Tags

, ,

Schaak- en Damhistorie in Heemstede; schaakgrootmeester dr.Tartakower speelde hier simultaan, evenals de wereldkampioenen dammen Andreiko en Koeperman

Drie liefhebberijen van Godfried Bomans in één beeld samengevat: het verzamelen van boeken, poezen en schaken, in dit geval met zwart tegenover zichzelf met wit. (foto Maria Austria)

Godfried Bomans was een regelmatig en volgens sommigen ook middelmatig schaker. Hij noemde zichzelf schaakgrootmeester en was een welkome gast bij de Hoogovenschaaktoernooien, zij het succesvoller en gewaardeerde als spreker dan als schaker (1). In de hobbysfeer waren enkele van zijn tegenspelers Lodewijk van Deyssel uit Haarlem, Herman Hofhuizen uit Heemstede en Herman van Run uit Overveen.

Lodewijk van Deyssel en Godfried Bomans in gepeins verzonken

Schriftelijk doorgeven zet van Bomans aan Hofhuizen, 2 februari 1967

In diverse bundels met columns van Godfried komen we zijn schaakbevindingen tegen, zoals in ‘Notities in Beverwijk’[over het Hoogoventoernooi] in: ‘Die vond men de beste’; Hallucinatie Euwe – Aljechin’, in: ‘Van de hak op de tak’; ‘Waarom schaakt u eigenlijk?’ in: ‘Op de keper beschouwd’; ‘De grootmeester’, in: Kopstukken; ‘Gesprek met prof.Dr.Max Euwe’, in: ‘Van mens tot mens’; ‘Herinneringen aan Lodewijk van Deyssel’, in: ‘Van mens tot mens’ en ‘De liturgie van Beverwijk’ [ook over het Hoogovenschaaktoernooi], in: ‘Mijmeringen en ‘Schaken in Wijk aan Zee [idem], in: ‘Spoon’ etcetera. Indien aanwezig bij de Hoogoven-schaaktoernooien moest “schaakgrootmeester” Godfried Bomans steevast het dankwoord uitspreken.

Bomans krijgt ondersteuning in zijn partij tegen Euwe

Verscheidene personen hebben meermaals over opponent Bomans als schaker geschreven, o.a. de musicus Geza Frid in zijn memoires. Literair criticus Herman Hofhuizen en schaakjournalist mr. E.Spanjaard hebben in ’Herinneringen aan Godfried Bomans’(1972) hun ervaringen op schrift gesteld. Hij was lid van de Bloemendaalse Schaakvereniging , evenals o.a. de in 2013 overleden Lex Jongsma. In de nacht van 22 december 1971toen Bomans aan een hartaanval overleed had hij de avond daarvoor, bijna hersteld van een zware griep, bij de Bloemendaalse schaakclub gespeeld. Herman van Run memoreert: ‘De laatste schaakpartij was hem zwaar gevallen. Tot twee keer toe bood hij remise aan. Hij had de boord van zijn overhemd losgemaakt, zijn das afgedaan. En ineens was hij weg, naar huis. Daar overviel hem een ongekende beklemdheid. Hij raakte panisch verontrust. Medische hulp bleek tevergeefs. Na nog geen half uur was hij reddeloos.’ Aldus overleed hij thuis bij zijn echtgenote, die volgens Michel van der Plas zou hebben gefluisterd: ‘arme jongen’. Aan de hoop van een lang leven, zoals zijn grote voorbeeld Nicolaas Beets met ruim 88 jaar ten deel viel, was abrupt een einde gekomen. Bomans werd even oud als zijn andere grote voorbeeld in de literatuur Charles Dickens, die net als hijzelf plotseling overleed en ook op 58-jarige leeftijd. Vaak is gespeculeerd dat Bomans’ vroegtijdig sterven mede een oorzaak heeft gehad in zijn eenzaam verblijf enkele maanden eerder gedurende een week in de maand juli 1971 op het onbewoond eiland Rottumerplaat, van waar hij dagelijks radiocontact onderhield met presentator Willem Ruijs. Bomans. Overgeleverd aan de elementen van de natuur voelde hij zich daar zeer ongelukkig, in tegenstelling tot ‘natuurmens’ Jan Wolkers, die een week later aan het experiment van eenzaamheid meedeed.

