In 1937 verschenen herinneringsalbum met o.a. veel foto’s van de trouwdag van prinses Juliana met prins Bernhard. Verzoeken van Mary Pos om koningin Wilhelmina te interviewen zijn niet gehonoreerd. 

MARY POS (1904-1987); de eerste vrouwelijke reisjournaliste

Inleiding: zolderopruimingen en vondsten uit prullenbakken en afvalcontainers

Tijdens een bijeenkomst van genootschap ‘Het Beschreven Blad’ vertelde Bubb Kuyper dat op de komende veiling in 2001 o.a. een aantal kladblaadjes met het handschrift van romanschrijver Simon Vestdijk ter tafel komen, destijds in Doorn van het afval “gered”. In de Volkskrant van vrijdag 8 maart 2001 las ik een artikel over een nieuw boek gewijd aan posters uit het bezit van Martijn F.le Coultre, verzamelaar en notaris te Hilversum (1). De Haarlemse kunstcriticus Otto van Tussenbroek vermaakte zijn rijke affichecollectie aan het Stedelijk Museum in Amsterdam. Er bleven wat posters op zolder liggen. O.a. de affiche ‘Etoile du Nord’ van A.M.Cassandre uit 1927. Die gaf de weduwe in 1975 aan haar vijftienjarige neef Martijn F.le Coultre, het begin van een verzameling van op dit moment ruim 4.000 posters, waarvan de 400 meest bijzondere in een nieuw boek zijn afgebeeld en beschreven. In de loop der jaren ben ik bij verscheidene zolderopruimingen geroepen en heb ik soms ook een en ander uit het afval meegenomen. Door een collega-bibliothecaris werd ik in 1970 geattendeerd op een oude van oorsprong Duitse mevrouw na de dood van haar man  aan het ruimen was geslagen. De familie beschikte over veel autografisch materiaal uit het Interbellum. Feitelijk kwam ik al te laat, maar kon nog wat restanten meenemen, zoals een ansichtkaart van de opera in Dresden, die aan de dame in kwestie geadresseerd was door de destijds beroemde tenor Richard Tauber. Bij cabaretier Jaap van de Merwe, waar ik eind jaren zestig wel eens oppaste, heb ik – met toestemming – uit de prullenbak weggegooide teksten van zijn hand meegenomen. In de jaren tachtig zijn de bouwtekeningen van architect Cornelis van Gelder (1900-1987) aan de straat gezet. Dat gebeurde in de tijd dat hij verhuisde naar het bejaardencentrum ‘Vitae Vesper’. Van Gelder ontwierp talrijke herenhuizen in de omgeving van Haarlem, maar was ook betrokken bij een verbouwing van Stoop’s Bad en het Kennemer Lyceum in Bloemendaal (Overveen). Hij was een tevens aantal jaren leraar aan de Hogere Technische School. Als technisch tekenaar bij openbare werken in Heemstede ontwierp deze bouwmeester omstreeks 1930 de Dreefschool, waar sedert 1976 de gemeentelijke openbare bibliotheek is gehuisvest. De mappen met bouwtekeningen en schetsen zijn terecht gekomen bij de van oorsprong uit Brabant afkomstige antiquaar drs.H. Stekelenburg, sinds 1980 eigenaar van ‘de Friedesche Molen’ in de Rosmarijnsteeg te Amsterdam. Alles wat op Heemstede betrekking had uit de periode 1920-1953 is in Heemstede teruggekeerd en het Haarlemse materiaal kwam bij Ab van der Steur terecht. Over het restant van college Hageveld is in de loop der jaren al het nodige geschreven. Voor het laatst in het Jaarboek 2000 van de Reünistenvereniging Hageveld. Martin Ros zou over deze en andere kloosteropruimingen een boek schrijven, maar werd ziek en na een jaar heb ik de door hem meegenomen documentatie teruggehaald in zijn Hilversumse huis – van boven tot onder vol met boeken, waaronder alleen al naar eigen zeggen zo’n 6.000 afgeschreven boeken van de Hilversumse openbare bibliotheek. In deze bijdrage zal ik één verworven collectie nader beschrijven, namelijk van de eerste moderne reisjournaliste in ons land: Mary Pos.

Archief Mary Pos naar bibliotheek Heemstede. Uit Haarlems Dagblad, 11-1-1990

Archief Mary Pos naar bibliotheek Heemstede. Uit Haarlems Dagblad, 11-1-1990

Noot (1) Martijn F. le Coultre & Alston W.Purvis: A Century of Posters. Uitgeverij V + K, 30 euro. Recensie in de Volkskrant door Hub.Hubben, 8 maart 2001, pagina 28. Zie ook: NRC Handelsblad, 12 december 2002, pagina 13.

Bericht van ) huwelijk van Mary Pos met prof.dr.E.Malcolm Carroll, in 1959, waarna verhuizing naar Bussum

Mary Pos; de eerste vrouwelijke reisjournaliste; “een charmante maar brutale meid”

Visitekaartje van Mary Pos

Deposito Haarlem uit de tijd dat Mary Pos Leidsevaart 254 woonde (1934)

Deposito Haarlem uit de tijd dat Mary Pos Leidsevaart 254 woonde (1934). Voordien woonde ze vanaf 1929 in een Haarlems pension van de familie Kraak  aan de Lindenstraat 40, Haarlem-Noord (Schoten)

