Tags

, , , , , ,

 

 

Bovema1

‘Vm.’Gramophone House’ aan de Bronsteeweg (foto J.P.Teengs 2017)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bovemaopname

Voormalige opnamestudio van Bovema/EMI Ned. aam de Overboslaan Heemstede (foto J.P.Teengs 2017)

 

MARIA CALLAS OP BEZOEK IN HEEMSTEDE

 

 

Beknopt levensoverzicht

Callas7

Portret van Maria Callas

 

Maria Kalogeropoulos is 2 december 1923 geboren in New York uit Griekse ouders. De achternaam werd ingekort tot Kalos, wat in het Grieks mooi betekent en later als artiestennaam is gewijzigd in Callas. In 1937 reisde zij met haar moeder terug naar Griekenland en ontving haar zangopleiding in Athene. Onder zangpedagoge Maria Travella maakte ze goede vorderingen als dramatische sopraan en 1 jaar later vond haar eerste optreden plaats met een aria uit ‘Tosca’ uit Puccini. Ze studeerde verder onder Elvira de Hidalgo en in 1942 had zij de hoofdrol in ‘Tosca’. Binnen tien jaar was zij beroemd en kreeg de bijnaam ‘la divina’- de goddelijke. In 1949 huwde ze met G.B.Meneghini, een oudere industrieel uit Milaan. In Na tien jaar ging Callas een liefdesverhouding aan met de schatrijke Griekse reder Aristoteles Onassis die duurde tot 1968 toen Onassis een relatie begon met de weduwe van de Amerikaanse president Jacqueline Kennedy. In 1973-1974 maakte Callas een afscheidstournee, waarbij zij – na eerder 10 juli 1959 in Amsterdam – op 11 december 1973 nogmaals een concert gaf in het Concertgebouw. Maria Callas overleed in haar appartement aan een hartaanval op 16 september 1977. Er vond een uitvaartdienst plaats in de Grieks-Orthodoxe kerk, waarvoor vele duizenden bewonderaars naar Parijs waren gekomen. Haar lichaam is gecremeerd en de as is ingevolge haar laatste wens uitgestrooid voor het eiland Skorpios in de Ionische Zee. Op de begraafplaats Père Lachaise heeft men een gedenkplaat aangebracht.

Plaquette in herinnering aan Maria Callas op de begraafplaats Père Lachaise in Parijs

Eerste-steen-legging van studio in Heemstede

Voormalige opnamestudio in de Overboslaan Heemstede

Gedenksteen in vm. opnamestudio Heemstede

Van de voormalige opnamestudio EMI-BOVEMA aan de Overboslaan heeft de operazangeres Maria Callas op zondag 12 juli 1959 met een zilveren troffel de eerste steen gemetseld. Met vergulde letters staat in de steen gebeiteld: ‘This stone was laid by Maria Meneghini-Callas 11th July 1959’. [In werkelijkheid had de plechtigheid een dag later plaats]. Het heeft voor de toenmalige directeur van Bovema, de heer G.A.(Ger) Oord, zelf woonachtig op het adres Groenendaalkade 2, heel wat hoofdbrekens gekost de grillige diva naar Heemstede te lokken (1).

Callas1

Maria Callas stapt 12 juli onder grote belangstelling in de auto  voor het Amstel Hotel (Spaarnestad Fotoarchief)

 

Aankomst van Maria Callas en Meneghini met o.a. G.Oord en P.Diamand in Heemstede

Maria Callas en G.A.Oord

Oord1

Maria Callas verlaat het Gramophone House; rechts van haar Ger Oord en links achter haar echtgenoot Battista Meneghini

 

Twee toezeggingen en twee afzeggingen zijn aan het bezoek vooraf gegaan. Ze zou zaterdag komen maar bleef weg omdat, zoals ze als reden opgaf, moest oefenen voor een recital ’s avonds in het Concertgebouw. Dat concert was al maanden van tevoren uitverkocht. Uiteindelijk kwam ze op zondag rond 1 uur in de middag. Evenals een dag eerder. maar toen men vergeefs, zag het zwart van de mensen, die gaarne bereid waren de regenbuien te trotseren om een glimp van de operazangeres op te vangen. Toen Callas uit de zwarte limousine te voorschijn kwam steeg een enorm gejuich op. De menigte jubelde: “Callas, Callas, Viva Callas”. Ook van de balkons van omliggende huizen aan de Bronsteeweg liet men zich niet onbetuigd. Volgens ooggetuigen wuifde Callas terug en lachte zij flauwtjes. De operaster was gekleed in een complet van beige linnen met blauw afgezet. In haar gezelschap bevonden zich o.a. echtgenoot Meneghini, evenals Lord en Lady Harewood, een neef van de Britse Koninklijke familie en bestuurder van de Londense Opera. Maria Callas werd welkom geheten door directeur Ger Oord, evenals door Walter Legge, directeur van het platenlabel Columbia en echtgenoot van de zangeres Elisabeth Schwarzkopf. De heer Oord die vanwege alle drukte bij de voorbereidingen twee dagen en nachten niet had geslapen prees de operaster bijna de hemel in. Hij vergeleek haar met de Mona Lisa ‘veel geïmiteerd, maar er is maar één echte’. In het hoofgebouw (‘Gramophone House’ aanvankelijk ‘Columbia House’ geheten, tijdens een gezellig samenzijn, waarbij zangeres Jo Vincent en Peter Diamand (directeur van het Holland Festival) tot de genodigden behoorden, was het een drukte van belang. Uitgerekend op de plaatsen van Callas en haar man Meneghini begon het als gevolg van hevige regenbuien vanwege een lekkage te druppelen. Dat werd provisorisch verholpen met een omgekeerde paraplu.

