Tags

, ,

BEZOEK AAN DE LEIPZIGER BUCHMESSE 2017

Zondagavond 27 maart teruggekeerd van een bezoek – intussen voor de vijfde maal – aan de Leipziger Buchmesse die dit jaar van 23 tot 27 maart plaatsvond onder het motto “LEIPZIG LIEST’. Een lust voor de ware boekenliefhebbers en bezocht door ongeveer 260.000 personen, van wie circa 65% jongeren. Sprake is van de grootste lezersmanifestatie in Europa met vele honderden manifestaties van voorleessessies, interviews met auteurs etc. samengevat in een catalogus van meer dan 400 pagina’s. Op de beurs zelf waren ruim 2100 uitgevers vertegenwoordigd, voornamelijk uit Duitsland en Midden- en Oost-Europa (Oostenrijk, Hongarije, Polen, de Baltische Staten etc.), die 20.000 titels toonden en inclusief aanwezige boekhandels en antiquariaten ruwweg geschat één miljoen boeken uitstalden.

Reclame Leipzig liest 2017

 

Gastland was dit jaar Litouwen en verder was er bijzondere aandacht voor het Martin Lutherjaar, omdat het 31 oktober 500 jaar geleden is dat deze reformator zijn 95 stellingen tegen de aflatenhandel spijkerde op de deur van Slotkerk van Wittenberg. Zelf bezocht ik tentoonstellingen gewijd aan Luther en de reformatie in de stadsbibliotheek van Leipzig en universiteitsbibliotheek Albertina(1). Op de beurs zelf, verdeeld over in totaal 6 hallen – waarvan 1 voor antiquariaten en kunstboeken + grafiek en 1 voor Manga-comics uitgeverijen waar jongedames in allerlei opmerkelijke uitdossingen rondliepen – zijn geen Nederlandse uitgeverijen vertegenwoordigd.

In de Mangahal van de boekenbeurs van Leipzig

Een grote stand wordt in beslag genomen door ‘Diogenes’, bekend als uitgever van vertaalde Nederlandse auteurs en illustratoren zoals Dick Bruna, Arnon Grunberg. Jessica Durlacher, Leon de Winter etc. Op de antiquarenbeurs ook een afvaardiging van Bredevoort Boekenstad (Antiquariaat Rainer Heeke).

Bredevoort

Op de Leipziger Buchmesse was wèl Bredevoort present

 

Op donderdag bezocht Martin Schulz, van 2012 tot 2017 voorzitter van het Europees Parlement en thans SPD-kandidaat voor het kanselierschap, de beurs met in zijn gevolg tientallen journalisten met camera’s die de politicus met interesse voor boeken van linkse uitgeverijen bij elke stap volgden.

Kanselierskandidaat Martin Schulz op de Leipziger Buchmesse bekijkt een boek over Poetin

(1). De reformatie heeft een nieuw soort boeken op de markt gebracht. Deze boeken waren kleiner (dan de talrijke folianten van daarvoor), handzamer en in de volkstaal het Duits en vaak van illustraties (houtsneden) voorzien. Centrum van de evangelische boekdrukkunst was Wittenberg, maar ook in o.a. Straatsburg en Neurenberg verschenen talrijke reformatorische geschriften, terwijl als verdedigers van het oude geloof, in steden als Keulen en Mainz voornamelijk boeken van katholieke signatuur bleven uitkomen. Van de expositie in de ub-Leipzig is door Thomas Thibault Döring en Thomas Fuchs een catalogus samengesteld onder de titel: ‘Bildwechsel; Buchillustration in der Reformationszeit’.

Ook Playmobil haakt in op het Lutherjaar 2017

Talrijke ‘Lutheriana’ komen in 2017 op de markt zoals bovenstaand figuurtje van Luther met veer en bijbel van de firma Playmobil

 Vier Nederlandse prijswinnaars

Vooromslag van catalogus ‘Best Book Design’2017

Op donderdag weren de prijzen uitgereikt van de jaarlijkse wedstrijd Schönste Bücher aus aller Welt’. Een manifestatie die sinds 1963 plaatsvindt en waaraan in 2017 30 landen meededen uit 5 continenten met in totaal 600 ingezonden boeken, die worden opgenomen in het Duitse Boek- en Schriftmuseum van de Nationale Bibliotheek (vroegere Deutsche Bücherei) in Leipzig. Van de 33 Nederlandse inzendingen werden, afgezien van 5 erevermeldingen, 1 Gouden Letter (= hoofdprijs), 1 gouden medaille, 2 zilveren medailles en 5 bronzen medailles toegekend door een jury, bestaande uit 8 personen, onder wie de Nederlander Bruno van den Elswout (*1979) uit Den Haag.