Mary Pos (1904-1987) bezocht alle werelddelen. Daarover gaf zij volgens een grove berekening ongeveer 3.000 lezingen, en schreef zij zo’n tweeduizend artikelen in kranten en tijdschriften.  Haar allereerste schrijfsel zijn gepubliceerd in het plaatselijk blad ‘de Purmerender’ vanaf 1922, o.a. een feuilleton ‘Het groote raadsel’. Mary Pos debuteerde in 1927 met een bijdrage in het christelijk familieblad de Spiegel. In 1928 publiceerde ze het verslag van een reis naar Londen voor een internationale wijnkoperij waar ze enige tijd voor werkte in het blad ‘Christelijk Vrouwenleven’. In datzelfde tijdschrift verscheen in 13 (1929), p.300-303 van haar hand: ‘Een bezoek aan Museum Huis Lambert van Meertens Huis  te Delft. Bij de directrice mej.Ida C.E.Peelen’.  In 1929 verschenen artikelen in het Algemeen Handelsblad. De eerste boekuitgave betrof ‘Daden! in 1931. Tot 1975 publiceerde zij  25 romans en reisboeken. Te druk met haar werk had deze “mannenverslindster” in de bloei van haar leven geen tijd om te trouwen, maar hield ze het bij niet-verplichtende verhoudingen. Midden jaren 30 had ze gedurende 7 jaar een relatie op afstand met neerlandicus A(nne) G.van der Horst uit Heemstede [kenner van Willem Bilderdijk]. Die maakte zich zorgen over haar onrustige geest en raadde Mary aan zich tot het schrijven van kinderboeken te beperken en het voortdurend reizen te laten. Tevergeefs.  Huwelijk en moederschap waren volgens haar niet te verenigen met haar drukke werkzaamheden. Eenmaal wat tot rust gekomen trad zij alsnog op 55-jarige leeftijd  in het huwelijk met de even oude Amerikaanse hoogleraar E.Malcolm Caroll.  Die overleed al na drie maanden. Opnieuw begon ze aan een zwervend bestaan. Op weg naar de USA om familieleden van haar overleden echtgenoot te ontmoeten kwam ze op de boot in 1960 haar tweede echtgenoot tegen. Dat was E.W.Dowesdell, een gepensioneerd ingenieur, die zijn vrouw kort tevoren verloren had en met wie Mary Pos nog datzelfde jaar trouwde in de staat Florida. In tegenstelling tot de altijd druk pratende en gesticulerende Mary was Dowdesdell volgens mensen die het paar gekend hebben de rust zelve.

Mary Pos

Drie maanden voor het overlijden van haar eerste echtgenoot Carroll had het echtpaar zich gevestigd in een riant herenhuis aan de Frederik van Eedenweg in Bussum. Een hele verbetering na haar eerdere flatje in Rijswijk en voordien het single-verblijf in talrijke pensions, wat meer dan eens eens tot problemen had geleid met de verhuurders.  Ten slotte  schrijft ze nog enige boeken, o.a. een biografie over de door haar geadoreerde Zuid-Afrikaanse (apartheid)politicus dr.Verwoerd, die een vernietigende pers kreeg. Deze in 1967 verschenen publicatie betekende feitelijk het einde van haar journalistieke loopbaan. Redacties van damesweekbladen weigerden daarna artikelen van Mary Pos op te nemen. Haar bekende vechtlust had ze toen definitief verloren. In 1975 verscheen het 25ste, tevens haar laatste, boek, zoals de uitgever liet weten ” van de eeuwig jeugdige Mary Pos”. Het heette ‘Dieren hebben geen tranen’. Daarna raakte ze snel in de vergetelheid, maar naast gevoelens van diepe teleurstelling, genoot ze als ‘vogelaar’ vooral van de natuur in het Gooi.

Mary Pos in de bloei van haar leven

Blijkens een bewaarde kopie van een brief van 1 oktober 1985 blijkt dat Mary Dowdeswell-Pos bij uitgeverij Gottmer in Bloemendaal heeft geprobeerd het manuscript voor een boek te slijten. De uitgeverij was haar aanbevolen door dominee Aljo Klamer. Het werk handelt over het pionierswerk van Nederlanders in het Zuiden van Brazilië, maar ook in Hollandse kolonies in Argentinië, Chili en Peru. Uit het vervolg van haar brief blijkt dat het om een omwerking gaat van een al in 1952 uitgekomen boek. Ik citeer een deel van haar schrijven: “(…) Dat boek kreeg destijds een prachtige pers. De pioniers van de staat Parana waren er ook erg gelukkig me, want veel te weinig is over hun fenomenale werk in ons land gepubliceerd. Aan het begin van deze eeuw moesten ze nog in het oerwoud gaan pionieren en stierven er velen van hen, maar de overlevenden hielden vol en nu is een groot aantal bloeiende kolonies, Prot. En R.K. Van de zijde der emigratie-autoriteiten is er een grote belangstelling voor deze nieuwe uitgave, want de pioniers hunkeren naar nieuwkomers en in ons land is er een vernieuwd en groot verlangen om te emigreren. Ik mocht uit het rapport van de heer Drinkwater, Directeur van de Chr. Migratie-centrale, dat pas het vorig jaar uitkwam, putten zoveel ik wilde, zodat ook de laatste berichten over het pionierswerk en de successen er in staan. Wat mijn honorarium betreft, ik ben veel te blij dat ik over deze goede moedige mensen weer mag schrijven, in wier Ned. Wereld ik maanden mocht vertoeven in het hart van Brazilië, dat dit u de das niet om zal doen. Ik hoop dat u er iets in ziet”. Als  postscriptum voegt ze nog toe “Dit boek leest als een roman, zei een insider. Ik was blij dat te horen, want het is wel aparte stof”.  Een vernieuwde herdruk is er niet gekomen.

kaart van café Zanzibar, Broadway at 49th Street New York.

Mary Pos met de eigenaar van het Zanzibar-café in New York

Mary Pos overleed op 28 december 1987, gememoreerd met een rouwadvertentie in ‘De Telegraaf ‘, een berichtje in het Nederlands Dagblad en één In Memoriam in ‘Trouw’. Voorts zou Igor Cornelissen in ‘Vrij Nederland’ van 16 januari 1988 een  artikel aan haar wijden in de serie ‘Toen en Nu’ onder de titel: Exotische reisjournaliste. Zie bijlage. Postuum verscheen o.a. een herdruk van haar jeugdroman ‘Naar het land van de rode rododendron’, in 1937 gepubliceerd met een (herziene) druk in 1973. De bespreking van Erik van de Grampel voor Biblion was allesbehalve lovend. “Als de vader van Eddo en Riekie op zakenreis moet, gaan de kinderen een paar maanden logeren in Italië, het land van hun overleden moeder. Na een lange reis komen ze aan in Noord-Italië in de valleien van de Waldenzen, waar ze gastvrij worden ontvangen door tante Nina. Ze horen van alles over de geschiedenis van de Waldenzen, hun gewoonten, gebruiken en vele vervolgingen die deze protestanten in met name de 17e eeuw moesten ondergaan. Tussendoor leren ze de omgeving kennen. Voortkabbelend, onaantrekkelijk verhaal in prot.chr. context met veel couleur locale, weinig diepgang en geen karaktertekening. Het boek is geïllustreerd met ouderwetse zwart-wittekeningen. Omslag in meerkleurendruk. Volle bladspiegel. Voor een kleine groep doorzetters vanaf ca. 10 jaar uit orthodox prot.chr. kring”.

