Tags

, ,

INTERNATIONAAL TESTVLIEGER VAN FOKKER, SCHIPHOL EN WELSCHA: EMIL MEINECKE (1892-1975) OVERLEEFDE DE LUCHTOORLOG BOVEN TURKIJE EN DUIZENDEN PROEFVLUCHTEN MET NIEUWE VLIEGTUIGEN

 Testvlieger en ‘invlieger’ van een aanzienlijk deel van de vooroorlogse Fokker-vloot is de Duitser/Nederlander/Canadees Emil Meinecke geweest, die van 1937 tot 1942 in Heemstede woonachtig was. Een testvlieger is de man die een vliegtuig dat nog niet in productie is in de lucht uittest. Invlieger is iemand die die productie-toestellen en vliegmachines na een grote onderhoudsbeurt vliegt en vaststelt wat er eventueel allemaal bijgesteld en geregeld moet worden. Destijds waren dergelijke functies gecombineerd.

De breedgeschouderde Emil Meinecke als testpiloot bij Fokker

Instructeur en oorlogsvlieger in het Ottomaanse Rijk

Emil

Emil Meinecke met zijn vliegtuig in het Turkse sultanaat

Meinecke is 20 juli 1892 geboren in Mannheim, in het toenmalig vorstendom Baden. Na de school is hij als teenager opgeleid als vliegtuigmechanicus en behaalde daarvoor in 1910 zijn diploma. Hij begon in 1911 als leerjongen in dienst van ir. Fuchs die bij de Körtingfabriek een Rumpiervliegtuig verbouwde. Zijn uitvinding was om uitschuifbare vleugelvlakken te gebruiken om het vleugelvlak te vergroten en zodoende een lagere landingssnelheid te bewerkstelligen. Eenmaal sloeg hij bij het landen met een Rumpier voorover, het toestel was een wrak maar zelf overleefde hij het ongeval zonder blijvende verwondingen. Vervolgens werkte Meinecke als assistent van de Duitse luchtvaartpionier Karl Jatho, directeur van een van de eerste vliegtuigfabrieken, gevestigd in Hannover, die hem als monteur in dienst nam en tevens heeft leren vliegen.

Vliegtuigbouwer en leermeester van Meinecke: Karl Jatho

In 1913 maakte hij zijn eerste solo-vliegtocht. Bij het uitbreken van WOI lag Jatho er in Duitsland uit en heeft hij ondanks zijn capaciteiten ook later nooit meer een kans gehad terug te keren als vliegtuigbouwer.

Bij de entree van luchthaven Hannover is een gedenksteen opgericht aan de eerste Duitse bouwer van een motorvliegtuig in 1903: Jatho

Emil Meinecke sloot zich in 1914 aan bij de Duitse militaire luchtmacht en werd luitenant-vlieger Toen hij op 20 augustus 1914 is geregistreerd bezat hij weliswaar nog niet het vereiste ‘International Flying Certificate’, maar dankzij een aanbevelingsbrief van genoemde Jatho kon hij zijn opleiding als militair vlieger voortzetten en 5 juli 1915 ontving hij het ‘Militaire Pilotencertificaat’. Hij werd vervolgens te werk gesteld op het Johannisthal vliegveld in Berlijn als vlieginstructeur. Hij leidde kadetten op uit het Ottomaanse sultanaat. Meinecke zelf heeft men ingedeeld bij de vlieger-afdeling 6 als gevechtspiloot onder Theodor Croneiss. De Duitsers werkten samen met de Turken in hun luchtstrijd tegen de Griekse en Britse luchtmacht. In de slag om Galipoli in de Dardanellen zijn tienduizenden Turken en geallieerden (Britten, Fransen en Grieken) omgekomen. Meinecke is van januari 1917 tot februari 1918 ingezet als jachtvlieger en wist In ruim 1 jaar zes, mogelijk zeven, ‘vijandelijke’ vliegtuigen van de Engelsen neer te halen met een Fokkermachine (F-6).

luitenant

Luitenant Meinecke na een geslaagd luchtgevecht boven Turkije poserend bij zijn Halberstadt-jager

De eerste op 27 januari 2016 op de verjaardag van keizer Wilhelm II. Aan het eind van de Eerste Wereldoorlog kreeg hij daarvoor vanuit Duitsland en Turkije (o.a. de Galipolo Ster) verscheidene militaire onderscheidingen.

