Tags

, , , , , , , , ,

 

LITERAIR EN BIBLIOFIEL ANTWERPEN: Wim Hazeu en herberg Quinten Matsijs

Bij mijn bezoeken aan de Scheldestad Antwerpen staan steevast op het programma bezoeken aan 1) centrale openbare bibliotheek Permeke, 2) stadsarchief Felix, 3) stadsbibliotheek, tegenwoordig aangeduid als erfgoedbibliotheek, Hendrik Conscience, en 4) Museum Plantijn-Moretus. Incidenteel ook 5) boekhandel De Slegte, 6) de Kloosterstraat met antiekwinkels en antiquariaten, waaronder Erik Tonen, 7) het MAS (=Museum aan de Stroom), 8) de Universiteitsbibliotheek en 9) het Letterenhuis AMVC (Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven), momenteel met een tentoonstelling gewijd aan Hugo Claus. Sinds  Last not least 10) sinds 2008 bovendien jaarlijks de altijd gezellige Vlaamse Boekenbeurs in Antwerp EXPO.

Drukte op de Boekenbeurs in Antwerp Expo.

Bezoeken aan de Signorenstad zijn de laatste jaren frekwenter geworden sinds onze jongste dochter met haar partner en kind Julie Mebis daar wonen. Maandag 9 april in het stedelijk Felix archief voor de wet getrouwd, omdat het historische stadhuis op de Markt gedurende twee jaar wordt hersteld. Het lijkt overigens wel dat heel Antwerpen op de schop gaat met de aanleg van een metrolijn en talrijke verbouwingen in het centrum. De kerkelijke inzegening vindt overigens 28 april plaats in de barokke Carolus Borromeus kerk aan het Hendrik Conscienceplein tegenover de wetenschappelijke bibliotheek, gevolgd door een receptie in de Bourla-feestzaal, die binnenkort vanwege een grote renovatie drie jaar sluit.

De plaquette aan de gevel van ‘Quinten Matsijs’ met 5 stamgasten: Hendrik Conscience, Willem Elsschot, Jos Vandeloo, Paul van Ostaijen en….Wim Hazeu

Afgelopen week lopende vanuit het Conscienceplein naar de Meir kwam ik tot mijn verrassing voor het eerst langs café-restaurant Quinten Matsijs op de hoek van de Moriaanstraat en Hoofdkerkstraat met aan de gevel een plaquette met de namen van enkele Vlaamse literaire grootheden: Hendrik Conscience, de Vlaming die zoals men zegt “zijn volk leerde lezen”, Paul van Ostayen, Jos Vandeloo, Willem Elsschot en…. Wim Hazeu. Zonder die naam zou je vanwege hoed en pijp eerder denken aan de in Luik geboren schrijver Simenon, alias Maigret. Reden van een portret van de in 1940 geboren Hazeu is volgens de uitbaters van het etablissement omdat de biograaf, ook uitgever (van o.a. Godfried Bomans), een regelmatige bezoeker is van de oude herberg en een vriend was van de schrijver Jos Vandeloo.

Mededeling: Wandelen met Elsschot’ (foto Albert Moreels)

Café-restaurant Quinten Matsijs op de hoek Moriaanstraat/Hoofdkerkstraat in Antwerpen