Waar Mary Pos ook was stond zij vaak in het centrum van de belangstelling. Hier met bemanning en andere reizigers terugkerend van een verre reis met de KLM

Nog een foto van terugkeer op Schiphol. mary Pos met reismand

Nog een foto van terugkeer op Schiphol. Mary Pos met reismand

De heer Dowdeswell wilde na haar overlijden verlost worden van alle documentatie die haar vrouw in een halve eeuw had verzameld: vele duizenden brieven, reisfoto’s, boeken, dia’s etc. etc. Dat materiaal kwam bij een zekere handelaar Ries, destijds een bekende figuur schijnt geweest te zijn op rommelmarkten in Hilversum. Daar is het “gered” door een verzamelaar en bezoeker van verzamelbeurzen de heer Evert van Barneveld, die eigenlijk enkel interesse had in alles wat met Nederlands Oost-Indië te maken heeft en dan ook behield. Verder kwam een deel terecht bij Joop van den Berg. Met uitzondering van alles wat met Indonesië te maken heeft is de verzameling grotendeels door mij verworven ten behoeve van de Heemsteedse bewaarcollectie. In ruil voor jaargangen van de Katholieke Illustratie, de Prins e.d. Ik had belangstelling voor Mary Pos omdat zij eind jaren dertig, begin jaren 40  van de vorige eeuw op het adres Lindenstraat 40 te Haarlem (Schoten) inwoonde bij de familie Kwaak en vervolgens op het adres Leidsevaart 254 in Haarlem.

In de ‘Haarlemse’ periode tussen 1937 en 1941 correspondeerde Mary Pos met de Neerlandicus A.G.van der Horst woonachtig Zandvoortschelaan 51 Haarlem (eigenlijk Heemstede) en later met aannemer J.W.van Sante Jr., aannemer van beroep, die op de Heemsteedse Dreef 84 woonde.

Anne Gerard van der Horst is geboren in Heemstede en studeerde aan de Vrije Universiteit Nederlandse letterkunde en slaagde in 1935 voor zijn doctoraal examen. Op zijn huisadres gaf hij jarenlang bijlessen aan leerlingen van middelbare scholen, waarvoor hij veelvuldig adverteerde in de plaatselijke pers. Hij was blijkens bewaard gebleven correspondentie eer gesteld op Mary Pos maar zag uiteindelijk in dat het vanwege haar reislust niet tot een blijvende relatie kon uitgroeien. Uiteindelijk is hij in 1942 getrouwd met M.T.van Hattem in Haarlem. In 1970 was hij leraar Nederlands in de hoofdstad en kwam hij even in het nieuws toen zijn vader G.van der Horst 102 jaar werd en om die reden geïnterviewd  door een journalist van het Haarlem’s Dagblad. zijn vader G.van der Horst is in 1868 geboren in het Friese Sneek en verhuisde in 1926 naar Heemstede (na de dood van zijn vrouw in 1920) met drie kinderen, twee dochters en een zoon naar Heemstede. Citaat: ‘De zoon Anne Gerrit van der Horst is nu 64 jaar en leraar Nederlands van een Amsterdams Gymnasium. Hij helpt zijn vader tijdens tijdens het gesprek, want deze is een beetje doof en soms niet duidelijk te verstaan’. 

Advertentie van aannemersfirma J.W.van Sante in Haarlem uit 1936

Omstreeks 1940 correspondeerde  J.W.van Sante Junior, zoon van J.W.van Sante Sr. met een aannemersbedrijf in Haarlem, en woonachtig in Heemstede, met ‘Lieve Mary’. Hoe graag deze persoon haar ook mocht, ook hij zag uiteindelijk in dat het niet tot een vaste relatie kon komen. Een lang schrijver over zijn wel en wee en allerlei vragen hoe het met haar gaat in haar nieuwe pension [‘hangt mijn portret daar‘?], gedateerd 1 januari 1940 eindigt als volgt: ‘Dag lieve kind, houdt je maar goed, in de hoop je spoedig te mogen weerzien en je dan de hand te drukken en daarna niet het verwijt te verdienen dat ik maar een houten klaas ben (zoals je mij de laatste maal toevoegde) blijf ik steeds graag je  JanvanS. ‘

Geboren in Zaandam woonde Mary Pos ook in Purmerend, Haarlem, Scheveningen, Den Haag, Rijswijk, en na haar huwelijk te Bussum. Tot haar huwelijk met de Amerikaanse  professor Carroll na talrijke pensions eerst in een woning in Rijswijk en ten slotte in een ruim herenhuis te Bussum, waar haar man overleed aan een hartinfarct en Mary een jaar later opnieuw in het huwelijk trad met weduwnaar ir. Dowdeswell uit Engeland.

De grote collectie reportagefoto’s heb ik overigens al meteen doorgegeven aan het Nederlands Foto- en Grafisch Centrum in Haarlem [nu in het Nationaal Archief, Den Haag], waar deze beter tot hun recht komen. In de eerste jaren is het ‘Heemsteedse’ materiaal slechts vier keer geraadpleegd, waarvan twee keer door personen uit Zaandam uit welke plaats de schrijfster oorspronkelijk vandaan kwam. Verder door Joop van den Berg en Anne Soethout die in 1992 een beknopte monografie aan het fenomeen Mary Pos hebben gewijd. Naar aanleiding hiervan ontving ik een verzoek van het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden) van de V.U. in Amsterdam het materiaal te mogen overnemen. Dat instituut beschikte al over een zogenaamde ‘kleine stukken’ betreffende Mary Pos, alsmede over protestantse tijdschriften, zoals ‘Timotheüs’ en ‘De Spiegel’, waarvoor zij jarenlang als vaste medewerkster publiceerde. Op 23 juli 1996 is een overeenkomst van schenking getekend met prof. Dr.J.de Bruijn, directeur van voornoemde instelling. Archivaris mevrouw Drexhage en dr. P. Bak hebben vervolgens een plaatsingslijst vervaardigd. De geschonken verzameling wordt als afzonderlijke eenheid bewaard en omvat in 13 dozen drie strekkende meter. Zie via google: “Plaatsingslijst van het archief van Mary Pos”. Eén archiefdoos met foto’s, brieven e.d. is opgenomen in de Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief, locatie Kleine Houtweg, in Haarlem.