meinecke

Meinecke gezeten op een door hem op 17 februari 1917 neergehaald Brits vliegtuig, een Scout D. nr. 8996 gevlogen door luitemant Byssko (uit: ‘The air war Canakkale’; door Bulent Yilmazer)

onder

Emil Meinecke met enkele van zijn Duitse en Turkse onderscheidingen

In dienst van vliegtuigfabriek Fokker

Na de Eerste Wereldoorlog kwam Meinecke eerst in dienst van de O.L.V.O. (voor Internationaal Luchtvervoer) en gaf hij ook in ons land als intussen ervaren piloot demonstraties. Na ontbinding van voornoemde maatschappij vestigde hij zich in Los Angeles om als vliegtuigmonteur te werken. Dat was juist in de tijd dat Fokker monteurs nodig had voor de aflevering van vliegtuigen aan o.a. Rusland. Het kwam voor dat de Russen bij de aflevering opmerkingen maakten over de motor en dat geen enkele Rus het aandurfde op te stijgen. De onverschrokken Meinecke kwam in dienst van Fokker, bedacht zich na een grondige inspectie van een nieuw afgeleverde machine geen moment en maakte een geslaagde vlucht, waarmee zijn carrière als succesvol invlieger feitelijk begon. Na twee jaar in Rusland te hebben gewerkt kwam hij na twee jaar in vaste dienst bij Fokker en via Roemenië, Bolivia (1) en Japan werd hij na het overlijden van ir.J.C.G.Grasé in 1929 als testvlieger op Schiphol gestationeerd. Lang niet alles wat niet goed ging is bekend, maar wèl – als voorbeeld – dat hij 8 december 1934 met zijn Fokker C X in Hoorn in een sloot reed [incidentenregister 1934, samengesteld door Herman Dekker].

Hoorn

Foto van het vliegtuig in De Telegraaf van 7-12-1934. Het nog niet afgeleverde toestel was bestemd voor de Militaire Lichtmacht-KNIL. Bij een testvlucht door Meinecke in gezelschap van waarnemer P.F.Stork is het Fokkervliegtuig  vanwege slecht weer en invallende duisternis op een weiland bij Hoorn aan de grond gezet en kwam het in een sloot terecht. Ernstig beschadigd, maar de 2 inzittenden waren vrijwel ongedeerd.

Hoorn1

Rapportage van het vliegtuigongeval in Hoorn (Herman Dekker)

Hoorn3

Vervolg van het vliegtuigongeval in Hoorn foor Van der Heijden, inspecteur Luchtvaartdienst , 20 december 1934 (Herman Dekker)

Grase.png

Ir. B.Grasé, was als invlieger in dienst bij Fokker. Hij overleed in 1929 op 30-jarige leeftijd en is opgevolgd door Emil Meinecke

Hess

De eerste invlieger bij Fokker was  de in Duitsland geboren Hermann Hess. Hij kwam in 1925 om het leven. Op bovenstaande foto start hij het prototype van een Fokker F-IV

Talrijke jacht- en andere militaire machines, maar evenzeer verkeersvliegtuigen, waaronder alle Fokkers van de KLM met namen van vogels zijn door Meinecke ingevlogen. Zijn in de beginjaren talrijke Fokker F-7 vliegtuigen neergestort, Meinecke overleefde alle vluchten met prototypes zoals in 1929 met de F-14, een vrachtvliegtuig, in 1936 de F-21, het jaar daarop de F-22, de G-1 etcetera. Als tweede piloot ging hij bij de eerste lange vlucht mee om te zien hoe het vliegtuig zich gedroeg. Op 22 juni 1934 maakte hij in aanwezigheid van de baas Antony Fokker zijn eerste vlucht met de viermotorige F-36, maar vanwege allerlei kinderziekten was het snel duidelijk dat het nog enige tijd – tot maart 1935 – zou duren voordat deze wat meer comfortabele gigant van de KLM kon worden overgedragen voor vluchten naar Indië. Voor de piloten Smirnoff en Frijns was dat uitstel een teleurstelling omdat zij al waren aangewezen in zo’n machine mee te doen met de befaamde Londen- Melbourne-race.