Callas en echtgenoot Meneghini onder een omgekeerde paraplu

Een Heemstedenaar zag zijn kans schoon Callas een geboortekaartje te tonen, waarop de namen stonden van zijn dochter. Die waren van drie door Maria Callas vertolkte opera’s. De diva nam twee schepjes specie en bracht het in de voeg en plaatste de steen met inscriptie die scheef kwam te liggen, zodat dat later moest worden overgedaan. Na een uurtje, nadat in de vergaderzaal champagne was gedronken vond de diva het welletjes. Voor het vertrek viel haar oog op de enorme platencollectie. Oord zei later: ‘Ze was er niet van weg te branden. Ze koos de ene na de andere plaat. Ik heb ze maar weggegeven. Ik kon moeilijk anders.’

Maria Callas verlaat Gramophone House 12 juli 1959

Buiten stonden nog honderden vereerders en de Heemsteedse politie, toch wel wat gewend, kreeg het zwaar te verduren. Iemand uit het publiek riep luidkeels ‘Zing eens wat Maria’ , maar dat leverde natuurlijk niets op behalve een vermaning voor de man in kwestie. Minder enthousiast was een buurvrouw van Gramophone House, van wie haar tuinhekje het moest ontgelden en sneuvelde. Een select gezelschap ging met Callas voor de lunch naar restaurant ‘Beukenhof’ in Oegstgeest. Ger Oord vertelde: ‘Callas had het naar haar zin. Ze was geen grote eter, maar ze was verzot op toetjes. Plotseling stond ze op, liep met een keurende blik langs de tafels en nam van ieder toetje een hap. Ik zal de verbaasde gezichten van haar vrienden, van Lord en Lady Harewood, nooit vergeten. Na de lunch vroeg ze aan Peter Diamand of hij met haar wilde wandelen in de tuin. Tijdens die wandeling werd ze heel serieus en zei ze: ‘Peter, je moet me helpen, je moet mijn honorarium vasthouden. Boek het geld niet naar mijn agent Laat je ook niet opjutten door Meneghini. Ik zal dat geld in de nabije toekomst zelf nodig hebben. Er staan grote dingen te gebeuren in mijn leven. Ik vond het een raar verzoek, moest er een beetje om lachen. De wereldvermaarde Callas in geldnood – zoiets bedenk je niet. Korte tijd later vernam ik dat ze via Nederland en België onderweg was maar haar nieuwe geliefde, Aristoteles Onassis. Ze wist dat Meneghini bij de op handen zijnde scheiding op alles beslag zou laten leggen. Nederland heeft een uniek moment meegemaakt in haar leven. Ze was in 1959 op het toppunt van haar roem. Ze had emotioneel afstand genomen van haar huwelijk met Meneghini en was tot over haar oren verliefd op Onassis. Ze verkeerde in een blakende conditie.’ (2)

Peter Diamand (directeur Holland Festival) begroet Maria Callas

bf55aff4-4e09-4d7d-7cc5-961c7fc8dcba

Komt Callas wel of niet? Uit Haarlems Dagblad van 11 juli 1959

092a7d47-68f9-ca13-3917-6756d0683bd4

Uiteindelijk kwam Maria Callas WEl. Uit: Haarlems Dagblad, 13 juli 1959

Callas13

Bericht over bezoek Callas uit de Heemsteder van juli 1959

Callas3

Walter Leggy, directeur van het platenmerk Columbia (en echtgenoot van Elizabeth Schwarzkopf) begroet Maria Callas in Gramohone House Heemtede (de Spiegel, 1-8-1959)

 

 

 

Callas5

Maria Callas met organisator Peter Diamand en zijn echtgenote Maria (De Spiegel, 1-8-1959)

 

Recital in Concertgebouw

Maria Callas arriveerde 9 juli op Schiphol, logeerde in de koninklijke suite van het Amstel Hotel te Amsterdam en vertrok 13 juli uit Nederland om de dag daarna een concert in Brussel te geven.

Maria Callas in het Concertgebouw Amsterdam

Callas1.jpg

Dirigent Nicola Reseigno deelde na afloop van het recital van Maria Callas in het succes. (De Spiegel, 1-8-2017)

 

Callas6

Na het optreden van Maria Callas volgde een langdurig applaus (De Spiegel, 1 augustus 1959).

 

Voor haar komst naar Heemstede op zondag 12 juli had Maria Callas zaterdag 11 juli een recital gegeven in de grote zaal van het Concertgebouw, door velen beleefd als het hoogtepunt van het Holland Festival in 1959, bijgewoond door onder meer de prinsessen Beatrix en Irene. De meeste kranten en tijdschriften hebben over het bezoek van Callas aan Nederland min of meer uitvoerig bericht, evenals muziekcriticus Leo Riemens in zijn boek ‘Maria Callas’(1960). In het Christelijk gezinsblad ‘De Spiegel schreef W.Boswinkel bijvoorbeeld: ‘De derde en laatste dag van Callas bezoek brengt haar naar Heemstede, waar ze de eerste steen legde voor een nieuwe grammofoonplatenstudio. Ze staat er wel even van te kijken, want de directie heeft haar kans schoon gezien en een enorme steen laten maken, waar met machtige letters de naam van Maria Meneghini-Callas op staat. Niettemin, ze legt de steen zoals deze hoort en vertoont een stralend humeur, ondanks de druppende regen, die trouwens ook de honderden Heemstedenaren niet weg kon jagen. Dan rijdt de auto weg, jammer genoeg – want mensen als Maria Callas, die in Londen en elders regelmatig verschijnen, zijn veel te zeldzame gasten in ons kunstleventje”. Zoals uit een Amerikaanse biografie blijkt mocht het honorarium ad ƒ 30.000,- niet aan haar echtgenoot worden uitbetaald. Korte tijd later zou ze kiezen voor de Griekse scheepsmagnaat Onassis. Behalve een kort dankoord richting Ger Oord sprak Maria Callas in Heemstede – vertaald uit het Engels – de volgende woorden uit: ‘Ik vind ze [= de Hollanders] bijzonder aardig. Als ik dat vooraf geweten had, zou ik veel eerder gekomen zijn”. En om alle twijfel weg te nemen, gaf ze als toegift: ‘Ik meen dit werkelijk’.