schaken1

Ingezonden brief van E.Hoogeveen uit Neerpelt (België) in  Story, 4 maart 1975  over een schaakpartijtje met Bomans

bomanspostzegelschaaktekst

Bomans-postzegel uit 2013 met schaaktekst

Op schaakgebied heeft ons land menige internationale schaak(groot)meesters voortgebracht, zoals Jan Hein Donner, Hans Ree, Hans Böhm en Jan Timmer, maar de grootste, in 1935 wereldkampioen geworden door op 1 punt de Rus Aleksandr. Aljechin te verslaan, is zonder enige twijfel professor Max Euwe (1901-1981) geweest. Twee jaar later verloor Euwe in een revanche-wedstrijd de titel aan Aljechin die de titel vervolgens in 1946 meenam in zijn graf. Als wereldkampioen in 1948 opgevolgd door een andere Rus: Michail Botwinnik.

Bomans en Euwe (rechts) bij een schaakspel met levende personen op het Doelenplein in Haarlem. In ‘Godfried Bomans gefotografeerd’, delen 1 en 2 zijn minstens 10 foto’s van een schakende Godfried Bomans te vinden.

Op het gebied van de denksporten dammen en schaken heeft Heemstede een min of meer rijk verleden.

De damclub ‘Heemstede’, is opgericht in het r.k. Vereenigingsgebouw aan de Herenweg op zondag 16 september 1917 onder de naam ‘Berkenrode’, in aanwezigheid van 15 personen, de heren B.H.M.Stevens, F.H.Broekman, B.Bos, S.van Rooden, J.Schreuder, A.Broekman, H.Samson, J.van Rooden, B.v.d.Meer, R.Kuipers, J.Kouwenberg, J.v.d.Meer, l.A.Timmermans en L.Floris. Als bestuur is toen gekozen; Henk Stevens (voorzitter), L.A.Timmermans (secretaris) en L.Floris (penningmeester).

De oprichters van Damclub Heemstede, links B.H.M.Stevens en rechts F.H.Broekman

De doelstellingen waren: 1) het uitdiepen en meer oefenen van het damspel in de breedste zin van het woord , en 2) meer bekendheid te geven aan het spel in de regio (enkele clubs bestonden in Haarlem en omgeving). In 1919 is de naam van de vereniging omgedoopt in ‘Sint Bavo’ en is aansluiting gevonden bij de Rooms-Katholieke Dambond. In 1936 werd het vijftigste lid ingeschreven. Drie jaar later verscheen het eerste clubblad onder de naam ‘Bavo krant’. De periode van de Tweede Wereldoorlog was zorgelijk, toch werd Sint Bavo in het seizoen 1941-1942 kampioen van Nederland van de 30 katholieke damclubs die ons land telde. In 1963 is overigens in het kader van de oecumene het predicaat ‘rooms-katholiek’ verdwenen en heeft men de naam ‘Sint Bavo’ veranderd in ‘Damclub Heemstede’. In 1974 promoveerde Damclub Heemstede naar de ereklasse in het competitiebestel van de Koninklijk Nederlandse Dam Bond (KNDB). Dat was met het volgende tiental leden: Henk Beliën, Co Sluiter, Harry van der Vossen, Gerard van der Eem, Nico van Hal, Harry Lizé, Paul Boerrigter, Theo Tielrooij, Hans de Groot en Huib van der Vossen.

foto

Krantenfoto van het promotieteam van Damclub Heemstede in 1974

 

In 1983 is ‘Heemstede’ echter gedegradeerd van de nationale eerste klasse naar de tweede klasse. Het 75-jarig jubileum werd in 1992 feestelijk herdacht door middel van een gedenkboek en een tentoonstelling. Eerder speelden wereldkampioenen als de Let Andris Andreiko, de Rus ir. Iser Koeperman en landgenoot Ton Sijbrands simultaanseances in Heemstede, als gevolg waarvan de damsport in de gehele regio meer bekendheid kreeg. De heren Stevens en J.W.van Dartelen zijn in het verleden alom bekende figuren geweest in de Nederlandse damwereld. Hoofdklassespeler H.J.Lizé van de Heemsteedse damclub schreef o.a. Het voorwoord bij het boek ‘Dammen met Koeperman’ (Het Spectrum, 1970). Van de vroegere leden van ‘Heemstede’ is eigenlijk alleen Mark Deurloo uit Bennebroek op nationaal niveau bij de jeugdkampioenschappen succesvol geweest. In 1984 werd hij sneldamkampioen van Nederland bij de pupillen en twee jaar later behaalde hij de titel bij het dammen in de aspirantenklasse. In 1987 organiseerde Heemstede het aspirantenkampioenschap en moest Mark Deurloo de winst laten aan Carlo van den Hurk uit Wamel.

