Tags

, , , , , ,

In serie: luchtvaartpioniers

W.F.ANCEAUX (1912-1940): VLIEGER EN OORLOGSSLACHTOFFER

Vijf omgekomen piloten

Bij ongevallen zijn drie KLM-verkeersvliegers uit Heemstede omgekomen, te weten J.W.van der Feyst in 1935, J.Duimelaar in 1938 en Q.Tepas in 1947. Verder zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog twee vliegers overleden die in Heemstede woonachtig waren. W.F.Anceaux is in de meidagen van 1940 met een T-5 bommenwerper door een Duitse jager boven de gemeente Ridderkerk neergehaald en C.Blaak, in dienst van de Koninklijke Nederlands-Indische Luchtvaart Maatschappij (KNILM), kwam in 1942 om op het eiland Sumatra, vermoord door Nippon-gezinde inheemsen. Laatstgenoemde is wèl op een plaquette bij het oorlogs/bevrijdingsmonument in Heemstede vermeld, in tegenstelling tot Anceaux

Fotoportret van Willem Frederik Anceaux

Levensloop Anceaux

Willem Frederik Anceaux kwam op 17 mei 1912 in Rotterdam ter wereld.

ddd_011025402_mpeg21_p007_image

(Uit: Limburger Koerier, 1938)

Na op 1 januari 1933 tot Reserve Luitenant der Infanterie te zijn benoemd, meldde hij zich ruim een jaar later bij het Wapen der Militaire Luchtvaart. Hij toonde zich een ijverige leerling en op 3 mei 1935 kreeg Anceaux het militair vliegbrevet uitgereikt en volgde zijn overplaatsing naar de civiele luchtvaart. Anceaux trouwde 21 juni 1939 met Antje Pieters en ten tijde van de mobilisatie vond het echtpaar een gehuurd onderkomen in het pand Johannes Verhulstlaan 26 naast de woning van

Groepsfoto van BomVa vliegers. Van links naar Rechts: Eilders, Steenbeek, Ruygrok, Anceaux, Boekhout, Swagerman, Frenken, Mulder en Zielstra. Steenveek, Anciaux en Swagerman zijn in de meidagen van 1940 omgekomen. Boekhout, Frenken en Zielstra maakten geen gevechtsvluchten en Ruygrok is vanwege zijn huwelijk ontzien

KLM-verkeersvlieger J.J.Abspoel die op nummer 24 woonde. Samen hebben ze – Abspoel als gezagvoerder en Anceaux als co-piloot – in 1937 en 1938 een drietal postvluchten naar Nederlands Oost-Indië gemaakt; eerder deed Anceaux dat als tweede bestuurder met K.D.Parmentier als gezagvoerder

ddd_010539605_mpeg21_p010_image

Gezagvoerder Abspoel en tweede piloot Anceaux betrokken bij een defect aan vliegtuig ‘R de Reiger’ (De Tijd, 23-10-1937)

Luitenant Anceaux in uniform

22727b93-0a6a-7ab1-83f6-ce50c6579f63

Verslag door Anceaux van een verkenningsvlucht boven Rotterdam en omgeving in verband met voorgeschreven verduistering (Haarlem’s Dagblad, 13-10-1938) Een bijschrift invoeren

Omgekomen KLM-vliegers tijdens de meidagen 1940

Verschillende piloten van de burgerlijke luchtvaart met een militaire opleiding zijn tijdens de hectische meidagen van 1940 ingeschakeld als oorlogsvlieger en van hen zijn enkele jonge KLM-vliegers bij luchtgevechten omgekomen. Op 10 mei sneuvelde N.Steenbeek (met H.Vallentgoed, A.H.Smolenaars en A.Janse – Ben Swagerman wist zich van zijn parachute los te maken en zwom naar de kust bij ’s-Gravensande) bij het hulpvliegveld Ockenburg, F.H.Groen  (met L.Blommesteijn, P.Elspeet en H.Kuiper) 1 dag later met een T-5 bommenwerper boven Oud-Beijerland. Reserve Eerste Luitenant vlieger, B.Swagerman, W.F.Anceaux (piloot) en O.W.Douwes Dekker (co-piloot) G.A.van Riemsdijk (telegrafist) en J.Wijnstra (boordschutter) ten slotte lieten het leven op 13 mei op de terugtocht van Moerdijk naar Schiphol ter hoogte van Ridderkerk.