Maria Callas in het Concertgebouw Amsterdam

Over haar optreden in Amsterdam eerder schreef Jan Mul in ‘De Volkskrant’ van 13 juli 1959: ‘ Met angst en vrezen was het publiek naar de concertzaal getrokken. Zou ze werkelijk komen? Tot na het voorspel van het orkest sloop de twijfel door de zaal. Toen ging het licht uit en brak de sfeer van knagende onzekerheid. De voorpret in het donker duurde niet lang, want zie, plotseling stond zij daar, in een troostend licht bovenaan de trap. Een bekoorlijke engel. Een beminnelijke keizerin.

Callas2

De prinsessen Beatrix en Irene  hadden zich de gelegenheid niet laten ontnemen  persoonlijk een optreden van Maria Callas mee te maken (De Spiegel, 1-8-1950)

Michael Scott schrijft in zijn biografie ‘Maria Meneghini Callas'(uitg. Simon & Schuster’) over de cruise die Callas op het jacht Cristina van Onassis maakte in juli-augustus 1959 maakte na eerder in de concertgebouwen van een aantal Europese steden, waaronder Amsterdam, te zijn opgetreden. Citaat: The cruise began on the 23rd July and lasted until August 13th. It was during this that Onassis and Callas became lovers. If we believe a story cited by Stassinopuloa and orginally told by Peter Diamand, Director of the Holland Festival, Callas had urged Diamand on the day after the Amsterdam concert not to pay her fee to Meneghini, but to keep it until she contacted him: she may have been toying with the idea of leaving Meneghini even then. It is certain that she could not expect any guidance from him in the critical situation her career was facing. She was forced to look around for something different or someone new, endeavouring to find a way out of a situation she was having to confront; but her conservative and narrow-minded attitude depwnded upon an oocurence outside het own volition. Perhap an inkling of this had crossed her mind. Onassis wanted Callas on the Christina not because of her talent but because of the reputation she has created; she had become a star (…)’

La Callas kwam in 1973 nogmaals voor een concert naar Nederland met Guiseppe Di Stefano. (3). Ze overleed in Parijs na een stormachtig leven in 1977. In de jaren zeventig op bezoek in Urgüp, Turkije, vernam ik van de bibliothecaris aldaar Mustafa Güzelgöz, die tevens een bazaar runde, de volgende anekdote. Callas bezocht de winkel in gezelschap van enkele andere personen. Verscheidene Turkse antiquiteiten en curiositeiten die ze zag moesten mee naar Italië, en zonder iets te betalen verliet het gezelschap de bazaar.

G.Oord stelt een dame voor aan Maria Callas

Noten

(1)Aan Oswin Schneeweisz vertelde Oord in een artikel gepubliceerd in HP/De Tijd van 12-9-1997: ‘(…) Na het recital van 10 juli in het Concertgebouw werd haar in het Amstel Hotel een souper aangeboden. Ik had me voorgenomen haar nogmaals aan te spreken, maar de moed zonk me in de schoenen. Legge had immers gezegd dat ze na een concert nogal opgewonden kon zijn. Toen ze eenmaal naar haar kamer was, kreeg ik spijt. Ik ben alsnog voor haar deur gaan liggen. Daar heb ik de halve nacht gelegen. Op zeker moment kwam ze naar buiten en keek me stomverbaasd aan. Ze zei: “Wat doet u hier? Heeft u hier al die tijd staan wachten?” Ze vond mijn stijfkoppigheid wel komisch. Ze zei: “U hoeft niet langer aan te dringen. Legge heeft met mij gesproken. Morgen zal ik aanwezig zijn”. De hele nacht is er in Heemstede doorgewerkt. Gramophone House werd versierd met bloemen. In de tuin maakten we een fleurig mozaïek en de vlaggen gingen uit. Omdat ik geen risico wilde nemen, ben ik Callas en haar toenmalige echtgenoot Battista Meneghini met mijn eigen auto gaan halen. Onderweg zei ze nog: “Ik heb niet langer dan een half uur de tijd.”

