Tags

, , , , , , ,

Vierkante schoorsteen met machinegebouw en standpijp van Waterleidingbedrijf Amsterdam op Leyduin (1853)

 

Pompgebouw en schoorsteen van ‘Leyduin’, in 1963 gesloopt.

Laatste wasserijschoorsteen in Heemstede bleek niet millenniumbestendig

Eeuwenlang was de blekerij/wasserijnijverheid de belangrijkste vorm van bedrijvigheid in Heemstede (1). Ooit genoot de ‘Haarlemmer Bleek’ internationale faam, ofschoon feitelijk gesitueerd in omliggende gemeenten als Overveen, Bloemendaal, Heemstede en Bennebroek. De wasserijen waren de eerste helft van de vorige eeuw voor een groot deel geconcentreerd in het Blekersvaartgebied. Aan de Blekersvaartweg vanaf de Kerklaan tot aan de Koediefslaan lagen opeenvolgend de firma’s Van der Weiden, Visser, Breed/Jan van der Weiden, Adam van der Horst/Beelen (‘Knapenburg’), J.G. van der Horst, Rhee, Peeperkorn (lange tij de grootste) en ten  slotte van Houten. Begin jaren zeventig van de 20ste eeuw telde Heemstede nog vijf grote wasserijen. Na vertrek van ‘’t Raadhuis’ (Van der Weiden) naar Vijfhuizen resteert enkel Van Houten (aangesloten bij Newasco) en tegenwoordig tussen Hageveld en het bedrijventerrein nabij Cruquiusweg/Nijverheidsweg gelegen. Intussen met een zevende generatie aan het roer nadat dit bedrijf in 1791 door Hendrik van Houten, afkomstig uit Bennebroek, op dezelfde locatie was opgericht. Als voortzetting van de blekerij van de erven Akersloot (2) In 1999 is de laatste wasserijschoorsteen, eigendom van Van Houten, gesloopt. Deze was weliswaar niet zeer oud, namelijk daterend uit 1947 en heeft tot 1982 gewerkt toen men van olie op gas als energiebron omschakelde. Het betrof een ronde gemetselde schoorsteenpijp. Opgemetseld uit harde baksteen was deze ter bescherming vanaf enige hoogte door ijzeren banden omsloten. Omdat de niet meer functionerende pijp in een slechte staat verkeerde is na een eerder verzoek in 1994/1995 tot afbraak besloten. Restauratie zou ongeveer even duur zijn geweest als sloop en na 10 of 20 jaar opnieuw herstel nodig zijn. Eerder had men al zeven meter af gehaald van de oorspronkelijk 30 meter hoge pijp, gebouwd door de firma A.Kappenberger in Den Haag, van oude stenen en gegarandeerd tot windkracht 14. Een heeroom van Van Houten die de schoorsteen destijds namat kwam tot de ontdekking dat deze 5 meter minder hoog was dan overeengekomen, waarna Kappenberger deze “omissie” alsnog goedmaakte. Op een concept-inventarisatiekaart van het Monumenten Inventarisatie Project uit 1991 is de schoorsteen nog wel opgenomen met als motivatie: ‘van belang vanwege de gaafheid en beeldbepalende situering’. Met als bijzonderheid genoteerd: ‘Uniek geworden restant van verdwenen stoomwasserijen langs de Blekersvaartweg’. In tegenstelling tot de watertoren is nochtans van opname in een monumentenregister. Omstreeks 1975 stonden er nog zes fabrieksschoorstenen in het Blekersvaartkwartier.

Gebied tussen Blekersvaart en Burgemeester Van Lennepweg (foto Harm Botman)

Op een foto van Harm Botman uit 1982 zien we vier schoorstenen. De voorste is in 1982 afgebroken, de achterste in de maand juni van 1999. Toen het college van Burgemeester en Wethouders in 1988 een vergunning gaf om de één na laatste schoorsteen te slopen is daarover uitvoerig gedebatteerd in de gemeenteraadsvergadering van 28 april 1988. Maarten Divendal (3), van 1986 tot 1994 gemeenteraadslid  – sinds 2011 burgemeester van De Ronde Venen – hield een goed onderbouwd en als geboren Heemsteder warm pleidooi voor behoud van bewuste schoorsteen. Na twee schorsingen en nadat andere fracties hadden aangegeven dat de intentie was om één schoorsteen aan de Blekersvaart te behouden is het ontwerpbesluit zonder hoofdelijke stemming vastgesteld, onder aantekening dat de Progressief Heemstede-fractie wenste te hebben tegengestemd (4). Anno 2012 resteren in Heemstede twee schoorsteenpijpen, één bij het College Hageveld (uit 1922) en één met stookgebouw op het terrein van Meer en Bosch/SEIN (1954), welke echter geen betekenis hebben in relatie tot de wasserijnijverheid.