Etablissement Quinten Matsijs in Toeristisch en historisch Antwerpen

De situering van ‘Quinten Matsijs’ in het centrum van Antwerpen

Ligging van ‘Quinten Marsijs’ in Antwerpen

‘Quinten Matsijs’’ is met intussen met meer dan 450 jaar het oudste café van Antwerpen, gebouwd in 1565 en sindsdien steeds een herberg geweest. Het café-restaurant is vernoemd naar de Zuid-Nederlandse kunstschilder Quinten Matsijs, de laatste vertegenwoordiger van de Vlaamse Primitieven, omstreeks 1466 geboren in Leuven en in 1530 overleden te Antwerpen. Aanvankelijk onder de naam ’t Gulick, vanwege het feit dat talrijke gasten afkomstig waren uit het graafschap Gulick nabij Luxemburg die als kooplieden naar Antwerpen kwamen. In het café wordt de historie gekoesterd met antieke schilderijen, een pijpenrek uit vervlogen tijden, een collectie bierpullen en een 250 jaar oud tonpel. ‘Quinten Matsijs’ was ook het stamcafé van Willem Elsschot [ iedere maand wordt een ‘Willem Elsschot wandeling’ georganiseerd door een stadsgids], Ernst Claes, Karel Jomckheere, Werumeus Buning en andere schrijvers en kunstschilders. Aan de muur hangt een gedicht dat Vandeloo opdroeg aan zijn collega en vriend Elsschot. “Quinten Matsijs is een café waar de kraan loopt en de tijd stilstaat”, aldus wijlen Jos Vandeloo. Regelmatige bezoekers waren ook boekhandelaren Clemens Hoevenaars en Tosca Heyligers van Boekhandel Blokker in Heemstede. Eerstgenoemde gaf in 1984 een dichtbundel uit van Jos Vandeloo met tekeningen van zijn broer Martien Hoevenaars.

‘Quinten Matsijs’ (foto op 9 april 2018 genomen)

(De Telegraaf, 23 januari 1981)

Nog een foto van ‘Quinten Matsijs’ (9 april 2018)

Wim Hazeu is de auteur van het boek ‘Literaire cafés van Antwerpen

Opschriften aan de gevel gewijd aan Alfons de Ridder (= Willem Elsschot) en Jos Vandeloo

Plaquette gewijd aan Paul van Ostaijen. Apocrief is het verhaal dat de dichter ooit een steen door de ruit zou hebben gegooid (foto Albert Hagenaars)

 

Wim Hazeu bij een onvervalst kunstwerk van Lucebert  in het antiquariaat van Leon Lemahieu in de Wolstraat te Antwerpen. Zie ook; Boekenpost, nummer 144, pagina 6.

In he tantiquariaat in de Wolstraat: Wim Hazweu bekijkt het borstbeeld van zijn favoriete schrijver die tevens beeldhouwer was: Marcel van Maele (1931-2009)

Op het Hendrik Conscienceplein 16-18 bevindt zich antiquariaat Demian, in 1992 opgericht door René Franken.

Op de foto van Fun in Progress, 2008, zien we van links naar rechts: Michael vandebril, René Franken, Jill Magnus en de Nederlandse schrijver Simon Vinkenoog (in 2009 overleden) (foto Demian muze Caroline)

In de Kloosterstraat, parallel lopend aan de Schelde, bevinden ich veel antiekzakens en ook boekhandel en antiquariaat van Erik Toonen op nummer 48

Wim Hazeu, in levende lijve zonder hoed en pijp, schreef op zijn site ‘Boekenpost’ onder meer het volgende: ‘(…)Nog vrolijker werd ik tijdens mijn tweemaandelijks bezoek aan Antwerpen, toen ik naast de twee vertrouwde antiquariaten in de buurt, vlakbij het Conscienceplein en mijn stamkroeg vroeg argeloos naar werken van Slauerhoff en Lucebert en een aanbod kreeg te zien, inclusief twee niet vervalste gouaches van Lucebert, waar ik helemaal gelukkig van werd. Toen Leon vroeg wie ik was en ik antwoordde met: de biograaf van Slauerhoff en Lucebert, riep hij uit: “Bent u dé Wim Hazeu?”. Zo’n onthaal maakte ik niet eerder mee. Ja, daar hebben wijk op z’n Vlaams op gedronken’. (foto Thera Coppens)

Voorgevel met opschrift Quinten Matsijs en gedenksteen van oprichtingsjaar 1565

 

Jos

Vooromslag van ‘Jos Vandeloo’ door Wim Hazeu, in de serie Grote ontmoetingen van uitgeverij Manteau (1975)

 

Wim Hazeu, geboren op 28 april 1940, is de biograaf van o.a. Gerrit Achterberg, Slauerhoff, Escher, Marten Toonder, Simon Vestdijk en Lucebert. Hij schreef publiceerde ook een boek gewijd aan zijn Vlaamse vriend Jos Vandeloo. Op de foto drinken ze een ‘bolleke’ in café Quinten Matsijs.