Leipzig2

Einladung zur Preisverleihung Schönste Bücher aus aller Welt

leipzig1

Porträt Wilhelm Ambrosius Bath (1790-1851). Deutscher Buchhändler und Verleger aus Leipzg. Künstler Walter Tiemann 1925. Börsenverein des Deutschen Buchhändlers e.V. Bildnis-Sammlung der Deutschen Buchhändler im historischen Situngszimmer der Nationalbibliothek Leipzig

De Nederlandse prijswinnaars zijn in 2017:

1).Gouden Letter: voor het boek ‘Ornithology’, door Anne Green en Arjan de Nooy, ontworpen door Jeremy Jansen, gedrukt door Tielen in Boxtel, een uitgave van HEF Publishers in Rotterdam . Vorm en inhoud worden als perfect samenvallend omschreven;

Vooromslag van prijswinnend boek: Gouden Letter

2).Zilveren medaille: voor het boek ‘(Un)expected’, door Peter Dekens. Gedrukt door Wilco Art Books, Amersfoort en uitgegeven door The Friskay Connection, Amsterdam. Een boek met zwart-wit foto’s van stenen huizen zonder mensen;

Vooromslag van fotoboek (un)expected; winnaar van zilveren medaille

3) Bronzen medaille voor: ‘’Dwars Vers’ van Emily Dickinson & Edna St.Vincent Millay. Vertaald door Ans Bouter. Ontwerp van Team Thursday (Simone en Loes van Esch). Ook Gedrukt door Tielen, Boxtel en uitgegeven door Ans Bouter en Benjamin Groothuyse.

Vooromslag van Dwars Vers; winnaar van bronzen medaille

Als toelichting bij de prijzen verscheen een fraai uitgeven boek ‘From all over the world/Best Book Design’ van o.a. illustraties van alle 600 ingezonden boekuitgaven.

 Die Marienbibliothek in Halle/Saale is opgericht in 1552 en is de oudste evangelisch-christelijke bibliotheek in Duitsland. Aanleiding voor oprichting was een oproep van Luther in een geschrift uit 1524 ‘um den Menschen gute librareyen oder Bücher heuser zu verschaffen’. In 1606 is hiervoor een speciaal gebouw naast de kerk opgericht, in 1612 gereedgekomen. Na afbraak in 1890 is vervolgens een nieuw bibliotheekgebouw opgericht voor archief/bibliotheek met intussen ruim 24.000 boeken en handschriften en onder de kostbaarheden en rariteiten onder meer het dodenmasker van Luther. Een tweede interessante historische bibliotheek is die van de Frankische Stiftungen in Halle, gesticht door August Hermann Francke. (1663-1727), een Duitse theoloog en pedagoog, tevens filantroop en bijbelgeleerde.

Vooromslag van brochure gewijd aan de Marienbibliothek in Halle/Saale

interieur.jpg

Interieur Marienbibliothek in Halle/Saale

Halle2.jpg

In de Marienbibliothek van Halle. Tot de kostbaarheden en rariteiten behoort o.a. het dodenmasker van Maarten Luther

Halle4

Afbeelding van het gebouw van de Marienbibliothek – gebouwd tussen 1607 en 1612 – links naar de Mariakerk. Na afbraak is in 1887/88 de huidige bibliotheek gebouwd naar een ontwerp van architect Friedrich Kallmeyer. Bovenstaande kopergravure is vervaardigd door Johann Baptst Homann in 1724.

 

 

druk

De eerste druk van Luther’s Bijbelvertaling , in Wittenberg, uitgegeven door Hans Lufft, 1534 en een Tsjechische vertaling uit 1537 (Marienbibliothek Halle)

Halle3

Titelblad van Psalter uit 1565. Titelblad met stadsgezicht op Wittenberg (Marienbibliothek Halle)

Marien.jpg

Gravure uit ‘Biblia Deutsch’ , Leipzig. Nikolaus Wolrab, 1542. Voorstelling van Eva door Christus geboren uit een rib van Adama (naar het Bijbelboek Genesis) (Marienbibliothek Halle)

 

Deutsche Digitale Bibliothek

Aanwezig op de beurs met een stand was ook de ‘Deutsche Digitale Bibliothek’. Deze bevat intussen meer dan 20 miljoen objecten uit archieven, bibliotheken, musea, mediatheken, monumentenorganisaties en wetenschappelijke instellingen en is kosteloos toegankelijk via de site: www.deutsche-digitale-bibliothek.de

Kaart van de Digitale Bibliothek Deutschland

In 2017 voor de vijfde maal een bezoek aan de Leipziger Buchmesse met na afloop een bagage van circa 50 kilo bedrukt papier, o.a. 500 boekenleggers, verder exlibris, catalogi, ansichtkaarten boeken, boekhandels, archieven en bibliotheken e.d.

