Tags

, , , , , ,

Breaking news: ‘This Week in Asia, 14 august 2021’ bericht de ‘South China Morning Post’, verschijnend in Hong Kong, As Taliban violence forces schools in Afghanistan to close, mobile motor libraries from the Pen Path Civil Society give hope to girls’. GIVE US BOOKS

Motocycle-riding volonteers in Kandahar, Afghanistan, with co-founder Matiullah Wesa from the Pen Path Civil Society travel across areas ravaged by fighting to distribute books and stationary (This Week in Asia, in South China Morning Post, August 14, 2021)
Promotors van de Pen Path Civil Society (PPCS) in het district Kandahar en tegenstanders van de Taliban met kreten als ‘Give us books’ en “We love education’.
GIVE US BOOKS, een actie van de Pen Path Civil Society bij Kandahar (This Week in Asia, South China Morning Post, august14 2021)
“For 11-year-old Husna, books are her only source of happiness. Her school in Wat village, 3 km. from the Spin Boldac district in Afghanistan is now under Taliban control, is closed for summer holidays until September. But no one knows for sure when it reopen, due to clashes between Afghan nationalist forces and the Islamist group that have ensued since troops from the United States began withdrawing in May. Now, Husna’s only ray of hope is the mobile library run by the Pen Path Cicil Sociey, a non-governmental organisation whose motorcycle-riding vounteers travel across area ravanged by fighting to distribute books and stationary to children. “I am happy that I can at least continue to study”, she siad , adding that she wants to grow up to be a doctor. In Afghanistan, where more than 60 percent of the 3.7 million out-of-school children are girls. Pen Path mobile motor libraries – which include books on history, geography, and children’s fiction in Pashto and Dari languages, the two country’s official languages – continue to educate girls such as Husna. Brothers Matiullah and Aittallaih Wesa, the founders of Pen Path Society, have over the past years reopended some 52 schools and 18 libraries in provinces, including Kandahr, Zabul, Helmand an Herat, where some areas remained und Taliban control” (South China Morning Post, August 14, 2021, photo Pen Path Society)
Een onder Taliban bewind gesloten school welke door Matiulah is heropend
De school van Matiullah Wesa werd door taliban aanhangers in brand gestoken, waarna hij met o.a. Amerikaanse ondersteuning circa 130.000 boeken verspreidde en behalve 52 basisscholen ook 18 bibliotheken stichtte in het district Kandahar, na Kabul en Herat de grootste stad in Afghanistan, met (inclusief district) circa 350.000 inwoners. Op bovenstaande foto toont hij gedoneerde Engelstalige studieboeken.
Interieur van een van de opgerichte bibliotheken in Kandahar (EPA)
Leesgierige vrouwen in een bibliotheek in Kandahar
F(e)reshta Karim (1), activiste voor kinder- en vrouwenrechten, is initiatiefneemster van een mobiele bibliotheekservice in Kabul. Op bovenstaande foto poseert zij voor de dankzij haar initiatieven drie in in de Afghaanse hoofdstad rijdende boekenbussen (Reuters, 10 juli 2019) of die dienstverlening na inname van het land door nieuwe machthebbers nog mogelijk is blijft een open vraag.
Eén van de drie bibliobussen in Kabul
Interieur van een bibliobus in Kabul
Interieur van één van de bibliobussen van de Charmagh organisatie in Kabul

(1) Op haar Linked-in schrijft Frehta Karim: ‘I started working in Children TV shows in Afghanistan when I was 12 years old. Since the improving Children life has been at the core of my thinking. I have founded Charmaghz, a Kabul based NGO that runs mobile libraries to create places for critical thinking to children, It has 400 visitors per day. I have also previously worked with the Join-Coop, UN agencies, World Bank, International organisation, the Afghan government and most recently as Education Campaign Manager with Creative International’s project funded by the USAID’.

Schoolmeisjes in een welvoorziene schoolbibliotheek, Meer dan zestig procent van de Afghaanse meisjes ontbeert nog schoolonderwijs.

LIBRARIANA

Op 21 augustus 2021 in gebruik genomen nieuwe ‘bookmobile’ voor het Muskegon Libraries district, Michigan USA

Sinds 1968 verzamel ik documenten aangeduid met ‘librariana’, ook wel aangeduid als ‘bibliothecariana’. Behalve boeken, o.a. ansichtkaarten (meer dan 10.000 van bibliotheekgebouwen, archieven en leeszalen), folders, gravures, postzegels, cartoons, penningen, modellen van bibliotheken, etc, evenals boekhandelsmerkjes, boeksimulanten en intussen zo’n 200 leesbeeldjes. Na opheffing van het in 1979 opgerichte Nederlands Bibliotheekmuseum in Den Haag, nog enige jaren voortgezet in een stijlkamer van de vorige huisvesting van de centrale openbare bibliotheek aan de Keizersgracht te Amsterdam, ben ik doorgegaan met collectioneren. Dat materiaal is bijeenvergaard dankzij brieven aan bibliotheken en archieven, bezoeken tijdens vakanties naar uiteindelijk wereldwijd vele honderden bibliotheekinstellingen in ongeveer 80 landen en aankopen op verzamel- en ruilbeurzen, veilingsites (zoals delcampe, zazzle, catawiki e.d.), antiquariaten, kringloopwinkels e.d. Materiaal is verder afkomstig van drs. Sjoerd Koopman (ex-bibliothecaris bij de Koninklijke Bibliotheek en als coördinator werkzaam geweest voor IFLA), Een deelcollectie bestaat uit 58 model-bibliobussen uit o.a. Nederland, Duitsland, Engeland, USA en Japan. 

De eerste bibliobus van de Provinciale Bibliotheek Centrale Noord-Holland

De ezelbibliotheek van Mustafa Güzelgöz

In 1963 nam ik twee modellen (1 in hout en 1 in ijzer) mee van de voormalige ezelbibliotheek, geïnitieerd door bibliothecaris en wijnfabrikant Mustafa Güzelgöz in Ürgüp en omgeving Capadocië, evenals een authentieke boekenkist. Aan deze service op het platteland kwam een einde toen een Amerikaanse organisatie een bestelboekenwagen schonk. Opmerkelijk is dat van de man die als geen ander de leesbevordering op het platteland aanpakte na zijn overlijden liefst 3 sculptures in Turkije zijn onthuld.

De ezelbibliotheek in “Capadocië
Twee ezels met boekenkisten, de Amerikaanse bestelboeken auto en daarachter het gebouw van de openbare bibliotheek (kütüphanse) in Ürgüp, circa 1965. Voor een dorp van circa 10.000 inwoners met een collexctie van meer dan 75.000 boeken.
z
Hans Krol op bezoek bij Mustafa Güzelgöz in 2003

Tentoongesteld wordt thans tot 12 september 2021 een selectie van modellen van boekenbussen ofwel bibliobussen in het Kleinste Museum van Haarlem, onderdeel van Kunstcentrum Haarlem, Gedempte Oude Gracht 117-121.

