Tags

,

QUIRINUS TEPAS (1894-1943) – luchtvaartpionier en oorlogsslachtoffer

 

Quirinus Tepas als KLM-vlieger

Op 1 juni is de verkeersvlieger Quirinus Tepas bestuurde Douglas ‘Ibis’de eerste DC-3 (Dakota) die de KLM in 1936 in dienst had genomen) door een Duitse Junker boven de Golf van Biskaje is neergeschoten en sinds dat bekend is staat hij genoteerd als oorlogsslachtoffer met zeemansgraf (in de Atlantische Oceaan)

De DC-3, genaamd IBIS waarmee Tepas veelvuldig vloog

Quirinus Tepas is op 22 september 1894 in Amsterdam geboren. Op 17 april 1919 is hij getrouwd met Reiniera Wesselina Johanna Pronk (25-12-1894 in Den Helder geboren). uit welk huwelijk twee kinderen zijn geboren.  Begin 1919 werd hij gedetacheerd bij de Marine Luchtvaart Dienst. Tepas behaalde zijn militair en internationaal vliegbrevet en ging enige jaren later naar Nederlands-Indië, waar hij twee jaar bij de Luchtmacht diende. Drie jaar na Smirnoff en twee jaar na Duimelaar trad Tepas in 1925 in dienst bij de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij. Sinds de veertiendaagse dienstregeling naar Nederlands Oost-Indië (1930-1932; weekdienst in 1933) heeft Tepas als gezagvoerder vluchten naar de Oost gemaakt.

Een geüniformeerde Tepas als Oost-Indië vlieger

3bf19f77-3506-c25b-2792-a5739041abe7

Over onderzoek van Tepas naar de Uiverramp (Haarlem’s Dagblad 28 december 1934)

85f15086-9de1-4df2-08d0-348b3deadcc9

Journalistieke race om de wereld. Uit: Haarlem’s Dagblad, 5 oktober 1936

 

Volgens overlevering nam hij zijn eigen kookgerei mee, want Tepas bereidde bij voorkeur zijn eigen maaltijd en had wellicht daardoor nooit last van ingewandsstoornissen. De stevig gebouwde Tepas zou ook op internationale vluchten een paar pistolen in het toestel hebben verstopt om zich bij een noodlanding in de Arabische woestijn of elders tegen mogelijke aanvallers te kunnen verdedigen. Op 26 september maakte hij met Jan Duimelaar in de moesson op een overstroomde landweg een noodlanding in Malakka. Tepas was getrouwd met de uit Den Helder afkomstige Reiniera WJ.Pronk, uit welke echtverbintenis twee zonen zijn geboren.

MMSAEN01_000053827_mpeg21_p018_image

‘Luchtmiljonairs gehuldigd’. Uit: Twentsch dagblad Tubantia van 9 april 1938.

0de92b93-3e1d-9072-7ddf-c6a67c97dffc

Uit: IJmuider Courant van 11 april 1938

14917c42-2f30-65ad-7e0a-9285527dfdec

‘Tien miljonairs in de lucht’:

Duimelaar, Geysendorffer, TEPAS, Smirnoff, Hondong, Soer, Sillevis, Scholte, Van Dijk en Frijns .Het betrof hier het door hen afgelegde luchtkilometers (Haarlem’s Dagblad van 26 april 1935)

Na vanaf 1930 in Nieuwe Amstel te zijn gevestigd, verhuisde het gezin mei 1938 naar het adres Wagnerkade 89 te Heemstede.

Vestiging van Tepas in Heemstede (Eerste Heemsteedsche Courant van 12 mei 1938). September 1940 is het gezin uitgeschreven in Heemstede en ingeschreven op het adres Kruisweg 28 in Bergen NH. Quirinus Tepas bevond zich toen in Engeland (Bristol).

De Wagnerkade in Heemstede

21 maart 1945  verscheen  bovenstaande dagvaarding in het Algemeen Handelsblad voor de echtgenote van Tepas voor een aan te gaan huwelijk met het rechtsvermoeden dat Quirinus Tepas juni 1943 is overleden en de weduwe om die reden verlof ontvangt een nieuw huwelijk aan te gaan.

