de Bye Dolleman  (1908-1994), gehuwd met Jonkvrouw H.Six van Oterbeek. Deze telg was naast zijn zakelijke besognes genealoog en heraldicis en in 1947 mede-oprichter en eerste penningmeester van de Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek (voorheen Vereniging Oud-Heemstede Bennebriek genoemd). Sannie Dolleman woonde op het adres Koeduinweg 6, Aerdenhout en overleed 15 november 1948. Hij komt voor in het naslagwerk ‘Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden'(1938) en zijn necrologie is opgenomen in: Jaarboek Haerlem 1948. 1949, p.29-32. Citaat: ‘Als we op het leven van Sannie Dólleman terugblikken dan zien we hem als een groot en goed beoefenaar van de Hockey-sport voor ons. Hoeveel wedstrijden heeft hij niet voor de Haarlemse-Hockey-Club en voor de Mixed Hockey-Club gespeeld? In de hockeywereld was hij een alom bekend en beminde figuur. Naast de Hockeysport was de jacht voor hem een zeer geliefkoosd werk; in Kennemerland vooral heeft hij als weidelijk jager een goede naam gehad en de jachtpartijen met zijn prettige omgang en vrolijke kwinkslagen dikwijls opgeluisterd.’

thierry

Alexander Eddmond, ‘Sannie’ Thierry de Bye Dólleman

 

Voorwoord van ‘Gedachten en gedichten’:

‘Het is volstrekt geen zeldzaamheid, dat in de nalatenschap van eene ontwikkelde vrouw een groot aantal aphorismen bijeengevonden worden. Zooals wij vrouwen op elken leeftijd graag bloemen plukken en schikken, verzamelen we ook uit de wijde velden der litteratuur de bloemen, die ons aantrekken om ze ons denken en doen nader te brengen, om aan het leven zelf poëzie te geven. In een verzameling, die van 1867 tot 1914 (van twintig= tot bijna zeventigjarigen leeftijd) trouw werd bijgehouden en aangevuld, op zichzelf al eenigszins merkwaardig: hier is wel de grootste bekoring, dat niet alleeen verzameld is naar eigen smaak en aanleg, doch dat juist die gedachten in sprekenden vorm waren vastgelegd, die een geheel leven werden hooggehouden, die woordwapens waren in een nooit gestaakten strijd voor het goede, voor het waarlijk humane, voor de ruimste en rijkte levensopvattingen, en die zoo tot ware lijfspreuken werden voor den wijden kring van hen, tot wie haar hart uitging, als een kracht voor zwakken, een opbeuring voor ontmoedigden en beproefden, als waarschuwing voor overmoedigden en lichtvaardigen, als stimulans vooral tegenover lauwen en weifelenden. Zelf was haar daarbij levenswet Lavater’s levenswensch: “Mochten meine Taten sein wie meine Wort eind meine Worte wie mein Herz”- De meestzeggenden dier spreuken uit te geven, was van haar onvermoeide energie het laatste groote levensplan. Kleine strookjes, bladwijzers, kruisjes en streepjes kwamen ons bij het doorlezen van haar albums den weg wijzen, als dorre blaaren aan den voet van een boom, dien we nog kort geleden zoo krachtigen bloei hadden gekend. We hadden gehoopt, ze voor haar te kunnen neerschrijven, zooals wilskracht en overtuiging ze deden klinken, uit en zwakke borst, zooals ze werden onderstreept met die puntige gebaren van haar altijd bezige handen, doch nu dit niet meer heeft mogen zijn, maakten we dit boekje tot een in memoriam en, in zekeren zin, voor haar vele vrienden tot een herleving van haar, die van ons heenging in de diepe overtuiging, dat: “L mort n’est que le milieu d’une longue vie” . Door de belangeloosheid van den uitgever wordt dit boekje nu ook haar laatste gift aan hulpbehoevenden.

Heemstede, Oct. 1914   J.M.STERCK-Proot’

Overlijdensadvertentie mw.H.L.Dólleman-Thierry de Bye (uit Algemeen Handelsblad van 17 juni 1914)

Overlijdensadvertentie mw.H.L.Dólleman-Thierry de Bye (uit Algemeen Handelsblad van 17 juni 1914)

Literatuur

E.R.Hazenberg. Landgoed Hageveld Heemstede; 5000 jaar bewonersgeschiedenis. Heemstede, 20121.