Wasserij Visser aan de Blekersvaartweg met fabrieksschoorsteen, omstreeks 1974 gesloopt

 

Wasserijschoorsteen firma Beelen, Blekersvaartweg 18, voor 1977 gesloopt.

 

Piet Beelen in het bollenveld van vader Theo Beelen in 1955. Op de achtergrond de wasserij van Pets grootvader: Johannes Beelen

 

Prentbriefkaart met schoorsteen van stoomwasserij ‘Anna’ van de weduwe A.Reinierse aan de Esdoornkade nabij de Blekersvaart. In 1925 gebouwd door De Ridder

 

Afbraak schoorsteen Blekersvaartweg in 1988 (NHA)

 

Wasserij ’t Raadhuis (Van der Weiden) achter de Raadhuisstraat

 

Hageveld met midden-links van het gebouwencomplex de schoorsteen van het vroegere stookhuis

Eén van de grootste kenners van (fabrieks)schoorstenen, door hem “topppunten van industrieel erfgoed” genoemd, is de heer A.Barnard, een juwelier uit Hardenberg. Op mijn verzoek stelde hij enige jaren geleden een overzicht samen van op het grondgebied van Heemstede gebouwde en gerestaureerde schoorstenen. Dit alles aan de hand van archieflijsten In de periode van ongeveer 1890 tot 1980 hebben de firma’s De Ridder uit Den Haag en Canoy Herfkens met steenfabrieken  in Tegelen (op de ‘Drie Kronen” en Venlo (buurtschap ’t Ven) elkaar heftig beconcurreerd en elk ongeveer 2.700 schoorsteenpijpen gebouwd. Berekend is dat minstens 7.000 schoorstenen in ons land hebben gestaan, met concentraties bij kwekerijen rond Aalsmeer en in het Westland. Voorts bij textielfabrieken in Twente en Tilburg.

Foto uit begin 1999 van de laatste wasserijschoorsteen van Van Houten, gebouwd in 1926 door De Ridder in Den Haag.

 

Terreinen  achter de Blekersvaartweg met schoorsteen van wasserij Van Houten (foto van site digi9  Heemstede.blogspot.com) In 1926 is de wasserijschoorsteen gebouwd door De Ridder in Den Haag.

 

Emaille naambord van Schoorsteenbouw De Ridder & Co. in Den Haag.

In dit verband kan nog worden opgemerkt dat bij het machinepompgebouw Leijduin van de Amsterdamse Duinwaterleidingmaatschappij in 1852 een fraaie (vierkante) schoorsteen is neergezet, die evenals de standpijptoren (bijgenaamd “de garenklos”) in het begin van de vorige eeuw is gesloopt. Een circa 15 meter hoge schoorsteen van Höcker, in 1883  tot stand gekomen, toen op stoomtractie was overgegaan, heeft naast de molen het beeld van de Glip bepaald. Deze was in bedrijf tot 1914 toen op elektriciteit is overgegaan en vòòr 1936 afgebroken.

Molen de Nachtegaal en op de achtergrond de fabrieksschoorsteen.