Plaquette Quinten Matsijs 450 jaar in 2015

Interieurfoto van het bruine café met schilderijen en glas-in-lood ramen

Interieur van etablissement ‘Quinten Matsijs’

Eenkijkje in het café-restaurant met bierpotten en allerlei memorabilia

 

toog

De toog van het café Quinten Matsijs in Antwerpen

 

Het aloude tonspel in ‘Quinten Matsijs

Uitleg van het tonspel (c. Andrea)

recalme in Quinten Matsijs (foto Albert Moreels)

Amerikaanse Tamar geniet van een De Koninck

Grayson drinkt een McChouffe in ‘Quinten Matsijs’

Menukaart van restaurant ‘Quinten Matsijs’

Houten deur inHoofdkerkstraat op biervlitje (Catawiki)

Wim Hazeu met een gids voor het etablissement ‘Quinten Matsijs’ (foto Thera Coppens)

 

Hazeu1

Wim Hazeu (fotoAMVC-Letterenhuis)

Wim Hazeu studeerde Nederlands aan de School voor Taal en Letterkunde in Den Haag en richtte in 1959 het literaire tijdschrift Kentering  op. Hij was onder meer medewerker van De  Delftsche Courant en De Haagsche Courant. Tussen 1965 en 1971 was hij bij de NCRV-radio als chef literaire programma’s, daarna stapte hij over naar de televisie waar hij veel drama’s naar bekende romans produceerde en schrijvers liet optreden onder meer in het door hem zelf hem gepresenteerde programma Open Boek (1976). Nadien kwam hij terecht in het boekenvak, eerst als uitgever bij Elsevier en vervolgens als uitgever en directeur bij Bosch en Keuning Groep. In Nederland richtte hij de literaire uitgeverij De  Prom op en in België de uitgeverijen Hadewych en Houtekiet. Hazeu is getrouwd met de schrijfster Thera Coppens.

Axhteromslag van het boek ‘Antonius Mor, hofschilder van Thera Coppens (Baarn, de Prom, 1999)

Hij debuteerde als dichter met de bundel Achterebbe. Meerdere bundels volgden alsook enkele romans. Daarnaast bezorgde Hazeu als editeur enkele briefwisselingen en schreef hij meerdere biografische schetsen en biografieën, onder meer van Gerrit Achterberg (1988), Jan Jacob Slauerhoff (1995), M.C.Escher (1998), Simon Vestdijk (2005), Marten Toonder (2012) en Lucebert (2018).

 

 

In Het Haarlems Dagblad van 25 augustus is een artikel gepubliceerd in de bijlage ERBIJ door Timothy Beldman, onder de titel ‘Nieuwe “baan” voor uitgever Wim Hazeu; eindelijk tijd voor biografie Vestdijk.‘ In de inleiding bericht Belman: ‘Wim Hazeu (61) houdt het na 61 jaar voor gezien in het uitgeversvak. Hij heeft voor zichzelf een keuze gemaakt tussen zijn grote liefde – het uitgeven van boekn en contact met auteurs – en zijn andere passie het schrijven van de biografie van Simon Vestdijk. “deze twee bezigheden raakten steeds meer met elkaar in conflict. Die biografie moet er komen. De combinatie uitgeven-schrijven lag me meer en meer als een steen op mijn maag. Die moest ik eerst vergruizen.” Wim Hazeu neemt op 31 augustus afscheid van het vak dat hem drie jaar bij Elsevier en twintig jaar bij uitgeversgroep Fontein heeft beziggehouden.’