Oorlogstijd

In de meidagen van 1940 zijn zes KLM-vliegtuigen die zich op dat moment buiten thuishaven Schiphol bevonden naar Engeland gevlogen. Blijkens het bevolkingsregister van Heemstede is Tepas, die in Engeland zat, op 5 juli 1940 uitgeschreven met als nieuwe woonplaats Bergen NH. Vaststaat dat op de dag dat de Duitsers Nederland binnenvielen Quirinus Tepas zich in Engeland bevond en met zijn vliegtuig niet meer terug kon.

Quirinus Tepas, ooit door zijn ouders genoemd naar een Duitse heilige, haatte dat volk hartgrondig. Hij bleef na de Duitse inval van ons land in Engeland om met de KLM Douglas DC-3 en andere uitgeweken KLM-piloten voor BOAC te gaan vliegen op de luchtlijn Witchurch bij Bristol naar Lissabon vice versa. De openingsvlucht van deze Bristol-lijn op 25 juli 1940 geschiedde met Tepas als gezagvoerder op zijn vertrouwde ‘Ibis’ (1( . De KLM-machines werden in de sombere Engelse schutkleuren overgeschilderd en van Britse registratieletters voorzien.

Ibis2

De Douglas DC 3 (Dakota) PH-ALI, genaamd Ibis waarmee Tepas meermaals vloog naar Ned.Oost-Indië

 

 

De in Engeland overgeschilderde IBIS G-AGBB

De eerste oorlogsjaren is men tussen Engeland en Portugal nimmer een Duitse gevechtsvliegtuig tegengekomen, maar in november 1942 en april 1943 is de Ibis ofwel G-AGBB twee maal door de Luftwaffe aangevallen, eenmaal met Theo Verhoeven als piloot en de tweede keer met Parmentier als gezagvoerder.

De in 1942 door Duitse jachtvliegtuigen beschoten IBIS met kogelgaten

Portugal3

Nog een foto van de op 15 november 1942 beschoten Dakota, die na landing direct is hersteld

Men redde zich toen door snel de lage bewolking in te duiken. De Duitsers zouden geen burgervliegtuigen aanvallen, maar de oorlog escaleerde, ook boven zee en ondanks twee voornoemde gebeurtenissen werd de route van en naar Lissabon gewoon voortgezet. In totaal driemaal beschoten Duitse Messerschmidts of Junkers 88 een vliegtuig van de genoemde luchtlijn. De derde maal op 1 juni 1943 was het raak. Toen Tepas en drie andere KLM’rs omkwamen, eerste officier Dirk de Koning uit Vlieland, radiotelegrafist Cornelis van Brugge uit Rotterdam en boordwerktuigkundige Engbertus (Egbert) Rosevink uit Groningen.

Passagierslijst en bemanning (Tepas, De Koning, Van Brugge en Rosevink) van IBIS flight 777

Israel

Portret van Wilfred Israel

Ook 13 passagiers, allen met de Britse nationaliteit, onder wie de Engelse Hollywood-filmster Leslie Howard (2) en producer Alfred T.Chenhalls, evenals de Britse journalist voor Reuters Kenneth Stonehouse en diens echtgenote overleefden het uit de lucht schieten niet. Evenmin de Engels-Duitse Joodse activist Wilfred Israel die vele honderden, zo niet duizenden, Joden heeft gered van de Holocaust.

Portret van de voor WOII befaamde Britse filmster Lesley Howard die als Ashley Wilkins speelde in de succesfilm ‘Gone with the wind’

In het gedenkboek ‘Leven van de lucht’ staat over dit luchtdrama vermeld: ‘Het neerschieten van de Ibis van Tepas bleek te zijn gedaan door een patrouille-groep van vijf vijandige vliegtuigen, behorende tot de ‘Küsten-Gruppe 40′, in 1943 ressorterende onder Kommodore Robert Kowaleski. Gruppe V daarvan, met basis Lorient, stond onder commando van Majoor Alfred Hemm: het was een Marine-groep voornamelijk bedoeld voor assistentie van Duitse onderzeeboten die in de Golf van Biskaje in nood zouden komen te verkeren. De Ju 88 van luitenant-vlieger Bellstadt uit Bremen zag de ongelukkige Ibis het eerst, 1000 of 1500 meter boven het wolkendek en was in een bijzonder gunstige positie om te schieten’. (Bellstadt werd later zelf neergeschoten. ‘Ooggetuige was bovenal de marconist uit het tweede vliegtuig van die groep, Pieter Friedlein. Een andere Duitse officier-vlieger, met de Tsjechische klinkende naam Nenecany, is korte tijd daarop neergeschoten en overleed. Een van de twee in de op zee drijvende en ten slotte door de Engelsen gevangen genomen Duitse bemanningsleden zei uit eigen beweging dat het transportvliegtuig voor ‘instructiedoeleinden was afgeschoten’, waarop zijn Engelse redders hem uit woede in elkaar sloegen’.