Molen de Nachtegaal en op de achtergrond de fabrieksschoorsteen. Met de stoomtram voor de huisjes van  V.van Bakel en J.Frederiks en grote molenaarswoning van de familie Höcker

 

Nog een afbeelding (houtgravure) van de molen en fabrieksschoorsteen uit 1910

Nog een afbeelding (houtgravure) van de molen en fabrieksschoorsteen uit 1910

 

De radiaalstenen van des choorsteen van Höcker waren afkomstig van de Limburgse firma Canoy Herfkens

De radiaalstenen van de schoorsteen van Höcker waren afkomstig van de Limburgse steenfabriek Canoy Herfkens

Mevrouw Broekhuis berichtte over een verdwenen schoorsteen in de Indische buurt te Heemstede: ‘Op de hoek van Borneostraat 46/hoek Celebesstraat, was gevestigd bakkerij Janus. Daar was inderdaad een grote schoorsteenpijp. Later is de zaak overgegaan op bakker De Wijs. Die zaak is onder opvolging opgeheven. Later is op verzoek van e bewoner/eigenaar van Celebesstraat 14 (aangrenzend) deze pijp omstreeks 1970 gesloopt. 

Molen ‘de Nachtegaal’ van Höcker met stoomkorenfabriek en schoorsteen

 

Canoy2

Radiaalsteen van Canoy-Herfkens

 

Canoy1

Omslag van catalogus Van Canoy-Herfkens uit 1923 (uit: Rookpuimen, bulletin van fabrieksschoorstenen (STIF), 2012

De aannemer Gebr. Van den Putten aan de Kerklaan bouwde in 1933 een schoorsteen voor wasserij ‘Hollands Roem’ te Heiloo.

Oude foto van aannemingsbedrijf en timmerfabriek van Gebr. Van den Putten aan de Kerklaan in Heemstede, in 1897 opgericht. Aanvankelijk werkend op stoom als energiebron. Op de achtergrond is nog net de top van de schoorsteen zichtbaar.

De laatste jaren is het industrieel erfgoed meer in de belangstelling gekomen. Toch vinden in ons land slechts weinig schoorsteenpijpen bescherming van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Daaronder ‘Tegula’ van de vroegere steenfabriek Canoy-Herfkens die na afbraak van het bedrijf als eenzaam monument in het Limburgse landschap ligt. Natuurlijk even over de Ringvaart is ook stoomgemaal De Cruquius, daterend uit 1849, een rijksmonument.

De schoorsteen van het Cruquiusgemaal in de Haarlemmermeer

Onderstaand volgt een (onvolledig) overzicht betreffende Heemstede. Daaruit blijkt dat eerder in 1926 voor Van Houten een schoorsteenpijp is vervaardigd, welke mogelijk in de oorlogsjaren is “gesneuveld”, waarna in 1947 een nieuwe schoorsteen is gebouwd van 30 meter hoog en een diameter van 70 centimeter.

Rokende schoorsteen van boerderij/zuivelfabriek Bronstee op een steendruk uit omstreeks 1908

Schoorstenen gebouwd respectievelijk reparatie (=*) uitgevoerd door firma De Ridder in Den Haag: 1911 Stoomwasserij H.J.W.Peeperkorn (architect Doeglas, Haarlem) 30 meter hoog en inwendige diameter 70 centimeter. 1912 Gemeente Gasfabriek: 25 x 0,70 meter

Reclame van N.V. Eerste Hollandsche Schoorsteen-Steenfabriek v/h. De Ridder & Co Den Haag – Leiden

                                Ferbeck & De Ridder & Co. 

De gemeentelijke gasfabriek van Heemstede, opgericht in 1908, telde twee fabrieksschoorstenen. Vanaf 1916 werden steenkolen via Heemsteeds Kanaal en haven aangevoerd. In 1929 is stoomkracht vervangen door elektrische energie

 

Stokerij en schoorsteen bij gasfabriek Heemstede

 

Schoorsteen van de gasfabriek Heemstede, in 1963 gesloopt.

Schoorsteen van de gasfabriek Heemstede, in 1963 gesloopt.

 

Tegeltableau gemeente Gasbedrijf Heemstede. In 1934 bij het 25-jarig jubileum door de werknemers aangeboden aan het gemeentebestuur van Heemstede

1924 Wasserij Rhee (architect Nic.J.Nijman), 20 x 0,60 meter 1925 Wasserij ‘Anna’ van Reinierse (architect Nijman), 20 x 0,60meter 1926* idem Wed.A.Reinierse 1926* Gemeente gasfabriek

1926 Voor bakkerij (?). Door gebr.Schouten, ovenbouw in Utrecht. 20 x 0,60 meter 1926 Firma Van Houten stoomwasserij (architect Nijman) 25 x 0,70meter 1926 Firma Van der Weijden (architect Nijman) 25 x 0,70 meter 1930 Stoomwasserij Jac. van der Weijden (aannemer Jongeleen, Delft) 25 x 0,70 meter 1939 Stoomwasserij J.Beelen en Zn. 30 x 0,90 meter. 1945* Seminarie Hageveld (reparatie door aannemer H.J.van Sambeek) 1948* Wasserij Beelen.

houten2

Foto van de laatste blekerijschoorsteen, nog tot 1988 in gebruik en in 1995 gesloopt. Uit: ‘1791-2016 Wasserij Van Houten 225 jaar’.

