Tags

De Lourdesgrot op Mariënheuvel (Uit: De Amsterdamse buitenplaatsen). In 2015 is het landgped verkpcht aan een projectontwikkelaar uit Hilversum. DE resterende zusters Augustinessen wonen nu in het nabijgelegenkloosterpand Thagaste

De Lourdesgrot op Mariënheuvel (Uit: De Amsterdamse buitenplaatsen). Sinds 2015 zijn er onderhandelingen om het landgoed te verkopen aan een projectontwikkelaar uit Hilversum? De resterende zusters Augustinessen wonen nu in het nabijgelegen kloosterpand Thagaste; het kloosterarchief kreeg een goede bestemming in Sint Agatha.

Rechts van het inrijhek aan de Glipper Dreef stond het fraaie witgepleisterde herenhuis uit omstreeks 1700 Meer en Berg geheten, dat in 1908 is gesloopt. Het aangrenzende Meerzicht en het koetshuis e.d. bleven behouden.. Befaamde tuinarchitecten als Daniël Marot (circa 1730) en later Jan David Zocher sr. in 1794 waren bij de parkaanleg betrokken. De familie Deutz van Lennep-Teding van Berkhout bouwde in 1908/1909 onder architectuur van Foeke Kuipers meer naar achteren op het duin aan de bosvijver een nieuw herenhuis bestaande uit liefst 36 kamers, welke regelmatig van verse snijbloemen uit eigen tuin werden voorzien. In 1909 is de bekende Haarlemse tuinarchitect Leonard Springer in opdracht van de toenmalige eigenaar Hendrik Jan Deutz van Lennep ingeschakeld. Ten gevolge van de economische crisis en verkeerde beleggingen in de ‘Bulb’ kwam men in ernstige geldproblemen en was het voordien schatrijke echtpaar gedwongen het huis te verlaten. Alle historische beelden en kunstwerken zijn verkocht aan kunsthandelaar Goudstikker. Omdat de veiling van het landgoed oktober 1931 te weinig opbracht (ƒ 285.000,-) ging de verkoop niet door en het is tot na de oorlog eigendom van de bank gebleven. Tot de Tweede Wereldoorlog bleef het grote pand leegstaan totdat de Duitsers het in bezit namen en in 1945 in een ontredderde staat achterlieten. In het omliggende terrein waren 38 bunkers ingegraven. Na 8 mei 1945 zijn het souterrain Canadese soldaten enige tijd gelegerd. In 1946 werd Meer en Bosch opgesplitst. Het herenhuis en een deel van het bos zijn aangekocht door de zusters Augustinessen (toen van Delft, nu van Heemstede geheten), die een bezinningscentrum stichtten. Het huis werd gerestaureerd, verbouwd en uitgebreid met o.a. een kapel naar een ontwerp van architect B.J.J.M.Stevens. Bovendien is onder leiding van hovenier de heer J.Warmerdam, aanvankelijk met zeven tuinlieden, het verwaarloosde bos van 16 hectare opgeknapt en zijn alle bunkers met een voorhamer, schop en kruiwagen verwijderd. Op 24 juni 1949 ging de vlag op de nok van de nieuwe kapel, gewijd aan St. Augustinus – met kunstwerken van beeldhouwer Mari Andriessen, Edelsmederij Brom en de Haarlemse kunstenaar Levinus Tollenaar -, en genoten de bouwers pannebier. Op 7 oktober consacreerde bisschop mgr. Huibers de kapel van Mariënheuvel, nu Moederhuis van de zusters Augustinessen. De vijver (met schiereiland) nabij het huis is eind jaren 50 gegraven en ruim 4000 kubieke meter zand die vrijkwam is gebruikt voor de vernieuwing van het NS-station in Leiden. Lter volgden nog verdere uitbouw. Het verpleeghuis Boskant [nu Tagaste geheten] biedt plaats voor 60 zusters en werd in 1972 geopend. Om verwarring met de psychiatrische instelling ‘Meerenberg’ in Santpoort te voorkomen is de naam ‘Mariënheuvel’ gedoopt. Een ander deel van het landgoed kwam in handen van de gemeente Heemstede en werd naast Groenendaal als wandelbos voor publiek opengesteld. De gronden richting Glip, links en rechts van de Glipper Dreef/Glipperweg zijn toen voor woningbouw aangewend. (Staatsliedenbuurt). Op het terrein van Mariënheuvel bevinden zich o.a. een eigen kerkhof [waar o.a. de bisschoppen Huibers en Zwartkruis zijn begraven], oude beuken, een monumentale Amerikaanse eik en een Lourdesgrot. In het openbare deel van de gemeente dat met Groenendaal werd samengevoegd bevindt zich een spookachtige bouwval ofwel de ‘Ruïne’,  restant van het 18e eeuwse Fonteyn-huys: pomphuis en waterreservoir, die dienden om de vijvers en fonteinen van water te voorzoen door middel van een buizenstelsel.

