Tags

, , , , ,

LITERAIR EN BIBLIOFIEL ANTWERPEN: Wim Hazeu en herberg Quinten Matsijs

 

Bij mijn bezoeken aan de Scheldestad Antwerpen staan steevast op het programma bezoeken aan 1) centrale openbare bibliotheek Permeke, 2) stadsarchief Felix, 3) stadsbibliotheek, tegenwoordig aangeduid als erfgoedbibliotheek, Hendrik Conscience, en 4) Museum Plantijn-Moretus. Incidenteel ook 5) boekhandel De Slegte, 6) de Kloosterstraat met antiekwinkels en antiquariaten, waaronder Erik Tonen, 7) het MAS (=Museum aan de Stroom), 8) de Universiteitsbibliotheek en 9) het Letterenhuis AMVC (Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven), momenteel met een tentoonstelling gewijd aan Hugo Claus. Sinds  Last not least 10) sinds 2008 bovendien jaarlijks de altijd gezellige Vlaamse Boekenbeurs in Antwerp EXPO.

Drukte op de Boekenbeurs in Antwerp Expo.

Bezoeken aan de Signorenstad zijn de laatste jaren frekwenter geworden sinds onze jongste dochter met haar partner en kind Julie Mebis daar wonen. Maandag 9 april in het stedelijk Felix archief voor de wet getrouwd, omdat het historische stadhuis op de Markt gedurende twee jaar wordt hersteld. Het lijkt overigens wel dat heel Antwerpen op de schop gaat met de aanleg van een metrolijn en talrijke verbouwingen in het centrum. De kerkelijke inzegening vindt overigens 28 april plaats in de barokke Carolus Borromeus kerk aan het Hendrik Conscienceplein tegenover de wetenschappelijke bibliotheek, gevolgd door een receptie in de Bourla-feestzaal, die binnenkort vanwege een grote renovatie drie jaar sluit.

De plaquette aan de gevel van ‘Quinten Matsijs’ met 5 stamgasten: Hendrik Conscience, Willem Elsschot, Jos Vandeloo, Paul van Ostaijen en….Wim Hazeu

Afgelopen week lopende vanuit het Conscienceplein naar de Meir kwam ik tot mijn verrassing voor het eerst langs café-restaurant Quinten Matsijs op de hoek van de Moriaanstraat en Hoofdkerkstraat met aan de gevel een plaquette met de namen van enkele Vlaamse literaire grootheden: Hendrik Conscience, de Vlaming die zoals men zegt “zijn volk leerde lezen”, Paul van Ostayen, Jos Vandeloo, Willem Elsschot en…. Wim Hazeu. Zonder die naam zou je vanwege hoed en pijp eerder denken aan de in Luik geboren schrijver Simenon, alias Maigret. Reden van een portret van de in 1940 geboren Hazeu is volgens de uitbaters van het etablissement omdat de biograaf, ook uitgever (van o.a. Godfried Bomans), een regelmatige bezoeker is van de oude herberg en een vriend was van de schrijver Jos Vandeloo.

Mededeling: Wandelen met Elsschot’ (foto Albert Moreels)

Café-restaurant Quinten Matsijs op de hoek Moriaanstraat/Hoofdkerkstraat in Antwerpen

Etablissement Quinten Matsijs in Toeristisch en historisch Antwerpen

De situering van ‘Quinten Matsijs’ in het centrum van Antwerpen

Ligging van ‘Quinten Marsijs’ in Antwerpen

‘Quinten Matsijs’’ is met intussen met meer dan 450 jaar het oudste café van Antwerpen, gebouwd in 1565 en sindsdien steeds een herberg geweest. Het café-restaurant is vernoemd naar de Zuid-Nederlandse kunstschilder Quinten Matsijs, de laatste vertegenwoordiger van de Vlaamse Primitieven, omstreeks 1466 geboren in Leuven en in 1530 overleden te Antwerpen. Aanvankelijk onder de naam ’t Gulick, vanwege het feit dat talrijke gasten afkomstig waren uit het graafschap Gulick nabij Luxemburg die als kooplieden naar Antwerpen kwamen. In het café wordt de historie gekoesterd met antieke schilderijen, een pijpenrek uit vervlogen tijden, een collectie bierpullen en een 250 jaar oud tonpel. ‘Quinten Matsijs’ was ook het stamcafé van Willem Elsschot [ iedere maand wordt een ‘Willem Elsschot wandeling’ georganiseerd door een stadsgids], Werumeus Buning en andere schrijvers en kunstschilders. Aan de muur hangt een gedicht dat Vandeloo opdroeg aan zijn collega en vriend Elsschot. “Quinten Matsijs is een café waar de kraan loopt en de tijd stilstaat”, aldus wijlen Jos Vandeloo. Regelmatige bezoekers waren ook boekhandelaren Clemens Hoevenaars en Tosca Heyligers van Boekhandel Blokker in Heemstede. Eerstgenoemde gaf in 1984 een dichtbundel uit van Jos Vandeloo met tekeningen van zijn broer Martien Hoevenaars.