 

Stoomwasserij Peeperkorn met schoorsteen, gebouwd door De Ridder naar een ontwerp van Doeglas.  Deze was 32 meter hoog en is later ingekort tot 25 meter.

 

De grote wasserij van Peeperkorn met het personeel in nieuwe bedrijfskleding op een foto uit 1938

 

Foto uit 1978 van Coby Riemersma, met links de wasserij (en schoorsteen) Van Houten en rechts van Peeperkorn

Schoorsteenpijp van Meer en Bosch/Sein naast het vm. ketelhuis achter de Voorweg

1954 Inrichting “Meer en Bosch”, 25 x 1 meter 20.

De firma’s De Ridder en Canoy Herfkens bouwen bij elkaar ongeveer 250 wasserijschoorstenen (afbeelding Stichting Fabrieksschoorstenen STIF).

Gebouwd door steenfabriek Canoy Herfkens in Tegelen/Venlo voor 1905 J.Peeperkorn en Zn. stoomwasserij. 20 meter hoog. 1922 Seminarie Hageveld. 30 meter hoog. 1925 Duisterhoff Heemstede 25 meter hoog Van de historische ‘Blekervaart’ (6), overigens ooit een samenraapsel van bedrijfsgebouwen, resteert weinig meer. In de loop der jaren zijn diverse (bouwvallige) panden afgebroken wegens instortingsgevaar of om plaats te maken voor nieuwbouw. Een historisch relict is het zogeheten “bakkershuisje” bij Beelen. Enkele machines hebben een plaats gekregen in het museum te Lisse en de linnenpers afkomstig van Peeperkorn ligt in opslag bij de gemeentewerf in afwachting van een nieuwe berstemming. Zélf heb ik één steen van de laatste twee schoorstenen veilig gesteld. De afbraak van de laatste schoorsteen in 1999 nam ongeveer 2,5 week in beslag. Van de verschillende fases is door de familie Van Houten een fotoreportage gemaakt. Nóg een aandenken blijft over. Een geglazuurd tegeltableau met opschrift “Stoomwasscherij van J.Peeperkorn & Zn”, vervaardigd door plateelfabriek Rozenburg in Den Haag, heeft mede dankzij de historische vereniging een nieuwe plaats gekregen aan de Blekersvaartweg. Als een herinnering aan het wasserijverleden is bovendien een beeldje van een bleker met een hoos in de hand geplaatst, dat werd gemaakt door mevrouw Wil van der Velde-Heemskerk die zich liet inspireren door een prentje met vers van Jan Luyken gewijd aan het ambacht van de bleker. (5).

Kopergravure Jan Luyken (1649-1712)

Tot op de dag van vandaag wonen hier nog enige honderden nazaten van oorspronkelijk veelal uit Brabant en Limburg afkomstige seizoenarbeiders, die in het Westen welvaart (…en een levensgenoot) vonden in onze gemeente of naaste omgeving.

 

Uit: boekuitgave ‘1791-2016 Wasserij (Newasco) Van Houten’, 2016

 

Uniek stukje Heemstede met ondergang bedreigd (Haarlems Dagblad6 mei 1988)

 

vervolg van: Uniek stukje Heemstede met ondergang bedreigd (Haarlems Dagblad, 26 mei 1988)

Bericht over voorgenomen sloop uit het Haarlems Dagblad van 23 april 1999. Eerder was in 1995 berekend dat overname van de schoorsteen als industrieel monument de gemeente over twintig jaar inclusief herstel en onderhoud 200.000 gulden zou kosten, voor welk bedrag het gemeentebestuur de Newasco-schoorsteen niet wilde

foto’s genomen voor de sloop van de laatste wasserijschoorsteen

 

foto’s van voormalige schoorsteen Van Houten

 

nog 2 foto’s van schorsteen Van Houten aan de Blekersvaartweg (1999)

overnemen. 