Foto van Maria Callas in haar rol van Medea, 1971

(2) Elly Schotte, destijds secretaresse van het Nederlands Kamerorkest was door Peter Diamand gevraagd de begeleiding van Callas in het Amstel Hotel te verzorgen. Ze zei hierover later aan Schneeweisz: ‘Puffend kwam de kruier van het Amstel Hotel boven. Hij moest wel twaalf hutkoffers naar de Koninklijke Suite slepen. Ik dacht nog: wat sjouwt die veel spullen mee. Wist ik veel dat ze na Amsterdam andere plannen had. Peter Diamand had mij tijdelijk benoemd tot haar persoonlijk assistente. Het was mijn taak ervoor te zorgen dat alles naar wens verliep. Ik werd in de kamer naast haar gestationeerd en nam de bloemen en brieven in ontvangst. Zoveel rode rozen heb ik van mijn leven nog niet gezien. De Hollandse brieven mocht ik openmaken. Wat me opviel was dat er tientallen bedelbrieven bij waren: brieven van mensen die geld wilden hebben. Vaak liep Meneghini met zijn ziel onder de arm door het hotel. Op een dag kwam hij via een tussendeur mijn kamer binnen, legde zijn dikke handjes op mijn knie en zei in gebroken Engels: “Wat zou u ervan vinden om de hoofdsecretaresse van mijn secretaresses in Italië te worden?” Ik dacht: die man is gek geworden. Ik spreek alleen een beetje opera-Italiaans. Langzaam begon ik te beseffen dat hij, hoe zal ik het zeggen, zijn positie probeerde te misbruiken. Hij maakte avances jegens mij terwijl zijn vrouw in de kamer naast ons verbleef.’(…) Ik herinner me dat Callas mij op de gang apart nam en zei: “Die man van mij, die zou mijn garderobekast nog doorzoeken om geld te vinden.” Soms denk ik wel eens dat ze twee maanden later op tournee maar Mexico is gegaan om zo ver mogelijk bij hem vandaan te zijn. Ze heeft mij nog gevraagd of ik haar tijdens die reis als assistente wilde vergezellen. Ik durfde niet. Vond mezelf te onervaren en ik stond bovendien op het punt om te trouwen. Peter Diamand heeft haar toen heel diplomatiek laten weten dat hij mij bij het orkest niet kon missen.’

Elly Schotte als begeleidster van Maria Callas toont ontvangen brieven

(3)In 1959 schreef de kunstschilder en Callas bewonderaar Adriaan van Loon een brief naar haar met het verzoek haar te mogen portretteren. Een antwoord bleef uit, maar Van Loon maakte toch een portret aan de hand van een foto en kreeg bij haar tweede bezoek aan Amsterdam in 1973 de kans van zijn leven om het doek persoonlijk aan te bieden. Ten slotte: apocrief en niet door feiten gestaafd is het soms nog rondzingende verhaal dat Maria Callas tijdens het bezoek aan Heemstede haar voet zou hebben verzwikt en dat de aan overkant van de Bronsteeweg wonende huisarts Van Luin daarnaar zou hebben gekeken.

 

Het door Adriaan van Loon in  1973 aangeboden portret van Maria Callas.

Van villa ‘Interlaken’ via ‘Luneven’ naar Columbia House en ten slotte Gramophone House

De Bronsteeweg kreeg deze officiële naam bij een raadsbesluit uit 1908. Daarvoor was hier een verlengde weg van de Binnenweg, ook Heemsteder weg in de volksmond genoemd, naar de Haarlemmerhout, vernoemd naar de hofstede Bronstee waarvan het hoofdgebouw in 1856 is afgebroken. Het terrein waar de villa Interlaken is gebouwd was eigendom van het St.Elizabeth’s Gasthuis in  Haarlem en werd in de jaren 70 van de 19e eeuw verpacht voor aardappelen- en bloementeelt.  Er is een huis gebouwd voor bloemisterij Van Dale, later bewoond door de weduwe van de bloemenkweker Johannes Dames in 1872 gehuwd en het jaar daarop overleden): Anna Cornelia Bouhuys, door laatstgenoemde en haar kinderen als erfgenamen is het huis genaamd ‘Klein Bosch en Hoven in 1887 verkocht aan Josephus Edmundus Martinus Stroobants, een meubelfabrikant in Amsterdam, die het chalet ‘Interlaken liet bouwen, dat met de vergroting in 1909/1910 onder H.M.H.Krieger de huidige vorm kreeg.

 

In het monumentale huis op het adres Bronsteeweg 49 Heemstede bevond zich van 1951 tot 1995 het hoofd- en verkoopkantoor van EMI Music Holland voorheen Bovema. Van1951 tot1955 is de villa ‘Columbia House’ genoemd, afgeleid van het destijds bekende gelijknamig gramofoonplatenlabel- nadat Philips en het Amerikaanse Columbia een samenwerking waren aangegaan – . In 1955 kreeg het de meer neutrale naam ‘Gramophone House’.

Een Zwitsers chalet in Heemstede met op een houten paneel de naam ‘Gramophone House’

Zwitsers Chalet

Stroobants  overleed 28 januari 1893 op 70-jarige leeftijd. De chaletstijl als architectuurstijl, ontleend aan de Zwitserse bouwkunde, wordt in on ons land gesteld tussen 1870 en 1910. Chalets zijn voornamelijk gebouwd in villagemeenten, zoals Haren, Soest, Lochem enz. Huizen in deze stijl liggen o.a. langs de Zijlweg in Haarlem en dateren daar van rond 1900. Overigens zijn ook al ruim voor 1870 chalethuizen gebouwd, zoals een door arrchitect J.D.Zocher in 1834 ontworpen ‘Zwitsers chalet’ aan de Duin en Daalseweg 31 in Bloemendaal en in Santpoort-Zuid  in 1835.

Spaarnberg.jpg

Dienstwoning bij Spaarnberg in Santpoort-Zuid (gemeente Velsen), in 1835 ontworpen door J.D.Zocher junior.

 

ddd_010141301_mpeg21_p008_image (1)

In 1892 werd villa Interlaken als huurhuis voor ƒ 1.000,- per jaar (Nieuws van den dag, 15-10-1892).

ddd_010165142_mpeg21_p003_image

Rouwbericht overlijden van J.E.M.Stroobrants (Algemeen Handelsblad 28-1-1894)

 

In 1898 woonde er de weduwe mw. Asselberghs, geboren Stroobants en in 1903 is in de villa ingebroken. Na in 1905 te zijn overleden op 80-jarige leeftijd is de erfenis gespitst onder de kinderen uit twee eerdere huwelijken en ging ‘Interlaken’ naar de dochter Marie A.D.Dandoy (in 1896 getrouwd met H.P.Wiegman), die het twee jaar later voor ƒ 15.000,- verkocht aan de in Amsterdam werkzame makelaar in effecten en assurantiën  H.M.H.Krieger.