Bericht uit de Heemsteder van 9 september 2015.

Bericht uit de Heemsteder van 9 september 2015.

In 2016 is bekend geworden dat de Franse firma Châteauform het voormalig klooster inclusief kapel en aanbouwen gaat exploiteren als seminarhotel en huurt van Project Investments uit Wassenaar. In de vleugels van het hoofgebouw worden 65 kamers ingericht en de intentie is dat het seminarhotel eind 2017 begin 2018 opengaat. Châteauform beheert in Frankrijk, maar ook in o.a. België, Spanje, Duitsland al 40 seminarhotels, gevestigd in voormalige kastelen, kloosters en andere monumentale gebouwen. Hier worden door de week (niet in het weekend) trainingen en opleidingen georganiseerd. De zusters van Mariënheuvel blijven wonen in het nabijgelegen klooster Tagaste.

Parijs

Voorgevel van een seminarhotel van Châteauform in het zevende arrondissement te Parijs

Overzicht van publicaties Mariënheuvel, Heemstede, overgedragen aan Historische Vereniging Heemstede Bennebroek  (19-7-2011)

Historische toegangspoort naar Meer en Berg

Historische toegangspoort naar Meer en Berg/Mariënheuvel

Een zuster bij het nieuwe hek van Mariënheuvel in 1949

Een zuster bij het nieuwe hek van Mariënheuvel in 1949 laat een vertegenwoordiger toe.

Mariënheuvel, Zusters Augustinessen, Glipperdreef 199 Heemstede

Mariënheuvel, Zusters Augustinessen, Glipperdreef 199 Heemstede

Marienheuvel

                                                        Tuinmonument op Mariënheuvel

N.B. Het hoofdgebouw van Meerenberg is in 1909 gebouwd in opdracht van Hendrik Jan Deutz van Lennep naar een ontwerp van architect Foeke Kuipers. Sinds 1946 in eigendom van kloosterode Zusters Augustinessen van Barmhartigheid, voorheen van Delft en tegenwoordig van Heemstede genoemd. De orde is gesticht in 1886 door mgr. Spoorman, deken en pastoor te Delft. Op 27 juni 1888 werd een eigen Hollandse congregatie gesticht. Het moederhuis en noviciaat is sinds 1948/1949 in Heemstede gevestigd in het vm. landhuis Meer en Berg, thans Mariënheuvel geheten, Glipper Dreef 199; een rijksmonument.  Als bijgebouw en woonverblijf voor de gepensioneerde zusters fungeert Thagaste. – Beleidsadviezen betreffende Niet-gewijde pastoraal werkenden van Orden en Kongregaties uitgewerkt door de Werkgroep Religieuzen/PPS in opdracht van de Konferentie Nederlandse Religieuzen. Tilburg, 1983. 18 p. – Ceremonies bij de inkleding en de professie en bij verschillende kloosterjubilea in de congregatie der zusters Augustinessen van Barmhartigheid te Heemstede. 1959. 44 p. – Congregatie van de Zusters Augustinessen Delft – Heemstede. Aangeboden naar aanleiding van de overplaatsing van ons Moederhuis van Delft naar Heemstede.  1949. 28 p. – Herinneringen aan het 100 jarig bestaan van onze Kongregatie [Zusters Augustinessen van Heemstede]. Met bijdragen van o.a. mgr. Lescrauwaet, zuster Lucia en pastor J.Bloem . 1988. 26p.

Vooromslag van 'Met hart en ziel; verleden, heden en toekomst van de Augustinessen van Heemstede' door Herman Divendal. 1963.

Vooromslag van ‘Met hart en ziel; verleden, heden en toekomst van de Augustinessen van Heemstede’ door Herman Divendal. 1963.