  

Kleinste Museum van Haarlem (foto Aad Vreeburg)

Een korte geschiedenis

In de negentiende eeuw zijn karren met te lenen boeken getrokken door ezels of paarden op het platteland. Zowel in de Verenigde Staten in als Engeland (o.a. 1857 acht dorpen in graafschap Cumbira, en in Warrington, 1859). Vanaf 1905 zijn via de ‘Women’s Club Movement’ dergelijke voorzieningen in de USA  ingezet. Na 1910 hebben gemotoriseerde boekenwagens de paardenkracht overgenomen. De ‘Gerstenslager Company’ in Wooster, Ohio, opgericht in 1882, heeft  vele honderden ‘bookmobiles’ over heel Amerika geleverd.

Een bestelautobus in de USA begin vorige eeuw

Nederland

Als voorloper van de boekenbussen zijn door de Centrale Vereniging voor Reizende (Volks)bibliotheken vanaf 1904 en sinds 1920 vanuit Broek in Waterland  met een bestelauto kleine collecties van 50 tot 100 boeken verspreid naar aanvankelijk Nutsbibliotheken, later openbare instellingen in plattelandsgemeenten. In 1924 werden aan 7.700 lezers ongeveer 96.000 boeken uitgeleend. In  het jaarverslag van de afdeling Zwartemeer (Drenthe) lezen we: ‘De Reizende Bibliotheek heeft in de lange winter in een dringende behoefte voorzien. Ze heeft ongetwijfeld in zeer veel armelijke veenhutten in de  turfwereld heel veel gezelligheid en ontspanning gebracht’. Tot 1918 bedroeg het leesgeld 1 cent, in 1923 verhoogd naar 3 cent. Omdat in de wintertijd  op het platteland voor duizenden mensen het werk stil lag  en men om die reden veel vrije tijd had was er grote  behoefte tot het verkrijgen van goede lectuur.

In Nederland wordt mejuffrouw Wilke Meyboom veelal als eerste bibliothecaresse-chauffeuse beschouwd op een in 1951 te Leeuwarden in gebruik genomen bibliobus met ruimte voor 1.700 boeken. Hiervan bestaat een Polygoon-filmje b ij ‘Beeld en Geluid’ in Hilversum. In datzelfde jaar deed ook een Jeugdboekenauto in de provincie Noord-Holland, vanuit Alkmaar, haar intrede. Uit nader onderzoek blijkt overigens dat te beginnen op 13 april 1947 de Nijmeegse boekenauto – een omgebouwde Engelse kantinewagen – met het interieur van een Engelse rijdende bibliotheek feitelijk als de allereerste rijdende bibliotheek in ons land  moet worden beschouwd. Op de carrosserie was een grote plaat met een afbeelding en tekst  ‘De rijdende bibliotheek’ geplakt en aan de bovenvoorzijde met grote letters: ‘Leeszaal’ aangebracht.

Eén van de eerste bibliobussen van Nederland in Leeuwarden uit 1951 met mej. W.Meyboom, die als bibliothecaresse tevens de bus bestuurde werkte

In de jaren vijftig en zestig volgden meer boekenbussen in de buitenwijken van steden maar vooral op het platteland.  In 1954 is in Rotterdam een afgeschreven en verbouwde stadsbus als mobiele bibliotheek ingericht. Deze telde na 1 jaar circa 950 kinderen als vaste lezers. Ook in Haarlem is een aantal jaren een bibliotheekbus ingezet. Voormalig Tweede Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhuizen (*1943) die van 1960 tot 1979 als bibliothecaresse werkzaam was, van 1961-1966 in Friesland. Zij kwam in 1961 als chauffeur én bibliotheekassistente op de boekenbus van het Friese Weststellingwerf/Wolvega terecht, vanaf 1965 deel uitmakend van de Centrale Bibliotheek Dienst Friesland. [Ndien was zijn van 1966 bibliotheacresse bij het Kunsthistorisch Instituut van de Universite Utrecht en van 1977 tot 1979 bibliothecaresse van de Wiardi Beckman Stichting]. Van deze mobiele lectuurvoorziening is op 30 juli 2009 een filmpje uitgezonden op de VPRO-televisie, toen mevrouw Van Nieuwenhoven als zomergast optrad.  

Foto van mw. Jeltje van Nieuwenhoven (77) bij een artikel ‘Voorouders oud-politica van Nieuwenhoven als paupers naar Frederiksoord‘ (De Telegraaf foto E.Openheimer, 31 juli 2021. Met in haar handen een boek over de Drentse Koloniën van Weldadigheid en vóór haar op tafel een bibliografie ‘De Kolonieman’ gewijd aan de stichter graaf Johannes van den Bosch

Op de bibliobus van de Haarlemmermeer mocht ik tijdens een stage in 1970 meerijden met de vlotte jonge bestuurder die tevens als bibliothecaresse fungeerde. Deze bus is later vervangen door een modernere 15 meter lange bibliotrailer met airco, lift en eigen toilet, welke in 2003 tijdens een landelijke bibliobussenmanifestatie in Heereveen een vakprijs won.

De voormalige bibliobus, een trailer, van de openbare bibliotheek Haarlemmermeer op een foto uit 2003

Tien jaar later viel het doek voor deze mobiele voorziening in de Meer. Zelf heb ik tussen 1970-1972 ook de bibliobus van de openbare bibliotheek Tilburg meegemaakt. Het was toenmalig directeur Sake Helder die in 1963 met succes de eerste bibliobus in de Haarlemmermeer introduceerde.

Voormalige boekenbus Haarlemmermeer
De jeugdboekenbus in Drenthe had niet over belangstelling van vrouwelijke jongeren te klagen

Nadert de bibliobus in Nederland haar einde?

Op het hoogtepunt rond 2000 telde ons land nog 75 boekenbussen. Als gevolg van ontlezing en vooral ook bezuinigingen is dat aantal allengs verminderd tot nog een 20tal:  in Zeeland, Gelderland, de kop van Noord-Holland en enkele steden zoals Rotterdam, Arnhem, Apeldoorn en Leiden. In 1951 reed de eerste bibliobus in de provincie Friesland en in 1974 waren dat er al 17.

De eigentijdse Biebbus van Leiden
Een hypermoderne en kleurrijke bibliobus met bovenverdieping van de Kopgroep Bibliotheken Noord-Holland, 2021 in gebruik genomen.

In de Zaanstreek rijden 3 hypermoderne door architect Jord den Hollander ontworpen biebbussen, voornamelijk ter ondersteuning van scholieren.

De drie Biebtrucks met bovenverdieping in Zaanstad
De opvallende dubbeldekker-biebbus in Zaanstad
Een biebbus in de Zaanstreek ook voor senioren
Interieurfoto van een biebbus in Zaandam, omstreeks 7.000 boeken bevattende
Interieur biebbus Zaandam
Nog een interieurafbeelding van de Zaandamse biebbus
Interieur biebbus Zaandam

De eerste bibliobus van de provinciale bibliotheekcentrale Noord-Holland werd aan het Bibliotheekmuseum geschonken, maar is uiteindelijk tot schroot verwerkt.