 

Vestdijk1

In 2005 promoveerde Wim Hazeu op zijn biografie over Simon Vestdijk aan de Rijksuniversiteit van Groningen

 

Vestdijk2

10 november 2012 is aan dr.Wim Hazeu de Ina Damman prijs toegekend door de Vestdijkkring in de Openbare Bibliotheek Amsterdam

 

Lucebert

Vooromslag van in 2018 verschenen biografie over de dichter en kunstschilder Lucebert

 

Lucebert1

Achteromslag van het levensverhaal van Lucebert

 

 

 

 

Het hoekpand Moriaanstraat/Hoofdkerkstraat in historisch Antwerpen: herberg Quinten Matsijs

Een afbeelding uit de vorige eeuw van de bar Quinten Matsijs

De tegenwoordige uitbaters van ‘Quinten Matsijs’

DE NAAMGEVER KUNSTSCHILDER QUINTEN MATSIJS (circa 1466-1530)

Portretgravure Quintgen Matsijs door Joachim von Sandrart, 1466

Standbeeld Quinten Matsijs met pallet zittend op een aambeeld, 1837, in de tuin van de Academie an de Mutsaertstraat, Antwerpen

 

 

 

 

detail van Quinten Matsijs in de top van de waterput in de Handschoenstraat.

 

 

 

 

De door Quinten Matsijs gesmede waterput in de Handschoenstraat tussen de Groenmarkt en Grote Markt. Het randschrift luidt: ‘De liefde maakte van den smid eenen schilder’

Replica van grafsteen Quinten Matsijs op de gevel van de O.L.V. kathedraal. De kunstenaars is op het vroegere kerkhof begraven

 

erasmus

Quinten Matsijs:  Erasmus van Rotterdam (Galeria Nazionale d’Arte Antica, Roma). Geschilderd in 1517, Desiderius Erasmus zit aan de tafel te schrijven aan zijn bewerking van Paulus’ brief aan de Romeinen. In de nis is zijn eigen boek ‘Novum Testamentum’ te zien, een studie van het Nieuwe Testament. Dit portret vormt met een portret van Pieter Gilles een tweeluik. Zij lieten zich samen portretteren om hun beeltenis op te sturen naar hun wederzijdse vriend, de Engelse geleerde Thomas More.

 

erasmus26

Penning met portret van Erasmus van Rotterdam ; door Quinten Matsijs (Basler Münster, 1519, grafvondst)

i

 

 

Begijn met gebedenboek; door Quinten Matsijs (Museum voor Schone Kunsten, Brussel)

Quinten Matsijs: portret van de Engelse bisschop en kanselier Stephen Gardines (1483-1555) (Liechtenstein Museum)

Quinten Matsijs: de goudweger met zijn vrouw die in een miniaturenboek bladert (1514)

Quinten Matsys: de heilige Hiëronysmus in zijn cel (Kunsthistorisches Museum Wenen)

Portret van Quinten Matsijs op een gravure door Jan Wierix

Standbeeld van Quinten Matsijs in de Baron d’Hanislaan te Antwerpen, vervaardigd door de beeldhouwer Jules Pécher

Straatnaambordje Quinten Matsijs Lei in Antwerpen

========

Het standbeeld van Hendrik Conscience op het Conscienceplein voor de Stadsbibliotheek van Antwerpen.

De klassieke Nottebohmzaal in erfgoedbibliotheek H.Conscience

De globes van Blaeu in de erfgoedbibliotheek Antwerpen

Handschrift met oudste portretten van de graven van Holland volgens professor Wim van Anrooy in de Hendrik Conscience erfgoedbibliotheek (overgenomen van NRC-website)

Pentekeningen van de graven Dirk I en Dirk II, twee van de 24 portretten van de graven van Holland in de ‘Conscience’-bibliotheek (in manuscript door Hendrik van Heessel, overleden in 1470.

In de historische Nottebohmzaal staan enkele borstbeelden, o.a. van Joost van den Vondel. (1587-1678). De ouders van Vondel waren Antwerpenaren en verhuisden in 1582 naar Keulen, waar Joost in 1587 is geboren. Tien jaar later verhuisde het gezin naar Amsterdam.