‘Quinten Matsijs’ (foto op 9 april 2018 genomen)

Nog een foto van ‘Quinten Matsijs’ (9 april 2018)

Wim Hazeu is de auteur van het boek ‘Literaire cafés van Antwerpen

Opschriften aan de gevel gewijd aan Alfons de Ridder (= Willem Elsschot) en Jos Vandeloo

 

 

Wim Hazeu, in levende lijve zonder hoed en pijp, schreef op zijn site ‘Boekenpost’ onder meer het volgende: ‘(…)Nog vrolijker werd ik tijdens mijn tweemaandelijks bezoek aan Antwerpen, toen ik naast de twee vertrouwde antiquariaten in de buurt, vlakbij het Conscienceplein en mijn stamkroeg vroeg argeloos naar werken van Slauerhoff en Lucebert en een aanbod kreeg te zien, inclusief twee niet vervalste gouaches van Lucebert, waar ik helemaal gelukkig van werd. Toen Leon vroeg wie ik was en ik antwoordde met: de biograaf van Slauerhoff en Lucebert, riep hij uit: “Bent u dé Wim Hazeu?”. Zo’n onthaal maakte ik niet eerder mee. Ja, daar hebben wijk op z’n Vlaams op gedronken’. (foto Thera Coppens)

Voorgevel met opschrift Quinten Matsijs en gedenksteen van oprichtingsjaar 1565

Wim Hazeu, geboren op 28 april 1940, is de biograaf van o.a. Gerrit Achterberg, Slauerhoff, Escher, Marten Toonder, Simon Vestdijk en Lucebert. Hij schreef publiceerde ook een boek gewijd aan zijn Vlaamse vriend Jos Vandeloo. Op de foto drinken ze een ‘bolleke’ in café Quinten Matsijs.

Plaquette Quinten Matsijs 450 jaar in 2015

Interieurfoto van het bruine café met schilderijen en glas-in-lood ramen

Interieur van etablissement ‘Quinten Matsijs’

Eenkijkje in het café-restaurant met bierpotten en allerlei memorabilia

 

toog

De toog van het café Quinten Matsijs in Antwerpen

 

Het aloude tonspel in ‘Quinten Matsijs

Uitleg van het tonspel (c. Andrea)

recalme in Quinten Matsijs (foto Albert Moreels)

Amerikaanse Tamar geniet van een De Koninck

Grayson drinkt een McChouffe in ‘Quinten Matsijs’

Menukaart van restaurant ‘Quinten Matsijs’

Wim Hazeu met een gids voor het etablissement ‘Quinten Matsijs’ (foto Thera Coppens)

 

Hazeu1

Wim Hazeu (fotoAMVC-Letterenhuis)

Wim Hazeu studeerde Nederlands aan de School voor Taal en Letterkunde in Den Haag en richtte in 1959 het literaire tijdschrift Kentering  op. Hij was onder meer medewerker van De  Delftsche Courant en De Haagsche Courant. Tussen 1965 en 1971 was hij bij de NCRV-radio als chef literaire programma’s, daarna stapte hij over naar de televisie waar hij veel drama’s naar bekende romans produceerde en schrijvers liet optreden onder meer in het door hem zelf hem gepresenteerde programma Open Boek (1976). Nadien kwam hij terecht in het boekenvak, eerst als uitgever bij Elsevier en vervolgens als uitgever en directeur bij Bosch en Keuning Groep. In Nederland richtte hij de literaire uitgeverij De  Prom op en in België de uitgeverijen Hadewych en Houtekiet. Hazeu is getrouwd met de schrijfster Thera Coppens. Hij debuteerde als dichter met de bundel Achterebbe. Meerdere bundels volgden alsook enkele romans. Daarnaast bezorgde Hazeu als editeur enkele briefwisselingen en schreef hij meerdere biografische schetsen en biografieën, onder meer van Gerrit Achterberg (1988), Jan Jacob Slauerhoff (1995), M.C.Escher (1998), Simon Vestdijk (2005), Marten Toonder (2012) en Lucebert (2018).

Het hoekpand Moriaanstraat/Hoofdkerkstraat in historisch Antwerpen: herberg Quinten Matsijs

Een afbeelding uit de vorige eeuw van de bar Quinten Matsijs

De tegenwoordige uitbaters van ‘Quinten Matsijs’

DE NAAMGEVER KUNSTSCHILDER QUINTEN MATSIJS (circa 1466-1530)

 

 

 

 

De door Quinten Matsijs gesmede waterput in de Handschoenstraat tussen de Groenmarkt en Grote Markt. Het randschrift luidt: ‘De liefde maakte van den smid eenen schilder’

Replica van grafsteen Quinten Matsijs op de gevel van de O.L.V. kathedraal. De kunstenaars is op het vroegere kerkhof begraven

Begijn met gebedenboek; door Quinten Matsijs (Museum voor Schone Kunsten, Brussel)

Quinten Matsijs: portret van de Engelse bisschop en kanselier Stephen Gardines (1483-1555) (Liechtenstein Museum)

Quinten Matsijs: de goudweger met zijn vrouw die in een miniaturenboek bladert (1514)

Quinten Matsys: de heilige Hiëronysmus in zijn cel (Kunsthistorisches Museum Wenen)

Portret van Quinten Matsijs op een gravure door Jan Wierix

Standbeeld van Quinten Matsijs in de Baron d’Hanislaan te Antwerpen, vervaardigd door de beeldhouwer Jules Pécher

Straatnaambordje Quinten Matsijs Lei in Antwerpen

========

Het standbeeld van Hendrik Conscience op het Conscienceplein voor de Stadsbibliotheek van Antwerpen.