– Met hart en ziel; verleden, heden en toekomst van de Augustinessen van Heemstede. Uitgegeven bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de congregatie 27 juni 1963. Heemstede, 112 p. – Herman Divendal. Zusters met een missie; 25 jaar geschiedenis van het werk van de zusters Augustinessen in Indonesia.  Heemstede, Moederhuis Zusters Augustinessen, 1974.  94 p.; Drs.P.Sierksma. Omzien naar een tijdelijk huis; honderd jaar Zusters Augustinessen van Heemstede; een geschiedenis. 1988.

Vooromslag van 'Zusters met een missie' door Herman Divendal

Vooromslag van ‘Zusters met een missie’ door Herman Divendal

– Gebeden en Ceremonieën bij de aanneming, kleeding en professie in gebruik bij de congregatie der zusters van barmhartigheid van de H. Augustinus te Delft. 1940. 38 p. – Geill. Brochure over zusters Augustinessen in Ketapang aan de kust van Zuidwest Borneo.  Heemstede. Zusters Augustinessen, Glipperdreef 199, Heemstede. 20 p. – W. Grossouw. Innerlijk leven; overwegingen voor alle dagen van het jaar. Utrecht enz., Het Spectrum, 1951. Zesde druk .800 p. – Klein brevier. Door Th. Stallaert C.ssr.R. en de abdij van Berne-Heeswijk. Haarlem enz., H.H.Gottmer, 1959. [Bestemd voor Kloosterlingen en Leken en in vereenvoudigde vorm alle Officies van het Romeins Brevier bevattende] Met twee bijlagen in etui: 1)  Aanvullingen en Wijzigingen 1961 en 2) Klein brevier. Liturgische gids voor de Nederlandsche kerkprovincie. 1968. Editie A. Haarlem, J.H.Gottmer, 1968. – pater Piet Leenhouwers ofm.cap. Bezinning op de visie van Johann baptist Metz. Religieus leven in ‘na-burgerlijk’ perspectief. Nijmegen, SBON, [1982]. 70 p. – M.J. van Lieburg. Het Sint Franciscus Gasthuis te Rotterdam 1892-1992. Rotterdam, Erasmus Publishing, 1992. 391 p. [P. 195vv. De zusters Augustinessen en lekezusters]. – Met elkaar voor anderen.  Samengest. door zuster Jeannine Bijvoet e.a. Heemstede, december 1976. 28 p. – Neem en Lees! Neem en Lees! Belijdenissen St. Augustinus boek 8 XII. 29. Gedenkboek verschenen bij gelegenheid van 1650ste geboortejaar van St. Augustinus in 2004. 71 p. – Richard H.M. Middelhoff. Onder Gods geleide; overwegingen over de bedevaartsliederen uit het psalmboek. Hilversum, Gooi en Sticht, 1988. 120 p.  [R.H.M.Middelhoff pr. was o.a. deken van Haarlem en rector in Mariënheuvel]. – B.Naaijkens.  Leven met God; meditaties voor elke dag van het jaar. Tilburg, Nederland’s Boekhuis. Vierde druk. Z.j.  939 p. dundruk. –  Regel van den H.Vader Augustinus met uitleggingen voor de kloosterzusters en een bijvoegsel van 14 brieven door Z.D.H. den bisschop van Gent aan de kloosters van zijn bisdom geschreven. Gent, C.Poelman, 1879. 572 p. – Regel van St. Augustinus en Constituties van de Congregatie der Zusters Augustinessen te Heemstede.  1951. Tweede uitgave, gelijk gebleven aan die van 1915. 179 p.  In etui. – Romeinsch missaal met de vespers van de zondagen en voornaamste feestdagen. Bewerkt en van aanteekeningen voorzien van F.van Baelen, pr.  Antwerpen, V.van Dieren & Co., 1944. Nieuwe herziene druk, tiende uitgave.  1.766 + 179 p.  In etui. – Tot religieus geroepen ; kanttekeningen bij het beleven van een ideaal. Samenvatting en vertaling van gedeelten uit het boek KLERIKER van EUGEN DREWERMANN (Walter Verlag, 5e druk 1990) met commentaar door Lydwien Nieuwenhuis. Opgedragen aan het bestuur SNVR, september 1992. 55 p.

Meer en Berg (thans Mariënheuvel geheten), ontworpen door architect Foeke Kuipers. Uit: Het moderne landhuis in Nederland. 1922.