Mark

Mark Deurloo tegen Jan Peter Patist tijdens het KNDB Jubileum Viertallen Toernooi op 10 september 2007 in Utrecht. Deurloo was aanvankelijk lid van Damclub Haarlem, vervolgens van Damclub Haarlem en tegenwoordig van Damcombinatie Kennemerland.

 

Succesrijk als dammer waren ook o.a. Theo Tielrooij, Arjen Cupido en Tim Jopp. Voorts was damgrootmeester Ruud Palmer korte tijd lid van ‘Damclub Heemstede’. Op 23 september 1969 speelde Palmer als afscheid een simultaanwedstrijd tegen 32 leden, en scoorde hij 78% . Palmer speelde 10 keer remise verloor van de twee betere plaatselijke dammers J.v.d.Loo en P.J.Beliën (2).

Ruud Palmer (1947-2013)

de ‘Heemsteedse Schaakclub en ’Het Oude Slot’

De oudste plaatselijke schaakvereniging is de ‘Heemsteedse Schaakclub’, opgericht in 1931. Tijdens de oorlogsjaren verloor men niet minder dan vijf leden, onder wie voorzitter W.A.de Tello, van beroep journalist, die tevens gemeenteraadslid was eveneens bestuurslid van de Noord-Hollandse Schaakclub vanaf de oprichting.

Uit: L.Eggink en W.Schelfhout. Partij verloren. Amsterdam, 1947. Samuel Bromberg woonde in 1941 op het adres Zandvoorterweg 49 in Aerdenhout. Omgekomen op 22-10-1943.  Bernard Moritz Schuster op het adres Narcissenlaan 16 Heemstede. Hij is 138-1942 in Auschwitz omgebracht.

In 2006 is het 75-jarig jubileum herdacht en in het seizoen 2008-2009 is de vereniging opgegaan in de Kennemer Combinatie.

Officieel gesticht in augustus 1946 is schaakclub ‘Het Oude Slot’, feitelijk ontstaan gedurende de Hongerwinter 1944-1945, toen de mensen vanwege de “sperrtijd” bij elkaar (soms over de schutting) kropen om de lange vonden door te brengen. Na de bevrijding sloten ‘Sint Bavo’ met een schaakafdeling sinds 1934] én ‘Cruquius’ zich bij ‘Het Oude Slot’ aan. Schaaktoernooien werden gehouden in het R.K.Vereenigingsgebouw aan de Herenweg, later ook in café Nieuw Berkenrode en feest- evenals clubavonden hebben tevens plaats gevonden in ‘Het Wapen van Heemstede’, in die tijd ook wel bekend als café Oolders.

Dr. S. Tartakower

Op Goede Vrijdag 26 maart 1948 is een simultaan séance georganiseerd in het Ververschingshuis Groenendaal met dr.Sawielly Grigorevitsj Tartakower uit Frankrijk, mr.G.C.A.Oskam en de Haarlemmer J.M.Marwitz. Er namen in totaal 70 schakers van de 12 clubs in de streek aan de bijeenkomst deel. De in het Russische Rostov geboren schaakgrootmeester Tartakower (1887-1956) van Oostenrijk-Poolse afkomst had op14-jarige leeftijd zijn geboortegrond verlaten. Hem is in 1906 door F.I.D.E. de grootmeestertitel toegekend nadat hij in Neurenberg als nummer 1 eindigde bij een internationaal toernooi met 50 deelnemers. Tartakower promoveerde in 1909 te Wenen in de rechten en vestigde zich na een periode in Polen ten slotte in Parijs waar hij in 1956 is overleden. Hij was een excellent theoreticus, die verscheidene (Duitstalige) boeken over schaken publiceerde en sinds de jaren twintig winnaar is geweest van talrijke internationale toernooien. De wereldtitel bleef niettemin buiten zijn buiten zijn bereik door o.a. in 1924 te verliezen van De Duitse schaakgrootmeester Emanuel Lasker. In 1949 behaalde Tartakower de eerste prijs in het Hoogoventoernooi.

Tartakower (rechts) tegenover W.A.Turkenburg (voorzitter van Het Oude Slot), J.Bonkenburg e.a.