BLOEMENDAAL In tegenstelling tot Heemstede is door de gemeente Bloemendaal wèl een wasserijschoorsteen op de monumentenlijst geplaatst. Namelijk de pijp daterend uit 1891 voor de vm. stoomwasserij Van Dieren Bijvoet en ontworpen door Rutger van der Ploeg. De schoorsteenpijp is geïntegreerd in het nieuwbouwplan De Blekerij.

Schoorsteen voormalige wasserij Bijvoet. Uit: Wim Post, De monumenten van de gemeente Bloemendaal (…), 2011, blz.71

 

Ook deze schoorsteenpijp uit 1919 – ontworpen door A. van der Linden – voor ziekenhuis Meerenberg in Bloemendaal geniet monumentenbescherming. In 1919 is de schoorsteen gebouwd door Canoy-Herfkens uit Tegelen en dinds 1972 buiten gebruik. Uit Wim Post, De monumenten van de gemeente Bloemendaal (…), blz. 64.

Noten

(1) In 1588 waren er in Heemstede en Bennebroek tien lijnwaadblekerijen. Aan het eind van het leven van ambachtsheer Adriaan Pauw telde Heemstede (inclusief Bennebroek) in 1653: 12 grote lijnwaad- en 28 kleerblekerijen. De concurrentie was groot en faillissementen kwamen veelvuldig voor. In 1800 waren er nog altijd 28 kleerblekerijen, in 1835: 30 en vijftien jaar later: 24. Volgens onderwijzer H.H.B.Binnewiertz “beroemde kleeder-blekerijen”, waaronder Peeperkorn, Van der Horst, Daniels, Van Halen, Van Lierop, Niesten, Van der Weiden en Visser. In 1883: 16, 1914: 14, 1940: 12, 1948: 7 (“Anna” [= Reinierse], Van der Horst, Peeperkorn, Rhee, Van Houten,’’t Raadhuis’ en firma H. van der Weiden (behalve de laatste twee alle aan de Blekersvaartweg gelegen), in 1975: 5 en in 2012 Zegge en schrijve één met ongeveer 30 personeelsleden. (2) Een artikel over 200 jaar wasserij Van Houten, door Cees Peper in het blad Oud-Heemstede-Bennebroek, 68, mei 1991, blz. 41-56. (3) Interessant is in dit verband de voorspelling van Divendal dat mogelijk over een halve eeuw bij de reconstructie van het gebied een commissie van notabelen uit de Heerlijkheid in het leven wordt geroepen om als herinnering aan het verleden een schoorsteen te herbouwen. Vergelijkbaar dus wat met de dorpspomp op het pleintje aan de Raadhuisstraat is gebeurd. (4) Toenmalig wethouder S.Baar zegde toe “te onderzoeken of de overgebleven schoorsteen voor Heemstede behouden kon blijven.”

Sloop van de één na laatste schoorsteen aan de Blekersvaartweg, vastgelegd voor een kerstkaart door Lies Visser