De Golf van Biskaje en Spaanse kust

Om zijn aandeel voor de geallieerden in de oorlogsvoering was Tepas enkele weken voor zijn fatale vlucht gedecoreerd door de Hertog van Kent met de ‘Order of the British Empire’. Aan de Spaanse kust van Galicië nabij het dorpje Cedeira is een monumentje onthuld voor de 17 slachtoffers van de burgerluchtvaartvlucht BOAC 777

De hertog van Kent (links)reikt begin 1943 de ‘Order of the British Empire’uit Aan Quirinus Tepas

Noten

(1) Onder supervisie van H.D.Parmentier, bekend van zijn recordvlucht met de Uiver, is gedurende de Tweede Wereldoorlog de enige ‘geallieerde’ commerciële route in Europa tussen Bristol en Lissabon in stand gehouden, met in totaal ongeveer 1600 vluchten.

(2) De acteur, regisseur en producer Lesley Howard Steiner was zoon van Hongaarse Jood en een Britse Jodin Lilian Blumberg werd vooral bekend als Ashley Wilkes in ‘Gone with the wind’ (1939). Hij was partner van de niet minder beroemde Bette Davis en maakte in mei 1943 een tournee door Spanje en Portugal en zou als zodanig als spion voor de Britse geheime dienst hebben gewerkt

Verdere literatuur:

-H.Scholte en A.van Ommen Leven van de lucht. 1929-1979. (vijftig jaar verkeersvliegers),.

leven

Vooromslag van ‘Leven van de lucht’1979.

-Chris Gross. Bloody Biscay. 2001.

Bloody

Vooromslag van Bloody Biscay. The History of V Gruppe/Kampfgeschwader 40.

-Ian Colvin. Flight777 The mystery of Leslie Howard. 1957/2013;

Vooromslag van het boek ‘Flight 777’ door Ian Colvin

Colvin1

De Nederlandse vertaling van het boek van Ian Colvin met een voorwoord van vlieger en luchtvaartpublicist A.Viruly

-Ronald Howard. ‘In search of my father’. 1984 [de auteur, zoon van Leslie Howard is ervan overtuigd dat propaganda-minister dr. Joseph Goebbels  persoonlijk opdracht heeft gegeven het vliegtuig uit de lucht te schieten, omdat zijn vader de nazi-bons in een film had geridiculiseerd];

Het boek van Ronald Howard gewijd aan zijn vader ‘In search of my father’.

-José Rey-Ximena. El vuelo de Ibis [de vlucht van de Ibis]. 2008;

De Spaanstalige publicatie ‘El fuelo de Ibis’ van José Rey-Ximena

-Edwin Winkels. Vergissing van de Duitsers; of niet? Blog op het internet.

 Bijlage 1: Wikipedia-gegevens van a) vliegtuig IBIS en b) BOAC-vlucht 207.