In 1991 uitgegeven ansichtkaart ter gelegenheid van 40 jaar boekenbussen in Noord-Holland

Een voor een zijn de laatste jaren in ons land bibliobussen gestopt, in Drenthe, Overijssel, Noordoostpolder etc. Verscheidene ex-bussen zijn tot camper omgebouwd  op Marktplaats staat momenteel een bibliobus, die zo’n 400.000 kilometer op de teller heeft staan, voor 11.000 euro te koop.

Bovenstaande afgeschreven Zeeuwse bibliobus is in juli 2021 voor de snelle bieder al 11.000 euro te koop via veilingsite Marktplaats. Op de Amerikaanse site ‘Used specially vehicles for sale’ staat regelmatig een tiental in de USA afgeschreven bibliobussen te koop.

Een hoop voor de toekomst geven de succesvolle bibliobussen die zijn geïntroduceerd in Zaandam en dit jaar in de omgeving van Den Helder.

In de toeristenattractie Madurodam is sinds 2005, als aanvulling op een miniatuur van de centrale openbare bibliotheek Rotterdam,  dankzij ProBiblio  een miniatuurbibliobus te zien.

De bibliotheek van Rotterdam in Madorodam

Wereldwijd wordt het aantal boekenbussen op ongeveer 2.200 geraamd,  bijna de helft daarvan in Europa (het meest in Duitsland, Groot-Brittannië, de Scandinavische landen en Spanje). In Frankrijk spreekt men van médiabus, zoals ook tegenwoordig veelal van médiathèque in plaats van bibliothèque. Ook Curacao , Aruba en Suriname beschikken over een bibliobus, in het verleden dankzij hulp van Sticusa, tegenwoordig met steun van particuliere filantropen.

Andere vervoermiddelen voor bibliotheekboeken

In de Bulgaarse stad Plovdiv rijdt vermoedelijk de enige trolleybusbibliotheek van de wereld.

Trolleybus ingericht als rijdende bibliotheek in Plovdiv, Bulgarije

Sinds kort is in Curitiba, Brazilië, een rijdende bibliotheektrein geïntroduceerd om de jeugd tot lezen aan te zetten.

Interieur van boekentrein in Curitiba, Brazilië

In het verleden zijn ook bibliotheekboeken in boten vervoerd, onder meer nu nog aan de westkust van Noorwegen. In de Amsterdamse grachten heeft tussen 1970 en 1984 een unieke  (jeugd)boekenboot gevaren, maar in Laos vaart nog altijd een boekenboot voor kinderen. Op het Cedarmeer bij Minneapolis Sarah Peters vaart met een vlot vol boeken voor watersportliefhebbers die tevens van lezen houden.

De voormalige boekenboot in Amsterdam met op de achtergrond de vroegere centrale Openbare Bibliotheek Keizersgracht 44
De bibliotheekboot in Bergen, Noorwegen
De stad Kolkata ofwel Calcutta in India met zo’n 4,5 miljoen inwoners beschikt behalve over een bibliotram ook over een boekenboot voor kinderen
Een reizende minibiliotheek op het water in Laos

In München reed een tram als ‘Wanderbücherei’, die na een halve eeuw als zodanig dienst te hebben gedaan, tegenwoordig in het vervoersmuseum te Hannover is ondergebracht.

De bibliotram ‘Wanderbücherei’ in München

Na ongeveer een halve eeuw in München als Wanderbüchteri te hebbben gediend kreeg deze een plaats in een vervoermuseum te Halle
Een boekentram in Berlijn met circa 2.500 boeken

Bibliotrams komen tegenwoordig voor in onder meer Brno (Tsjechië) en Kolkata (India).  

De bibliotram in Brno, Tsjechië
De bibliotram van Kolkata = Calcutta India

in Peru, Colombia, Venezuela, Ethiopië vervoeren ezels nog boekenkisten en in Thailand en Laos bevinden zich enkele reizende bibliotheken met olifanten als vervoermiddel om bewoners van afgelegen dorpen met leesmateriaal van dienst te zijn.  

Een ezelbibliotheek in Ethiopië
Reizende bibliotheek op een ezel in Colombia
Een olifantenbibliotheek in Laos (uit: Buitengewone bibliotheken van Alex Johnson, pagina 63)
De olifantenbieb komt aan bij een school in Laos

In Afrikaanse landen als Kenya, maar ook in het Aziatische Mongolië,  worden boeken in kisten met kamelen of dromedarissen vervoerd.

Bibliotheekservice met kamelen in Kenya op kalender van de Kenya National Library Service
Boekbezorging op de fiets vanuit een bibliotheek in Afghanistan (foto American Libraries Association)
Boekenservicedienst in Mongolië

Zelf heb ik in 1963 in het Turkse Ürgüp, de toenmalige ezelbibliotheek van Capadocië, een initiatief van bibliothecaris tevens wijnfabrikant Mustafa Güzelgöz (1921-2005), nog net meegemaakt. Nadat deze bibliotheekservice dankzij een uit De Verenigde Staten geschonken bestelauto overbodig was geworden heb ik o. a. een originele boekenkist en 2 modellen naar Heemstede meegebracht.

IJzeren model Ürüp Kütüphanesi Gezici Servici (plattelands bibliotheekvoorziening met ezels en boekenkisten in Capadocia, Turkije)
Model van boekenkar voortgetrokken door een paard in Turkije
Zo kan het ook, op een duurzame en milieuvriendelijke wijze jeugdboeken bezorgen
In 2013 startte schoolbibliothecaresse Alicia Tapia met succes haar bicicleta onder Spaanstalige kinderen in San Francisco

Bijlage historie bibliotheekbussen in Noord-Holland

De eerste bibliobus in de provincie Noord-Holland vertrok in 1951 vanuit Alkmaar richting de Wieringermeer, Schagen, Petten Langedijk, Burgervoltbrug en Callantsoog. Het bibliobuswerk nam vervolgens een stormachtige ontwikkeling door. De eerste bus had 850 boeken aan boord. In 1954 kwam er een nieuwe bus met 2000 boeken. De latere bibliotrailers hadden 4.500 boeken aan boord en waren tevens voorzien van nieuwe media. Het gebruik, het aantal leden en de financiële bijdragen van de gemeenten die gebruik maakten van deze service namen drastisch toe. Na 1990 kwam er een kentering vanwege de vaste vestigingen die waren gerealiseerd alsmede vanwege de naderende bezuinigingen. Met als gevolg van minder standplaatsen die bezocht werden. Zowel in Noord-als Zuid-Hollandzijn verschillende boekenbussen uit de roulatie genomen. Na samenvoeging van de Provinciale Bibliotheek Centrales in Noord-en Zuid-Holland is het aantal bussen verminderd tot negen. In 2000 werden er op de ruim 200 stopplaatsen 1.062.360 materialen uitgeleend aan 26.999 leners.