(5) Heemstede beschikt verder over sinds 40 jaar een galerie/atelier ‘De Bleeker’ van Willem Snitker (in een vroeger bedrijfspand van Beelen). Op de gevel boven poort van een nieuw appartementencomplex (1990)  waar ooit wasserij Breed lag, Blekersvaartweg 11-12, is de toepasselijke naam ‘De Camericx’ aangebracht. Op de bebouwing van de voormalige bleekvelden en kraken liggen enkele starten met verwijzingen naar het blekersverleden, zoals de Beelenlaan, Van der Horstlaan en Wasserij-Annalaan (voorheen tegenover de Blekersvaartweg aan de Esdoornkade gelegen met een fraaie schoorsteen en daarop in grote letters ANNA geschilderd.). Het aantal eerste stenen en huisnamen aan de Blekersvaartweg is ondanks alle nieuwbouw nog tamelijk groot: – 5  Jan Jonckbloedt 8 maart 1926 – 8  ‘Adriaen Pauw’, geschilderd boven entree van pand Visser – 15 Steen circa 1863 – 18 ‘De Bleeker’ geschilderd – 19/20 J:G:V:D:Horst  1831 – 30 Henri Beelen, 8 juli 1919 – 37 Hub. Peeperkorn, (slecht leesbaar: 1927) – 38 Jan Beelen, 25 augustus 1875 – 39 H.P.M.Peeperkorn, mei 1894 Panden voormalige wasserij, nu ongenummerd – P.H.M.Peeperkorn, 15 mei 1897 – Nicolaas Peeperkorn, 8 mei 1912 – 47 Wim van Houten, 15 mei 1935 Het hoekpand (flatgebouw) op de hoek van de Blekersvaarweg en Kerklaan heet toepasselijk ‘Laan en Vaart’ [Uit: inventarisatie V.C.Klep, 1991]. Nota Bene: bouwer van een groot aantal fabrieksschoorstenen was aannemer S.Geelen in het Limburgse Neer. Vooral in Limburg maar ook in de andere provincies met uitzondering van Zeeland. De heer Pierre Geelen uit Aerdenhout publiceerde in 2008 een boek ‘Peter Johannes Geelen (1895-1964); bouwer van Fabrieksschoorstenen pur S(j)ang’, verschenen ter gelegenheid van het 115-jarig bestaan van Geelen Vastgoed & Bouw. Daarin staan tevens hoofdstukken over fabrieksschoorstenen in historisch perspectief en de architectonische en bouwtechnische aspecten. Hans Krol

De schoorsteen bij het vm. ketelhuis van seminarie Hageveld is in 1922 gebouwd door De Ridder $ Co. en na de Bevrijding in 1945 gerestaureerd door bouwbedrijf H.J.van Sambeek, Leidsevaartweg 101 Heemstede

 

fabriekschoorstenen van gemeentelijk energiebedrijf in Haarlem jaren dertig van de vorige eeuw

ADDENDUM: AANNEMER P.J. (‘SJANG’) GEELEN IN NEER (LIMBURG) Bijdrage overgenomen uit: Rookpluimen; bulletin van de Stichting Fabrieksschoorstenen (STIF), speciale uitgave 2012 ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van de schoorsteen van de Lindeboom Bierbrouwerij te Neer

Briefhoofd van een rekening uit 1906 van Pieër Geelen aan het bestuur van de zuivelfabriek in Neer

 

Vervolg van: Sjeng Geelen, bouwer van de schoorsteen bij de Lindeboom

 

Slot van: Sjeng Geelen, bouwer van de schoorsteen bij de Lindeboom

=====================================================

In 2008 verscheen van de hand van Pierre Geelen uit Aerdenhout: Peter Johannnes Geelen (1895-1964): bouwer van fabrieksschoorstenen pur S(j)ang. Uitgegeven ter gelegenheid van het 115-jarig bestaan van Geelen Vastgoed & Bouw in Neer (Limburg). Met lit.opgave. 158 p., ill; 22 x 22 cm.   ISBN 978-90-76241-203 gebonden. Inhoud: Biografie P.J.(Sjang) Geelen (1895-1964) – Fabrieksschoorstenen in historisch perspectief – Architectonische en bouwtechnische aspecten – De schoorstenen van Sjang Geelen in vogelvlcht – De schoorstenen van Sjang Geelen in beeld – Verdwenen schoorstenen – Bijlage: Overzicht fabrieksschoorstenen gebouwd door P.J.Geelen – Geraadpleegde bronnen: literatuur, archieven, personen.

Stoomgemaal 'Vier Noorder Koggen' in Medemblik met de in 1924 door P.J.Geelen gebouwde 'derde' schoorsteen met een hoogte van 38,4 meter.

Stoomgemaal ‘Vier Noorder Koggen’ in Medemblik met de in 1924 door P.J.Geelen gebouwde ‘derde’ schoorsteen met een hoogte van 38,4 meter.

 

De Heldensche Steenfabriek dateert uit 1909 en is allang niet meer in gebruik. In 1945 bouwde aannemer P.J. Geelen uit Neer de 35 meter hoge fabrieksschoorsteen.