dekker

Olaf Douwes Dekker (22), tweede piloot en adspirant oficier-vlieger

Foto van de op 22-jarige leeftijd omgekomen telegrafist Gerrit van Riemsdijk

Wijnstra-KLM

Joachem Wijnstra (op 22-jarige leeftijd omgekomen) poserend voor een KLM-vliegtuig

Naar Moerdijkbrug gezonden

De laatste Fokker T-5 op een foto kort voor het opstijgen 13 mei 1940

Op 13 mei was de Grebbelinie bij Rhenen doorbroken. Generaal P.W. Best (1881-1960), commandant-Luchtverdediging heeft in de vroege ochtend aan kapitein J.Sissingh, commandant van BomVa (Bombardeer Vliegtuig Afdeling) het bevel gegeven tot een bombardement van de pijlers van de Moerdijkbruggen. ‘Onmiddellijk T-5 uitrusten met twee bommen van 300 kilogram met vertraging. Daartoe kan al het misbare uit het vliegtuig worden verwijderd. Meest mogelijke spoed betrachten. Melden wanneer het toestel klaar kan zijn’.

Tekening van T-5 bommenwerper begeleid door 2 jagers door luchtvaarthistoricus Thijs Postma

De bemanning van de Fokker T5 – de nog enige operationele bommenwerper – met het nummer 856 bestond uit 5 personen, met als 1e luitenant tevens boordcommandant Bernardus (Ben) Swagerman en Willem Anceaux als eerste-piloot.

Portret van commandant Ben Swagerman

Omdat de door de Luchtvaartafdeling van het Nederlandse leger oorspronkelijk aangewezen waarnemer (commandant), te weten Gerard Ruychrok, gehuwd was, bood vrijgezel Swagerman – omschreven als ‘een jongeman van juist 23 jaar, kalm en uiterst bescheiden’ aan om die zijn plaats te gaan (1). De opdracht luidde: ‘Bombardeer met de grootst mogelijke nauwkeurigheid de verkeersbrug bij Moerdijkbrug met mijnbommen van driehonderd kilogram met tijdvertraging. Bescherming van twee G-1’s, die eventueel nog kunnen mitrailleren, doch niet ten koste van veiligheid T-5 vòòr en tijdens het bombardement. Het juiste treffen van de brug is thans van het grootste belang. Bemanning T-5 en G-1’s moeten na deze actie zo mogelijk tevens berichten of grote colonnes pantservoertuigen op of nabij de bruggen zijn waargenomen.’ Om 5.19 uur in de ochtend steeg de bommenwerper op van het vliegveld Schiphol, begeleid door twee jachtvliegtuigen. De tocht vond plaats met behulp van landkaarten. Men vloog laag over de grond om signalering door Duitse vliegtuigen te vermijden. Nabij Dordrecht stegen de drie vliegtuigen naar een hoogte van 1.000 meter. De eerste bom is zuidelijk, ongeveer 50 meter naast de brug in het water van het Hollands Diep gevallen en ontplofte zonder schade te veroorzaken. In noordelijke richting vliegend is een tweede aanval gedaan, ook zonder succes. Zonder tot ontploffing te komen viel de bom naast de brugpijler in het water. De bemanning heeft vervolgens geprobeerd de thuisbasis te bereiken. Eenmaal Dordrecht gepasseerd viel een achttal  (of 9?) Messerschmitt-109 jachtvliegtuigen het Nederlandse trio aan. Vooral de bommenwerper was geen partij, ondanks het feit dat de boordschutter dapper op zijn tegenstanders vuurde. De logge bommenwerper werd geraakt door Karl Ebbinghausen van het Duitse ‘Jagdgeschwader 26’ en stortte brandend in de grienden neer, waarbij alle vijf inzittenden bij de crash het leven lieten (2).