De klassieke Nottebohmzaal in erfgoedbibliotheek H.Conscience

De twee grootste Vlaamse schrrijvers van Vlaanderen uit de laatste twee eeuwen verenigd: Hendrik Conscience met als magmun opus ‘De Leeuw van Vlaanderen’en Hugo Claus, auteur van o.a. de bestseller ‘Het verdriet van Vlaanderen’.(AMVC-Letterenhuis)

Hugo Claus signeert voor Bodil Blokker in Heemstede, 1988

Enkele foto’s van vaste bezoekers van ‘Quinten Matsijs’ uit mijn verzameling van meer dan 1.500 prentbriefkaarten van Vlaamse en Nederlandse schrijvers

Wim Hazeu bij het standbeeld van Paul van Ostaijen in Antwerpen (foto Thera Coppens)

In het Letterenhuis in de Minderbroederstaat wordt tien jaar na zijn overlijden in 2018 tentoonstelling gewijd aan de schrijver Hugo Claus

Hugo Claus, Gerard Reve en Elly Claus op het boekenbal in Amsterdam 1955

Boekenbal 1992 met van links naar rechts Paul Hogervorst, Ger Janssen, Lot Vinken, Clemens Hoevenaars, Henk Kraima, Rob Luckerhof, Faminda Breeuwsma, Trees Nelissen en Yvonne van Oort

Vooromslag van ‘Ach Clemens’. Door de Vlaamse schrijver Hugo Claus vervaardigd vers voor Clemens Hoevenaars bij gelegenheid van het veertigjarig bestaan van boekhandel Blokker on 1995. Gedrukt door de Augustijn Pers en de binding werd verzorgd door Erik Schots uit Krommenie

Eerste deel van vers ‘Ach Clemens’ door Hugo Claus

vervolg van vers ‘Ach Clemens’ door Hugo Claus

Enkele Vlaamse schrijvers voor een signeersessie bij boekhandel Blokker in Heemstede, 1878. Vooraan: Bodil Blokker, Ward Ruyslinck, Jos Vandeloo, Clemens Hoevenaars, mevrouw Raes, Hugo Raes. Helemaal vooraan de oprichter van de boekenzaak Jacob Blokker. Op de achtergrond van links naar rechts: Tosca Heyligers, Remy Hulkenberg, Peter Hendriks, Henny Brakel en Evelyn Dieperink

De Vlaamse schrijvers aan het werk met vooraan Jos Vandeloo, daarnaast Ward Ruyslink en daarachter boekverkoper Clemens Hoevenaars, verder signerend Hugo Raes.

Clemens Hoevenaars van Boekhandel Blokker gaf in 1984 een dichtbundel uit van Jos Vandeloo onder de titel ‘Een nacht borduren’.

 

 

 

Clemens1

Uit mijn exemplaar nummer 151. In het colofon staat vermeld: ‘Deze gedichten werden uitgegeven ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van Clemens Hoevenaars als boekverkoper. Ze werden aangeboden door Jos Vandeloo, die ze koos uit een aantal niet meer in de handel zijnde bundels. De tekeningen op het omslag en binnenwerk zijn van Martien Hoevenaars. Gedrukt in een oplage van 300 met de hand genummerde exemplaren door Drukkerij Van Rossum b.v., op 149 grms. getint offset papier en gezet uit de Trinité 2. ‘

 

 

 

Clemens2

‘Ik dank U allen zeer’; toespraken van Willem Elsschot. Boekhandel Blokker, 2007.

===================

 

laatste

Vooromslag van het laatste verschenen uitvoerige gedenkboek bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief en Documentatiewezen in 1996

 

 

Waar in de 19e eeuw pakhuizen zijn gebouwd onder de naam ‘Felix’, waar koffie, thee, suiker etcetera vanuit de haven werden opgeslagen, is na een grote interne verbouwing ‘het geheugen van Antwerpen’ onder de naam Felix-archief’ gevestigd

De Permeke bibliotheek aan het Koningsplein in Antwerpen

De binnenplaats van museum Plantin-Moretis aan de Vrijdagmarkt in Antwerpen

Een van de twee bibliotheken in museum Plantin-Moretus

De 1-jarige Julie Mebis, mijn kleindochter, op 9 april 2018 verwonderend kijkend in het Felix-Archief te Antwerpen

Haar vader als Stef Duyck, alias Axel Mebis, op een affiche in het centrum van Antwerpen in het kader van een kunstproject ”t  Lastig Portret’ van Guillaume Bijl

Julie Mebis op maandagochtend 9 april 2018 voor het imposante MAS-gebouw