(1) Theo Wesselink schrijft in “Luchtvaartkennis: de Fokker C.V. in Bolivia’ o.a. ‘(…) Ter uitbreiding van de Grupo de Guerra werden in 1925 bij Fokker tegelijkertijd vijf C.V.’s  besteld, voorzien van 600 pk Hispano Suiza motoren. De toestellen ouden worden ingezet als lichte bommenwerper en verkenner. De vijf C.V.’s kregen de registraties ‘T ‘, ‘2,’ Sgtp. Max Peredes, ‘Bolivia’ en Mariscal Sucre’ . Het kostte heel wat hoofdbrekens om de C.V.’s operationeel te krijgen, zoals kan worden gelezen in het artikel van Frits Gerdessen: ‘Emil Meinecke in Bolivia’, in ‘Luchtvaart’ van december 1987. De C.V.’s en de  Brequet 19’s waren de eerste oorlogsvliegtuigen van de Cuerpo. In 1927 werden deze toestellen aangevuld met vier Curtiss Hawk 1A jagers en bommenwerpers en in 1929 door zes Vickers 143 Bolivian Scout jachtvliegtuigen. Op 6 september 1928 maakte majoor A.Santalla en kapitein L.Luizage met de C.V. ‘Bolivia’ tussen de bedrijven door een vlucht van La Paz naar Rio de Janeiro in Brazilië, waarbij de C.V. echter verloren ging (…)’.  

De Spin boven Haarlem; Meinecke genaturaliseerd tot Nederlander

Meinecke met de nieuw Spin opstijgend van luchthaven Waalhaven bij Rotterdam

prototype

Prototyope va de Fokker DXXI. in 1938 Links de Duitse ingenieur en vliegtuigontwerper Erich Schatzki en naast hem testpiloot Emil Meinecke (Van dit type gingen 5 toestellen op de grond verloren,  11 ten gevolge van oorlogshandelingen 4 om andere redenen)

In 1936 vloog Meinecke, die met ingang van dat jaar vooral op vliegveld Welschap bij Eindhoven werkte, bij het zilveren jubileum van Fokker met een replica van de ‘Spin’ waarmee de koene Anthony Fokker in 1911 boven zijn woonstad Haarlem had gevlogen.

Welschap

De nieuwe Fokker F-36, destijds het grootste vliegtuig na de landing op vliegveld Welschap, Helemaal links staat ir. Frits .Philips, naast hem Anthony Fokker, verder een KLM stewart en purser, gezagvoerder Sillevis, een onbekende, testpiloot van Fokker Meinecke (met muts op) en directeur van de KLM  Albert Plesman

Meinecke, intussen genaturaliseerd tot Nederlander, woonde eerst in Amsterdam en later in Badhoevedorp. Eenmaal tot welstand gekomen verhuisde hij in 1937 naar het Adres Lanckhorstlaan 12, op het terrein waar later de aannemingsmaatschappij P.C.Zanen en garage Van Lent zijn gevestigd. Zijn echtgenote begon op dat adres toen – voortgezet tot 1942 – met een schoonheidssalon.

Salon de Beauté van mw. E.Meinecke aan de Lanckhorstlaan (uit Haarlems Dagblad van 3-11-1937)

Op 4 september 1939 verhuisde hij nogmaals met zijn Nederlandse echtgenote, evenals zoon Hans Emil en enige dochter Gertie Ellie naar het pand Crayenestersingel 3. Meinecke stond in de vliegerswereld alom bekend als een echte durfal, maar ook, zoals omschreven in het boek ‘Nederlandsche Luchtvaarders’ uit 1936, “als een goede vriend, hulpvaardige kameraad, op wie het spreekwoord ‘Eenvoud siert den mensch’ toepasselijk is”.

Emil Meinecke als testvlieger voor Fokker  in zijn element.Op Bovenstaande foto is genomen op Schiphol van de Spin-replica in 1936

ddd_010247605_mpeg21_p009_image

Bericht van afkeuring Meinecke uit het Algemeen Handelsblad van 9-2-1939. Toch is hij opnieuw gaan vliegen als testvlieger bij Fokker.Na de Bevrijding is hij naar zijn geboorteland Duitsland verhuisd om zijn oude beroep van vliegtuigmechanicus op te nemen. In 1949 werkte hij bij het 53ste troepen squadron assisterend bij de luchtbrug naar Berlijn. In 1950 emigreerde  hij als gepensioneerde naar zijn dochter in Canada.