Tartakower verzamelde een jaar eerder in Heemstede in een rap tempo het ene winstpunt na het andere en won uiteindelijk 24 partijen en speelde 1 remise (tegen de heer Geuzenbroek uit Haarlem). Schaakmeester Oskam won 8 maal, speelde 10 remises en verloor o.a. van de heren Wilfert en Drayer, leden van ‘Het Oude Slot’. Op de foto zien we dr. Tartakower aan zet. Verder aan de tafels van links naar rechts: W.A.Turkenburg (Het Oude Slot), J.Bonkenburg (Heemstede), Van der Velde en Geuzenbroek (Haarlem), Van Kampen en Keuser (Het Oosten), J.v.d.Berg (de Uil, Hillegom), G.J.Boot en J.F.Zwarter (Het Oude Slot), O. te Boeft (Haarlem) en Schouten (De Forens). Rechts achter de heer Turkenburg staat wedstrijdleider Jac J.Keune van ‘Het Oude Slot’. Tartakower maakte na afloop zijn complimenten aan de club over organisatie en zaalkeuze. Zijn enige en laatste woorden alvorens in de wachtende taxi te stappen waren: Ç’était un tournoi éclatant.’

Een verdienstelijk schaker en theoreticus was Jan Bonkenburg die in 1968 de uitgave ‘Openings flitsen II’ publiceerde, gewijd aan de zogeheten Scandinavische verdediging, een kwarteeuw later in 1993 gevolgd door de brochure ‘Openings flitsen III, de Barcza-Larsen verdediging’.

In 1950 vonden de clubavonden plaats in café ‘de Halte’ in de Raadhuisstraat. De pas benoemde burgemeester mr.A.G.A.Ridder van Rappard opende het zomertoernooi met als eerste met een wit paard omdat zoals hij mededeelde het paard in zijn familiewapen voorkomt.

Burgemeester van Rappard aan zet

In 1952 is de ‘motor’ van ‘Het Oude Slot’ drs. Jac.J.Keune – later verhuisd naar Prinsenbeek bij Breda – wegens drukke werkzaamheden helemaal gestopt met bestuurswerk. Korte tijd later is de schaakclub ‘Het Oude Slot in rook opgegaan’.

De Heemsteedse Schaakclub uit 1931, lid van de Noordhollandse Schaakbond, bestaat nog altijd. Men speelt op maandagavond een interne competitie in GSV-centrum aan de Frans Schubertlaan van september tot juni. Behalve de interne competitie speelt de club ook een bekercompetitie voor de bovenste helft van de ranglijst, de W.A.de Tello beker, en de Van Dordt-bokaal voor de onderste helft. Secretaris is de heer J.Kramer, Valkenburgerplein 4. www.heemsteedseschaakclub.bl

In 1938 is nog in Haarlem schaakvereniging ‘Het Witte Paard’ (HWP) gesticht. Bennebroeker en HWP-lid Harry Wierda heeft als toernooidirecteur de eerste week van juli 2017 voor de negende keer de leiding van het ROC Nova College Schaaktoernooi met tien titelhouders, dat wil zeggen grootmeesters en internationaal meesters, onder de liefst 180 deelnemers. De hoogst gerankte was ditmaal drievoudig winnaar Matthew Sadler, een Brit die in Nederland woont en werkt. Ook enkele telgen van de bekendste schaakfamilie in ons land, Van Foreest uit Groningen, hadden zich ditmaal ingeschreven. Matthew Sadler won het schaaktoernooi wederom glansrijk met een score van5,5 uit 6, waaronder een overwinning op de Russische grootmeester Maxim Turov.

Drievoudig winnaar van het ROC Nova College Schaaktoernooi in Haarlem:  Matthew Sadler.

schaken

Vijfde zege voor Sadler in Haarem (Haarlems Dagblad, 15 juli 2017)

 

Als eerbetoon aan dichter-performer Johan Brouwer die jarenlang schaaklessen organiseerde op scholen is een schaaksoos door ‘WIJ Heemstede’ naar voornoemde dichter en entertainer vernoemd. Onregelmatig wordt door een aantal teams van basisscholen een schaaktoernooi georganiseerd, de laatste maal gewonnen door de Voorwegschool. Voorts vindt jaarlijks onder auspiciën van Sportservice, afd. Zandvoort-Heemstede, voorbereid door de Zandvoortse schaakclub, het zogeheten ‘Louis Blok schaaktoernooi’ plaats.