Hendrik Conscience in de schijnwerper 17 mei 2008

De twee grootste Vlaamse schrijvers van Vlaanderen uit de laatste twee eeuwen verenigd: Hendrik Conscience met als magmun opus ‘De Leeuw van Vlaanderen’en Hugo Claus, auteur van o.a. de bestseller ‘Het verdriet van Vlaanderen’.(AMVC-Letterenhuis)

Hugo Claus en Hendrik Conscience (AMVC, foto Richard Minnaert)

In de nabijgelegen Wolstraat is een muurschildering gewijd aan Hendrik Conscience

HENDRIK CONSCIENCE; de man die zijn volk leerde lezen; door Ryyd Spruit (Boekenpost , nummer 127, 2013

 

Hendrik Conscience (1)

vervolg Hendrik Conscience (2)

vervolg Hendrik Conscience (3)

Hendrik Conscience (slot)

Vooromslag van ‘De leeuw van Vlaanderen” door H.Conscience, 1818

Jubeluitgave van de leeuw van Vlaanderen, 1912

Portretten van een jongere Conscience en van de schrijver op leeftijd. Links: geschilderd portret door Xavier de Cock (AMVC-Letterenhuis) en rechts: foto van Charles d’Hoy uit 1863 (AMVC Letterenhuis)

Monument ter herinnering aan de Guldensporenslag, 1302, in Kortrijk, onthuld op 5 augustus 1906 en vervaardigd door Godfried de Vreese (1861-1941)

Op zaterdag 28 april 2018 trouwde mijn jonge dochter Angelique Krol met Axel Mebis in de Carolus Borromeus Jezuïetenkerk aan het Hendrik Conscienceplein van Antwerpen, befaamd vanwege de Rubens-schilderingen.

Op weeg naar het altaar van de Caolus Borromeuskerk in Antwerpen

Met Julie Mebis in de Bourla, Antwerpen

Familiefoto rond het bruidspaar voor de Stadsbibliotheek, tegenwoordig met de benaming erfgoedbibliotheek, met het standbeeld van Hendrik Conscience

In Nederland verschenen postzegel

Hoera voor (ook) Hendrik Conscience en de stadsbibliotheek Antwerpen

Nottebohmzaal in efgoedbibliotheek Hendrik Conscience te Antwerpen

Antwerpen Culturele hoofdstad van Europa, 1993 (bierviltje van De Koninck) (Catawiki)

Praalgraf Hendrik Conscience op Schoonselhof in Antwerpen

Monument ter ere van Hendrik Conscience in Blankenberge, West-Vlaanderen

Ook in Schilde staat sinds 2012 een standbeeld gewijd aan Conscience

Borstbeeld van Hendrik Conscience in de stadsbibliotheek van Sint Niklaas, geplaatst bij zijn 200ste geboortejaar.

Een van de talrijke Conscience-bustes, aanwezig in het AMVC Letterenhuis Antwerpen

Postzegel met portret Conscience uit 1952 (Catawiki)

In 1993 door de Belgische Posterijen geëmitteerde postzegel gewijd aan Conscience (Catawiki)

Hugo Claus signeert voor Bodil Blokker in Heemstede, 1988

Godfried Bomans in Antwerpen op bezoek bij de door hem zeer bewonderde Vlaamse schrijver Willem Elsschot

Enkele foto’s van vaste bezoekers van ‘Quinten Matsijs’ uit mijn verzameling van meer dan 1.500 prentbriefkaarten van Vlaamse en Nederlandse schrijvers: Paul van Ostayen (AMVC), Willem Elsschot,Jos Vandeloo

Wim Hazeu bij het standbeeld van Paul van Ostaijen in Antwerpen (foto Thera Coppens)

Paul van Ostijen: vooromslag van ‘Vrolik landschap’. Zoeterwoude, de Uitvreter (Kees Thomassen), 2003.

Paul van Ostaijen: Vrolik landschap.