 

De situatie in 2012 na een grondige restauratie van het voormalige fabrieksgebouw, in de toekomst met een nieuwe bestemming als verenigingsgebouw (foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

 

Het ir.D.F.Woudagemaal bij Lemmer, Friesland, staat op de werelderfgoedlijst van UNECO. In 1919 is de fabrieksschoorsteen gebouwd door de Limburgse aannemer P.J.Geelen uit Neer.

Het ir.D.F.Woudagemaal bij Lemmer, Friesland, staat op de werelderfgoedlijst van UNECO. In 1919 is de fabrieksschoorsteen gebouwd door de Limburgse aannemer P.J.Geelen uit Neer.

Bavaria

In 1924 bouwde P.J.Geelen uit Neer naar een ontwerp van Canoy-Herfkens een schoorsteen voor bierbrouwerij Bavaria in Lieshout [in één week tot stand gebracht voor de aanneemsom van ƒ 60,-. Foto van het oude brouwhuis. In 1934 is een nieuwe fabriek gebouwd.

Lieshout_3.22X

Bovenstaand email-reclamebord werd aangeboden via veilingsite Catawiki en toont 2 schoorstenen van de bierbrouwerij Bavaria in Lieshout, terwijl in werkelijkheid het oude brouwhuis (1924-1934) over slechts 1 fabrieksschoorsteen beschikte.

Neer1

Een 100-jarige schoorsteen bij brouwerij Lindeboom in Neer, gebouwd door de firma Geelen in Neer (Rookpluimen, STIF, 2012) Een bijschrift invoeren

 

Neer2

Aannemer Sjeng Geelen, staande rechts, tijden het metselen van een schoorsteen in de jaren twintig  van de vorige eeuw (uit: Rookpluimen, STIF, 2012)

 

Neer3

De brouwerijschoorsteen in Neer (uit: Rookpuilen. STIF, 2012)

In 2014 is een tweede, uitgebreide versie van 230 pagina’s verschenen van het boek ‘Peter Johannes Geelen (1895-1964’. Als bijlage is een overzicht opgenomen van alle tussen 1911 en 1946 door P.J.Geelen gebouwde fabrieksschoorstenen.

Vooromslag nieuwe boek: Peter Johannes Geelen (1895-1964); bouwer van Fabrieksschoorstenen pur S(j)ang; door Pierre Geelen.

 

fabriek1.jpg

A.J.Barnaard: Fabrieksschoorstenen in Nederland. 2017 Nieuw standaardwerk

 

fabriek3

Fabrieksschoorsteen op postzegel van STIF

 

Kinderpostzegel uit 1951 met voorstelling van een fabrieksjongen en links van hem een fabrieks-schoorsteen

 

fabriek2.jpg

A.J.Barnaard. Fabrieksschoorstenen in Nederland

 

Vooromslag van boek: Fabrieksschoorstenen in Nederland; door A,J,Barnard. 2017

 

Arjan Barnard bij een degelijke, ouderwetse schoorsteen (de Telegraaf)

 

Uitsnede uit boek A.J.Barnard, fabrieksschoorstenen, pagina 72.

 

Vemelding van fabrieksschoorstenen in Heemstede, in het boek van Arjan Barnard. Onder de Glip (buurtschap van Heemtede) is de door Canoy gebouwde schoorsteen van de meelfabriek Höcker vermeld. Enkel de schoorstenen van voormalig seminarie Hageveld en van ketelhuis Meer en Bosch (SEIN) staan anno 2017 nog overeind.

 

Vieggasvanger, ontworpen door uitvonder en oorlogsslachtoffer ir.Herman van Tongeren om de schoorsteen van de vuilverbranding in Amsterdam-Noord

=====

Redding van een oude schoorsteen in Haarlem (Haarlems Dagblad, 20 januari 2003)

 

De vierkante Cavex-schoorsteen voor de sloop in Haarlem

 

Sloop van Cavex-schoorsteen  in in het Scheepmakerskwartier te Haarlem (Haarlems Dagblad 4-4-2012)

 

Achteromslag van derde herziene uitgave: Peter Johannes Geelen (1895-1964); bouwer van fabrieksschoorstenen pur S(j)ang’; door Pierre Geelen uit Aerdenhout. 2018.