Karl

De Duitse oorlogsvlieger Karl Ebbinghausen. Hij verongelukte 16 augustus 1940 bij Dover met een ander vliegtuig.

vliegtuig

De ME-109 waarmee Ebbinghausen de laatste Nederlandse bommenwerper op 13 mei 1940 uit de lucht schoot is dankzij een andere Duitse piloot die een noodlanding maakte in Engeland in het Luchtvaartmuseum van Duxford terecht gekomen. De datum 13-5-1943 is daarop vermeld. (Wim Anceaux)

Het Wapen der Militaire ‘Luchtvaart was zijn laatste bommenwerper kwijt’ , merkt dr.L.de Jong droogjes op in het standaardwerk ‘Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog’. De voorlaatste T-5 bommenwerper was 11 mei 1940 na een luchtgevecht boven Waddinxveen neergestort. Naast Swagerman en Anceaux kwamen 13 mei de volgende bemanningsleden om: O.W.Douwes Dekker (co-piloot), G.A.van Riemsdijk (telegrafist) en J.Wijnstra (schutter). Eén van de twee begeleidende jachtvliegtuigen, de G-1 nummer 308, met volgens het boek ‘Mei 1940’(1986) tweede luitenant jonkheer Bodo Sandberg (1914-2005)  en J.van den Breemer, wisten te ontsnappen en veilig Schiphol te bereiken. Jhr. Sandberg wist vervolgens als Engelandvaarder de oversteek naar Groot-Brittannië te maken en kwam uiteindelijk in op de Royal Netherlands Flying School in de Verenigde Staten terecht, waar hem op 26 januari  1944 het Brevet Waarnemer is toegekend. 15 februari van dat jaar is hij overgeplaatst naar de Militaire Luchtvaart in Australië en kwam bij Nr. 120 (NEI) Squadron terecht op de P-40 jager. Na de Bevrijding vestigde hij zich met zijn echtgenote  in de Alberdingk Thijmlaan te Heemstede .

Foto van oorlogsvlieger jhr. Bodo Sandberg (1914-2005). In 1937 vloog hij de eerste G-1 jachtvliegtuigen van Schiphol naar het militair vliegveld Soesterberg. In een verhaal over de bombardementsvlucht 13 mei 1940  naar de Moerdijkbruggen zei Sandberg er onder meer het volgende over: ‘Er zijn toen veel goede vrienden van mij gesneuveld. Dat blijft je altijd bij, ook al heb ik het verdrongen. Ik praat er niet graag over, omdat ik dan gedwongen wordt eraan terug te denken en dat wil ik niet (…) nu we toch in vrede leven’. 

De tweede, een Fokker G-1, nummer 315, werd afgeschoten nabij Nieuw Lekkerkerk, waarbij de piloot en zijn luchtschutter omkwamen, respectievelijk Paul C. Schoute (23 jaar) en Hans P. Lindner (25 jaar).

Paul Schoute (23), piloot (tweede luitenant-vlieger)

Hans Lindner (25), de omgekomen boordschutter

Foto van de neergestorte Fokker T-5 bommenwerper nabij Ridderkerk

Na de capitulatie gingen is Hans Metzlar met collega-vliegers vanaf Schiphol naar Ridderkerk naar de omgekomen bemanning van de ‘856’ gereden. Zij maakten daarbij gebruik van de DKW-auto van de omgekomen Ben Swagerman.

dkw

De DKW van Swagerman vol met bloemen uit Aalsmeer voor het vertrek naar Ridderkerk

Eerst reden ze naar Aalsmeer om wat bloemen te kopen. Toen zij vertelden waar de bloemen voor gebruikt zouden worden, werden zij door een spontane actie van de bloemisten bedolven onder de anjers en chrysanten uit medeleven ‘en als blijk van respect voor de bemanning’ , aldus H. Onderwater, in: ’En toen was het stil…’(1981). Op 16 mei werden de (provisionele) graven bedolven onder de meegebrachte bloemen.

89a3fca7-bcf3-7770-23f4-4d990afc0b35

Haarlem’s Dagblad, 19 mei 1940

Begrafenis van W.F.Anceaux (Algemeen Handelsblad, 20-12-1940. Eerst in Ridderkerk, vervolgens op Zorgvlied in Amsterdam, ten slotte op de Erebegraafplaats in Rhenen.

Grafsteen luitenant-vlieger W.F.Anceaux op de Erebegraafplaats in Rhenen

Burgemeester van Heemstede ingelicht van overlijden Anceaux

Op 16 mei 1940 is namens de commissaris van politie in Leiden een brief gezonden naar de burgemeester van Heemstede met de volgende inhoud: ‘Namens de burgemeester van Ridderkerk is door W.van Gendt, wonende aldaar, alhier mondeling mededeling gedaan dat de vliegenier Anceaux, wonende Johannes Verhulstlaan 26 Heemstede, op het veld van eer voor Nederland is gevallen. Verzoeke beleefd hiervan, eventueel door bemiddeling van een geestelijke, dit bericht aan zijn echtgenote te doen mededelen. De teraardebestelling zal plaats vinden te Ridderkerk op zaterdagmiddag 18 mei 1940 te 2 uur namiddag. Mocht er op prijs gesteld worden dat de overledene naar Heemstede vervoerd wordt om van daar uit ter aarde te worden besteld, dan verzoekt de burgemeester van Ridderkerk daarvan mededeling vòòr genoemde datum en tijd. Telefonische mededeling hiervan kon niet geschieden.’