Het vliegtuig IBIS, een Douglas DC-3 van de KLM

Ad a) De IBIS was het eerste KLM-toestel van het type Douglas-3. Het werd op 21 september 1936 aan de KLM afgeleverd en vloog onder de registratie PH-ALI. De KLM opende op 13 november 1936 de eerste officiële lijndienst met de ibis naar de luchthaven Le Bourget bij Parijs. Op 1 juni 1942 werd het toestel, op een civiele lijndienst met betalende passagiers, neergehaald door jagers van de Luftwaffe. Tot de Duitse aanval op Nederland in 940 werd de Ibis voornamelijk ingezet op de route Amsterdam-Batavia. Op 9 mei 1940 had het toestel de lijndienst Amsterdam-Shoreham uitgevoerd. Het zou op 10 mei 1940 terugkeren naar Amsterdam, maar wegens de Duitse inval kreeg de bemanning opdracht in Engeland te blijven. Op 25 juli 1940 werd de registratie van de Ibis gewijzigd in G-AGBB en werd de oranje buitenkant overgeschilderd in camouflagekleuren. Het toestel werd door BOAC samen met andere naar Engeland uitgeweken KLM-vliegtuigen (vijf DC-3’s en 1 DC-2) en –bemanningen ingezet op de civiele passagiersdienst Bristol-Lissabon. De Ibis werd als enige op deze lijndienst, binnen zeven maanden drie keer door Duitse jachtvliegers aangevallen. Bij de eerste twee aanvallen bleef iedereen, ondanks zware schade aan het vliegtuig, nog ongedeerd, maar tijdens de laatste aanval, op 1 juni 1943, verdween het toestel als BOAC-vlucht 777 in de Golf van Biskaje met dertien passagiers en vier bemanningsleden aan boor. Eerste twee aanvallen op de Ibis. Op 15 november 1942 was de Ibis van Lissabon naar Bristol toen het toestel werd beschoten door een Messerschmidt Bf110. Men kon ontkomen door de wolken in de duinen. De bemanning bestond uit gezagvoerder Theo Verhoeven, boordwerktuigkundige Gerard Alsem en telegrafist Lambertus Dik. Er was op deze vlucht geen tweede vlieger aan boord. Hoewel de Ibis zwaar beschadigd was en onder andere een gebroken roerkabel had opgelopen, lukte het toch om het toestel weer veilig aan de grond te zetten. De bemanning werd hiervoor op 26 november 1942 het Vliegerkruis uitgereikt door Koningin Wilhelmina. Ook na de tweede aanval op de Ibis, op 19 april 1943, met gezagvoerder Koene Dirk Parmentier en met Dirk de Koning als copiloot, kon Engeland veilig worden bereikt. 

Tepaskoning

Prins Bernhard reikte het Vliegerkruis uit aan Dirk de Koning na veilige terugkeer in Bristol

Ad b) BOAC-vlucht 777: ‘Op 1 juni 1943 vloog de Ibis, een KLM-vliegtuig van het typte Douglas DC-3 met vliegtuigregistratie ‘PH-ALI’, als reguliere passagierslijndienst BOAC-vlucht 777 van Lissabon naar Bristol. Dit was een van de toestellen en bemanningen van de KLM die waren uitgeweken naar Engeland na de Duitse inval in Nederland. Onder de dertien passagiers bevonden zich verschillende bekende personen, waaronder de destijds beroemde filmacteur Leslie Howard. Het toestel werd boven de Golf van Biskaje door acht Luftwaffe-jagers aangevallen en stortte in zee. Er waren geen overlevenden. De Ibis was op deze route al twee keer eerder aangevallen. Beschrijving vlucht: Enige uren na vertrek uit Portugal vloog het toestel boven de Golf van Biskaje toen het ongeveer 350 kilometer ten noorden van La Coruna werd aangevallen door acht Duitse Junkers Ju 88-jachtvliegtuigen en in zee stortte. Alle passagiers en bemanningsleden kwamen hierbij om. Aanvankelijk werd vermoed dat het toestel was aangevallen omdat de Duitsers dachten dat de Britse premier Winston Churchill zich aan boord bevond. Churchill zou rond deze tijd vanuit Noord-Afrika naar Engeland terugkomen en de meereizende accountant van filmster Howard had gelijkenissen (ook qua postuur)met Churchill. Latere theorieën suggereren dat het toestel werd aangevallen omdat verscheidene passagiers, inclusief Howard, Britse spionnen zouden zijn. Ook zijn er theorieën dat de Engelsen al zouden hebben geweten dat de op handen zijnde aanval, maar dit niet openbaar konden maken om niet verraden dat zij de Enigma-codering hadden gekraakt.’

 

Een Duits Junker JU88 vliegtuig in de lucht

rapportage

Rapportage van onderzoek na neerstorten in zee van het vliegtuig

 

Het monument voor de omgekomen bemanning en passagiers aan de kust in het Spaanse Cedeira