10398182-71da-81b9-bc0e-c14a644a0a03

Aankondiging verkoop buitenplaats Interlaken door de makelaars Frans Erdtsieck, F.Droste en T.C.Niephaus (Haarlem’s Dagblad, 24 april 1905) E

 

In 1909-1910 is de woning vergroot door aannemer C.B.Sorber en in 1917 is een garage aangelegd. Op leeftijd gekomen is de heer Krieger verhuisd naar de Kerklaan en koopman J.J.Stuijt eigenaar geworden. Die verving de naam van het huis in ‘Luneven’ naar een vroegere kasteelachtige hoeve bij Boxmeer, ofschoon in de volksmond de oorspronkelijke naam nog lange tijd in zwang bleef.

Villa Luneven te koop aangeboden (Algemeen Handelsblad, 24-1-1925)

Na zijn overlijden in 1924 heeft zijn vrouw J.M.P.Stuijt-Fagot het pand ‘Luneven’ verkocht aan de accountant Johannes Cornelis van der Zouwe.

Dankzegging na bericht van overlijden J.Stuijt (De Maasbode, 31-12-1924)

ddd_010657217_mpeg21_p004_image

Advertentie over verkoop van villa Luneven (Algemeen Handelsblad, 24-1-1995)

Het blijft vervolgens in handen van die familie totdat huis en grond in 1951 door de zoon J.C van der Zouwe junior zijn verkocht aan G.M.Oord jr. namens de door hem opgerichte grammofoonplaten- maatschappij Bovema. Zijn vader G.M.Oord sr. had een bloeiende platenzaak in de Grote Houtstraat te Haarlem.

Oord1

In 1913 is door G.N.Oord sr. een muziekzaak gesticht, gevestigd in de Grote Houtstraat, waar ook platenspelers e.d. werden verkocht. Bij het halve eeuwfeest in 1963 is een speciaal klankbeeld als grammofoonplaatje verschenen

ddd_011155066_mpeg21_p003_image

Britse industrie stichtte een nieuw muziekbedrijf in Heemstede (de Gooi- en Eemlander, 18-12-1948)

 

In 1949 vond in Heemstede een omnummering plaats van Bronsteeweg 45 naar 49.

rondom

Rondom Gramophone House Heemstede (uit Bovema in Heemstede en Ger Oord

ddd_010950634_mpeg21_p007_image

Stichting van een impresariaat (Het Vrije Volk, 30-3-1951)

11 augustus 1953 publiceerde het Nieuwsblad; algemeen orgaan voor Heemstede en omgeving: ‘Zoals bekend, bevindt zich te Heemstede reeds geruime tijd een fabriek van grammofoonplaten waar de meest bekende merken worden vervaardigd, zoals His Masters Voice, Columbia, Parlophone, Pathé, Imperial enz; merken welke een groot deel  van het wereldrepertoire vertegenwoordigen. Dit bedrijf  wordt geëxploiteerd door de N.V. Verkoopmaatschppij BOVEMA, welke gevestigd was te Amsterdam. Hierdoor was het niet anders mogelijk dan persconferenties en de ontvangst van prominente figuren uit de internationale concertwereld in een groot hotel in de hoofdstad te doen geschieden. Vandaar dat de directie reeds allang heeft uitgezien naar een respresentatief gebouw, waar een goede organisatie in een passende omgeving, de stichting van een cultureel centrum op muziekgebied mogelijk te maken.Het is daarom voor Heemstede verheugend nieuws dat momenteel de bekende villa ‘Interlaken’aan de Bronsteeweg voor dit belangrijke doeleinde wordt ingericht. Voor de directie brengt de inrichting van dit ‘Columbia House’ in de nabijheid der fabriek aan de Binnenweg naast een grote tijdsbesparing ook nog andere voordelen met zich mede (…)’.  

perserij

In de platenperserij van Bovema met Les Paul (1915-2009) en Mary Ford (1924-1977)  Linksachter Rien Duisterhof (Gijs Leijenaar)

sleutel

De G-sleutel verwerkt in de gevel van de opnamestudio van Bovema

sleutel1

en de G-sleutel vanuit het interieur der vioormalige Bovemastudio in Heemstede

 

 

les

Les Paul & Mary Ford, een uniek gitaarduo uit de Verenigde Staten

 

 

Ger Oord met de Franse zangeres Edith Piaf

Oord2

Een eerbetoon op cd met zijn grootste hits voor Ger Oord door Theo Roos en Roel Kruize

oord

Overlijdensbericht Gerrit Marinus Oord, geboren 9 november 1913 geboren in  Haarlem en 9 april 2010 overleden te Knokke, België.

 

 

Callas10

Vooromslag van een door Emi Bovema, 1989,  uitgegeven brochure nadat C.H.Klimbie als directeur G.Oord was opgevolgd.

Callas11

Voorwoord in de brochure van C.H.Klimbie

C.K. (Kick) Klimbie is december 1945 in Haarlem geboren. na zijn schoolopleiding is hij assistent-exportmanager geworden en in 1978 klom hij met Theo Roos tot directeur van Bovema-Negram.

Klimbie1

Kick Klimbie volgde de Bronsee ulo. Op bovenstaande foto staat hij derde van links.