Afbeelding van de in 195 naar Mary Pos vernoemde  Darwin tulp

Kweker C. Colijn uit Voorhout kweekte een tweemaal bekroonde Mary Pos tulp (Nieuwe Leidsche Courant, 13-6-1957)

(Vervolg Mary Pos Darwintulp)

Mary Pos gehuldigd in Rijswijk  (Nieuwe Leidse Courant, 7-5-1958)

(Nieuwe Leidse Courant, 7 mei 1958)

Elias in een column in o.a. Het Nieuwsblad van het Noorden in 1957 over de tulp naar ‘Mary Pos’ vernoemd, mogelijk de eerste journalist in ons land doe deze eer te beurt zou zijn vallen

Vervolg column van Elias n.a.v. ‘de gekweekte ‘Mary Pos Darwintulp’

De collectie bij de Vrije Universiteit bestaat uit: 1. Personalia, dagboeken en aantekeningen; 2. Privé-correspondentie; 3. Zakelijke correspondentie, belastingen, Parool-zaak; Lezingen, recensies, verslagen; 4. Reisdocumentatie; 5 Fotoalbums, losse foto’s, lezingen, tijdschriften; 6. Kranten.

Zelf heb ik voor de bewaarcollectie Heemstede (tegenwoordig in het Noord-Hollands Archief, locatie Kleine Houtweg) alle boeken van Mary Pos behouden, alsmede een documentatiemap met wat geselecteerd materiaal in de vorm van foto’s, affiches, brieven die betrekking hebben op haar problemen met het Parool kort na W.O.II, perskaart, een marsch-bevel, reisvergunning e.d. Daarbij ook een overzicht van haar activiteiten als schrijfster en spreekster in de jaren tussen 1926 en 1943  met – mede voor de belastingen – een overzicht van haar verdiensten. Het moet gezegd, wat ze deed was niet gering. Zo hield ze op één dag, 21 januari 1927, spreekbeurten in Hengelo, Almelo en Oldenzaal en verdiende daarmee respectievelijk na aftrek van onkosten ƒ 30,-, ƒ 30,- en ƒ 40,-. Voor een artikel in ‘De Standaard’ ontving ze ƒ 20,-, ‘De Spiegel’ betaalde ƒ 24,- en ook toen al was ‘de Telegraaf’ met ƒ 40,- het beste van betalen. Tevens behield ik een handtekeningenboek van 1948 tot 1957 met autografen en/of opdrachten van o.a. de Italiaanse zanger Benjamino Gigli en verder van Herman Krebbers,  Antal Dorati, de Zuid-Afrikaanse dichteres Elisabeth Eybers, dr. Albert Plesman e.v.a.

Waar de portretten met handtekeningen en persoonlijke opdrachten van o.a. Roosevelt, Eisenhower, Mussolini, Ford, Marconi, Smuts, Herzog, Verwoerd, de sultan van Djocja en andere beroemdheden die in haar bezit waren gebleven zijn is mij onbekend.

Altijd op weg via schip of vliegtuig.

Mary Pos in gesprek met kapitein J.Zwanenburg van motorschip Jagersfontein

Mary Pos van boord komende van de Jagersfontein wordt haar bagage in een taxi geladen

Rijbewijs A van Mary Pos uit 1941 op 25-jarige leeftijd , toen woonachtig op kamers op het adres Leidschevaart 254 in Haarlem

Lezingen met lichtbeelden In de jaren dertig van de vorige eeuw begon Mary Pos haar over het algemeen succesvolle spreekbeurtencircuit, die tot ver in de jaren zestig voortduurde. Ze reisde het land af met een eigen projector en pathefoon. De ontvangende organisatie moest zelf voor een zo groot mogelijk doek zorgen. Vaak sprak ze voor de Nederlandse Christelijke Reis-Vereniging. Een bewaard gebleven overzicht geeft een aardig inzicht in de betalingen maar ook over haar denkbeelden.  Na eerder op 24 oktober hield ze op 11 november een lezing voor boekhandel De Vries in Haarlem. Ze noteerde: “In tuinzaal van Concertgebouw. Herhaling, zeer veel succes, ook verkoop boeken. ƒ 50,-. Plus ƒ 10,- reis- en verblijfkosten na veel moeite en brief Guus aan overeenkomst voldaan, ondanks succes. (gierige vrekken, kruideniers) boordje en manchetten [= door haar die avond gedragen]. Bloemen aan Jo Ames gegeven”.

Toeganskaart van voordracht in Diligentia door Mary Pos over Helen Keller. Zij voegde toe: 'Onderwerp destijds door den S.D.verboden.'

Toegangskaart van voordracht in Diligentia door Mary Pos over Helen Keller. Zij voegde toe: ‘Onderwerp destijds door den S.D.verboden.’

29 November 1941 was ze wederom in Haarlem op uitnodiging van het Ned. Verbond om een lezing over Afrika te houden. “Weinig menschen! Ingeslapen afdeeling, aftandsch bestuur. Sombere zaal, me in onderwerp vergist. Ze hadden eerst Afrika gevraagd, maar wilden later Indië hebben. Mr.de Jongh secretaris een hatelijke jood, met mager fanatiek gezicht woedend er om. Loosjes zou met boeken komen, maar de Vries had er tusschen gestookt en aangezien de Jongh iets persoonlijks tegen v.Weerden had Dir. Van Loosjes, kwam de Vries toch! Maar 3 boeken verkocht, ik heb geen medewerking verleend uit verontwaardiging. Menschen erg tevreden na afloop velen me bedankt. ƒ 40,- plus schrale reiskostenvergoeding. Boord en manchetten? Gon vragen”. [Met potlood is ƒ 38,- toegevoegd]. In Urk en Lemmer hield ze in 1940 een spreekbeurt en werd daar royaal beloond met ƒ 80,- en ƒ 10,- reisgeld. Van de Protestanten Bond in Wassenaar ontving ze daarentegen slechts ƒ 20,- + ƒ 2,70 taxikosten. Haar commentaar laat aan duidelijkheid niets te wensen over: “gierigaards”.  Hier volgen nog twee typeringen van haar hand: 19 december 1941: “Stedelijk Gymnasium Hilversum. Indië (Sumatra). Ongedisciplineerde bende. Rector Dr.Mak slap type, hinderlijk geklets van meiden. Koude gym.zaal. Alles inbegrepen ƒ 40,-. Op het laatst bende, eindelijk enthousiast jas aan”. Een dag later, 20 december: “Ambtenaren Centrale Den Haag. Afrika. Geheel volle sombere zaal in Amicitia. Veel enthousiasme. Alles inbegrepen ƒ 25,-., zelfs kopje thee bleek niet voor me betaald te zijn: echt Haagsch! Boordje en manchetten. Ook speciaal honorarium. Hiermede lezingenseizoen 1941 beëindigd. Afrekening Allert de Lange (Denk aan eventuele omzetbelasting die in de bedragen uit en dus afgetrokken moet worden).