Meer en Berg (thans Mariënheuvel geheten),1909, ontworpen door architect Foeke Kuipers. Uit: Het moderne landhuis in Nederland. 1922.

Mariënheuvel, voorheen hoofdgebouw van Meer en Berg

Luchtfoto van KLM-Aerocarto uit 1964. Een overzicht van Mariënheuvel, een voortzetting van de vroegere buitenplaats Meer en Berg. Op de voorgrond rechts één van de bosvijvers waar in de 18e eeuw een klaterende fontein opspoot. Omstreeks 1908 is het witgepleisterd herenhuis aan de Glipper Dreef gesloopt om plaats te maken voor het grote huis dat op een heuvel is gesitueerd. Architect F.Kuipers maakte in opdracht van jonkheer H.Deutz van Lennep het ontwerp. De woning omvatte maar liefst 36 kamers. Kort na de oorlog is een deel van Meer en Berg, circa 15 hectare, aangekocht door de Sint Hyppolytusstichting der Zusters Augustinessen (toen van Delft, sindsdien van Heemstede genoemd), die hier onder de naam Mariënheuvel een bezinningscentrum stichtte. In 1948 verhuisde het Moederhuis van de Congregatie naar Heemstede. Een jaar later kwam de nieuwe kapel gereed en andere uitbreidingen volgden. Het restant van Meer en Berg, ongeveer 27 hectare, is op 1 december 1948 door de gemeente Heemstede gekocht en voor het grootste deel bij Groenendaal gevoegd.

Luchtfoto van KLM-Aerocarto uit 1964. Een overzicht van Mariënheuvel, een voortzetting van de vroegere buitenplaats Meer en Berg. Op de voorgrond rechts één van de bosvijvers waar in de 18e eeuw een klaterende fontein opspoot. Omstreeks 1908 is het witgepleisterd herenhuis aan de Glipper Dreef gesloopt om plaats te maken voor het grote huis dat op een heuvel is gesitueerd. Architect F.Kuipers maakte in opdracht van jonkheer H.Deutz van Lennep het ontwerp. De woning omvatte maar liefst 36 kamers. Kort na de oorlog is een deel van Meer en Berg, circa 15 hectare, aangekocht door de Sint Hyppolytusstichting der Zusters Augustinessen (toen van Delft, sindsdien van Heemstede genoemd), die hier onder de naam Mariënheuvel een bezinningscentrum stichtte. In 1948 verhuisde het Moederhuis van de Congregatie naar Heemstede. Een jaar later kwam de nieuwe kapel gereed en andere uitbreidingen volgden. Het restant van Meer en Berg, ongeveer 27 hectare, is op 1 december 1948 door de gemeente Heemstede gekocht en voor het grootste deel bij Groenendaal gevoegd.

In de tijd van het rijke roomse leven waren processies en kerkelijke feesten regelmatig terugkerende gebeurtenissen. Hier zien we een aaanbiddingsfeest op Mariënheuvel, sinds 1948 moederhuis van de zusters augustinessen van Heemstede. Er is een altaar opgebouwd waar de Heilige Mis werd opgedragen.

In de tijd van het rijke roomse leven waren processies en kerkelijke feesten regelmatig terugkerende gebeurtenissen. Hier zien we een aaanbiddingsfeest op Mariënheuvel, sinds 1948 moederhuis van de zusters augustinessen van Heemstede. Er is een altaar opgebouwd waar de Heilige Mis werd opgedragen.

Zusters Augustinessen in de tuin van Mariënheuvel, 1972 (Katholiek Documentatie Centrum, Nijmegen)

Zusters Augustinessen in de tuin van Mariënheuvel Heemstede op een ansichtkaart uit 1965

Congregatie van de Zusters Augustinessen Delft-Heemstede. [Brochure] aangeboden naar aanleiding van de overplaatsing van ons Moederhuis van Delft naar Heemstede. 1949. Literatuurgeschiedenis betreffende Zusters Augustinessen en Mariënheuvel  [Boskant heet tegenwoordig Tagaste]:  P. Sierksma. Omzien naar een tijdelijk huis. Honderd jaar Zusters Augustinessen van Heemstede, een geschiedenis. 1988.