Klimbie2

Klimbie met Tina Turner

 

Na aankoop door Bovema is hier de grammofoonplatenfabriek ‘Columbia’ in getrokken. De villa heeft een gepleisterd gevelaanzien en een houten bovenbouw met een overstekend zadeldak. De geveltop is uitgevoerd in rijk gesneden beschot met windveren. De villa heeft schuifvensters en blinden. Boven de ramen zitten gepleisterde luitstenen. De symmetrische voorgevel heeft vijf vensterassen. Achter de hoge trap ligt een risaliserende entreepartij. Deze entree wordt geflankeerd door penanten ofwel steunpilaren . Op de voorgevel onder het dak bevindt zich een soort wapen.

EMI en BOVEMA

De oorsprong van EMI in Nederland gaat terug naar 1946 toen Ger(ry) Oord junior, zoon van de Haarlemse ondernemer G.N.Oord senior, In Amsterdam het muziekbedrijf Bovema oprichtte.[= afkorting van Bot Oord Verkoopmaatschappij]. Bot was een zakenpartner die verder op de achtergrond bleef. De eerste belangrijke daad van Oord was de aankoop van de Nederlandse distributierechten van internationale EMI-platenlabels als Columbia records en Capitol Records.Vanwege naoorlogse importbeperkingen was het voordeliger een eigen fabriek te openen om importplaten te persen, waarmee men al in 1948 in Heemstede is begonnen. Na aankoop van het pand Bronsteeweg 49 is de naam aanvankelijk gewijzigd in ‘Columbia House’ als Nederlandse vertegenwoordiging van het Amerikaanse platenlabel ‘Columbia’. en enkele jaren later in het meer algemene ‘Gramophone House’ , als hoofdkantoor van Bovema en EMI-Nederland. Ook andere merken zoals ‘His Masters Voice’, ‘Capitol’ en later ‘Imperial’ werden aan Bovema toevertrouwd. De fabriek waar de platen geperst werden is van de Binnenweg verhuisd naar een vroegere wasserij aan de Blekersvaartweg.

bovema

Gramophone House: het huis van de  wereldmerken

 

Talrijke succesnummers

gramo

‘Gramophone House’ op voorgevel zichtbaar

oord2

Ger Oord begroet Vera Lynn begin jaren zestig in Gramophone House

Oord4

Ger Oord met links de beroemde violist Yehudi Menuhin

 

 

In 1954 was Eddy Christiani de eerste Nederlander die een gouden plaat kreeg. In 1955 zijn twee aanbouwen toegevoegd. In 1959 is achter het gebouw aan de Overboslaan onder architectuur van Dick Plat in Heemstede een eerste Nederlandse opnamestudio gebouwd, waarvoor Maria Callas de openingsplechtigheid in 1959 verrichtte en talrijke bekende en minder bekende artiesten, ook uit het buitenland hun plaatopnames inzongen. Ger Oord vond de song ‘Kom van dat dak af’ van Peter Koelewijn helemaal niets, maar het nummer groeide uit tot de eerste Nederlandse rock-‘n-roll-hit. Enkele nieuwe labels zijn toegevoegd, zoals Negram (met directeur Hans Kellerman), eertijds in Den Haag gevestigd   en Delta en via de Herenweg, vervolgens de Zijlweg in Haarlem ten slotte naar de Bronsteeweg verhuisd. Bovema kreeg o.a. via het Britse EMI de Nederlandse distributierechten van de Beatles en de Beach Boys. Tussen 1965 en 1973 verkocht Oord die over alle aandelen beschikte delen van het bedrijf en uiteindelijk aan EMI in Engeland. De laatste plaatopname had plaats in 1987 door André Hazes. Johnny Jordaan en Tante Leen, de Duitse schlagerzangeres Conny Froboess, en groepen als de Volendamse ‘Cats’, the Lords met Rob de Nijs en ‘Exception’ hebben de Heemsteedse studio groot gemaakt.

Oord5

Twee artiesten die veelvuldig bij Bovema optraden waren de Amsterdamse volkszanger Johnny Jordaan, begeleid op de accordeon door rechts Harry Groot, op bovenstaande foto met burgemeester d’Ailly van Amsterdam op een Bovema-feestje Een bijschrift invoeren

 

 

kantoor

De Duitse zangeres in het kantoor van Bovema

Op 10-8-1950 publiceerde o.a./ Dagblad voor Amersfoort een artikel onder de kop ‘Heemstede centrum grammofoonplatenindustrie’.

Heemstede2

Er zit muziek in Heemstede'(Heemsteedse Courant, 24 april 1959)

Heemstede3.jpg

Vervolg van: Er zit muziek in Heemstede (Heemsteedse Courant, 24 pril 1959)

 

 

 

Emi8

Hans Kellerman, zijn loopbaan begonnen als vertegenwoordiger bij Bovema,  was in 1958 oprichter en directeur van de platenmaatschppij NEGRAM, aanvankelijk gevestigd in Den Haag onder naam ‘De la Hayeen zich vervolgens aansluitend bij ‘Gramophone House’  Men gaf klassiek werk uit, kinderliedjes en Nederlands repertoire van o.a. Willy Alberti en Pierre Kartner. Éen groot succes was ‘Marina’ van de Belgische zanger Eocco Granata. Negram is een ‘samenvoeging van ‘Nederlandse Grammofoonplatenmaatschappij. Gestart in Den haag waren de aandelen in handen van een Haagse dame, totdat deze in 1963 door G.Oord werden overgenomen.  Negrram verhuisde eerst naar de Herenweg in Heemstede, vervolgens naar de Zijlstraat in Haarlem en ten slotte begin 1973 in het pand ‘Gramophone House’.

ddd_011200499_mpeg21_p013_image

23-1-1979 berichtte de Telegraaf over de interne problemen binnen het grammofoonplatenconcern

 

 

emi9

In 1980 moest de p[latenstudio van Emi Bovema maatregelen treffen tegen geluidshinder (H.D., 21-2-1980)

emi5.jpg

Roger Whittaker denkt vaak aan Heemstede (Haarlems Dagblad, 24-10-1986)

Whittacker

Roger  Whittacker (geboren in 1936) verkocht meer dan 55 miljoen platen. Eén van zijn hits was ‘If I were a rich man’.