Hans Krol. Heemsteedse gemeentepolitiek in de jaren tussen omstreeks 1750 en 1900. Heemstede, VOHB, 1980.

Famke Lamers-Oudt. De bewoners van Villa ’t Clooster. In: Jaarboek 2007 Stichting Reünisten Hageveld. 2008, p.51vv.

Nederlandsch Patriciaat. 1919.

Verlening naamswijziging. Bericht uit Algemeen Handelsblad van 15-2-1904

Verlening naamswijziging. Bericht uit Algemeen Handelsblad van 15-2-1904

Geslachtswapen Dolleman waarin het merkzegel van Willem Dolleman (1724-1800) is verwerkt

Geslachtswapen Dolleman waarin het merkzegel van Willem Dolleman (1724-1800) is verwerkt

dollemanclooster1

Verkoop van hofstede ’t Klooster in 18534 (uit: F.R.Hazenberg, Landgoed Hageveld Heemstede, 2011).

dol3

Pagina uit programmaboekje: ‘Feestelijke optocht te Haarlem 1 april 1872 ter viering van Nederland’s 300 jarig vrij en onafhankelijk volksbestaan. Haarlem’, druk Haseker en Waert,1872

dol4.jpg

Vooromslag van Optocht gehouden te Haarlem’ 1872 met litho’s naar tekeningen van W.E.A.Wüpermann.

dol5

In met midden te paard J.Ph. Dolleman in de gedaante van Johan van Duivenvoorde.

 

 

 

dol1

Jan Philip Dolleman uitgedost als edelman Johan.van Duivenvoorde bij een maskerade  1872

dol2

Henriëtte Louise Thierry de Bye op een portretfoto uit circa 1874

 

 

 

Aanstellingsakte van burgemeester J.Ph. Dólleman

Herbenoemingsakte van burgemeester J.Ph. Dolleman, 1880, 16 maart 1880. De eerste benoeming als burgemeester van beide gemeenten Heemstede en Bennebroek had plaats in 1874.

dol1

Omstreeks 1900 bestond in Heemstede een burger- ofwel heerensociëteit, bestaande uit plaatselijke notabelen. Men kwam bijeen in etablissement ‘Het Wapen van Heemstede’.  In 1890 maakte het gezelschap een uitstapje naar Apeldoorn waar bovenstaande foto is gemaakt. Zittend van links naar rechts: J.van den Berg, J.Roest, J.PH.DOLLEMAN, mr.W.H.Smit, F.Frick; staand v.l.n.r.: G.L.C.van Hees, A.van der Linden, W.A.van Amstel. H.H.Höcker, A.de Wilde, L.Peeperkorn, M.Vester, Kamman, H.Tibbe, Reydon, W.H.Hirdes, L.Zieren.

Portret van burgemeester Jan Phulip Dolleman (1842-1891)

Portret van burgemeester Jan Phulip Dolleman (1842-1891)

 

Overlijdensbericht burgemeester J.Ph. Dolleman, uit: Algemeen Handelsblad van 20-10-1891

Overlijdensbericht burgemeester J.Ph. Dolleman, uit: Algemeen Handelsblad van 20-10-1891

SPORTIEF NAGESLACHT:

dolleman10

Na oprichting van de Haarlemsche Football Club (H.F.C.) in 1879 speelde de voetbalclub eerst in de Koekamp te Haarlem. Tot 1900 toen men naar de Spanjaardslaan verhuisde speelde H.F.C. op een terrein achter ’t Wapen van Heemstede aan de Meerweg (Molenwerf), ter beschikking gesteld door mevrouw Thierry de Bye Dolleman. Naast voetbal werd door de leden van HFC, gestimuleerd door Pim Mulier, ook cricket en hockey gespeeld. Bovenstaande foto dateert uit 1898.

meerweg

HFC-ploeg spelend op het terrein van mw.Dólleman aan de Meerweg. Van naam bekend zijn enkel, bovenste rij P.de Ruig; voorste rij: G.Spiekerman, J.D.Bijleveld en W.Onkenhout (NHA)

Overzicht Nederlandse kampioenschappen tennis van Louise en haar nicht Emilie Dolleman;

Emilie Dolleman kampioen dames enkel in 1905 (Scheveningen) en 1907 (Haarlem)