Op de Leipziger Buchmesse, 25 maart 2017

Marktplatz

Marktplatz Druckarchiv was ruim vertegenwoordog op de Leipziger Buchmesse van 2017 met werk van o.a. Philip Angermaier, Stefan Fuchs, Sten Gutglück, Stefanie Pojar, Anna Käse, Annegret Frauenlob, Rita LassNabel Verlag, Inka Grebner, Book Art Center Halle, Barbara Beisinghoff, Wolfgang Grätz, Jens Henkel, Christophe Carbenay, Sabone Golde, Christian Weber, Dorothee Kuhbandner, Henry Gunther, Hürgen Schweitzner, Gisela Oberbeck, Frank Eissner, Gunther Hermann, Heidrum Klimmey, Nick Teplov  etc.

Leipzig10

In 2013 verscheen bovenstaande boekenlegger van de Leipziger Buchmesse. Genomineerd voor een prijs waren toen voor BELLIESTRISTIK de volgende Duitse schrijvers en boektitels: 1. Ralph Dohrmann, Kronstadt; 2. Lise Kränzler, Nachhinein; 3. Birk Meinhardt, Brüder und Schwester; 4. David Wagner, Leven; 5. Anna Weidenheizer, Der Winter tut den Frischen Gut – voor SACHUCH/ESSAYSTIK: 1. Götz Aly, Die Belasteten: Euthanasie 1939-1945 Eine Gesellschaftsgeschichte; 2. Kurt Bayertz, Der aufrechte Gang: Eine Geschichte des anthropologischen  Denkens; 3. Hans Belting, Faces: eine Geschichte des Gesichts; 4. Helmut Böttinger, Die Gruppe 47: Als die Deutsche Literatur Geschichte schrieb; 5. Wolfgang Streeck, Gekaufte Zeit: Die vertragte Krise des demokratischen Kapitalismus; UEBERSETZUNG: 1, Aaus dem amerikanischen English von Eva Hesse, Ezra Pound: Die Cantos; 2. Aus dem Portugiesischen von Maraida Meyer-Minnemann, Antonio Antunes: Der Archipel der Schlaflosigkeit; 3. Aus dem Russischen von Alexander Nitzberg, Michail Bulgakov: Meister und Margaritta; 4. Aus dem Arabischen von Claudi Ott, Erstmals ins Deutsche übertragen nach der Handschrift des Aga Kjan Museum: 101 Nacht; 5. Aus dem Russischen von Andreas Tretner. Michail Schisckin: Briefsteller.

blad4

Bladwijzer van genomineerden op de Leipziger Buchmesse 2017: BELLETRISTIEK: – Lukas Bärfuss, Hagard; – Brigitte Kronauer, Der Scheik von Aachen; – Steffen Popp, 118; Anne Weber, Kirio, Matascha Wodin, Sie kam aus Mariopul; SACHBUCH/ESSAYSTIK: – Leonard Horowski, Das Europa der Könige. Macht und Spiel an den Höfen des 17. und 18. Jahrhunderts; – Klaus Reichert, Wolkendienst.  Figuren des Flüchtingen; – Jörg Später, Siegfried Kracauer, Eine Biographie; – Barbara Stollberg-Rilinger, Maria Theresia. Die Kaiserin in ihrer Zeit; – Volker Weiss, Die autoritäre Revolte. Die Neue Rechte und der Undergang des Abendlandes. UEBERSETZUNG – Aus dem Französischen von Holger Fock und Sabine Müller. Mathias Nard: Kompass; – Aus dem Englischen von Gregor Hens. Will Self; Shark; – Aus dem Russischen von Gabriele Leupold. Andrej Platonow: Die Baugrube; – Aus dem Spanischen von Petra Strien. Miguel de Cervantes: Die Irrfahrten von Persiles und Sigismunda.