verhulstlaan100

De Johannes Verhulstlaan in 1940 met in de verte de koepel van Hageveld

 

verhulstlaan10.jpg

Woonhuis Anceaux in 1940 te Heemstede

Voor zijn moedig gedrag is W.F.Anceaux postuum begiftigd met het Vlieger Kruis (K.B. 6 mei 1946, nummer 6). De omschrijving luidde: ’Heeft zich door daden van initiatief, moed en volharding gedurende één of meer vluchten in een luchtvaartuig tegenover de vijand onderscheiden door op 10 en 13 mei mei 1940 als bestuurder van het enig overgebleven T-5 vliegtuig, slechts beschermd door twee jachtvliegtuigen, onder aanvallen door overmachtige jachtvliegtuigen, met veel moed een bombardement uitgevoerd op de Moerdijkbrug.’ Is bij de uitvoering van de opdracht gesneuveld.’ Na zijn dood is de weduwe enige tijd opgevangen door èn heeft zij ingewoond bij de familie van verkeersvlieger H.J.Scholtmeijer aan de Heemsteedse Mesdaglaan 31. Zij is maart 1942 in Amsterdam hertrouwd met Ch.P.J.Winkels. Het echtpaar bleef kinderloos en adopteerde twee jongens: Charles en Jan Winkels.

Overlijdensadvertentie W.F.Anceaux (De Telegraaf, 20 mei 1940)

Heemsteeds initiatief voor een monument

Omdat hij nog ingeschreven stond in het bevolkingsregister van de gemeente Haarlemmermeer en naar wordt aangenomen vanwege de mobilisatie was ingekwartierd in Heemstede, bij Th.E.L.Rebholz, is na de Bevrijding zijn naam niet als Heemsteeds oorlogsslachtoffer geregistreerd. Op initiatief van Jan A.Bomans en het weekblad ‘de Heemsteder’ en met medewerking van Luitenant-Kolonel. b.d. en publicist van boeken over de meidagen 1940 E.H.Brongers (3) is op 13 mei 1995, precies 55 jaar na dato, op één van de parkeerplaatsen bij de Moerdijkbruggen een stenen gedenkteken onthuld ter herinnering aan de ongelijke strijd van de Nederlanders tegen de oppermachtige Duitse ‘Luftwaffe’ in mei 1940. De onthulling geschiedde door de locoburgemeester van Dordrecht, mevrouw J.van der Loos en de plaatsvervangend bevelhebber der Luchtstrijdkrachten, Generaal-Majoor B.A.C.Droste. Intussen is een Stichting ‘Herdenking Bombardement Moerdijkbruggen 13 mei 1940’ in het leven geroepen en hebben herdenkingsplechtigheden plaatsgehad in o.a. 2010 en 2015.

Initiatiefnemers voor het vliegersmonument in Moerdijk, links E.Brongers en rechts J.Bomans

Noten

(1)Drie dagen eerder, op 10 mei, was Swagerman met zijn toestel in zee terecht gekomen. Met en parachute in het water beland kon hij zwemmend de kust bereiken en was naar Schiphol teruggekeerd om al één dag later in actie te komen. Op 13 mei zou hij met de laatst overgebleven T-5 bommenwerper de strijd in de lucht met de Duitse overmacht definitief verliezen.

Opdracht van commandant kapitein J.G.Sissingh 13 mei 1940 om de Moerdijkbrug te bombarderen

sissingh

Portretfoto van commandant kapitein J Koos Sissingh die namens generaal Best opdracht gaf voor het bombardement op de Moerdijkbrug. Hijzelf was tegen de missie gekant die hij kansloos achtte, een ‘kamikazepoging’, maar de generaal besloot dat deze doorgang moest vinden.