Augustinus schrijft zijn regel. Muurtegel in de hal van moederhuis Mariënheuvel te Heemstede

Augustinus schrijft zijn regel. Muurtegel in de hal van moederhuis Mariënheuvel te Heemstede

maria1

Zuster van Augustinessen van Delft/Heemstede. In wit habijt de verpleegsters

maria2

Jonge novicen uit Delft gaan de nieuwbouw in Heemstede schoonmaken

 

 

 

Over het gebouw, vroegere Meer en Berg met uitbreidingen:  B.J.Koldewey. Mariënheuvel te Heemstede; architect B.J.J.M.Stevens. In: het Roomsch Katholiek Bouwblad, 40, 1949-1950, p. 401. B.J.J.M.Stevens. Mariënheuvel te Heemstede. In: Katholiek Bouwblad, jaargang XVII, nummer 26, september 1950.

Voor meer (gemeentelijke) informatie over Mariënheuvel en Thagaste, zie de site:

http://www.heemstede.nl/fileadmin/RIS/bijlagen/9dd982d5-6ae5-4817-b11e-eefee9f62e84.pdf

Ansichtkaart uit circa 1950 met Moederhuis Zrs. Augustinessen 'Mariënheuvel', Glipperdreef 199. Front- en zijaanzicht

Ansichtkaart uit circa 1950 met Moederhuis Zrs. Augustinessen ‘Mariënheuvel’, Glipperdreef 199. Front- en zijaanzicht

maria3

Een kloostercel van de Zusters Augustinessen in Mariënheuvel Heemstede

 

Achterzijde Moederhuis Zusters Augustinessen, Heemstede

Achterzijde Moederhuis Zusters Augustinessen, Heemstede, met aanbouw

Marienheuvel1

Zusters van Mariënheuvel in conclaaf op het gazon voor het oude gebouw en de nieuwbouw

Zijaanzicht Moederhuis Zusters Augustinessen, Heemstede

Zijaanzicht Moederhuis Zusters Augustinessen, Heemstede

Buitenaanzicht kapel Mariënheuvel met beeld van St. Augustinus, Heemstede

Buitenaanzicht kapel Mariënheuvel met beeld van St. Augustinus, Heemstede

Priesterkoor kapel der Zusters Augustinessen, Heemstede

Priesterkoor kapel der Zusters Augustinessen, Heemstede

kapel en tuin bij het Moederhuis van de Zusters Augustinessen, Heemstede

kapel en tuin bij het Moederhuis van de Zusters Augustinessen, Heemstede

Marienheuvel

                                         Zusters van Mariënheuvel verpozen  zich bij de vijver.

Zijvleugel Moederhuis Zusters Augustinessen Heemstede

Zijvleugel Moederhuis Zusters Augustinessen Heemstede

Raampartij Mariënheuvel met uitzicht op tuin

Marienheuvel1

Entree Mariënheuvel Heemstede

Marienheuvel4

Zuster opent de poort van het nieuwe Mariënheuvel (voorheen Meer en Berg), Glipperweg 85 Heemstede

Boskant, tegenwoordig tagaste geheten. Behorend bij Mariënheuvel van de Zusters Augustinessen in Heemstede

Boskant, tegenwoordig Tagaste geheten. Behorend bij Mariënheuvel van de Zusters Augustinessen in Heemstede

Boskant, Zusters Augustinessen, Glipperdreef 119b, Heemstede

Boskant, Zusters Augustinessen, Glipperdreef 119b, Heemstede

Na afbraak in de tuin van het St.Bavogesticht aan de Kerklaan telt Heemstede nog 1 Lourdesgrot, namelijk in de tuin van de Zusters Augustinessen, Glipperweg 85

Na afbraak in de tuin van het St.Bavogesticht aan de Kerklaan telt Heemstede nog 1 Lourdesgrot, namelijk in de tuin van de Zusters Augustinessen aan de Glipper dreef

Heilig Hart beeld in de tuin van Mariënheuvel, Heemstede (Katholiek Documentatie Centrum)

Heilig Hart beeld in de tuin van Mariënheuvel, Heemstede (Katholiek Documentatie Centrum)

Zusters Augustinessen bij de vijver van Mariënheuvel Heemstede

Zusters Augustinessen bij de vijver van Mariënheuvel Heemstede op een door zuster Nicephora in 1960 verzonden ansichtkaart aan Marie en Anny Muller, Van Galenstraat 2, Rotterdam gestuurde prentbriefkaart.