Bijlage 2: gebaseerd op informatie van een kleinzoon van Tepas, uitspraken van de Duitse oorlogsofficier Hintze via een zoon van E.Rosevink, en de publicaties van Ronald Howard [zoon van filmster Leslie Howard] en José Rey-Ximena schreef Edwin Winkels: ‘Vergissing van de Duiters; of niet?’, waaruit de volgende citaten: ‘(…) Op 1 juni 1843 vertrok de Ibis voor een nieuwe, urenlange vlucht vanuit Portugal naar Engeland. Op het allerlaatste moment meldden acteur Leslie Howard en zijn zaakwaarnemer, Afred T.Chenhalls, zich voor vlucht 777, twee andere passagiers moesten hun plaats afstaan. Op het vliegveld Portela van Lissabon liepen de reizigers, om zeven uur ’s morgens, langs het kantoor van Lufthansa. Ook de Duitsers vlogen op Lissabon, met Lufthansa vanuit Zwitserland, waardoor de Portugese hoofdstad en zijn luchthaven een krioelend nest vol spionnen waren. Volgens de populairste theorie over die fatale dag zag één van de vele Duitse geheime agenten Chenhalls voor Churchill aan; de gezette, kalende en sigaar rokende man werd af en toe zelfs als de dubbelganger van de Britse premier ingezet. Howard, op zijn beurt, vertoonde een grote gelijkenis met de gebruikelijke, lange magere lijfwacht van Churchill. Razendsnel werd het 14e Luftwaffe squadron op het vliegveld Mérignac bij Bordeaux ingelicht: Churchill aan boord van een onbeschermd burgervliegtuig! Dat laatste was niet uitzonderlijk. Churchill was al eens in een burgertoestel naar Bermuda gevlogen, om zo weinig mogelijk op te vallen. En deze dagen, eind mei, was hij in Noord-Afrika gewest voor een ontmoeting met de Amerikaanse generaal Dwight Eisenhower. Hij was op de weg terug en placht, zo wisten de Duitsers, via Gibraltar of Lissabon te vliegen. Om 7.35 uur steeg Quirinus Tepas op, vergezeld van De Koning, Van Brugge en Rosevink en 13 passagiers, van wie het persoonlijke gewicht én dat van hun bagage op de passagierslijst kwam te staan. Om 10.54 uur, toen hij net het noord Spaanse Galicië was gepasseerd en 200 mijl verderop boven zee vloog, had Tepas zijn laatste contact met Whitchurch. “Hier G-AGBB. We worden gevolgd door onbekende vliegtuigen. We worden aangevallen door onbekende vliegtuigen!” Later kregen we een ooggetuigenverslag van de Duitsers”, verhaalt (kleinzoon) Quirien Tepas. “Ze hadden de bakboordmotor geraakt. Mijn opa kon het toestel niet meerde wolken in krijgen. Brandend is het neergestort. De Duitsers zagen nog drie man aan parachutes, maar die brandden ook.” Er waren geen overlevenden. Later zou Churchill, in zijn autobiografie, betreuren dat het mogelijke misverstand tot de dood van 17 onschuldige mensen had geleid.

Alred

Alfred T.Chenhalls, manager/belastingconsulent  van Leslie Howard èn de man die op Churchill leek.

Bijna vijftig jaar later zocht Ben Rosevink, zoon van boordwerktuigkundige Egbert, in Bremen de Duitse kapitein Herbert Hintze op. Die had die dag de leiding van het Junkers-squadron. Rosevink, in Engeland geboren en woonachtig, verbleef een week bij Hintze thuis, wilde diens verhaal over die 1 juni 1943 horen. “Zijn belangrijkste argument was dat hij en de piloten nooit hadden geweten dat er een commerciële route over de strategisch belangrijke Golf van Biskaje lag. Zij waren boos op hun superieuren omdat zij door de onwetendheid een burgertoestel aanvielen. Op de ontmoeting volgden nog brieven, die Rosevink doorstuurde naar Robert Howard. Beiden konden echter maar geen geloof hechten aan het verhaal van Hintze. “Het is niet waar dat vliegtuigen van ons achter de DC-3 hebben gevolgen voordat het werd aangevallen”, schreef Hintze. “We zagen het toestel voor ons aankomen. Ik zag eerst een grijs silhouet op 2.000, 3.000 meter afstand, tweemotorig, nadat Bellstedt (één van de Duitse piloten) had gemeld: “Indianer op 11 uur; AA”, dat betekent vijand iets links voor ons, aanvallen. In die periode vielen we onmiddellijk aan, zonder waarschuwing. Ik denk dat de DC-3 ook te weinig gekenmerkt was als burgervliegtuig”/ “De Duitsers wisten meer dan zij toegaven”, schreef Howard als antwoord. “Al heel kort na het neerhalen van de Ibis meldden zij nadat er VIP’s aan boord waren. Hoe konden ze dat weten?’ Op het vliegveld Whitchurch was een banket georganiseerd ter verwelkoming van Leslie Howard. Toen de eerste tragische berichten binnenkwamen, werden de tafels afgebroken. Daarna werd het stil, heel lang. Decennia lang. Nooit was er een officieel eerbetoon. De KLM stuurde elk jaar met kerst een bloemetje naar de weduwen van de vier bemanningsleden, dat was alles. Engeland erkende nooit dat acteur Leslie Howard als een soort spion had gewerkt. In Cedeira, een gehucht in Spanje, zullen hun namen nu voor eeuwig voortleven.’ [Edwin Winkels].