Toegangskaart Mary Pos voor bezoek aan Vaticaans Museum, 1985 (Geheugen van Nederland)

Toegangskaart Mary Pos voor bezoek aan Vaticaans Museum, 1985 (Geheugen van Nederland; Letterkundig Museum)

Op 20 maart 1942 gaf ze in Kareol Aerdenhout op verzoek van C.F.Pahud de Mortagnes en geneeskundig directeur C.Kroon een gratis spreekbeurt voor oorlogsinvaliden. Ze sprak over Zuid-Afrika en noteerde dat de patiënten enthousiast reageerden. Ze sprak ook gratis voor de Werklozen Vereniging te Amsterdam. De Duitse bezetters hadden toegestaan lezingen te geven onder het voorbehoud dat niet over politiek zou worden gesproken. In 1944 werd haar dat, onder het mom dat ze geen lid was van de Cultuurkamer, plotseling verboden, waarmee de gevierde spreekster zogenaamd ‘ondergronds’ toch verder ging. Ze sprak voor een gehoor variërend van 10 tot 650 mensen (Koloniaal Instituut, Amsterdam, 22-2-1942). Het geven van lezingen heeft ze na de oorlog nog lang voortgezet. In maart 1968 bijvoorbeeld voor huisvrouwen in Laren (Gelderland). Ze heeft zich daar boos gemaakt over de beschuldigingen uit linkse hoek richting haar persoon. Blijkens een bericht in een regionaal blad sprak ze over “…de puurste laster, daar beschuldig ik ze van. Knechting van onze geestelijke vrijheid is wat hier gebeurt, mondsnoeren, doodzwijgen, afkraken. Dit land heet een democratisch land, maar je mag niets zeggen dat in strijd komt met de mening van een bepaalde categorie mensen. Dan word je eenvoudig door terreur het zwijgen opgelegd”.  Een mevrouw die Mary Pos het knipsel toezond, schreef daarbij “Wat heerlijk dat er nog mensen zijn die dingen als bovenstaand durven zeggen. Hiervoor mijn complimenten”.

Mary Pos in mijnwerkerspak in Heerlen. Op de achterzijde van de foto schreef ze: “In Limburg met de mijnwerkers de mijn in”.

Mary Pos sprekend tijdens een van haar talrijke lezingen en opwekkend tot saamhorigheid.

Mary Pos sprekend tijdens een van haar talrijke lezingen en opwekkend tot saamhorigheid. Haar motto was: ‘Nooit zoeken naar hetgeen scheidt, altijd naar hetgeen samenbindt’.

Uitnodigingskaart van de Hollandse Maatschappij van Landbouw voor een lezing met kleurendia’s van Mary Pos ‘Zwervend door Zuid-Afrika op zoek naar schoonheid en Nederlanders’ op 11 april 1958 in café P.C.Timmer te Beverwijk

Een hectisch leven   

Mary Pos is als Maria ingeschreven bij de burgerlijke stand van Zaandam op 26 juli 1904. Haar vader had zich uit het zakenleven teruggetrokken om als (gereformeerd) evangelist door het leven te gaan. Dat deed hij niet zoals zijn broer in het verre Sumba maar op advies van zijn echtgenote in het ‘donkere’ Noord-Holland. Vanuit zijn standplaats Purmerend fietste hij dagelijks naar allerlei plaatsjes in de kop van de provincie om het evangelie te verkondigen aan de landarbeiders. In Marietje’s jeugd nam de bijbel een centrale plaats in.Van hem erfde zij diens reislust maar ook zijn spreekvaardigheid. Als dertienjarige debuteerde ze met een eigen kerstverhaal in het dorp Ilpendam. Het verhaal verscheen circa drie jaar later in het christelijke tijdschrift ‘Moeder’, feitelijk haar literaire debuut. Geld om door te leren voor onderwijzeres was er niet. Zestien jaar oud werd ze aangenomen op een reclamebureau. Uitgezonden naar Londen voor een internationale tentoonstelling van affiches lag daar de bakermat van haar lange loopbaan als reisjournaliste. Daarna werkt ze nog enige tijd als secretaresse op een advocatenkantoor. Op 18-jarige leeftijd wordt haar eerste ingezonden stuk in ‘de Purmerender’ opgenomen. Dan volgt een feuilleton ‘Het Witte Huis’ in ‘de Amsterdammer’. Ze ontvangt hiervoor geen cent, maar verneemt later dat een mevrouw die de jonge Mary met goede raadgevingen bijstond  ƒ 2,50 voor iedere aflevering in haar zak had gestoken. In 1926 verscheen haar eerste schetsje in het christelijke blad ‘De Spiegel’ waarvoor ze ƒ 7,50 ontving.  Een jaar later stuurt ze haar eerste novelle ‘Berusting’ naar de redactie van hetzelfde familieblad, dat ondanks kritische kanttekeningen als “bombastisch”, “sentimenteel” en “overdreven” toch is opgenomen. In 1931 verschijnt het eerste boek: ‘Daden’, een jeugdroman. Daarin beschrijft ze haar negatieve kantoorervaringen van een deugdzaam meisje dat ondanks ruwe taal e.d. van haar collega’s de christelijke beginselen trouw blijft. Intussen is het aankomende talent gevraagd als bestuurslid van het Verbond van Christelijke Letterkundige Kringen. Vanaf nu begint Mary Pos te reizen, in 1935 met een zwerftocht naar Rome, en publiceert ze veelvuldig in de anti-revolutionaire krant ‘De Standaard’ en in het familietijdschrift ‘De Spiegel’. Dat was een christelijk weekblad van uitgesproken orthodoxe signatuur. In protestantse kringen werd veel gelezen. Mede dankzij de geïllustreerde reisverhalen van Mary Pos nam het blad een hoge vlucht met meer dan 100.000 abonnees en is volgens de uitgever zelfs een top bereikt van een half miljoen lezers. Weekblad De Spiegel, een uitgave van Zomer & Keuning in Wageningen (later Ede), is in 1975 opgeheven. De reis naar Italië levert een jeugdboek op over de Waldenzen, de eerste protestantse leefgemeenschap in het katholieke Italië: ‘Naar het land van de roode rhododendron’. tevens in en Italiaanse vertaling verschenen.  Na lang volhouden, een introductiebrief van Hendrik Colijn [die dat normaliter nooit deed]  én inzet van al haar vrouwelijke charmes lukt het haar in 1936 een interview te krijgen met de opkomende staatsman/dictator Mussolini. Dat leidt tot een serie van 4 artikelen, gepubliceerd in ‘De Amsterdammer’, een nevenkrant van ‘De Standaard’ en in De Telegraaf. Op dat moment is Mussolini nog niet de agressor van Abessinië en stelt ze ook kritische vragen over misstanden die ze op haar reis door Italië signaleerde. Later zou Mary Pos verklaren dat Mussolini haar aanbood een gesprek met Hitler te arrangeren, hetgeen ze zou hebben afgewezen vanwege Hitler’s vijandige houding tegenover de kerk.