 

Bijlage 1: Deutsche Nationalbibliothek (Deutsche Bücherei)

Vooraanzicht van de Deutsche Bücherei in Leipzig

Moderne aanbouw van het ‘Deutsches Buch- und Schriftmuseum’ naast de Duitse Nationale Bibliotheek in Leipzig, dat gratis kan worden bezocht

Bijlage 2: Bibliotheca Albertina, Universiteitsbibliotheek Leipzig

Voor de UB-Leipzig

Maquette van de Universiteitsbibliotheek Albertina Leipzig

Hal Universiteitsbibliotheek Leipzig

Bijlage 3: Stadsbibiotheek Leipzig

Voorgevel centrale stadsbibliotheek Leipzig

Opschrift geschiedenis stadsbibliotheek Leipzig

Deel van een tentoonstelling in de Stadsbibliotheek Leipzig gewijd aan reformator Martin Luther

Folder Leipziger Stadsbliotheek o.a. plattegrond van de instelling bevattende

Bijlage 4 Stadsbibliotheek Halle/Saale

Vooraanzicht van stadsbibliotheek in Halle/Saale

Bijlage 5: Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt in Halle

Hoofdgebouw van universiteitsbibliotheek Halle

Tweede gebouw tegenover hoofdgebouw van UB Halle in de August Bebelstrasse

Eén van de tentoonstellingsborden in de UB-Halle, in het kader van het Lutherjaar 2017

Bijlage 6 Bibliotheek der Franckeschen Stichtingen in Halle

Hallefrancke1.jpg

18e eeuwse gravure van bibliotheek in Halle

Francke

Geschilderd portret van theoloog, pedagoog, filantroop en piëtist August Hermann Francke (1663-1727)

Halledrancke2

Gezicht op de bibliotheek van de Franckesche Stichting in Halle

Hallefrancke4.jpg

Folders van de Franckesche Stiftungen in Halle

Hallefrancke3

Luther voorgesteld in een Deense vertaling van de Luther-katechismus uit 1722 (Bibl. Fr. Stift. Halle)

Luther

BIJLAGE 7: HET LUHERJAAR 2017 IN LEIPZIG, HALLE, WITTENBERG ETC.

lutherjaar

Affiche Luther Jahr 2017: Am Anfang war das Wort

 

Portretschilderij van Martin Luther in de Marienbibliothek te Halle (door en navolger van Cranach, midden 16de eeuw)

Folder: Geschichte(n) in Bildern: Martin Luther; Stadsbibliotheek Leipzig

Luther, Kolumbus und die Folgen: die grose Sonderausstellung zum Reformationsjubiläum 2017 im Germanischen Nationalmuseum, Nürnberg

Programma 500 Jahre Reformation in Leipzig omvat liefst 115 pagina’s

Halle1.jpg

Twee brochures van Reformatieherdenkingen in Halle/Saale

universiteit.jpg

Bibliotheek op de campus van de Martin Luther Universität in Alle/Saale

 

programma1

‘Wissensspeicher der Reformation’Die Marienbithek ind die Bibliothek des Waisenhauses in Halle

 

Halle9.jpg

Gebeeldhouwd gevelportret van Martin Luther in Halle

Luther

Luther mit dem Schwan, von Jacob Jacobs, 1603, in: Hauptkirche S.Petri in Hamburg 

 

Reclame van Deutsche Bahn in het kader van het Lutherjaar 2017

Kaart: Von Martin Luthers Wittenberger Thesen (illustratie uit: Roth-Beck)

Brochure Reformatie-noeken uitgegeven door C.H.Beck

Promokaart voor boek van Andreas Venzke: Martin Luther; die Freiheit des Wortes und das Lauffeuer der Reformation

Luther4

Lutherhaus – Museum in Mansfeld

Kaarten van Halle/Saale (Bibliothek der Franckischen Stiftungen)

Tentoonstellingsbord Luther in Universiteits-en Landsbibliotheek in Halle

Vooromslag van catalogus in UB-Leipzig. Thomas Thibault Döring/Thomas Fuchs: Bildwechsel; Buchillustration in der Reformationszeit, 2017

Houtgravure met voorstelling van de bekentenis tot het ware geloof: Luther en Kuurvorst Friedrich onder kruis. Wittenber, 1558. (illustratie uit catalogus UB Leipzig)

De Paus als Antichrist. Uit: Martin Luther: Passional Christi und Antichristi. Wittenberg, Johannes Rhau-Grunenberg, 1521. (Universiteitsbibliotheek Leipzig)

cranach

Het bekendste portret van Martin Luther (1483-1546) door Lucas Cranach, in Uffizi museum te Florence