Tweede Wereldoorlog

g1

Een G-1 vliegtuig waarmee Meinecke vloog als testvlieger en Leegstra en Vos mee in 1941 mee naar Engeland zijn ontvlucht om zich daar bij het verzet aan te sluiten

Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog viel Meinecke vanwege zijn afkomst en verleden tussen wal en schip. Krachtens een ‘Einbürgeringsurkunde’ ontving hij ongevraagd weer de Duitse nationaliteit en werd op zijn persoonskaart in het Heemsteedse bevolkingsregister zijn Nederlandse nationaliteit doorgehaald. Meinecke moest als gevolg van zijn functie bij Fokker ook met Duitse toestellen vliegen. Toen de piloten T.H.Leegstra en ir.P.J.Vos per G-1 op 5 mei 1941 vanuit Nederland naar Engeland ontvluchtten, is Meinecke op verzoek van de Duitse bezetters met een andere gewapende G-1 (een jachtvliegtuig) opgestegen om hen te schaduwen, maar had geen enkele behoefte zijn Nederlandse collega’s en vrienden aan te vallen. Hij rapporteerde aan Reinecke na terugkeer op ‘Fliegerhorst’- Schiphol dat de G-1 van Leegstra en Vos in het IJsselmeer was gestort. Die spectaculaire ontsnapping en nog een van een Fokker-watervliegtuig de dag erna door een marinevlieger was voor de Duitsers aanleiding de Nederlandse KLM-vliegers naar kamp Schoorl te interneren. Op 13 mei 1941 zijn op verzoek van de Duitse Sicherheitspolizei door de Heemsteedse politie volgende KLM-vliegers, woonachtig in deze gemeente, aangehouden en naar Amsterdam (vervolgens Schoorl) overgebarcht: J.J.Abpoel, Johannes Verhulstlaan 24, J.Mulder, Jan van den Bergstraat 44, H.J.Scholtmeijer, H.W.Mesdaglaan 31 en F.C.Bik, Crayenestersingel 28. De ontsnappingen van o.a. Leegstra en Vos zijn door de bezetter vermoedelijk als voorwendsel gebruikt om leden van het vliegend personeel van de KLM te arresteren. Bij de ontsnappingen waren namelijk geen KLM’ers betrokken. De Duitsers zochten boven het IJsselmeer tevergeefs naar het ‘neergestorte’ vliegtuig en werden achterdochtig. Omdat zij twijfelden aan de rapportage van Meinecke is hij voor ondervraging door de Gestapo gearresteerd. Hij heeft daarbij het geluk gehad dat een Duitse vriend en vlieger uit Berlijn het voor hem opnam, zodat hij bij gebrek aan bewijs uiteindelijk is vrijgelaten. In 1942 is Meinecke naar Bussum verhuisd.

Hij hield zich rustig en is na de Bevrijding weer als Nederlander aangenomen, omdat ‘de verordening Rijkscommissaris 147/41 geacht wordt nummer van kracht te zijn geweest’, aldus een aantekening op zijn Heemsteedse persoonskaart.

Pensionering en emigratie naar Canada

Meinecke heeft nadat Grasé in 1929 op 30-jarige leeftijd kwam te overlijden duizenden vluchten gemaakt in totaal schat hij als invlieger 1600 vliegtuigen onder handen heeft gehad, waarvan 36 verschillende Fokker-machines.

In de periode van de ‘koude oorlog’ heeft de ervaren, maar intussen gepensioneerde vlieger, zich verdienstelijk gemaakt tijdens de geallieerde luchtbrug naar Berlijn. Meinecke verhuisde vervolgens in 1950 naar Canada in de buurt van de Niagara Watervallen, waar zijn dochter al woonde,  en is in 1956 als Canadees staatsburger genaturaliseerd. Daar is hij op 82-jarige leeftijd 2 mei 1975 in St.Catherines, Ontario, overleden. Zijn in 1921 geboren zoon Hans Emil was met zijn vader meeverhuisd naar Canada en is daar in 2006 gestorven.