Plaat ‘The Tragedy of Leslie, prince of England’ in herinnering aan filmster Leslie Howard

Bijlage 3: Joop Onnekink, in: ‘“Mjn vader was een Engelandvaarder’ over de KLM-route Lissabon-Bristol vv ‘Toen Duitsland in mei 1940 Nederland binnenviel, hebben veel piloten van de KLM hun vliegtuigen naar Engeland overgevlogen. De Engelse overheid voegde de Nederlandse bemanningen en vliegtuigen toe aan de BOAC (British Overseaes Airways Corporation). Vanwege het oorlogsgevaar werden de vliegvelden bij Londen voor civiel verkeer gesloten en werd het vliegveld Whitchurch, even buiten Bristol, aangewezen als thuishaven voor de internationale luchtvaart.

Ibisklm

DE ‘IBIS’ van KLM (foto Franz Grosser, 1936)

 

De KLM had op twee na al haar internationale routes, waaronder de fameuze Indië-lijn, moeten opgeven. Men vloog nu alleen nog de route Lissabon-Bristol vice versa en Lissabon-Curaçao-Miami vice versa. Vanaf 1940 tot juni 1943 werden de vliegtuigen die op de route Lissabon-Bristol nauwelijks aangevallen. Britse, Nederlandse en Duitse vliegtuigen opereerden vanuit dezelfde luchthaven, Portela bij Lissabon. Het luchtverkeer werd echter nauwlettend in de gaten gehouden door de geheime diensten van de geallieerden zowel als door de as-mogendheden. De Britse overheid voerde dan ook een strikt beleid voor wat betreft mee te nemen passagiers: alleen diplomaten, militair personeel, VIP’s en overigens met speciale toestemming van de overheid. Alle vluchten werden bij daglicht uitgevoerd en ook heel laag op ongeveer 700 meter hoogte, om herkenning als civiel vliegtuig te vergemakkelijken. Maar op 1 juni 1843 ging het mis. Op die dag werd de Dakota van Vlucht 777 door de Duitse jachtvliegtuigen in de Golf van Biskaje neergeschoten, waarbij het vliegtuig in zee stortte en alle inzittenden – gezagvoeder Quirinus Tepas en zijn 3 mede bemanningsleden en 13 passagiers – om het leven kwamen. Onder de passagiers bevonden zich onder andere de bekende filmacteur Leslie Howard, Alfred T.Chenhalls, zijn vriend en manager, en Wilfred B.Israel, een prominent Joodse activist, die trachtte om Joden te redden van de Holocaust. Over de oorzaak van de aanval is veel geschreven en gespeculeerd; men zou hebben gedacht dat Churchill aan boord was, of men meende dat Leslie Howard een spion voor de Engelsen was. Ook is er geschreven dat de Duitse piloten niet wisten dat er lijnvluchten op die route werden uitgevoerd en omdat zij het KLM-vliegtuig hebben aangezien voor een vijand. In het totaal zijn er gedurende oorlog meer dan 1000 vluchten op die lijn uitgevoerd. Na deze aanval werd de route verder naar het westen gelegd en werd er alleen nog ’s nachts gevlogen. Het gevolg was dat de vlucht van Lissabon nu ruim vijf uur duurde.’

Het mysterie over de reden van het neerhalen van het burgervliegtuig door de Duitsers is nooit definitief opgelost. Onderstaand o.a. nog enkele foto’s en knipsels. Van het vliegtuig is voor zover bekend niets teruggevonden.