In 2008 is de laatste bibliobus van ProBiblio overgedaan aan de bibliotheken van Kopgroep Noord. Deze is kortgeleden vervangen door een nieuwe splinternieuwe bibliobus De bibliobussen van o.a. Haarlem en Haarlemmermeer zijn gestopt.  In de regio Waterland rijdt een bibliobus van de organisatie Karmac, evenals in Zuid-Holland in de Krimpenerwaard. Anno 2021 rijden er verder onder andere  3 moderne bibliotrucks in Zaandam en omgeving. Voorts landelijk behalve een boekenbus  van CODA Apeldoorn, aldaar ook een digibus waarin internet- en email cursussen worden gegeven.

Interieur digibus CODA, Apeldoorn (foto Marten Sprangh)
CODA Boekenbus in Apeldoorn

Foto bij een artikel van C.J.H.van Reenen: ‘De Rijdende Jeugdbibliotheek van Rotterdam’ (Bibliotheekleven, 1954, p. 4-7.
Foto van boekenbus in Drenthe met onderschrift: ‘Elke bibliobus (er rijden er 70 foor het land) heeft zo’n 2500 titels aan boord. In: Accent, 7e jaargang, nr. 17-27 april, artikel doorThomas Leeflang “Met dertig km per uur filosoferen over Het Boek’, p.45-62. Gewijd aan Drenthe met o.a. een interview met directeur C.A.de Kruif van de Provinciale Bibliotheek Centrale te Assen.
Per 1 mei 2014 is de bibliobus die Overijsselse dorpen aandeed wegens bezuigingen opgeheven. Bovenstaand een laatste interieurfotio (RTV-Oost)
Afgezien van de bibliobussen in Apeldoorn en Arnhem rijdt nog er nog1 bibliobus in Gelderland met 41 topplaatsen ?
Medio 2018 door de samenwerkende bibliotheken in de provincies Overijssel en Gelderland geïntroduceerde nieuwe bibliobus met nieuwst apps en gadgets (video)
Bibliobus van de Christelijke Provinciale Centrale Zuid-Holland te Papendrecht, 1977, welke organisatie in 1981 fuseerde tit de Stichting Verenigde PBC’s (in Zuid-Holland),
Bibliobus Zuid-Holland omstreeks 1983.

Uit: Paul Schneiders: Min of meer een halve eeuw ProBiblio. 1999. Uitgegeven ter gelegenheid van de nieuwe husvesting in Hoofddorp op 5 maart 1999.

Bibliotheekauto PBC in de jaren zeventig
De bibliobus op een stopplaats in een Noord-Holland plattelandsgemeente (PoBiblio, 1999, pagina 20)
De biblioservicebus in de provincie Zeeland

In een boekuitgave ‘Bibliotheken in Beeld; impressies van het openbare bibliotheekwerk in Noord-Brabant’ (Tilburg, 1989) zijn ook enkele pagina’s gewijd aan Bibliotheekbuswerk

Bibliobuswerk in Noord-Brabant. Tilburg, PBC, 1989
Vervolg van: Bibliotheekbuswerk in Noord-Brabant. Tilburg, 1979
Slot van: Bibliotheekbuswerk in Noord-Brabant. Tilburg, 1979.
Eerste Bibliobus in Limburg‘, (Limburgs Dagblad van 10 april 19640. Uit: PBC 15 jaar jaar aktiviteit 1952-1967.
Interieur van de Limburgse bibliotheekbus uit 1964. Deze bus bediende vijftien dorpen in Noord- en Midden Limburg en leende jaarlijks gemiddeld 60.000 boeken uit

DOCUMENTATIE EN LITERATUUR OMTRENT BIBLIOBUSSEN (aanwezig in Bibliotheekmuseum)

Bibliobussen Nederland

-Bibliobussen buitenland

-Foto’s, boekenleggers, postzegels, promotiemateriaal

-Bibliotram München en andere vervoermiddelen zoals ezelbibliotheken

-Modelbibliobussen

-M.Daniëls. De rijdende bibliotheek. In: Bibliotheekleven, 1947

-C.J.H.van Reenen. De rijdende jeugdbibliotheek. In: Bibliotheekleven, 1954.

-Met “de Boekenbus” door Leeuwarden. In: Friesland post, november 1989.

-Nieuwe boekenbussen. Carrosserie Lansen in ’s-Gravenpolder

-Thomas Leeflang. Lezen in de regio. Met 30 km. Per uur filosoferen over Het Boek. In: Accent, 27-4-1974

-Map Biblioservicebus Zeeland.

Cedric Stalpers. De bibliobus in beeld; rapportage van een onderzoek naar het gebruik en de bedrijfsvoering van bibliobussen anno 2003. Uitgave in 2004.

De bibliobus op doodlopende weg? Special Bibliobussen, Bibliotheekblad, 2008.
De biblioservicebus in Zeeland

-Charlie Glenn. Library on wheels; Mary Lemist Titcawl (1852-1972), America’s first bookmobile. 2018. New York, Abrams Books, 2018.

Stofomslag van Library on Wheels’ door Sharlee Glenn. Met een foto van de boekenwagen in Noord Carolina, geïnspireerd op de originele boekenbus van Mary Lemist Titcomb (1852-1932), voormalig hoofd van de Washington County Library in Maryland, beschouwd als één van Amerika’s meest innovatieve bibliothecaresses uit het begin van de negentiende eeuw

-Alex Johnson. Buitengewone bibliotheken. Luster, 2015 [ Oorspronkelijke titel: Improbable Libraries]

Alex Johnson. Buitengewone bibliotheken

-Britain’s mobile libraries; the Illustrated History of British Motoring. 2001

Britain’s Mobile Libaries, 2001
Achteromslag van boek Britain’s Mobile Libraries

-The Bookmobile Story/ Gerstenslager + Bookmobiles. How to plan, how to buy. Gerstenbach.

Bookmobiles produced by Gerstenslager in the USA

-Mobile Library Guidelines. IFLA Professional Report No. 123. 2010.

Movile Library Guidelines by the International Federation of Library Associations IFLA

-Margriet Ruurs. 2007 My librarian is a camel. In het Nederlands vertaald als Mijn bibliothecaris is een kameel. [Het boek laat zien hoe kinderen over de hele wereld toegang krijgen tot boeken via mobiele bibliotheken. In Kenia zijn er kamelenbibliotheken, in Peru reizen de boeken rond op ezels, elders varen bibliotheken rond op boten, en in Thailand gaat zelfs een bibliotheek per olifant rond. Naar aanleiding van deze publicatie is een project in gang gezet waarbij men een mobiele bibliotheek kan “adopteren”.

Mustafa Güzelgöz ve Ezikli kütüphane 1991. [bibliothecaris Mustafa Güzelgöz uit Ürgüp en de ezelbibliotheken].

Enkele romans, kinder- en prentenboeken waarin mobiele bibliotheken een rol spelen.