Artikel uit Soerabajisch Handelsblad van 6 juni 1936. Mary Pos keek op naar de Duce, interviwde hem in 1935 en wist te vertellen dat de Italiaanse staatsman een bijbel op zijn nachtkastje had liggen. Dat leidde  bij de destijds befaamde dominee J.J.Buskes tot de vraag: ‘Hoe weet jij dat, Mary?’ De predikant meende dat Mary Pos zich onsterfelijk had geblameerd ten opzichte van Mussolini (‘Hoera voor het Leven, 1959)

Mary Pos in Volendammer kledij bij het schip 'Volendam'

Mary Pos in Volendammer kledij bij het schip ‘Volendam’ (Geheugen van Nederland; Letterkundig Museum)

Mary Pos schreef talrijke bedelbrieven met wisselend succes. Bovenstaand een schrijven van Bussink’s Deventer Koekfabrieken in Deventer, gedateerd 10 februari 1943

‘Anoniem’ scheldbriefje uit 1943 gericht aan: Mevrouw Mary Pos, Journaliste, Den Haag (met postzegel, maar zonder huisadres)

ommezijde van ‘anoniem’ briefje uit 1943

Schrijven van Albert Plesman, president-directeur van de KLM, de dato 15 februari 1947

Eén van de honderden schrijvens die Mary Pos ontving van personen die haar lezingen volgden of boeken/tijdschriftartikelen lazen. Bovenstaand gedateerd 21 maart 1968 van mw.J.C.van Prooije-Nijenhuis uit Laren (Gelderland) verzonden naar mw. M.Dowdeswell-pos in Bussum naar aanleiding van een aldaar gehouden voordracht.

Na de Bevrijding vals beschuldigd door het Parool voor ‘journalistieke collaboratie’

Naar het land van de Donau als gast van de Oostmarkers; door Mary Pos (De Telegraaf, 29-9-1940)

Vervolg: naar het land van de Donau; door Mary Pos (De Telegraaf, 29-9-1940)

Positieve artikelen o.a. in de Telegraaf van Mary Pos over Nederlandse kinderen in 1940 op vakantie gezonden naar Oostenrijk, zijn Mary Pos vooral in linkse kring na de Bevrijding zeer kwalijk genomen.

Onder de kop ‘Die niet waagt, die niet wint, of: Mary Pos op glad ijs’ wordt “de welbekende en populaire journaliste” in het Parool van 23 juni en 4 juli 1945 afgeschilderd als een “nazipropagandiste”, naar aanleiding van enkele artikelen in de Telegraaf van 19 tot 25 september 1940 waarin ze verslag deed van een bezoek van Nederlandse kinderen die aansterkten in de ‘Ostmark’ (Duits bezet Oostenrijk). Ze schreef geestdriftig van de werklust der Oostenrijkers onder leiding van de nieuwe heersers. Mary Pos verdedigt zich met verve na de insinuerende en voor haar uiterst vervelende publicaties in het Parool, en mobiliseert iedereen die een goed woordje voor haar kan doen. Ze wordt door de Politieke Opsporingsdienst gezuiverd en vervolgens door de Ereraad voor de Letteren gerehabiliteerd.  Haar artikelen in de Telegraaf worden daarbij als “zeer onvoorzichtig” afgedaan. Verderop voeg ik de kopie van twee brieven van prof dr.N.A.Donkersloot [de dichter Anthonie Donker] over deze affaire. Haar collega en vriend D.J.Schiferli, hoofdredacteur van ‘Ons Vrije Nederland’ had met succes voor haar gepleit.: “Zij heeft de vele gevaren, waarmede het houden van bedoelde lezingen gepaard ging, moedig getrotseerd totdat de S.D. onverbiddelijk ingreep en het mag achteraf een wonder heeten, dat zij nog zolang – zonder ooit lid van de Cultuurkamer te zijn geweest notabene – in de gelegenheid is geweest, haar belangrijk werk te verrichten. De bedoelde publicatie in ‘het Parool’ is dan ook de meest grove beleediging, die men haar had kunnen aandoen en het is een eisch van rechtvaardigheid, dat haar op korten termijn eerherstel wordt verleend”.

Pos4

Als geen ander heeft de heer D.J.Schiferli, in oorlogstijd hoofdredacteur van het ondergronds verschenen blad ‘Ons Vrije Nederland’, zich ingezet voor rehabilitatie van Mary Pos.