Tepas1

Robert Howard (midden) en Alfred Chenhalls (rechts)  mei 1943 in Lissabon

 

Ibis

De DC-3 *Dakota)  G-AGBB (‘Ibis’) 1 juni 1943 wordt bijgetankt voor vertrek vanaf vliegveld Lissabon met bestemming Bristol. De New York Times publiceerde op 4 juni vanuit Londense bronnen te hebben vernomen dat de Duitsers het vliegtuig hadden beschoten in de veronderstelling dat eerste-minister Winston Churchill aan boord zou zijn geweest.

tepas3

Bericht waarin sprake is dat Leslie Howard slachtoffer van Duitse spionnage zou zijn

 

Portugal

Berichten uit de pers van Portugal na het neerschieten van DC3 G-AGBB

Portugal4

Bericht uit de New York Times van 4 juni 1943

 

 

Portugal5

Foto uit 1943 van het vliegveld Portela bij Lissabon

 

Churchill

In ‘The Hinge of fate’ schrijft Winston Churchill over de verwarring van acteur Leslie Howard e spreekt hij van ‘‘The inscrutable workings of fate’. 

 

Colvin

Bericht uit het Nieuwsblad van het Noorden van 10-6-1959 naar aanleiding van de vertaling van het boek over ‘Vlucht 777’ door de Engelse journalist Ian Colvin

ddd_010615417_mpeg21_p002_image

‘Mysterieuze oorlogsgeschiedenis’, uit: Leeuwarder Courant van 5-9-1959

ddd_010615417_mpeg21_p002_image (1)

Vervolg op ‘Mysterieueze oorlogsgeschiedenis'(Leeuwarder Courant, 5-9-1959)

Telegraaf1

De Telegraaf van 7-12-1985

Telegraaf2

vervolg Telegraaf-artikel van 7-12-1985

Howard1

Over de rol van Leslie Howard als Engels spion, die zou zijn verraden door Een Portugees meisje  is nooit zekerheid verkregen (NRC, 7 december 1985)

Howard2

(vervolg NRC, 7-12-1985)

ibis1

De PH-ALI, de ‘Ibis’ uiteindelijk als ‘ongeluksvogel’ neergeschoten

KBNRC01_000031188_mpeg21_p026_image

In NRC van 29-5-1993 publiceerde Herman Speyer een artikeltje: ‘Leslie Howard en de IBIS G-AGBB’.

Portugal2

Fotopagina uit het boek ‘In search of my father’ door Ronald Howard

wil1

Uit: The Assasination of Ashley Wilkins [= acteur Leslie Howard] door prof. Donald E.Wilkes Jr., USA

Boac.jpg

Situering waar de BOAC DC 3 vlucht 777 is neergeschoten

cedeira

In de Golf van Biskaje (Atlantische Oceaan) ten westen van Cedeira in Galicië/Spanje, is de vliegtuig 1 juni 1943 in zee gestort” De ongeveer exacte situering zou zijn: 9 graden westerlengte en 46 graden noorderbreedte. De laatste woorden van Tepas aan het vliegveld bij Bristol waren: ‘worden achtervolgd…beschoten’. 

Wil2.jpg

vervolg van artikel Donald E.Wilkes Jr. Een bijschrift invoeren

===========================================================

Jeugdfoto van Quirinus Tepas in marinepakje

Quirinus Tepas

Tepas2

Portret van Quirinus Tepas

 

Tepasdumelaardunk

Van links naar rechts: TEPAS, Pieter Dunk (boordwerktuigkundige) en piloot Jan Duimelaar voor de PH-AEG, het vliegtuig waarmee men in 1929 een noodlanding maakte in de Sinaï-woestijn. Na reparatie eindigde de terugreis in Deventer omdat het op Schiphol te mistig was om te landen.

Tepaszwembad.png

Foto uit 1930 genomen in het Heiligebad Amsterdam met KLM Indië-vliegers die verplicht waren zwemlessen te nemen voor het geval van een ongeluk op zee. In het water zien we Parmentier, Van Messel, Precis (instructeur), Sver, Both, Zeelander en De Bruijn (instructeurs), Aler, Van Veenendaal, TEPAS, Maasdam, Tolk en Bergh (instructeur). (Het Leven, 1930).

Tepasgroep

Een groep stakende KLM-vliegers 29 augustus 1930 op de Schipholdijk bijeen. Op de groepsfoto zien we 1. Herbert Frijns, 2. QUIRINUS TEPAS, 3. Pellens, 4. Kress, 5. Sillevis, 6. Wiersma, 7. Smirnoff, 8. Soer, 9. Van Veenendaal, 10. Beekman, 11. Van Onlangs, 12. Both, 13. Duimelaar en 14. Parmentier. Na twee weken is na bemiddeling van een regeringscommissaris het conflict tussen Plesman c.s. en de piloten min of meer opgelost mede nadat enkele wegens dienstweigering op staande voet ontslagen vliegers zoals Evert van Dijk en Th.Wiersma hun werk mochten voortzetten.