Tetzel

Portret van de Dominicaner priester Johannes Tetzel uit Leipzig. In 1517 besloot paus Leo X toestemming te verlenen aflaten te verkopen als bijdrage voor de nieuw te bouwen Sint Pietersbasiliek in Rome. Johan Tetzel, een Domicaan, werd aangesteld als aflaatprediker in Duitsland. Hij gebruikte wervende teksten als ‘iedere keer dat er een geldstuk in de schatkust klinkt, is er een ziel die uit het vagevuur oprijst naar de hemel’. Dominicaan Luther verzette zich hier fel tegen en is door de paus geëxcommuniceerd ofwel in de ban gedaan.

dominicaan.jpg

Martin Luther uitgebeeld als Augustijner monnik

Luther3

Martin Luther-Musical in Wittenberg

Luther1

Disputation zwischen Luther und Eck auf der Pleissenburg zu Leipzig am 27 Juni 1519

Luther2

Luther verbrennt die Bannbulle

 

Halle8.jpg

Van de 95 stellingen van Luther bestaan drie oorspronkelijke uitgaven, gedrukt in Basel, Leipzig en bovenstaande uit Nürnberg (gedrukt door Hiëronymus Stölzel)

slotkerk

De slotkerk in Lutherstad Wittenberg

 

graf

Graf van Martin Luther in de slotkapel van Wittenberg

Halle6

Band van de eerste gedrukte Lutherbijbel met zowel het Oude als het Nieuwe Testament (1534) uit het bezit van de familie Von Selmenitz

Halle7

‘Roma orbem domult, Roman, sibi Papa subegit…’. Pamflet van de reformators Martin Luther en Philipp Melanchton. De gravure is vervaardigd door Hermann Thiell. 1600-1625.

cartoon.jpg

17e eeuwse ‘cartoon’: Luther en Calvijn op een weegschaal gewogen met ‘Rooms Gebroet’ en de duivel (Catharijneconvent Utrecht)

 

 

gast

Aanbieding van gastverglijf voor Reformatie-gangersEen in Leipzig

 

beeld

Standbeeld van Martin Luther naast de Mariakerk in Berlijn

 

standbeeld

Standbeeld van Martin Luther met de Bijbelvertaling  in Wittenberg

Wittenburg

Kaart van Lutherbeeld in Wittenburg

Erfurt

Standbeeld van dr. Martin Luther in Erfurt

Erfurt

Oude prentbriefkaart van Lutherbeeld in Erfurt

Erfurt

Lutherstandbeeld in Erfurt

Luther1

Kaart van Lutherbeeld in Wittenberg

houtsnede.jpg

Houtsnede door Lucas Cranach uit de eerste gedrukte Lutherbijbel van Lufft in Wittenberg, 1641

 

ge

Deel van geïllustreerde Bijbelvertaling van Luth, uitg. door Hans Lufft in 1534 (foto Kathrina Schulz)

Lutherbijbel.jpg

De Lutherbijbel in een Nederlandse vertaling uit 1648, gedrukt door R.D.van Baardt in Amsterdam

werkkamer

Werkkamer van Luther op de Wartburg; gravure uit 1853.

 

Luthercel1.jpg

De Luthercel in kasteel de Wartburg te Eisenach op een afbeelding uit omstreeks 1900

Luthercel2

Recente foto van de ‘Lutherstube’ met een portret en Luther’s Bijbelvertaling in de Duitse taal in een vitrine tentoongesteld

wartburg

Bladwijzer van de Wartburg met Luthercel

 

 

 

Halle5

Links boven en onder een zilveren medaille uit 1526 door Matthe Gebel met de beeltenis van kardinaal Albrecht uit Halle die als rooms-katholiek het werk van Luther heftig bestreed.  Rechts boven en onder een medaille uit 1546 vervaardigd bij het overlijden van Martin Luther in diens 61ste levensjaar  toegeschreven aan Jakob Stampfer.

Norel

Jeugdboek van Klaas Norel. De monnik van Wittenberg Maarten Luther 1483-1983

Luther

Boekenlegger van boek ‘Abenteuer! MARTIN LUTHER Glaube versetzt Berge’  door Maja Nielsen (Gerstenberg Verlag)

Luther2

Luther-biografie van Lyndal Roper, waarin zijn verdiensten, doch evenzeer zijn anti-semitische gedachten ter sprake komen

 

Elsevier

Vooromslag van Elsevier, nummer 6, 2017: ‘Hoe Maarten Luther ons leven bepaalt’.