Een andere bewonderaar, burgemeester J.J.G.Boot van Wisch (later van Hilversum en auteur van het boek ‘Burgemeester in oorlogstijd’) sprak haar moed in via een persoonlijk schrijven de dato 24 juli 1945: “Beste Mary,  Bij mijn terugkeer wilde ik je nog even schrijven. ’t Verloop is heel teleurstellend voor je. Achteraf gezien is het jammer, dat het betrokken artikel geschreven is. Indien je maar had kunnen vermoeden, dat je op die wijze belaagd zou worden, had je hetzij in een speech of een artikel zélf dat ge-incrëerde stuk ter sprake kunnen brengen. Nakaarten helpt niet, we moeten vooruit zien. Met m’n vriend van Vrij Nederland heb ik ’t besproken. Hij kon het artikel niet bewonderen. Iets anders is of dat ééne artikel iemand op die wijze mag treffen, zooals met jou het geval is. Dáár gaat het nu om. Daaraan moet een eind komen. Mag ik van je weten wat het resultaat is van het onderhoud met Prof. Donkersloot? Heb je nagegaan, of er nog geen andere artikelen meer zijn waaruit bepaalde lieden gif kunnen zuigen? Je weet niet hoe gestapo-achtig velen ook thans nog kunnen zijn”. Hartelijke groeten, Joost”. Uiteraard niet bovenstaande brief, maar ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat voor mensen die haar verdedigden tegen de verdachtmakingen in het Parool Mary Pos zelf haar verweer schreef, bijvoorbeeld in een verklaring van de heer Schotel, afdelingschef bij de n.v. kousenfabriek Hin te Haarlem. De aantijgingen in het Parool hebben haar overigens nog jaren achtervolgt.  Ze ontving een anonieme brief, mogelijk van een jaloerse collega, met de volgende inhoud: “De verkeerde zendeling. Naar wij vernemen is Mary Pos met Militair Gezag naar Zwitserland vertrokken alwaar zij lezingen zal houden over de Verzetsbeweging. Wat weet Mary Pos van de Duitschers. At weet Mary Pos van het Verzet. Wat weet het M.G. van Mary Pos. Maar Mary Pos weet wel de weg tot het M.G. te vinden en dat is blijkbaar voldoende”. In een schrijven van 10 augustus 1946 – vermoedelijk naar haar tijdelijk adres in Zwitserland – zond dr.H.Schölvinck, chef Kabinet Minister van Onderwijs, aan Mary enige bemoedigende woorden: “Inderdaad is het hier in Nederland nog ver van rozengeur en maneschijn. Trek je er niets van aan. Men vergete toch niet, dat we hier vijf jaar onder een bezetting hebben geleefd, een oorlog hebben meegemaakt, de ergste die er tot nu toe geweest is, geduwd, geknauwd en getrapt zijn en dat vrijwel iedereen daar een enorme tik van te pakken heeft gekregen. En dat desondanks met deze “gereduceerde” menschen geprobeerd wordt dat ouwe, lieve Nederland er weer bovenop te helpen. Dat men ons in het buitenland niet begrijpt, is niet zoo wonderlijk. Men heeft daar in vrijheid geleefd, kunnen ademhalen. Is het zoo wonderlijk, dat een land dat vijf jaar een worgende hand om z’n strot heeft gevoeld, een beetje piept bij het ademhalen en longen heeft die niet zoo gezond zijn. ’t Komt in orde, het zal in orde komen. Maar dan moeten de besten niet wegloopen en de boel â l’abandon laten. Vechten en doorbijten, net zooals jij daar doet voor ons land”.

Nieuwe reizen, lezingen en boeken

Zelf geloofde ze heilig wat ‘men’ in bepaalde kringen herhaaldelijk schreef dat ze een journaliste van formaat was, naast een goodwillambassadeur van Nederland in den vreemde. Mary Pos hervatte haar lezingencycli met lichtbeelden over onderwerpen als de Inca’s, het land van de Rode Maan (Turkije), Zuid-Afrika, West-Indië, Nieuw-Holland, de wereldberoemde dove en blinde Helen Keller en ‘Ik sprak met President Franklin Delano Roosevelt’. Na eerherstel kreeg ze in september 1945 toestemming van het Militair Gezag om voor onze landgenoten in Zwitserland lezingen te geven. Al in 1937 had ze haar afkeer van het communisme naar aanleiding van een reis naar Rusland beschreven in een boek ‘De leugen van Moskou’. Naar aanleiding hiervan kreeg ze op haar verzoek een uitnodiging van premier H. Colijn voor een bezoek op het departement van Algemene Zaken. In 1939 vond ze veel weerklank met haar artikelen over Indië, met name over de weldoener ‘Pa van der Steur’ In dat jaar nam ze het initiatief als verrassing een herinneringsalbum te schrijven voor de zeventigjarige Colijn, een uitgave  van ‘De Standaard’. Mary noteerde: “Met groote moeite ƒ 200,- gekregen! De V. had gevraagd zelf niets te zeggen. Zou stoutste verwachtingen overtreffen! Verkoop een strop door slechte organisatie!”. Vol lof was Mary over de Amerikanen onder het motto “Volhard en je kómt er! En…Heb nóóit medelijden met je zelf..”. ‘Ik zag Amerika’ verscheen in 1940 bij Allert de Lange in een ingenaaide (ƒ 3,25) en gebonden (ƒ 4,25) editie en beleefde al snel twee herdrukken.

Recensies over ‘Ik zag Amerika’ (Allert de Lange, 1941)

Vervolg uit folder Allert de Lange. Aangevuld door Mary Pos met Ned. Bibliographie door Mary Pos.

Zeer verguld was Mary Pos met een bespreking in de Nederlandsche Bibliographie, die ze zelf had kunnen schrijven: “Het werk wat Mary Pos voor ons gaf is journalistiek in de beste beteekenis van het woord. Daarbij komt dat de schrijfster op meesterlijke wijze de Amerikaansche sfeerheeft aangevoeld. Weinig zoogenaamde reisbeschrijvingen geven zulke goede, doorwerkte opstellen van land en volk. Moge de ondervindingen van deze energieke journaliste door vele landgenooten worden gelezen”. Na de tweede wereldoorlog verschenen reisboeken over Australië, Indonesië, en diverse landen in Zuid-Amerika en Afrika.  In 1958 kreeg zij bij gelegenheid van haar 25-jarig jubileum als reisjournaliste een nieuw gekweekte Darwin-tulp met haar naam. Deze “stevige plant met een buitengewoon mooie bloemvorm” had ze te danken aan een bewonderaar, de bloembollenkweker Colijn uit Voorhout. Voor haar reizen liet Mary Pos zich sponsoren, o.a. met gratis tickets door de K.L.M. Ze verdiende ook met advertenties voor Heineken: “Mary Pos ontmoette Heineken’s Bier in de uithoeken der wereld. (…) Eregast van Staatshoofden en Maharadja’s, van Lappen en Eskimo’s, van Bosnegers en Indianen. Vele onvergetelijke indrukken – maar ook voortdurend op haar hoede, vooral in de gebieden, waar de hygiëne te wensen overlaat. Haar aangenaamste verrassing “in de rimboe”: zo’n hermetisch afgesloten versje onvervalst Heineken’s veilige, volle teugen van een verrukkelijke vaderlandse drank – of dat nu in Birma is of aan de Westkust van Afrika!”. Op basis van een kort gesprek met prinses Juliana was ze verantwoordelijk voor het (foto)boekje ‘Neerlands gloriedag bevat het interessante onderhoud van H.K.H.Prinses Juliana met Mary Pos’. Op een brief aan Prinses Wilhelmina, gedateerd 6 december 1951, waarin Mary Pos in een onderdanig schrijven de “Moeder van ons volk” om een boodschap ter bemoediging vroeg om deze op haar reizen naar verre oorden waar Nederlandse emigranten wonen en werken mee te geven  kreeg ze echter nul op het rekest. In een interview in ‘de Typhoon’ van 20 december 1962 laat de intussen getrouwde mevrouw Dowesdell-Pos (1) weten de gehele wereld te hebben bereisd met uitzondering van China en Japan, en…Andorra voegt ze daar aan toe.“Ik ben er wél overheen gevlogen, naar Spanje”.  In 1967 gaf de orthodox-gereformeerde uitgeverij De Banier – ook uitgever van het boek ‘Apartheid, een wijze voorzorg’ door F.C.Dominicus (1966) – haar boek  ‘Wie was dr.Verwoerd?’ uit. Daarin verdedigde ze de apartheidspolitiek, hetgeen naast bewondering bij anderen veel  kritiek oproept.