-Fakir Baykurst. Esekli Kütüphanesi. Literatür Yayonlari. 2008 [over de ezelbibliothek in Capadocië, Turkije]’- Aydin Ileri. Esekli Gelen Aydinlik.

Fakir Byaykurt, Esekli Kütüphanesi (de Ezelbibliotheek)

-Masha Hamilton. De boekenkaravaan; een fabelachtige roman over een dorp, een boek en een talent. Van Holkema & Warendorf, 2007. [De jonge bibliothecaresse Fi Sweeney helpt in Kenia bij de opzet van een mobiele bibliotheek, waarmee boeken per kameel naar de meest afgelopen nederzettingen in de stoffige woestijn gebracht worden. In het dorpje Midima brengt de boekenkarvaan echter verdeeldheid onder de bewoners. De dorponderwijzer Matani, het meisje Kanika en Littekenjongen kijken reikhalzend uit naar de komst van de boekenkamelen en naar deze mogelijkheid om een glimp van de buitenwereld op te vangen. Anderen, onder wie Matani’s vrouw, zien de boekenkaravaan daarentegen als een gevaarlijke en ontwrichtende kracht. Dan blijken er op een dag twee boeken verdwenen te zijn.. En als een boek niet wordt teruggebracht zullen de kamelen voortaan het dorp overslaan. De eer van het dorp staat op het spel En terwijl Fi helpt bij Matani’s speurtocht naar de boeken, leer ze dat culturele verschillen niet alleen de beste bedoelingen kunnen ondermijnen, maar ook een onverwachte liefde onmogelijk kunnen maken.]

Vooromslag van ‘De Boekenkaravaan’ door Masha Hamilton
Achteromslag van ‘De Boekenkaravaan’

-Allan Bennett. De  ongewone lezer. Uitg. Mouria, 2020.  [Er was pas een veiling in Engeland van koninklijke voorwerpen. Een handgeschreven briefje van de koningin-moeder waarin een bediende vraagt 2 flesjes Dubonnet en gin in te pakken “voor het geval het eens nodig mocht zijn” leverde ruim 20.000 pond op. Dat bevestigt weer het niet al te intellectuele imago van het Engelse koningshuis, waar een gintonic er altijd wel ingaat. Stel je een voor dat ze de bediende opdracht had gegeven een boek van Dostojefski in te pakken. In het boek “De ongewone lezer”: van Alan Bennett, is dit precies wat er gebeurt! De koningin komt toevallig in de bibliobus terecht, die bij de keuken van Windsor Castle staat, en raakt steeds meer in de ban van de literatuur. Ze verandert, gaat steeds meer nadenken, wordt steeds eigengereider en onconventioneler, trekt zich steeds minder aan haar verplichtingen en brengt haar hofhouding tot wanhoop. Boodschap: lezen maakt vrij!].

-Loren Beauchamp. Sin on wheels. 1961. [Ook uitgebracht onder pseudoniem Ian Swannen en met als titel:  Bookmobile Bad Girl. ]

Vooromslag van ‘Sins on Wheels’ door Loren Beauchamp

-Enid Johnson. Nancy runs the bookmobile. Messner, 1956. [Over een fanatieke jonge bibliothecaresse van de Western Reserve University die haar werkzaamheden in en bibliobus verricht in Zuid-Michigan].

Enid Johnson. Nancy runs the bookmobile

-Nora Page. A Bookmobile Mystery.

Nora Page. Read on Arrival.

-Kathleen Quinton. The Adventures of Quint the Bookmobile; the big move to Roneyville

Kathleen Quinton. The adventures of Quint the Bookmobile. Geïllusteerd door Eminence System

-Audrey Niffenegger. The night bookmobile. Jonathan Cape, 2010.

The night bookmobile‘ by Audrey Niffenegger

-Ryaa Kelly. Florence the Data Scientist and Her Magical Bookmobile.

Ryaa Kelly. Florence the Data Scientist and Het Magical Bookmobile. Illustrated by Merole Gallagher-Cole

-David Whitehouse. Mobile Library. Picador, 2015.

David Whitehouse. Mobile Library

-Dirk Gringhuis. Here comes the bookmobile.  Albert Whitman & Company, 1952.

Prentenboek door Gloria Lawson en geïllustreerd door Condie Lamb ‘Miss Dorothy and her Bookmobile’, 2011
‘De boekenbus, versjes over reizen en vervoer’ door Rian Visser en Tineke Meirink. 2019.