(2) De heer J.de Waard, in 1940 wonende aan de Onderdijkserijweg – na de oorlog geëmigreerd naar Nieuw Zeeland – heeft in 2002 het volgende ooggetuigenverslag gegeven: ‘Eén toestel passeerde recht over mij, achtervolgd door 3 Duitse jagers op een hoogte van ongeveer 300meter.Net, voordat het toestel mij passeerde werd het nog even beschoten door één van de jagers. Volgens mij was dit toestel en bemanning al volkomen uitgeschakeld en vloog in rechte lijn door. Er was op dezelfde tijd ook een tweede G-1 in de nabijheid, maar waarschijnlijk wilde die er niets mee te maken hebben en klom in een hogere en andere richting weg (begrijpelijk)’. Dat de tweede G-1 wegvloog klopt met een latere verklaring van vlieger Bodo Sandberg. Hij zag binnen korte tijd de twee andere toestellen brandend naar beneden storten, is ‘voor overmacht geweken en ontkomen in het wolkendek en landde met Van den Breemer om 5.59 uur veilig op Schiphol. Jonkheer Sandberg is hierna nog een aantal keren in actie geweest om o.a. Fokker C5-verkenningsbommenwerpers te escorteren, maar tegenover honderden Duitse toestellen was geen kruid gewassen’. De restanten van de Fokker T-5 856 zijn door de stichting ‘Crash ’40-‘45’ geborgen en worden tentoongesteld in het Luchtoorlog- en Verzetsmuseum in Aalsmeerderbrug. Opmerkelijk is overigens dat de aanvallende Messerschmidt van Hauptman Karl Ebbinghausen van de vijfde Staffel van het ‘Jagdgeschwader 26’ staat geëxposeerd in Het Militair Luchtvaart Museum van het vliegveld Duxford bij Cambridge.

Vooromslag van het satndaardwerk over de meidagen van 1940 door E.H. Brongers: Grebbelinie 1940 met een 11de herziene druk

(3)Na het bombardement van Rotterdam op mei was een capitulatie van ons land op 5 mei onvermijdelijk geworden. Luchtvaarthistoricus Brongers, die zich na de Bevrijding specialiseerde in de studie van de meidagen 1940, is nochtans van mening dat de Duitsers bij hun overwinning zoveel manschappen en wapenmaterieel hebben verloren in hun strijd dat in dat jaar van een mogelijk geplande aanval op Engeland is afgezien.

vliegerkruis

Het postuum aan W.F.Anciaux toegekende Vliegerkruis voor initiatief, moed en volharding

Oorlogsmonument in Ridderkerk met de namen van aldaar omgekomen personen, waaronder W.F.Anceaux

 

plaquette

Plaquette op monument in Ridderkerk

deel

Deel van monument in Soesterberg met de namen en data van alle omgekomen luchtvarenden

In Soesterberg (met vroegere vliegbasis en luchtvaartmuseum) worden alle omgekomen vliegers tijdens WO II op een plaquette herdacht onder wie W.F.Anceaux

(4)Met dank voorontvangen informatie van de heren V.C.Klep, Wim Anceaux (achterneef van de omgekomen vlieger), en H.Th.M.Kaufman, hoofd Bureau Documentatie en Informatie van de Sectie Luchtvaarthistorie van de Koninklijke Luchtmacht. Zie ook: Hans Vos: ‘Onze vliegers in 1940’ en de site: www.13mei1940.nl ; artikel ‘De laatste vlucht’. Luchtvaartpublicist Thijs Postma tekende impressies van de Fokker-bommenwerper nummer 856, begeleid door de jachtvliegtuigen G-1 nummers 308 en 315 boven de Moerdijkbruggen. Over recente herdenkingen bericht Patrick Righart van Gelder op de site der Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945.

anceaux1

Foto van plaquette in Moerdijk

 

Necrologie jhr. B. Sandberg; door L. van der Ouw in de Heemsteder van 18 mei 2005

Persbericht waarin de onthulling van een monument In Moerdijk  op 13 mei 1995 – 55 jaar na de gebeurtenis is aangekondigd

plaquette

Plaquette met informatie over Bernardus Swagerman  op het monument bij de Moerdijkbrug (foto Bert de Lange)

 

Bomansmoerdijk2

Monument aan de Moerdijk onthuld (de Heemsteder 17 mei 1995)