 

In een interview met een krant vertrouwde de Engelse zanger Roger Whittacker een journalist toe dat hij met genoegen terugdacht aan Heemstede. In de EMI-studio nam hij namelijk zijn eerste wereldhit ‘If I were a rich man’ uit Anatevka op en werd dankzij die plaat prompt miljonair. In 1987 besloot de EMI-directie in Engeland dat de studio in Heemstede gesloten moest worden ten gunste van Londen en Parijs. Verkoop en hoofdkantoor voor Nederland bleven nog enkele jaren hier gevestigd.

Callas8.jpg

Tina Turner tijdelijk wijdbeens voor Grapohone House in Heemstede (Haarlems Dagblad, 8-9-1989)

 

Callasturner

Tina Turner na ontvangst van een gouden plaat

emi4

Op 29 januari 1987 publiceerde Piet Arp nog een enthousiast artikel onder de kop: ‘Studio “modern genoeg” voor voortbestaan bij ander bedrijf. Bovema groot geworden door Tante Leen’. Jorte tijd later besloot de Emi-directie in Londen tot sluiting van de Bovema-studio na ongeveer 27 haar. André Hazes was de allerlaatste die hier een plaat opnam. (Haarlems Dagblad, 10 juli 1987)

bovema3.jpg

CCC.Inc. neemt in december 1970 in de Bovemastudio hun eerste grammofoonplaat op

 

bovema2.png

Voormalige opnamestudio in de Overboslaan met glas-in-beton

 

emi7

Doek gevallen voor ‘Gramophone House’gold in 1987 nog voor de studio (Heemsteeds Weekblad, 15-7-1989)

emi6.jpg

(Haarlems Dagblad, 25–1991)

 

 

emi3

Bericht van nieuwjaarsreceptie begin 1992 na een succesvol afgesloten jaar 1991. (Haarlems Dagblad, 14-1-1992)

 

 

Bomeva/EMI Music Holland na 70 jaar, waarvan 44 jaar in Heemstede  weg  Eerder was in 1978 de bnieuwe fabriek voor cd’s overgegaan naar Uden en in 1987 de geluidstudio gesloten (Haarlems Dagblad 10-5-1995)

In 1995 zijn alle activiteiten in Heemstede beëindigd. Bovema ging  al in 1970 grotendeels naar een pand in de Tulpenkade te Haarlem; de studio werd gesloten ten gunste van  Londen en de fabriek verhuisde in  1978 naar Uden, waarbij ook een aantal werknemers vanuit Heemstede naar Noord-Brabant verhuisde. Het verkoopkantoor met nog altijd bijna 60 werknemers verhuisde ten slotte naar Hilversum.

logo

Internationaal logo van EMI; afd. Netherlands na Heemstede gevestigd in Hlversum en tegenwoordig in Amsterdam

interieur.jpg

Interieur van kantoor EMI  Music Netherlands  in Amsterdam, ontworpen door Van Egmond TotaalArchitecuur.

 

 

Een bekende ontwerper van talrijke platenhoezen was Jan Fijnheer uit Heemstede. Als public relations medewerker werkte bij Bovema/Emi o.a. de heer Cees Sprangers, van 1974-1978 wethouder van de gemeente Heemstede.

fijnheer

Via Gramophone House, o.a.  het label Negram, verschenen verscheidene langspeelplaten met humoristische teksten van Godfried Bomans. Jan Fijnheer ontwierp de hoes van bovenstaande lp.

 

 

promotie

Bovema’s promotieteam met o.a Cees Sprangerts en Roel R.Kruize

 

Nieuwe bestemming: architectenbureau KPG

logo

Logo van KPG architecten

 

In 1995 is ‘Gramophone House aangekocht door architect Max van de Poll. Er vond een interne verbouwing plaats en naast zijn architectenbureau KPG, in een zijvleugel ondergebracht, worden sindsdien afzonderlijke compartimenten als kantoorruimten verhuurd.

kpg.jpg

Advertorial van KPG  architecten uit HIK = Heemstede in Kaart, nummer 9, september 2017.

KPG

Een 3D impressie van de nieuwe bibliotheek Heemstede door KPG architecten

 

 

G.Oord poseert met Maria Callas voor Gramophone House. Links achter hen  met paraplu  de echtgenoot Meneghini

Bronnen en literatuur:

-Delpher (Koninklijke Bibliotheek): Maria Callas;

-Wikipedia. Emi Music;

-Noord-Hollands Archief, Heemstede collectie, archiefdozen 211 (Maria Callas) en 230 (Bovema/Emi)

-Marlous van Buuren. Van Zwitsers chalet tot Gramophone House. In: HeerlijkHeden, nummer 139, januari 2009, p. 31-35;

-Hans Krol. Oud Heemstede in Beeld. De Heemsteder, 27 juli en 17 augustus 1994;

-Ko van Leeuwen. ‘Het water bevroor in de portretten’; 50 jaar kunst en cultuur in Heemstede. Heemteedse Knstkring, 2003.

-Cees Peper. Bronsteeweg 49, Interlaken/Gramophonehouse. In: Monumenten van Heemstede. VOHB, 2004;

-Oswin Scheeweisz. Maria! Maria!. In: HP/De Tijd, 129-1997, p.62-67.

vooromslag

Vooromslag van boek: Naria Callas in Nederland en België door Karl H.van Zoggel

Karl H. van Zoggel. Maria Callas in the Netherlands and Belgium. Zutphen, Walburg Pers, 2002.