1.FOTOBIJLAGE BIBLIOBUSSEN

In Mealsgate, Engeland, gaat men er van uit dat ene John Sanderson, als voorloper moet worden beschouwd van de mobiele bibliotheek (bibliobus). In 1851 startte hij zijn ‘Perambulating Library’ met een grote kist op een voorwiel, waarmee hij bewoners van de dorpen rond Carlisle van boeken voorzag. Hij werd daarbij financieel gesteund door de lokale filantroop George Moore, in samenwerking met Richard Abbatt en J.P.Foster. Negen dorpjes in noordwest Engeland zijn op deze wijze van leenboeken voorzien, te weten Ireby, Torpenhow, Bothel, Mealsgate, Crookdale, Bolton New Houses, Boltongate, Sandale en Uldale. Iedere zes weken werden de kisten van nieuwe ruilboeken voorzien. In elke plaats werd een en ander geregeld door een bibliothecaris die allen op vrijwillige basis werkten. In een artikel uit 1857 in ‘The Britisch Workman’ is over met name John Sanderson en zijn mobiele bibliotheek het volgende gepubliceerd: ‘We have been much interested by hearing from a gentleman who recently travelled in Cumberland, of a happy looking old man who was wheeling along the high road a novel looking burden. On enquiry, it proved to be the “Perambulating Library”; the large box containing a supply of books which the messenger was taken from Mealsgate to Bolton New Houses. On depositing his burden, he would then have to take the books which has been in use to Bolton New Houses forward to another village, and so on for a circle of eight villages, comprising in addition to the above’.
Warrington in Cheshire (tussen Liverpool en Manchester) is de eerste plaats in Groot-Brittannië waar boeken konden worden geleend, waar men met paard en boekenwagen de verschillende stadswijken rondging. The Illustrated London News, 1860)
Wandelende bibliothecaresse begin vorige eeuw in Londen
Boekenwagen getrokken door twee paarden in USA, 1905
De Crossett rijdende bibliotheek on Arizona met nog paard en wagen omstreeks 1908
De vroegste gemotoriseerde boekenbus in 1912 in Kern County, Californië, USA
De gemotoriseerde versie van Mary Lemist Titcomb’s boekenbus in Washington County, Maryland USA
De eerste gemotoriseerde boekenwagen in 1912.
Reizende bibliotheek in Staten Island, New York uit de jaren twintig van de vorige eeuw
Kaart van Amerikaanse boekenbus uit circa 1925, gebruikt als promotie door een politieke partij met als aanbeveling: ‘Books free for everybody right at the door – if you vote “Yes”.
De Book Caravan, circa 1927 in de Amerikaanse staat Iowa.
Foto uit juli 1929 met de rijdende bibliotheek in Portland, Orgeon, USA
Bibliotheekwagen van Jesfferson, Alabama, op een originele foto uit 1929
Rollende bibliotheek in Logansport, Cass County Library, Indiana, USA
Twee gepensioneerde bibliothecaressen van de Clarksville Public Library poseren voor hun oude ‘bookmobile’
Het graf van Mary Lemist Titcomb (1852-1932) die in Hagerstown de eerste Amerikaanse bibliobus introduceerde. Cemetery Concord, Massachusetts. Foto op 16 mei 2015 genomen met de auteur Sharlee Glenn en links haar dochter
Pack Horse Librarians of Kentucky, circa 1925
Toelichting bij Pack Horse Librarians of Kentucky, circa 1935. Artist: Joe Davis (SIRS)
THE BOOKMOBILE; bringing the Library to the People. Louisiana Bookmobile, circa 1950
Toelichting bij: THE BOOKMOBILE (SIRS)
Een geïmproviseerde bibliotheek in een militair voertuig van de 3ste infanterie divisie tijdens een rustpauze in de Tweede Wereldoorlog
Een opmerkelijk Amerikaans design voor een boekenbus (blog Bas van Houwelingen)
Morris County Free Library bookmobile, Whippany, New Jersey, USA
Bookmobile The Bloomington Public Library
Bewaard gebleven carrosserie van de eerste bibliobus van de Kent County Library in Engeland
Vooroorlogse Fahrbücherei in Lütherstad Wittenberg nabij Halle in Duitsland
2 Bücherbussen in Vredesstad Münster
De boekenbus van De Westfaalse Vredesstad Osnabrück, jumelagemeente van Haarlem
Een mediabus in Boulogne, Frankrijk
2003: the first mobile Information and Library Center in Modern Russia in Volvograd Region
Nieuwe Bücherbus in Luxemburg, 2021
Een door Peter Callesen in Denemarken toepasselijk gedecoreerde boekenbus
In de Scandinavische landen Noorwegen, Zweden en Finland rijden vandaag de dag nog zeker een paarhonderd mobiele bibliotheken. Bovenstaand de ‘Bokbussen’ van Hallandsland in Zweden
Twee van de talrijke bibliobussen in Finland
Hypermoderne boekenbus in de provincie Sirnak, Turkije
Een bibliobus in Rome, Italië
Boekenbestelautopark van de ideële Stichting Calouste Gulbenkian in Portugal
Op initiatief van een 25 jarige Afghaanse vrouw is in Kabul, Afghansistan een boekenbus geïntroduceerd
Interieur van de boekenbus in Kabul, hoofdstad van Afghanistan
De nieuwste ‘bookmobile’ van Toronto in Canada, bevat inwendig veel technologie

‘De Boekenauto’ op een pont, afkomstig van de Landelijke Bibliotheek Centrale in Broek op Langendijk en tijdens het interbellum met uitleenklaar gemaakte boeken op weg naar Nuts- en Openbare bibliotheken in het hele land
De Boekenauto van de de Landelijke Bibliotheek Centrale in Broek gefotografeerd
Een boekenwagen avant la date. in 1939. Drie soldaten met daarachter in het midden bibliothecaris Jozef Cohen van Groningen met pakketten ontspanningsliteratuur bestemd voor in de provincie Groningen gemobiliseerde militairen
De eerste rijdende bibliotheek van ons land maakte op 3 april 1947 een eerste feestelijke tocht door Nijmegen (Uit: M.Daniëls, in Bibliotheekleven, 1947, p.148-149.)
Bibliobussen in de jaren 50/60, o.a. van de Centrale Plattlandsbibliotheek voor Noord-Holland (Uit: Lezen voor iedereen‘, door Paul Schneiders. NBLC, 1990)
Nederlandse Boekenbussen in de jaren 50/60 van de vorige eeuw, zoals de Jeugdboekenbus uit Rotterdam en de landelijke Boekenweek-bibliotheekbus (Uit: ‘Lezen voor iedereen’, NBLC, 1999, pagina 229)
Artikel ‘Met “De Boekenbus” door Leeuwarden.’ (Uit: Friesland Post, november 1989, pagina 42
In de jaren 80 gaf de PBC Noord-Holland een Nieuwsbrief uit met informatie over de rijdende openbare bibliotheek. Op bovenstaande foto zien wedichterKarel Eykman voor een bibliobus (31 april 1984)
De voormalige bibliobus in Limburg, gefotografeerd in Melselo, gemeente Horst.
De bibliobus van de openbare bibliotheek Tilburg in 1972 gefotografeerd bij de Warande
De boekenbus van de Stadsbibliotheek Haarlem is eind 1961 in gebruik genomen en is tot eind 1986 in gebruik geweest (advertentie uit Trouw van 7-12-1961)
De vroegere bibliobus van de stadsbibliotheek Haarlem in wintertooi; per 1 januari 1987 is deze service voor enkele stadswijken opgeheven
Een voormalige Haarlemse boekenbus rijdend op de Oudeweg in 1966 (Bart Spruijt)
Interieur van de bibliotruck, genaamd ‘de Boekenwurm’ in de Haarlemmermeer (Beeldbank Noord-Hollands Archief)
Interieurfoto van ‘de Boekenwurm'(Beeldbank NH-Archief)
Overzicht van het bibliobussenpark in Groningen in 1985, inclusief een bestelauto voor wisselcollecties en een computerbus. In dat jaar verscheen bij het 5-jarig bestaan van de Provinciale Bibliotheek Centrale Groningen een gedenkuitgave onder de titel ‘Van kaftpapier tot streepjescode’. In dat boek is ook een hoofdstuk gewijd aan de bibliobussen die eigenlijk van het begin af een belangrijke functie hebben gehad in het werk van de Centrale Plattelandsbibliotheek, en dat hadden de rijdende bibliotheken in 1985 nog. Een tiental foto’s van de boekenbussen is opgenomen, waarvan onderstaand nog twee.
De directrice mej, B.T.Groen achter de bibliotheek te Veendam. Het eerste rondje in de bus in 1964
De bibliobus als nieuwe aanwinst in de provincie Groningen in 1964 wordt bewonderd door van links naar echts: H.R.van Linge (voorzitter O.L.B.), B.H.Scrubbe (gemeentesecretaris Veendam), burgemeester Nap van Veendam, mw. Everts-Mackeno (wethouder in Wildervanck), mej. N.T.Groen (directrice Openbare Bibliotheek Veendam), loco-burgemeester Jonker van Veendam en wethouder Batting van Veendam.
In Hornhuizen, provincie Groningen, bood de bibliobus bij de ingebruikname in 1983 nauwelijks ruimte voor alle belangstellenden.
Een foto uit 1966 toen de Centrale Bibliotheek Dienst van Friesland zeven bibliobussen telde en de latere politica mej. Jeltje van Nieuwenhoven 1 van de boekenbussen als bibliothecaresse bestuurde. (Uit: Jubileumuitgave van de Centrale Bibliotheekdienst voor Friesland, 1966)
Foto van de bibliobus der openbare bibliotheek Heerenveen, circa 1965
De Openbare Bibliotheekbus in Hoogzand bij Oostermeer in Friesland (Treoar)
De Friese bibliobussen zijn vervaardigd door de firma Jos Visser Carrosserie in Drachten (Tresoar)
In 1988 bestond de Provinciale Bibliotheek Centrale voor Drenthe 35 jaar. Bij die gelegenheid publiceerde Ab Drijver een jubileumboekje; ‘Van boekenkist tot Beeldscherm; Verleden, heden en toekomst van de bibliotheken op het platteland van Drenthe‘. Bovenstaand een afbeelding van de Jeugdboekenbus uit de begintijd
Een moderne bibliotrailer in Drenthe, gefotografeerd in 1987
Reizende bibliotheek op Java in de Nederlands Oost-Indië (Tropenmuseum Amsterdam)
Zoals bekend rijden in Cuba verscheidene oude bussen nadat deze in Nederland zijn vervangen door een nieuwe. Een medewerker van de bibliotheek in de Krimpenerwaard kwam een afgeschreven Nederlandse bibliobus tegen in Santi de Cuba. Weliswaar zonder de boeken, maar de boekenplanken waren nog zichtbaar.
De laatste aan Curacau afgeleverde bibliobus voor de openbare bibliotheek op het eiland.
De biebbus in Oranjestad op Aruba
De mediabus van Bonaire
Een in 2015 aan Suriname geleverde boekenbus
Eén van de boekenbussen in IJsland, Reykjavik, in welk land verhoudingsgewijs zeer veel gelezen wordt
Boekenbus in Suriname (Kirsten Dorresteijn)
Boven: Öffentliche Bücherei der Hansestadt Lübeck (Duitsland), midden: Bookmobile Sydney Public Library (Australië) ; onder: bibliobussen Barcelona (Spanje), 2001 (foto Sjoerd Koopman).
Bibliobussen. Van boven naar beneden: 1) boekenbus van de Nationale Bibliotheek in Quito (Ecuador), 2) County Library Service Nieuw Zeeland, 3) DAF boekenbus in Bulawayo, Zimbabwe
Een van de oudste bibliobussen in Duitsland uit 1975 is na 40 jaar in 2015 uit de roulatie genomen
Bibliobussen. Boven: Bogbussen Kopenhagen (Denemarken); midden mede door de UNESCO in 1951 gefinancierde bibliobus in New Delhi, die 70.000 lezers bediende. Een dergelijke boekenbus werd in 1951 tevens in Medellin (Colombia) geïntroduceerd; onder: ‘Ein Bücherbus für Nicaragua. Uit geldelijke fondsen van instellingen en giften van particulieren in Duitsland geschonken aan Nicaragua.
Afbeelding van een bibliobus omstreeks 1970 in afgelegen gebieden van India
In Rosendale (Groot-Londen) heeft deze dubbeldekker een dubbelfunctie als schoolbus èn bibliotheekbus
De nieuwe boekenbus van Hannover heeft een lengte van ruim 16 meter
De bibliobussen van Frankfurt bevatten elk 5.000 tot 6.000 boeken en andere media
Een maandelijks te verplaatsen mobiele bibliotheek en leeszaal in de Oostenrijkse plaatsen Hinterstoder, Steyring en Klaus
Het aantal bibliobussen in Spanje bedraagt meer dan 50. Bovenstaand een luchtfoto van de 9 boekenbussen in het district Barcelona
De Volvo boekenbussen in Zweden rijden anno 2021 vrijwel uitsluitend elekrtisch
‘Books for all’ via de bibliobus in Accra, Ghana
Moderne bibliobus in Kameroen. Het motto is daar: ‘Libraries without borders‘.