De Johan Brouwer Schaaksoos (55+)

Een nieuw schaaktalent sinds 2012 is David Klein uit Heemstede, lid van de schaakvereniging Kennemer Combinatie (KC), welke schaakvereniging in 2017 voor de eerste maal landskampioen is geworden. Deze titel geeft KC – met circa 125 leden uit Haarlem en omliggende gemeenten – het recht om later dit jaar deel te nemen aan het Europees kampioenschap. In 2013 heeft David Klein zijn derde grootmeesternorm gescoord en daarmee de grootmeestertitel binnen gehaald.

Een belofte voor de toekomst: David Klein

logo

Logo van de Schaakvereniging Kennemer Combinatie , aangesloten bij de Koninklijke Nederlandse Schaakbond

Noten

(1)In de boekuitgave ‘Adviezen van een oude rot en ander sportief proza’ schreef Godfried Bomans onder meer: ‘Bomans was een sportief heerschap die niet graag op zweetplekken betrapt wilde worden, zijn favoriete sport was dan ook schaken. En hij won nagenoeg altijd: zijn geheim? Ingenieus zaagde hij de vierkantjes van het schaakbord stuk voor stuk uit en monteerde kleine scharniertjes aan de zijkant, zodat hij een schaakstuk bij de even niet oplettende tegenstander spontaan kon laten verdwijnen…Natuurlijk waren er gelegenheden dat onze literaire grootmeester zijn bord bij de portier moest achterlaten, regels zijn regels ook voor meneer Bomans. Door deze ambtenarij heeft hij het nooit ver bij het Hoogoven Schaaktoernooi kunnen brengen. Overmacht vond de Haarlemmer die niet veel op had met IJmuidenaren en zeker niet met het ambtelijke soort.’

(2) De Haarlemse Damclub (HDC) is in 1907 opgericht en kwam voornamelijk in de jaren 20-30 van de vorige eeuw tot bloei. Haarlem telde toen liefst 8 damclubs en verder nog 8 in Zuid- en Midden Kennemerland. Anno 2017 is HDC de enige damvereniging in de Spaarnestad en in de omgeving bestaan enkel nog de Damclub Heemstede, Damclub IJmuiden en Beverwijkse Damclub. Bij de jaarlijkse toernooien van damverenigingen in Zuid-Kennemerland was Damclub Heemstede winnaar in de jaren 1972, 1979, 1980, 1993, 1995 en 1996. Damclub Heemstede, met C.Koopman als voorzitter en G.N.R.van der Eem als secretaris/wedstrijdleider, speelt op dinsdagavond in de accommodatie van CASCA-de Luifel aan de Herenweg.

Haarlemse Damclub

De Haarlemse damclub bestaat intussen al 110 jaar

======

ILLUSTRATIES DAMMEN

Vignet van Damclub Heemstede

Vooromslag van jubileumboek Damclub Heemstede, in 1992 verschenen onder redactie van P.J.Beliën, P.R.Moraal en E.Deurloo

Slot

Leden van de Sint Bavo schaakclub in het Verenigingsgebouw omstreeks 1930. Derde van links is J.Veen, vierde van rechts J.Draijer en tweede van rechts F.Broekman

Voorbeeld van een ‘bewijs van werkend lidmaatschap’van r.k. dam- en schaakclub St.Bavo’, 1939

Foto genomen bij het 40-jarig jubileum van Damclub Heemstede. Zittend v.l.n.r.: N.J.Zomer, B.H.M.Stevens, J.Janus, F.Langeveld en P.J.Beliën, bestuursleden. Staand: J.Veen, J.Oorthuis, J.Stevens, L.van Steenbergen, J.de Rooij, N.v.d.Meer, C.Beliën, H.Beliën, W.van Leuffen, J.Beliën, H.Wiillemse, J.Draaijer, H.van Rooyen en J.H.Otte

Foto genomen in het Vereenigingsgebouw aan de Herenweg met de prijzenkast van Damclub Heemstede opgericht in 1917

 

De wereldkampioenen Andreiko (l.) en Koeperman (m) worden in het Duits verwelkomd door voorzitter Janus

Bericht uit de Tijd over simultaanwedstrijd ir.I.Koeperman

Burgemeester was naast schaker ook een verdienstelijk dammer, op de foto in een partij met J.W.van Dartelen