 

 

Grammofoonlaatje aks uitnodiging van Bovema  in 1956 verschenen bij opening van grammofoonplatenfabriek in Heemstede

In de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw verscheen regelmatig een nieuwsblad vanuit Gramophone House (Catawiki)

Bovemalogo

Het Bovema-logo gebaseerd op Gramohone House

 

Op briefpapier, in catalogi etc zo ook op suikerzakjes verscheen ‘Gramophone House’ als vignet, bovenstaand tevens met de opnamestudio (Catawiki)

Voorzijde van een catalogus klassieke platen vervaardigd in Gramophone House

Hennie van Kuijeren in het grammofoonplatenarchief van Gramophone House (Heemsteedse Koerier, 8-3-1995)

emi1

Aan het pand van de Heemsteedse platenmaatschappij Emi Bovema aan de Bronsteeweg hing in 1990 een groot spandoek met de tekst ‘Y can’t touch this’ van de rap-artiest C.M.Hamer, dat Emi Bovema uitbracht en nummer één was op de  nationale Top-40.

 

 

 

Callas12

Deel 2 van ‘Warm Sounds’ , april 2006, was gewijd aan de firma Bovema; ‘het huis met de hits’, met informatie over de labels His Master’s Voice, Imperial, Liberty en Monument. Bevat tevens een interview met Ger Oord.Hier zijn de platen opgenomen van talrijke Nederlandse artiesten zoals Cor Steyn Toon Hermans, André Hazes, Max Tailleur, Jetty Pearl, het Leady, Rob de Nijs Trio, Mieke Telkamp, Tante Leen, Johnny Jordaan, Gerard Cox, the Cats,  etcetera. Ook nummer 13 deel 1 was aan Bovema gewijd (o.a. de labels Apple, Capitol en Columbia. Als nummer 15 kwam deel 3 uit.

Bovema1.jpg

Selectie van artiesten van wie de platen verschenen bij EMI-BOVEMA

Bovema2

Nog meer internationale artiesten van wie de platen uitkwamen bij EMI-BOVEMA. Daaronder ook Joseph Schmidt, Louis Davids, Nat King Cole, Mario Lanza, Rudolf Schock, Dean Martin, Fats Domino, Edith Piaf, Cliff Richard, the Beatles, Beach Boys, the Cats etc.etc.

Callas14

Vondst van unieke Callas film (De Telegraaf, 6-3-1998)

Callas15.jpg

Vervolg van ‘Maria Callas legde eerste steen… (De Telegraaf, 6-3-1998)

emi2

Op zoek naar beeld van La Callas door Lennaert Nijgh, (Haarlems Dagblad, 16-9-1987)

emi11.jpg

Na sluiting van de muziekstudie id o.a. vertaalbureau ‘Scriptware’ in gevestigd (Haarlems Dagblad, 11-11-2006)

emi12.jpg

Vervolg van artikel over ‘Scriptware’ (H.D.11-11-2006)

emi13

Scriptware vertaalde voor de European Library (Haarlems Dagblad 12-11-1986). Op 31-12-2016 is deze activiteit gestopt.

===================-=======================================

Rec-Track / CBS Nederland en verhuizing naar Haarlem (Sony)

cbs2

Platenfirma Rec-Track Nederland moet miljoen betalen (Haarlems Dagblad, 9-5-1986)

cbs3.jpg

CBS Nederland naar Heemstede (Haarlems Dagblad, 22 maart 1984)

cbs5.jpg

vervolg van CBS Nederland vestigt zich aan de Herenweg in Heemstede (H.D. 22-3-1984)

CBS4

Het voormalig kantoorgebouw van CBS Nederland, Herenweg 113

CBS1

In 1980 brandde CBS-grammofoonplatenfabriek in de Waarderpolder te Haarlem af. (NHA)

CBS2

Het interieur vn de CBS-grammofoonplatenfabriek na de brand (NHA)

 

 

cbs6

Van Heemstede naar Haarlem en van CBS naar ‘Sony Music Entertainment Holland BV’ Haarlems Dagblad,12-1-1991)

==============

De grammofoonplatenfabriek van Bovema was van 147-1956 gevestigd aan de Binnenweg 72a en vervolgens aan de Blekersvaartweg (42) 45. Het hoofdkantoor hiervan bleef gevestigd in Gramophone House. In 1972 en volgende jaren nog voortgezet als Cruquius grammofoonplatenfabriek.

gramo1

In 1949 (8-8) maakte de  pers melding van diefstallen in de grammofoonplatenfabriek.

oord3

Mary Ford en Les Paul persen hun eigen plaat in de fabriek van Bovema  aan de Blekersvaartweg

 

ddd_011236091_mpeg21_p010_image

Advertentie van grammofoonplatenfabriek Cruquius, Blekersvaartweg 45 Heemstede

gramo2

Sloop van de opstallen der voormalige grammofoonplatenfabriek aan de Blekersvaartweg (Haarlems Dagblad, 3-2-1994)

===================

POLYGRAM opgericht in 1972 en beëindigd in 1998 met hoofdkantoor in New York en afdeling Nederland in Amsterdam was een van ’s werelds grootste muziekconcerns na een fusie tussen Philips Phonografische Industrie en Deutsche Gramophone GmbH (eigendom van Siemens). Directeur sinds 1 januari 1981 tot 1 maart 1994 was de heer mr.R.A.E.Stuyt, woonachtig Johan de Wittlaan 1 in Heemstede. Op 29 maart 1994 is hem een koninklijke onderscheiding uitgereikt.

gramo3

Persbericht gemeente Heemstede, maart 1994 koninklijke onderscheiding mr.R.A.E.Stuyt