Eén van de bibliobussen in Gauteng, Zuid-Afrika
‘Reading Elephant Library Bus’ in Laos, 2021
Een driewielige mobiele bibliotheek voor kinderen in China
Een van de talrijke mobiele bibliotheken in Japan die vanuit de stad aan dorpen op het platteland de bewoners van boeken voorzien
Jeugdboekenbus in Japan
De eerste bibliobus van Papua New Guinea is als eerbetoon vernoemd naar de heer Kamuti die gedurende 47 jaar als schoonmaker heeft gewerkt in de Nationale Bibliotheek.
Eén van de ‘bookmobiles’ in Australië, rijdende onder het motto Join the library and enjoy the FREEDOM’
Eén van de talrijke bibliobussen in Nieuw Zeeland, bovenstaand van de stad Canterbury
Bibliobus Dienst Openbare Bibliotheek Den Haag
Bibliobus Rozet bibliotheek Arnhem
Bibliotheekbus Emmen, Drenthe
De serviceorganistie voor bibliotheken KARMAC beschikt over een boekenbus
Interieur van de Columbus innovatieve bibliobus voor plattelandsscholen in de provincie Zeeland
Ook in Vlaanderen rijden een aantal bibliotheektrucks, voornamelijk naar scholen, o.a. in Hasselt, Antwerpen en bovenstaand in Genk.
De gloednieuwe bibliobus van Beersel in België
Waar het om moderne bibliobussen gaat loopt Scandinavië voorop. Bovenstaand de nieuwe bogbussen van Randers in Denemarken
Enkele fraai bestickerde ‘bookmobiles’ met o.a. de detectivefiguur Sherlock Holmes van de Topeka & Shawnee Public Library in Kansas, USA
Pop Up Library bus Grandview Heights Public Library, USA

In Cleveland is door de openbare bibliotheek in afgelegen stadswijken de boekenfiets geïntroduceerd
Mobiele bibliotheekvoorzieningen in Guayaquil, Colombia
Antonia la Cava, een gepensioneerde leraar, die het lezen wil bevorderen, brengt in zijn zelfgefabriceerde bibliowagen leesvoer naar de dorpjes in Basilica, Zuid-Italië
Een spiksplinternieuwe bibliobus in het cultuurrijke Florence
De boekenbus van het Dulwich Ciollege in Beijing, China, waar de boeken na gebruik steeds worden gesteriliseerd
In Azië neemt het aantal bibliobussen allengs toe. Bovenstaande foto van 22-1-2021 toont zes inwoners uit Taipei, Taiwan, met elk een boek uit zes Zuidoostaziatische landen
Eén van de tachtig bibliobussen die in Australië rijden
Bibliobus in de Kop van Noord-Holland (NH Nieuws – Anne Klijnstra)

2.FOTOBIJLAGE MODELLEN VAN BIBLIOBUSSEN

Bibliotheekmuseum

Selectie van modellen bibliobussen
Selectie van collectie verzamelde model- boekenbussen
Model bibliobussen van Citroën in Frankrijk
AACA Library & Research Center: Book Mobile

In Duitsland zijn veel modellen van bibliobussen vervaardigd dor de firma Rietze. Enkele voorbeelden

Stadtbliothek Bücherbus. (Rietze Automodelle)
Stadtbüchereein Düsseldorf (Rietze)
model Stadtbücherei Gelsenkirchen (Rietze)
model Fahrbücgerei Schleswig-Holstein (Rietze)
Boekenwagen (Werkhaus)
Miniatuur boekenbus uit Catalonië, Spanje
Bookmobile USA
Tomica library bus
Model bibliotruck
Drie van mijn 5 kleinkinderen bij de vitrine aan de Gedempte Oude Gracht in Haarlem: Julie en Anna Mebis + Jara Slot
Ook kleinzoon Tije Vervoort ging een kijkje nemen

Een aantal foto’s volgt nog. P.M. Voor zover mij bekend is de enige andere verzamelaar van model- ofwel miniatuurauto’s van bibliobussen, Larry Nix uit Madison, Wisconsin, USA.