Bomansmoerdijk3.jpg

Vervolg artikel in de Heemsteder van 17 mei 1995

crash

Persbericht Crash Luchtoorlog- en Verzetsmuseum ‘4–’45 over Presentatie website Fokker T-5 nr. 856 Aalsmeerderbrug/Dordrecht 7 mei 2011

reconstructie

Reconstructie van opgegraven restanten Fokker-bommenwerper T-5 in het Crash-museum te Aalsmeer

Herdenking Moerdijk 2016

Foto van herdenking bij het Moerdijk-monument op 13 mei 2016. Ook 12 mei 2017 had een dergelijke kranslegging plaats, evenals op 11 mei 2015 met een toespraak van Wim Anceaux  (foto Paul Schrandt)

her

Herdenking bombardement Moerdijkbruggen op 12 mei 2017 (Richard van Hoek)

 

monument

Zicht op het monument in Moerdijk

plaats

Een betere plaats voor het herdenkingsmonument 13 mei 1940 (De Dordtenaar, 12 mei 2015)

logo

Logo van de Stichting Herdenking Monument Moerdijkbrug 13 mei 1940

Bijlage 1: artikel uit de Heemsteder van 12 april 1995

Swag1

Uit de Heemsteder van 12 april 1995

swag2.jpg

vervolg, de Heemsteder 12 april 1995

anceaux2.jpg

Schrijven aan burgemeester van Heemstede naar aanleiding van het overlijden van W.F.Anceaux

 

Bijlage 2: De meidagen van 1940: ook veel Duitse verliezen aan materieel en manschappen 

Citaten uit: E.H.Brongers, Grebbelinie 1940; De slag om de residentie, 1940; Opmars naar Rotterdam; A.J.Bomans, artikel over de meidagen, in ‘Ons Leger, mei 1984. artikel van Hans Hoffmann, Het Duitse fiasco van de meidagen, in: Het Vrije Volk, 15 mei 1985.

‘In 1940 was Nederland officieel in oorlog met Duitsland. Vijf dagen maar. Van 10 mei 1940 in de vroege ochtend tot 15 mei ’s vond om tien voor half tien, toen in Rijsoord de capitulatie werd getekend. Daarna werd de strijd tussen beide landen nog vijf lange jaren op andere manieren. Wat weinigen weten is dat de vijfdaagse strijd het bloedigste tafereel uit de hele Tweede Wereldoorlog is geweest: dat ons land met 2192 gesneuvelde militairen in die paar dagen verhoudingsgewijs het zwaarste offer heeft gebracht van alle geallieerde landen en dat de luchtlandingsoperatie in de polders rond Den Haag, de grootste in de geschiedenis, in een volslagen debâcle is geëigend? Generaal Henri Gerard Winkelman, de opperbevelhebber van de strijdkrachten, boog n vijf dagen dan ook niet voor de Duitse overmacht, maar voor de Duitse dreiging om na Rotterdam ook Utrecht en andere bevolkingscentra te bombarderen. Het was zoals een andere generaal, Van Voorst tot Voorst, in zijn laatste dagorder aan de onder zijn bevel staande troepen zei “Het besluit van de opperbevelhebber de wapens te strekken teneinde vernieling van onze grote steden en verder bloedvergieten van de bevolking te voorkomen heeft aan de krijgsverrichtingen een einde gemaakt. Hoezeer dit besluit in zijn droeve noodzakelijkheid ons allen heeft geschokt,hebt gij U daarbij – zij het met bloedend hart – neergelegd, niettegenstaande het veldleger niet was verslagen en tot nieuwe, hardnekkige strijd gereed gereed stond, en bereid was.” 

 

Duitsers

De negende Pantserdivisie rijdt in de vroege avond van 12 mei 1940 over de Moerdijkbrug (reconstructie)