 

De monumentale fabrieksschoorsteen van het Woudagemaal in Lemmer, in 1919 gebouwd door P.J. (Sjang) Geelen uit het Limburgse Neer

 

Op 1 maart 2019 gemaakte foto. Het betreft de inspectie op de top van de 60 meter hoge schoorsteen van het Woudagemaal in Lemmer. Pierre Geelen uit Aerdenhout was hiervoor als zoon van de bouwer uitgenodigd door de heer Harm Meijer, directeur van het bedrijf ‘Schoorsteen- en Ovenbouw Harm Meijer BV’ uit het Groningse Ten Boer, De schoorsteen is gebouwd in de zomer van 1919 en viert aldus dit jaar zijn eeuwfeest. In 2020 is het 100 jaar geleden dat het gemaal werd geopend door Koningin Wilhelmina. Op de achtergrond van de foto zien we de vroegere Zuiderzee (nu IJsselmeer) waarop het overtollge water van de Friese boezen werd (en indien nodig nog steeds wordt) afgevoerd door middel van door stoommachines aangedreven centrifugaalpompen. Op de foto houdt Pierre Geelen zich met zijn linkerhand vast aan één van de zes bliksemafleiders.

==========

Foto genomen in Lemmer op 7 augustus 2019 op de dag dat de schoorsteen van het Woudagemaal een eeuw geleden werd opgeleverd. Met de juryleden Jan Reus, Simone v.d.Berg en Pierre Geelen (derde van links) en verder de amateur kunstenaars die een prijs wonnen voor het op artistieke wijze verbeelden van de schoorsteen.

ROOKPLUIMEN, bulletin van de Stichting Fabrieksschoorstenen [STIF]. Speciale uitgave in 2019 ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van de schoorsteen van het Woudagemaal te Lemmer. Samengesteld door Pierre Geelen

Beginpagina Rookpluimen STIF; 1913-1920 Een boezemgemaal in Friesland; door Pierre Geelen. Met foto’s van de aankomst van koningin Wilhelmina en prins Hendrik in Lemmer, en van het stoomgemaal met schoorsteen anno nu.

 

Vervolg Rookpluimen over Woudagemaal met titelpagina van het “Jaffa” gedenkboek uit 1920.

 

Vervolg Rookpluimen; gedenksteen uit 1951

 

Vervolg Rookpuimen met foto van ir.D.F.Wouda

 

Vervolg Rookpluimen met overzicht van de door “Jaffa” te Utrecht geleverde polderbemalingsinstallaties in Nederland

 

Vervolg Rookpluimen met bestektekening uit 1915 door ir.J.C.Dijxhoorn van de stoommachine-installatie

 

Vervolg Rookpluimen met schetstekening van schoorstenenbouwer De Ridder en omslag catalogus van Canoy-Herfkens

 

Vervolg Rookpluimen met foto van 24 juli 1917 na afloop van het heiwerk in Lemmer

 

Vervolg Rookpluimen met bouwtekening schoorsteen van Canoy-Herfkens

 

Vervolg Rookpluimen met foto van de vernielde schoorsteen na blikseminslag 16 juni 1918

 

Vervolg Rookpluimen met foto’s van omgewaaide schoorsteen in 1919 en schoorsteen in aanbouw midden jaren ’60

 

Vervolg Rookpluimen met portret Gerard Herfkens en contractovereenkomst tussen Wouda en Canoy-Herfkens 1918

 

Vervolg Rookpluimen. Met foto’s van installatie van de centrifugaalpompen uit 1915 en schoorsteenbouwer Sjang Geelen uit Neer in 1919

 

Vervolg Rookpluimen met foto’s van een radiaalsteen en in aanbouw zijnde schoorsteen in 1919

 

Vervolg Rookpluimen met declaratie van dr. D.van Gulik en foto van de honderdjarige schoorsteen

 

Slot van Rookpluimen met foto van het gereedgekomen Wouda stoomgemaal in Lemmer, Friesland.

Links Pierre Geelen en naast hem Harry de Bles, directeur van stoommachinemuseum van voormalig stoomgemaal ‘De vier Koggen’ in Medemblik
Artikel in het Noord-Hollands Dagblad van 1 juli 2020 over de schoorsteen die in 1924 door aannemer Sjeng Geelen uit Neer, de vader van Probuslid Pierre Geelen voor een stoomgemaal heeft gebouwd en thans is vernieuwd.