'Recreatie' nabij Moederhuis en kapel van de Zusters Augstinessen op Mariënheuvel Heemstede op een 15 augustus 1960 door de zusters Domenica en Laetitia naar het St. Catharinaklooster te Rotterdam verzonder ansichtkaart

‘Recreatie’ nabij Moederhuis en kapel van de Zusters Augstinessen op Mariënheuvel Heemstede op een 15 augustus 1960 door de zusters Domenica en Laetitia naar het St. Catharinaklooster te Rotterdam verzonden ansichtkaart

Interieurfoto van de hal in Mariënheuvel uit 1962

Interieurfoto van de hal in Mariënheuvel uit 1962

Mariënheuvel na de uitbreiding uit de lucht gezien

Mariënheuvel na de uitbreiding uit de lucht gezien

Voorzijde van in 1949 verschenen uitgave met afbeelding van: 'Augustinus schrijft zijn regel', muurtegel in de hal van Mariënheuvel Heemstede

Voorzijde van in 1949 verschenen uitgave met afbeelding van: ‘Augustinus schrijft zijn regel’, muurtegel in de hal van Mariënheuvel Heemstede

Mariënheuvel, Zusters Augustinessen, hal, Heemstede

Mariënheuvel, Zusters Augustinessen, hal, Heemstede

Vooraanzicht Mariënheuvel Heemstede

Vooraanzicht Mariënheuvel Heemstede

Mariënheuvel met vijver, Heemstede

Mariënheuvel met vijver, Heemstede

Naaikamer op zolder van Mariënheuvel, Zusters Augustinessen, Heemstede

Naaikamer op zolder van Mariënheuvel, Zusters Augustinessen, Heemstede

Kapel van Zusters Augustinessen, Mariënheuvel Heemstede. Rechts beeld van St.Jozef met aan de voet een afbeelding van het klooster, links Mariabeeld

Kapel van Zusters Augustinessen, Mariënheuvel Heemstede. Rechts beeld van St.Jozef met aan de voet een afbeelding van het klooster, links Mariabeeld

Mar1

Installatie van deken Haarlem Richard Middelhoff (links) door bisschop Zwartkruis in de kapel van Mariënheuvel Heemstede, oktober 1981

Heilige Mis in kapel van Mariënheuvel, Zusters Augustinessen Heemstede

Heilige Mis in kapel van Mariënheuvel, Zusters Augustinessen Heemstede

Nis in kapel van Zusters Augustinessen Mariënheuvel met voorstelling van Maria en het kind

Nis in kapel van Zusters Augustinessen Mariënheuvel met voorstelling van Maria en het kind

BIJLAGE uit: Omzien naar een tijdelijk huis; honderd jaar Zusters Augustinessen van Heemstede; een geschiedenis; door drs. Peter Sierksma, 1988

Marienheuvel2

Besturen Mariënheuvel Heemstede 1770-1988:Marienheuvel3

======================================================================  

verkoop.png

Verkoop Mariënheuvel. Uit: de Heemsteder, 9-9-2015

Voorjaar 2016 werd bekend dat het internationale bedrijf Cháteauform, met hoofdvestiging in Frankrijk, het klooster Mariënheuvel  inclusief kapel en aanbouwen met ingang van 2017 gaat aanwenden als seminarhotel voor trainingen en korte opleidingen op doordeweekse dagen met 65 verblijfkamers. Het complex wordt gehuurd van Prospect Investments uit Wassenaar. De nog in leven zijnde zusters blijven woonachting in het nabijgelegen klooster Tagaste.

 

Marienheuvel

Zusters in kloosterpand Thagaste (bericht uit de Heemsteedse Courant van 6 juli 2016)  

Zuster Marie Wilhelmina Tas, nu woonachtig in Tagaste, schreef 11 november 2016: ‘Rond 1958 toen ik zelf net in het klooster was zijn nog ziekenhuiszusters van de Augustinessen ingeschakeld voor het Bavogesticht aan de Kerklaan. Anno nu zijn de huizen gesloten, nergens werken meer zusters, enkel wat vrijwilligers op leeftijd. Veel thuiszorg! Ik ben nu mijn 80ste levensjaar ingegaan en ben één van de jongsten, we zijn nog met 75 zusters waarvan 18 boven de negentig, de rest tussen 80 en 90 jaar…’.