De groepswinnaars Top-tien-toernooi van Damclub Heemstede in 1983. Staand van links naar rechts: Gerard van der Eem, Peter Moraal, Ton Sijbrands, Henk Beliën en Marinus Otto. Zittend van links naar rechts: André Beliën en het jeugdige talent Mark Deurloo

Laatste editie van Kennemer Top Tien damtoernooi (uit: Haarlems Dagblad van 19-1-1990

Theo Tielrooy wint bij dammers Top-Tien-toernooi (Heemsteedse Koerier van 21-2-1990) Op de foto voorgrond Rob v.d.Klashorst en Theo Tielrooy. Staand van links naar rechts: Harry v.d.Vossen, Frans Langeveld en Tim Jopp

Jubileumfoto Damclub Heemstede 1992

damclub.jpg

Damclub Heemstede doet mee in de top. (Heemsteedse Courant, 6-10-1994) Op de foto P.J..Beliën

 

Dammen aan de Vrijheidsdreef op Koninginnedag 1996 (NHA)

dammen1

Vooromslag van tijdschrift ‘Damclub Heemstede’, 1999

dammen2

Colofon tijdschrift ‘Heemstede damt’ (1999)

ILLUSTRATIES TARTAKOWER

Aankondiging simultaan-Seance Tartakower, Oskam en Marwitz

Uitnodiging van Jac.J.Keune, voorzitter van de Heemsteeedsche Schaakclub’Het Oude Slot’ en dr.S.Tartakower, la France

In 1936 vond ook een internationaal schaaktoernooi plaats in Zandvoort. Op bovenstaande afbeelding uit de Katholieke Illustratie zien we rechts dr, Max Euwe tegenover dr.S.Q.Tartakower aan het bord

Tartakower1.png

Tartakower (links) aan het strand in Zandvoort. Max Euwe (jhelemaal rechts) legt op zijn zakschaakbord een variant uit aan Reuben Föne en Paul Keres. (Het Leven, 1936)

Tartakowercartoon

Cartoontekening van Tartakower; door Knoch (Oesterreichische Nationalbibliothek Wien)

Euwe

Hoe Max Euwe Nederland aan het schaakbord kreeg. Uit: Haarlems Dagblad, bijlage, 15 juli 2017

ILLUSTRATIES SCHAKEN

Vooromslag van door Jac.J.Keune bijgehouden register van schaakclub ‘Het Oude Slot’

Als kroniekschrijver  heeft de heer Keune alle wederwaardigheden van de club vanaf 12 februari 1948 bijgehouden. De indeling ervan geschiedde per kalenerjaar, met dien verstande, dat de daarin opgenomen competitiegegevens steeds betrekking hebben op het afgelopen club- en bondsjaar. De navolgende onderdelen zijn hierbij opgenomen: 1.Interne competitie; 2. Bekercompetitie; 3.Bondscompetitie; 4.Clubkampioenschap Haarlemse schaakkring; 5.Persoonlijke prestatie der leden in de Bondscompetitie en 7. Bijzondere gebeurtenissen.

Eén pagina uit het Register van Damclub Het Oude Slot: Kerstfeestavond 1946. Volledig in kopie aanwezig in de Heemstede-collectie in bibliotheek van het Noord-Hollands Archief

Schaakmedaille groepswinst Heemstede 1935-1936

Diploma van schaakclub ‘Het Oude Slot’

Bericht over opening zomer-schaaktoernooi Het Oude Slot, uit: Het Vrije Volk van donderdag 6 juli 1950

 

Knipsels van schaakclub Het Oude Slot

In de jaren 70/80 van de vorige eeuw werden in de Burgerzaal van het raadhuis schaakwedstrijden georganiseerd van Heemsteedse scholieren met gemeenteambtenaren. Rechts de heer P.J.J.Verhallen, afd. algemene zaken belast met huisvesting, 1982 (NHA).

 

De geboren Rus Iwan Smirnoff die zich in ons land ontwikkelde als luchtvaartpionier (piloot) bij de KLM speelde thuis in Heemstede graag schaak

schaak

In 1996 verscheen een gedenkboek: ‘Verenigd Haarlems Schaakgenootschap vereeuwig (1896-1996’

 Volgende bijdragen

-Abraham Casteleyn, oprichter van de Oprechte Haerlemsche Courant

-Haarlemmers en Heemstedenaren op postzegels afgebeeld

-Historische plaatsbeschrijvingen van Heemstede.