Illustratie door Lonneke N. (uitgave van de Uitvreter, 2003)

Het beeld van Willem Elsschot in de Lange Gasthuisstraat van Antwerpen

In het Letterenhuis in de Minderbroederstaat wordt tien jaar na zijn overlijden in 2018 tentoonstelling gewijd aan de schrijver Hugo Claus

Hugo Claus, Gerard Reve en Elly Claus op het boekenbal in Amsterdam 1955

Boekenbal 1992 met van links naar rechts Paul Hogervorst, Ger Janssen, Lot Vinken, Clemens Hoevenaars, Henk Kraima, Rob Luckerhof, Faminda Breeuwsma, Trees Nelissen en Yvonne van Oort

Vooromslag van ‘Ach Clemens’. Door de Vlaamse schrijver Hugo Claus vervaardigd vers voor Clemens Hoevenaars bij gelegenheid van het veertigjarig bestaan van boekhandel Blokker on 1995. Gedrukt door de Augustijn Pers en de binding werd verzorgd door Erik Schots uit Krommenie

Eerste deel van vers ‘Ach Clemens’ door Hugo Claus

vervolg van vers ‘Ach Clemens’ door Hugo Claus

Enkele Vlaamse schrijvers voor een signeersessie bij boekhandel Blokker in Heemstede, 1878. Vooraan: Bodil Blokker, Ward Ruyslinck, Jos Vandeloo, Clemens Hoevenaars, mevrouw Raes, Hugo Raes. Helemaal vooraan de oprichter van de boekenzaak Jacob Blokker. Op de achtergrond van links naar rechts: Tosca Heyligers, Remy Hulkenberg, Peter Hendriks, Henny Brakel en Evelyn Dieperink

De Vlaamse schrijvers aan het werk met vooraan Jos Vandeloo, daarnaast Ward Ruyslink en daarachter boekverkoper Clemens Hoevenaars, verder signerend Hugo Raes.

Clemens Hoevenaars van Boekhandel Blokker gaf in 1984 een dichtbundel uit van Jos Vandeloo onder de titel ‘Een nacht borduren’.

 

 

 

Clemens1

Uit mijn exemplaar nummer 151. In het colofon staat vermeld: ‘Deze gedichten werden uitgegeven ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van Clemens Hoevenaars als boekverkoper. Ze werden aangeboden door Jos Vandeloo, die ze koos uit een aantal niet meer in de handel zijnde bundels. De tekeningen op het omslag en binnenwerk zijn van Martien Hoevenaars. Gedrukt in een oplage van 300 met de hand genummerde exemplaren door Drukkerij Van Rossum b.v., op 149 grms. getint offset papier en gezet uit de Trinité 2. ‘

 

 

 

Clemens2

‘Ik dank U allen zeer’; toespraken van Willem Elsschot. Boekhandel Blokker, 2007.

===================

 

laatste

Vooromslag van het laatste verschenen uitvoerige gedenkboek bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief en Documentatiewezen in 1996

 

 

Waar in de 19e eeuw pakhuizen zijn gebouwd onder de naam ‘Felix’, waar koffie, thee, suiker etcetera vanuit de haven werden opgeslagen, is na een grote interne verbouwing ‘het geheugen van Antwerpen’ onder de naam Felix-archief’ gevestigd

 

archief1

het eerste bezoek van Julie Mebis aan het Felix Archief in Antwerpen

 

De Permeke bibliotheek aan het Koningsplein in Antwerpen

De binnenplaats van museum Plantin-Moretis aan de Vrijdagmarkt in Antwerpen

Een van de twee bibliotheken in museum Plantin-Moretus

De 1-jarige Julie Mebis, mijn kleindochter, op 9 april 2018 verwonderend kijkend in het Felix-Archief te Antwerpen

Haar vader als Stef Duyck, alias Axel Mebis, op een affiche in het centrum van Antwerpen in het kader van een kunstproject ”t  Lastig Portret’ van Guillaume Bijl

Julie Mebis op maandagochtend 9 april 2018 voor het imposante MAS-gebouw

Aankondiging van stripmuur Joost Swarte aan de gevels van een garage aan de Rouaanse kade in Antwerpen op 23 juni  2007

Op de gevels aan de Rouaansekaai in Antwerpen zijn de 7 deugden (geloof, hoop, liefde matigheid, kracht, rechtvaardigheid, en voorzichtigheid) getekend door Joost Swarte  naast de 7 ondeugden (onkuisheid, gulzigheid, hoogmoed, toorn, afgunst, luiheid en gierigheid).