vakbond

Het was o.a. aan ‘raddraaier’ Quirinus Tepas dat de in 1929 opgerichte Vlakbond voor verkeersvliegers uiteindelijk werd erkend door de directie van KLM (bericht uit Het Vrije Volk van 8 septemner 1949)

Quirinus Tepas, getekend door J.J.Koster met handtekening van Q.Tepas

58fe0e2d-7a3b-606f-d61f-a06a88b9ccd8

Nog in januari 1940 werd KLM-vlieger Tepas ingeschakeld bij het zoeken naar ingevroren schepen op het IJsselmeer (Haarlem’s Dagblad, 11 januari 1940)

Tepasbemanningbristol

De volledige bemanningen van de Bristol-Lissabon luchtlijn. De foto is in 1943 genomen bij gelegenheid van de 1000ste vlucht vóór 1 juni toen de IBIS uit de lucht is geschoten

ddd_110586745_mpeg21_p002_image

De laatste foto van een levende Leslie Howard (rechts) en zijn manager, de ‘Churchil-look-alike’, Alfred Chenhalls tijdens een picnic in on de omgeving van Lissabon )Uit: Ian Colvin, vlucht 777.

6af3d9e1-718a-2ef3-28b5-14640d37c0ca

Bericht van vermissing vliegtuig met gezagvoerder Q.Tepas, uit het Haarlem’s Dagblad van 4 juni 1943

Ingezonden bericht van sir Leonard Costello in herinnering aan ‘captain Q.Tepas’

Tepasherdenkinghegener

Herdenkingsbericht uit 1958 gewijd aan Quirinus  Tepas door de Bennebroekse journalist Harry Hegener

Rosevink

De omgekomen boordwerktuigkundige Engelbert Rosevink

 

Jose

In 2008 wijdde de Spaanse publicist José Rey-Ximena (geb.1953) een boek aan de vlucht 777 van de IBIS. Daarin komen  de spionnageactiviteiten  van Leslie Howard aan de orde en stelt de auteur dat het mede aan Howard is te danken geweest dat Spanje  en Portugal buiten de Tweede Wereldoorlog zijn gebleven.

 

inauguratie.jpg

Inauguratie in 2009 van het monument in Cedeira, ter herinnering aan de slachtoffers van het op 1 juni 1943 neergeschoten vliegtuig boven de Golf van Biskaje niet ver van de Spaanse kust

Howard

Speciaal herinneringsbord voor de Britse acteur Leslie Howard in Cedeira

 

Lesley

Lesley Howard (1893-1943) speelde in talrijke films en werd het meest bekend vanwege zijn rol als Ashley Wilkes in ‘Gone with the wind’ uit 1939

Scarlett

Scarlet (Vivian Leigh) en Ashley (Leslie Howard) in de ‘Twelve Oaks library. (scène uit ‘Gone ith the wind’)

Howard

Leslie Howard, de acteur, regisseur, producer en patriot, heeft nog altijd een fanclub

cedeira.JPG

Deel van de gedenkplaat in Cedeira met de namen van o.a. gezagvoerder Quirinus Tepas en de drie andere  bemanningsleden Dirk de Koning, Cornelius van Brugge en Engbertus Rosevink

Met KLM-gezagvoerder Cornelis Blaak (1894-1943) is Quirinus Tepas opgenomen in het Gedenkboek van de Oorlogsgravenstichting.

On the internet Roger Fennely and Jean Pratten remember Quirinus Tepas as a ‘warm, bearlike man’, with worries about his family that he left during the war in Holland.

 

Roger

Roger Fennely and Jean Pratten (Carlos Guerreiro) 

 

They also remember the presents they received from Portugal especially the oranges and bananas , something they had no way of getting in a wartime Britain. 

Quirinus Tepas woonde bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland formeel in Heemstede. Hij bevond zich 10 mei 1940 in Engeland en is daar als piloot gebleven, niet meer teruggekeerd en 1 juni met zijn vliegtuig door Duitse jachtvliegtuigen neergeschoten. Als zodanig een (vergeten) Heemsteeds oorlogsslachtoffer.

Vlieland.jpg

De uit Vlieland afkomstige co-piloot Dirk de Koning wordt nog op op een monumentje op de begraafplaats herdacht met 3 andere oorlogsslachtoffers van het eiland