3. Reclame- en informatie uitingen ten gunste van BIBLIOBUSSEN

Tijdens het laatste kwart van de vorige eeuw en begin deze eeuw zijn in ons land nationale bibliobusdagen georganiseerd, soms ook met Vlaamse deelnemers Bovenstaand het programma van 24 september 2005, bij welke gelegenheid een een discussie plaatshad onder leiding van journalist Frenk van der Linden over de noodzaak van bibliobussen, nu en in de toekomst.
Foto uit het Financieel Dgblad van 6 oktober 2003 bij een artikel: ‘Vergapen aan mooiste bibliobussen op nationale bibliobussendag in Heerenveen; Bibliobus met airco. lift en eigen toilet’.

Omstreeks 2000 functioneerde tevens een PLATFORMOVERLEG BIBLIOBUSSEN, een vakberaad van de Vereniging Openbare Bibliotheken (VPB). De kerngroep bibliobussen vormde het bestuur van het platform, dat bestond uit Jeanine Deckers van ProBiblio (voorzitter/penningmeester), en verder Annette Hylkema (Arnhem), Moniek van Lieshout (secretaris, Tilburg), Marlies van Troost (Spijkenisse), Guusje van Weert (Gelderland), Antoinette van Zanten (Zeeuwse Bibliotheek) en Nettie de Monte (Rotterdam).

Door posterijen van verscheidene landen zijn bibliobussen op postzegels afgebeeld. Zoals bovenstaand door Kenya, in 1984 bij gelegenheid van het internationaal congres in Nairiobi van de International Federation of Library Associations (IFLA). Onder: Barbados in 1972 (Internationaal Jaar van het Boek) en nogmaals in 1997 bij het 150 jarig bestaan van de openbare bibliotheekvoorziening op het eiland. Rechtsonder een postzegel uitgegeven door Suriname in 1986 van de C.C.S.boekenbus. Verder kunnen nog worden genoemd: St. Vincent and the Grenadines in 1994 vanwege 100 jaar bibliotheekservice; de Seychellen in 1982 en de British Virgin Islands (Maagden eilanden) in 1993 bij gelegenheid van het gouden jubileum der Bibliotheekservice.
Postzegel met afbeelding van mobiele bibliotheek in de Seychellen, 1982
In 2014 uitgegeven postzegel door de Posterijen van Kenya, vanwege 50 jaar onafhandelijkheid, met de (vroegere) kamelen bibliotheekservice
Frankeerstempel 50 Jahre Städtische Wanderbücherein München, Deutschland 28-7-1978
Bibliobus enveloppe van de openbare bibliotheek in Barcelona
Fiscale bibliotheekzegel met bibliobusafbeelding, in 2021 uitgegeven in Spanje
Penning in 1968 uitgegeven in herinnering aan de eerste mobiele bibliotheekvoorziening in Hagerstown, USA
Reclame Victoria, Canada
2Sticker van 20 jaar de Bibliobus
Sticker Bibliobus Reims, Frankrijk
Nederlandse cartoon bibliotheekbus
bookmobile button
In de Verenigde Staten wordt jaarlijks een ‘Bookmobile Day’ gevierd. Het land telt ongeveer 650 bibliobussen.
Bookmobiles in the United States of America (Pew, 2018)
Cartoon bookmobile
Cartoon van de tekenaar Cork (pseudoniem van Cornelis Hoekstra)
eBookmile, cartoon Coveriy, 2015
Fantasietekening van een bibliobus
Krijtreclame bij halteplaats bibliobus Enschede (Graffitinetwerk)
Amerikaanse mok ‘Being a bookmobile librarian
De eerste Haarlemmermeerse boekenbus op een kaartje afgebeeld van een kwartetspel
Vooromslag van folder over bibliobussen (ProBiblio Noordd- en Zuid-Holland)
Voorzijde folder Biblious Centrale Bibliotheek Dienst (CBD) Friesland
De thans niet meer bestaande carrosseriefabriek LANSEN in ‘s-Gravenpolder (ZHLD) heeft menige boekenbus afgelevers.
Een ander Nederlands bedrijf dat talrijke bibliobussen heeft vervaardigd is de firma Visser in Drachten. In 1978 kreeg dit carrosseriebedrijf een opdracht voor 10 boekenbussen in Jamaica (Algemeen Dagblad, 21-1-1978)
Een bus ten dienste van de Jamaica Library Service
Reclameclip van de Overijsselse Bibliotheekdienst Dienst (OBD)
Sleutelhanger ‘book mobile’
Vouwblad bibliotheekbus
Boekenleggers van de rijdende bibliotheek Utrecht
Boekenleggers bibliobussen, o.a. van 50 jaar de bibliotheekbus onderweg in Drenthe
Boekenleggers Spaanse en Scandinavische bibliobussen
Reclame bladwijzers voor Duitse en Franse bibliobussen

Promotiekaart voor gebruik van ‘bookmobiles’ in het graafschap Warwickshire, Engeland
Koektrommel met reclame leus ‘U haalt meer uit de Bibliobus dan u denkt’.
De Bibliobus Vers in 2005 verschenen bij gelegenheid van de plaatsing van een miniatuur boekenbus in attractiepark Madurodam, Den Haag
Bibliobus door de dichter des Vaderlands Driek van Wissen. Zondag 26 oktober 2008 Bibliobussen wereldwijd en dichtbij
Ode van schrijfster-vertaalster Paula Stevens (*1955 Leeuwarden) aan de tijd dat zij als kind in de bibliobus doorbracht
Paula Stevens is schrijfster geworden mede dankzij wat zij in haar jeugdjaren heeft opgestoken uit de boeken in de Friese bibliobussen. Artikel door Minou op den Velde, foto Roland J.Reinders
Bibliobussen in het Kleinste Museum van Haarlem (Haarlems Dagblad, 29 juli 2021)

https://www.bibliotheekdeventer.nl/algemeen-nieuws/596-nog-een-keer-de-bibliobus-een-terugblik