Zware verliezen tijdens de meidagen 1940,  aan Nederlandse en Duitse kant

Tijdens de eerste vijf dagen van de oorlog in Nederland tot de capitulatie zijn aan Nederlandse zijde een kleine 2.000 militairen omgekomen, driekwart daarvan aan de Grebbelinie, minder bekend is echter dat ook de Duitse invallers hevige verliezen hebben geleden. ‘Van de Duitse verliezen tijdens de ‘Feldzug in Holland’ zijn geen precieze cijfers bekend.Veel Duitse documenten zijn namelijk rond de capitulatie in 1945 vernietigd. Uit de nog bewaard gebleven stukken kan echter met zekerheid worden vastgesteld dat er véél meer Duitse soldaten zijn gesneuveld dan Nederlandse. Aan de massale parachutistenactie tussen Den Haag en Moerdijk van de 22e Luchtlandingsdivisie en de 7e Vliegerdivisie namen ongeveer 11.000 Duitse militairen deel. Van hen werden er meer dan 2700 uitgeschakeld. Dat is bijna een kwart! Verreweg het grootste deel van dit aanzienlijke verlies werd op de eerste oorlogsdag geleden. Daar komt nog bij dat er na de landingen op Waalhaven, Ypenburg Ockenburg en Valkenburg 1600 Duitse valschermjagers gevangen werden genomen, van wie er 1200 nog juist op tijd via IJmuiden naar Engeland konden worden afgevoerd. 900 op 13 mei met het s.s. “Phrontis” en 300 op 14 mei met met de “Texelstroom”.  Bij elkaar raakten de Duitsers dus alleen al in het westen van Nederland ongeveer 4.000 man aan gesneuvelde, gewonde of krijgsgevangen militairen kwijt! Catastrofaal voor de Duitsers waas het aantal tranportvliegtuigen dat verloren ging. Een Duits document meldt “Kolonel Fritz Morzik voert bij het begin van het offensief over 30 tranportvliegtuigen, de complete Duitse luchtvaarttrasnsportvloot. In de avond van de tiende mei liggen er daarvan 280 uitgebrand tussen de kust en de Duitse grens”.  Een andere bron: “Naast de doden is het verlies van de tranportformaties wel het ernstigst: tweederde van de ingeschakelde ‘Junkers” keert niet uit Nederland terug en is zo zwaar beschadigd dat ze als totaal verloren moeten worden beschouwd, vernield en verbrand liggen de toestellen bij dozijnen op of rond de landingsplaatsen in Holland. Het verlies is des te erger omdat deze toestellen voor het grootste deel afkomstig zijn uit opleidings-eskaders en gevlogen worden door instructeurs, die node gemist kunnen worden (de Duitse geschiedschrijver Claus Bekker in zijn boek “Angriffshöhe 4000′”.

Fiasco

‘Het is inderdaad niet uitgesloten dat de vijand door de verliezen rond Den Haag niet naar Engeland heeft kunnen doorstoten op een tijdstip dat men dat wilde. Een Duits stafdocument ondersteunt deze stelling met de woorden:”De hoge verliezen aan mensen en materieel die de actie rond Den Haag tot een mislukking stempelden,waarschuwden het opperbevel voor te gunstige verwachtingen bij latere plannen als “Seelöwe” (codenaam voor de voorgenomen invasie in Engeland), Malta, Gibraltar etc.” Voor J.A. Bomans in Heemstede staat het vast dat Den Haag Londen heeft behoed voor een invasie. Deze amateur-geschiedkundige schreef een jaar geleden in het blad “Ons Leger”: “De eerste en grootste slag met luchtlandingstroepen en valschermjagers is voor de oprichter van dit korps, generaal Kurt Student, bij Den Haag in een nooit vermoed fiasco geëindigd. Hitler eiste daarop de opheffing van het korps!”. Parachutistengeneraal Student heeft dit weten te voorkomen.

generaal

Generaal Kurt Student (1890-1978) wordt door de Duitsers beschouwd als de “vader” van de Duitse ‘Fallschirmjäger’, de luchtlandingstroepen.

Wël viel de commandant van de 22e luchtlandingsdivisie generaal generaal graaf von Sponeck in ongenade. Hij werd na nog een akkefietje in Rusland, voor de krijgsraad gedaagd, ter dood veroordeeld en op 20 juli 1944 gefusilleerd. Ons door het particulier bedrijfsleven betaalde afweergeschut heeft rondom de residentie zoveel toestellen neergehaald en de weinige vliegtuigen van onze luchtmacht hebben er zoveel op de grond vernietigd dat de vijand nooit naar Engeland heeft kunnen oprukken. De Slag om Engeland (toen de RAF de alsnog aanvallende Luftwaffe weerstond) was mogelijk door de Slag om de Residentie! De bij verrassing (’s nachts)  genomen vliegvelden rondom Den Haag: Ypenburg, Valkenburg, Ockenburg, zijn alle op de insluiper terugveroverd en dit vaak door ongeoefende depotgroepen. Tot zover de heer J.Bomans, ex-archivaris van uitgeverij de Spaarnestad en hartstochtelijk grasduiner in historische militaria’.