Louise Dólleman kampioen dames enkel in 1904 (in Leiden), 1905 en 1907

Louise en Emilie Dólleman: dames dubbel in 1904 en 1907

Louise Dólleman en D.J..van Lennep-Mijer  dames-dubbel 1905

Louise Dólleman en jhr.R.van Lennep gemengd-dubbel 1905

Louise Dólleman en jhr.Th.Prins van Westdorpe:  gemengd dubbel in 1904, 1905 en 1907

Victor

De Haarlemsche Lawn Tennis Club (HLTC), opgericht in 1885, is begonnen op een baan gelegen aan de Zuiderhoutlaan tegenover het HFC-terrein, eigendom van de heer Victor, bewoner van het buiten Zuiderhout

 

 

Kampioene E.E.C.Dólleman in toenmalig tennistenue op de baan van 't Nieuw Klooster

Kampioene E.E.C.Dólleman in toenmalig tennistenue op de baan van ’t Nieuw Klooster. Zij is na haar actieve tennisloopbaan in Heemstede gehuwd met jonkheer P.N.Quarles van Ufford (1886-1969), die van 1911-1930 bestuurder van de Haarlemsche Lawn Tennis Club is geweest, waarvan de laatste tien jaar voorzitter.

tennis1

Een tenniswedstrijd gemengd dubbel, circa 1890 (Haarlemsche Lawn Tennis Club 1885-1985)

 

 

tennis.jpg

Op de tennisbaan van ’t Groot Klooster ten tijde van de familie Aberson, circa 1910. Voor zover bekend is op de eerste twee grasbanen in Heemstede gespeeld vanaf circa 1884 bij de buitenplaats Zuiderhout van de heer L.A.C. Victor. Bij de ingang stond een statig hek en vond men hoge linden tegenover het voetbalveld van H.F.C., ongeveer 200 meter ten oosten van de Zuiderhoutlaan. Propaganda  voor de  uit Engeland afkomstige sport werd gemaakt door Pim Mulier, wat in 1885 leidde tot oprichting van de Haarlemsche Lawn Tennis Club, van 1885-1893  onder voorzitterschap van jhr.Chr. van de Poll. Het waren aanvankelijk voornamelijk Haarlemse en Heemsteedse notabelen die zich met deze nieuwe sport bezighielden, zoals telgen uit de families Teding van Berkhout, Van Lennep, Prins van Westdorpe, Dolleman en Quarles van Ufford. Vanwege diverse particuliere banen (o.a. bij de Hartekamp, Meer en Berg, Huis te Manpad, Dennenheuvel en Eikenrode) groeide de populariteit snel. In 1930 besloot de gemeente Heemstede een krediet te verlenen  voor de aanleg van vier tennisbanen op landgoed Groenendaal. De kosten van de gravelbanen bedroegen ƒ 8.000,- en voor het kleedhuis + douches en toiletten  (apart voor dames en heren) is ƒ 8.000,- uitgetrokken.  OP 28 maart 1930 werd de Lawn Tennis Club Groenendaal opgericht, die meteen twee banen huurde op het gemeentelijk tennispark. De afdeling tennis van de ”Heemstede Berkenrode Combinatie'(H.B.C.) werd op 15 januari 953 gesticht ten huize van de familie Eggers in de Crayenesterlaan. In 1985 is uit een fusie van de tennisverenigingen en ‘Groenendal’ is de szportclub T.V. Merlenhove ontstaan., spelende op de banen van het tennispark Groenendaal. Daarnaast speelt H.B.C. op het tennispark aan de Sportparklaan.

cricket

Foto van de in 1881 opgerichte cricketclub ‘Rood en Wit’ anno 1906 on de sfeervolle omgeving van het veld aan de Meerweg dat door mw. Thierry de Bue Dolleman ter beschikking was gesteld.

 

Op 20 april 1895 werd de Hockey- en Bandyclub ‘Haarlem en Omstreken’ opgericht. Tot de oprichters behoorden de leden van de voetbalclub HFC, die toen hun speelveld op de Molenwerf in Heemstede hadden. Een van de leden was Pim Mulier. De hockeywedstrijden vonden plaats op het landgoed ‘Het Clooster’ te Heemstede van mevrouw Dólleman-Thierry de Bye, waar ook HFC zijn voetbalwedstrijden speelden. Ook de eerste wedstrijd van het Nederlandse hockeyelftal vond in 1901 bij ‘het Clooster’ plaats.