 

Elsevier

Elsevier geeft mei 2017 ook een speciale editie uit gewijd aan de Reformatie

luther1.jpg

Lutherjaar in Halle

luther9.jpg

Lutherbijbel in Bibliothek der Franckischen Stiftungen in Halle

luther5.jpg

Luther erleben in 2017

luther6

Interieur van sterfhuis van Luther in Eisleben

Luther7

Lutherstad Eisleben

Luther8

Luther-bron op de Marktplaats in Magdeburg

Luther10

Luther standbeeld in Eisleben

luther2.jpg

Luther 2017 500 jaar

 

Luther.jpg

Luther tentoonstelling in Sint Andrieskerk te Antwerpen 2017

luther4.jpg

Luther  standbeeld in Magdeburg

Luther

Tekening van Lutherse kerk Haarlem met orgel in de 18de eeuw

LUTHERSE KERK HAARLEM: prentbriefkaarten uitgegeven door SpaarenHout in samenwerking met de Evangelisch-Lutherse Gemeente te Haarlem/Beverwijk met foto’s uit het archief van Alice Nederkoorn 

Luther2

Lutherse kerk Haarlem

Luther1

Kaarten van de Lutherse kerk in Haarlem. Boven: de zwaan,symbool van Luher; midden: Strobel-orgel Lutherse kerk Haarlem; onder: consistoriekamer Lutherse kerk Haarlem

Luther

Vooromslag van boek over 400 jaar Lutherse kerk in Haarlem; door An Favié, Tony Lindijer en Alice Nederkoorn

Luther

Bladwijzer stadsklooster Groningen met afbeelding van de Lutherzaal van de Lutherse Kerk, Haddingestraat 23, Groningen

Luther

Uit: Bijzondere collecties universiteitsbibliotheek Amsterdam. 2004

Luther1

Die Bibel in der Uebersetzung Martin Luthers. (FILATELIE). Die Schwarze und die Weisse Kunst, dezember 2016, Nr. 190.

Luther1

Documentatieblad nt.39, 2011: Lutherse kerkgeschiedenis, onder redactie van |Th.A.Favié, Haarlem

 

Luther

Uitspraak van Maarten Luther, getekend door B.Wichers Hoeth (uitgeverij De Buitenkant, 1983)

Luther

uit: KB magazine van de nationale bibliotheek, nummer 17, mei 2017

 

BIJNA UNIEK BOEKJE VAN MAARTEN LUTHER GEVEILD VOOR 1,1 MILJOEN EURO

Luther2

Een 500 jaar oud exemplaar van een eerste uitgave van Luthers beroemde 95 stellingen, uit 1517 heeft bij het veilinghuis in Königstein bij Frankfurt 2,1 miljoen euro opgebracht. De geraamde opbrengst was vooraf geraamd op 150.000 euro. Het 15 mei geveilde boek is slechts enkele weken na het aanbrengen van de stellingen in Basel gedrukt en extreem zeldzaam

 

 

Luther

(500 jaar Luther stellingen. Uit: Haarlems Dagblad van 20 mei 2017)

Luther

Bespreking van het boek ‘Het merk Luther’ door Andrew Pettegree; in: De Boekenwereld, 33, nummer 2, 2017, p. 90-91.

Lutherlego

Luther in Lego

JAAR VAN DE REFORMATIE EN LUTHER OP POSTZEGELS EN POSTSTEMPELS

Luther1.jpg

Uit: Die Schwarze und die Weisse Kunst, April 2017

luther3

Uit die Schwarze und Weisse Kunst, April 2017

Luther4

Uit: die Schwarze und die Weisse Kunst, April 2017

luther

Die Bibel in der Uebersetzung Martin Luthers (die Schwarze und die Weisse Kunst, nr. 190, 2016)

luther2.jpg

Poststempels 500 jaar Reformatie/ Martin Luther. Uit: die Schwarze und die Weisse Kunst, April 2017

 

 

Luther1

Firdt day Cover Oostenrijk 450 jaar Reformatie 1517-1967

 

Luther2

Amerikaanse postzegel met beeltenis van Martin Luther 1483  1983

 

Luther.jpg

Luther: pagina uit ‘Verboden boeken’, maart 2012 boek bij tentoonstelling VERBODEN BOEKEN in bibliotheek Centre Céramque Maastricht

 

 

uitspraak

Kaart met een aan Luther toegeschreven uitspraak: ‘Hier stehe ich, ich kann nicht anders, Gott helfe mir. Amen’