Overzicht Emil Meinecke als Duits oorlogsvlieger tijdens de Eerste Wereldoorlog in Turkije (Aerodrome)

door

Door Meinecke opgeleide Turkse piloten die meededen aan de luchtoorlog bij Galipoli

 

cockpit

Emil Meinecke in de cockpit van een Fokkervliegtuig

Fokker

Met een Fokker  D-XXI in de lucht

groep

Een groep Letlandse luchtmachtofficieren wordt in 1936 op Schiphol ontvangen door invlieger Emil Meinecke (Stadsarchief Amsterdam)

MMSAEN01_000053048_mpeg21_p013_image

Artikel van C.van Steenderen jr. over het invliegen van de Fokker G 1 door Emil Meinecke in 1937

Interview met Emil Meinecke bij zijn zilveren luchtvaartjubileum  (Haarlem’s Dagblad, 22-12-1938 (1)

Vervolg  interview Meinecke (H.D. 22-121938)

Slot interview Meinecke (H.D. 22-12-1938)

mein

Emil Meinecke in de cockpit van een Bücker BU 188, een Duits les- en sportvliegtuig in 1939 ontworpen door Bücker (Koolhoven Aeroplanes)

vliegen

In 1939 werkte Meinecke mee aan het jeugdboek ‘Vliegen en fladderen’, een uitgave van Kluiktman in Alkmaar. (Catawiki)

meinecke

Turks museumstuk met model van het Duitse jachtvliegtuig Albatros CIII en vermelding van oorlogsvlieger Emil Meinecke ten dienst van Turkije tijdens WO 1.

albatros

Meinecke in zijn Albatros jachtvliegtuig

boek

Turkse boekuitgave van Bülent Yilmazer met veel informatie over Emil Meinecke als instructeur en oorlogsvlieger tijdens de Eerste Wereldoorlog

handtekening

Handtekening van Meinecke op een ingelijste foto van hem

memorabilia

Emil Meinecke memorabilia

Fokkerfabriek

Foto van de Fokkerfabriek aan de overkant van het IJ nadat het signaal is gegeven dat de werknemers naar huis kunnen (Katholieke Illustratie 1937) 

====================================

EERSTE KLM-VLUCHT 7 MEI 1920, een half jaar na oprichting van de KLM

KLM

De thuisbasis van de KLM op Schiphol: een modderig weiland met 1 barak die diende als kantoor, werkplaats, magazijn en hangar. Foto uit het KLM-Archief van de eerste landing op 17 mei 1920. (Haarlems Dagblad, 7 oktober 1989)

EERSTE KLM-VLUCHT IN 1920

Schiphol

DE KLM is in 1919 opgericht. De eerste vlucht met een gehuurde Haviland DH-16 met drie uitverkoren passagiers onder wie 1 Nederlander: M.J.van den Biggelaar, + kranten en post op 17 mei 1920 vanuit London-Croydon naar Amsterdam-Schiphol, gevlogen door de Britse vlieger H ‘Jerry’ Shaw

Shaw

Op de ansichtkaart die Schiphol uitgave bij her eerste eeuwfeest werd de Britse piloot Jerry Shaw niet afgebeeld. Daarom nog een afbeelding waarop de vlieger duidelijk wèl is te zien.

KLM1

Op bovenstaande foto na de geslaagde landing gemaakt zien we tevens links met bolhoed een trotse directeur Albert Plesman en verder financiers van de pas opgerichte KLM. Een van de passagiers zien we met hoed op in de cabine gezeten boven de anderen uitstekend. Voor de start hadden de passagiers een gratis vlieghelm en stofbril ontvangen.

Eerste vlucht boven Nederland had al in 1909 plaats

land1

De eerste vlucht boven Nederland had op 27 juni 1909 plaats met als vlieger de Fransman graaf Charles de Lambert in zijn Wright-tweedekker. Hij landde in de Brabantse gemeente Etten-Leur

Etten1

Portret van de Franse vlieger graaf Charles de Lambert (Katholieke Illustratie 1934) 

Etten2

Een gedenksteen te Etten-Leur, die aan de eerste vlucht van een vliegmachine boven Nederland herinnert, gefinnancierd door de suikerfabiek Heerma van Voss te Leur