hockey

De eerste hockeywedstrijd op het terrein aan de Meerweg  in 1901

In het seizoen 1902/03 wonnen de Haarlemse hockeyers op de hockeydag te Heemstede. De namen van het roemruchte Haarlemse elftal bestond uit K.Pander, A.VAN DE POLL, J.W.Schorer, E.Vas Visser, G.van der Wijck, P.Kool, J.Lieftinck, Van der Griendt, Koolhoven, A.van Waveren en W.A.DOLLEMAN.

poll

A. van de Poll toont de door hockeyclub Bloemendaal op de hockeydag in Heemstede in 1913 gewonnen ‘Samovar’.

 

 

De in Heemstede spelende hockeyclub fuseerde in 1915 met ‘de Musschen’. De naam werd ‘Musschen Haarlem Combinatie'(M. H. C). In 1935 volgde een nieuwe fusie en wel met de in 1907 opgerichte ‘Hockeyclub Bloemendaal’. Als naam werd ‘Bloemendaal Musschen Haarlem Combinatie'(B.M.H.C.) gekozen. Hun speelvelden hebben altijd op Heemsteedse bodem gelegen. Na 1932 speelden ze in het Heemsteedse Sportpark. [In 1927 werd de ‘Hockeyclub Triniteits College'(H.T.C.) opgericht door Chris J.M.A.van Rooy – de latere gouverneur van Limburg – als schoolvereniging van het Triniteityslyceum in Haarlem-Overveen. Een jaar later werd de naam gewijzigd in ‘Alliance’. In 1938 vestigde Alliance zich in het Heemsteedse Sportpark. Ook de in 1899 opgerichte Haarlemsche Damesclub ‘Rood en Wit’ speelde lange tijd in Heemstede. Na 1932 speelde zij ook in het Heemsteedse Sportpark. In 2007 verscheen het gedenkboek ‘1927-2007 80 jaar Alliance; de geschiedenis van een bloeiende jockeyclub’].

dolleman6

Spelmoment van een hockeywedtrijd in Den Haag tussen de dameshockeyclub in de residentie en Haarlem, waarbij de Haarlemmers met 7-1 wonnen. Louise Dolleman was intussen toegetreden tot het bestuur van de Dames Hockey Bond.

 

dol6

Het Haarlemsche dames-hockey-elftal in Engeland met o.a. Louise Dolleman en Emilie Dolleman.  (De Prins, 1904). Na haar actieve sportperiode nam Louise H. Dolleman deel in het bestuur van de hockeyclub. Andere telgen uit het geslacht Dolleman waren begin 20e eeuw actief als voetballer (HFC) maar ook als cricketspeler.

In het H.F.C.gedenkboek 1879-1954 staat op pagina 19 over de Dollemannen vermeld: ‘Leden van de familie, waaraan H.F.C. grote verplichtingen heeft gehad zijn: 1) Frits – een stevige en zeer goede halfback, 2) Mary – speelde af en toe voor de H.F.C. en heeft verder in het bestuur belangrijk werk gedaan, 3) Sannie – kwam ook af en toe voor de club uit. Maar de gehele familie, ook de dames [Louise  en Emilie] hadden steeds warme belangstelling voor de club, die wel een hoogtepunt bereikte. toen mevrouw Dólleman-Thierry de Bye, het terrein naast haar buiten het Clooster voor de H.F.C.beschikbaar stelde.

dolleman1.jpg

Pagina uit H.F.C. gedenkboek. Mary Dolleman was een zoon van de burgemeester en zijn neef Frits,  zoon van de notaris, die op ’t Nieuw Clooster aan de Binnenweg woonde.

dolleman4

Gedicht ‘The Dolleman Clan’, door Pim Pernel [= Pim Mulier]. Uit Gedenkboek H.F.C.

dolleman2

De H.F.C.voetballers in de jaren 90 van de vorige eeuw met o.a. FRITS DOLLEMAN en verder  staand v.l.n.r. R.A.C.Schut, Otto .Menten, Pim Mulier, jonkheer Willem Schorer, J.HJ ‘Puck’Meijer, zittend  Karel Fles, A.H.Putman Cramer, Piet Swens, Hubert Menten, S.Tromp, FRITS DOLLEMAN, Co van Manen, D.Flier.

dolleman3

Portret van Willy Dólleman en kind

In het H.F.C.Gedenkboek 1879-1919 lezen we van kronikeur v.M.:  ‘Frits D. was wel eens wat te forsch. Naar mijn herinnering houd ik Frits voor den beste. Beiden kwamen in 1893 in ons eerste elftal. Mary vertrok spoedig naar Afrika en is daar jong gestorven. Frits heeft nog tot 1898 voor H.F.C. gespeeld. Willy Dólleman [zie foto], de broer van Frits [van de notarisfamilie] en Sannie, de broer van Mary [van de burgemeestersfamilie] zijn beiden af en toe voor H.F.C. in het veld verschenen, aldus de sympathieke traditie voortzetten. Aan Willy Dólleman heeft H.F.C. ook nog deze verplichting, dat hij als lid van het bestuur belangrijk administratief werk voor die club heeft gedaan. Maar de onvergankelijkste verdienste van alle, was toch de tegemoetkomendheid van Mary’s  moeder, mevrouw Dólleman-Thierry de Bye (die toenmalige bewoonster was van het Clooster) welke het aan de Club mogelijk maakte het voor die tijden zoo ongemeen fraaie wedstrijdterrein naast dit buiten in te richten. Men was in die dagen de periode der open terreinen, die vrij voor een niet altijd sympathiek gestemd publiek toegankelijk waren, nog niet ontwassen. De H.F.C. kreeg met haar nieuwe terrein een voortreffelijk veld, dat kon worden gesloten gehouden voor wie men er niet op wilde toelaten. Dat was een reusachtige verbetering, te meer daar ook de grond-kwaliteit van de bovenste plank was. Op dat veld achter het Wapen van Heemstede hebben de grimmigste matches plaats gehad tussen verwoede tegenstanders als bijv. H.F.C. en R.A.P.. Dan ging het hard tegen hard en er werd een heel stevig, doch daarom nog volstrekt geen unfair spel gespeeld.  (…)’ De tijd en de omstandigheden hebben de banden, die er tussen de H.F.C. en familie Dólleman bestaan, wel gewijzigd, doch nooit verbroken. Wel is Mary niet meer in leven, wel toeft Frits reeds sinds jaren in den vreemde, wél zijn zowel mevrouw Dólleman-Thierry de Bye als mevrouw Dólleman-van de Wal aan de haren ontvallen; maar bij de dames Dólleman, nog  in Haarlem of elders in ons land  woonachtig zijn de belangstelling in en de genegenheid voor de oude club niet verdwenen’.

Dolleman

Portret van Michel Thierry de Bye Dólleman die van 1950 tot 1953 voorzitter was van de in 1185 opgerichte  Haarlemsche Lawn Tennis Club

 

thierry

Michel Thierry de Bye Dolleman (links)  in gesprek met de heer en mevrouw Polano-Dalhuizen tijdens de presentatie van het boek ‘Heemsteedse gemeentepolitiek in de jaren omstreeks 1750 tot 1900.

Van Michel Thierry de Bye Dolleman (1908-1994) vernam ik destijds  op welke wijze zijn grootvader burgemeester J.Ph. Dolleman in 1891 om het leven kwam, iets dat vanwege de pijnlijkheid niet in de kranten is gepubliceerd noch bij gehouden in memoria is vermeld. Tijdens een bezoek aan de renbaan op Woestduin zou de wandelstok die hij stevig voor zich hield in een wiel van de voorbijrazende sulky van deelnemer (tevens wethouder) Aarnout Hendrik van Wickevoort Crommelin (1864-1912) terecht zijn gekomen, en de smak die  Dólleman maakte overleefde hij uiteindelijk niet. [Voornoemde A.H.van Wickevoort is vervolgens – naar eigen zeggen tegen zijn wens – door de gemeenteraad belast met de tijdelijke waarneming van het burgemeesterschap tot de spoedige benoeming van mr.D.E.van Lemnep.  Hij stief zelf een ‘hippische dood’ toen Van Wickevoort Crommelin op 20 juni 1912 de val met een dogcart niet overleefde. Familieblad ‘De Prins’ berichtte naast een portretfoto van de overledene: ‘Op 47-jarigen leeftijd is te Heemstede de vorige week overleden de heer A.H.van Wickevoort Crommelin, een zeer bekende en verdienstelijke figuur in de Nederlandsche paardensportwereld; onder de paardenfokkers nam hij en eervolle plaats in; hij was de raadsman van velen en werd door zijn groote kennis, in paardensport- en landbouwerskringen zeer geacht.’ 

=============================


Volgende bijdrage: de Heemsteedse Wielerbaan (1934-1940) en baanwielrenner Gerrit van Wees 

wielerbaan2

Wedstrijd op de wielerbaan in Heemstede, 1938

wees5