Mary Pos woonde op meer dan 10 adressen (in het begin meestal  op kamers bij een hospita), o.a. in Zaandam, Haarlem (Lindenlaan 40 en vervolgens Leidsevaartweg 254), Den Haag (diverse adressen), Scheveningen, Rijswijk, ten slotte vanaf 1959 met eerste en van 1960 tot haar overlijden in 1987 met tweede echtgenoot in Bussum)

Pos3

Bij de ontvangst ter gelegenheid van het betrekken van haar nieuwe woning in Rijswijk, was ook kolonel van Hoogenhout, de Zuidafrikaanse ambassadeur in Nederland, met zijn echtgeenote aanwezig. Op de foto de diplomaat hier in gesprek met de gastvrouw Mary Pos. Geheel rechts de kanselier van de Belgische ambassade.

Schrijven van de Nederlandsche Christelijke Radio-Vereeniging, 13 maart 1936

Brief aan Mry Pos van de n.v. Philips’ Omroep Holland-Indië, 4 april 1938

Brief van de Nederlandsche Omroep; programmadienst, gedateerd 9 november 1943, aan Mary Pos als reactie op een schrijven van haar.

 

 

pos2

Bericht van het huwelijk van Mary Post met de Amerikaan Eber Malcolm Carroll, uit de Leidse Courant van 14 september 1959

Mary Pos getrouwd met de Amerikaanse professor dr. Malcolm Carroll (Haarlem’s Dagblad, 15-9-1959)

Mary Pos gehuwd met Amerikaan (De Telegraaf 14-9-1959)

Vervolg uit De Telegraaf van 14-9-1959

(1) Mary Pos trouwde op 55-jarige leeftijd 12 september 1959 met de Amerikaan professor E.Malcolm Carroll, die zij in de winter van 1958 in het Franse Nice had leren kennen en woonde tot haar overlijden op het adres Frederik van Eedenweg 11 in Bussum.

Pos

Bericht van het huwelijk van Mary Pos en Malcolm Carroll op 12 september 1959 in Rijswijk uit de Leidse Courant van 15 september 1959

Na het huwelijk in Rijswijk kocht het echtpaar Carroll-Pos een Mercedes bij de Algemene Garage & Automobiel MIJ (AGAM) in Den Haag

Malcolm Carroll overleed al op 28 december 1959 op 66-jarige leeftijd ruim drie maanden na haar (eerste)  huwelijk.  Hij was van 1933 tot 1959 als hoogleraar geschiedenis verbonden geweest aan de Duke Universiteit in Durham, North Carolina  Carroll heeft diverse geschiedkundige en politieke publicaties op zijn naam staan, o.a. na onderzoek in de Duitse oorlogarchieven. Zijn archief als historicus, bestaande uit 600 documenten, bevindt zich in de bibliotheek van voornoemde universiteit. Mary Pos is na zijn overlijden in 1960 getrouwd  met de Engelsman ir. Ernest William Dowdeswell, die zij dat jaar in Florida had ontmoet.

publicatie

                                    Vooromslag van één van de boeken van Eber Malcolm Carroll

Malcolm

Overlijdensbericht van E.Malcolm Carroll , uit: Nieuwsblad van het Noorden, 29-12-1959

Prof.dr.E.Malcolm Carroll overleden (Algemeen Handelsblad, 30-12-1959)

Carroll

Bericht van overlijden van E.M.Carroll uit De Tijd de Maasbode van 31-12-1959, het jaar daarop trouwde ze in Amerika met de Brit ir.Ernest William Dowdeswell, een gepensioneerd ingenieur die ze in Florida had leren kennen en die haar vervolgens vergezelde op haar reizen, eerst door Noord- en Zuid Amerika, in  1963 bij een reis van 3 maanden naar het Verre Oosten en in 1966 naar Zuid-Afrika 

Pos2

Na het overlijden van haar echtgenoot Malcolm Carroll ontving Mary Pos (mevrouw Carroll-Pos talrijke brieven van deelneming, o.a. van CHU-politicus dr.Tilanus).

Mary Pos en haar echtgenoot ir. Ernst William Dowdeswell in de tuin van hun huis te Bussum (De Telegraaf 6-7-1963)

In het dagblad voor de Zaanstreek, de Typhoon, van 20 december 1962 verscheen een artikel onder de kop: MARY POS, NU MEVROUW DOWDESWELL. Enkele citaten die betrekking hebben op haar nieuwe echtgenoot: ‘(…) In de gang stond ir.Dowdeswell, Engelsman van kruin tot voetzolen, zilver wit haar, een rustige man – wat die rust betreft geheel tegengesteld aan Mary, die als ze wil uren kan praten over haar wereldreizen, over haar honderden souvenirs. (…) Mary: ‘Ir.Dowdeswell was verbonden aan de Engelse Undersea Cable and Wireless Company, een maatschappij die belangen heeft in het telegrafisch en telefonisch wereldverkeer. Hij werkte op vele plaatsen in de wereld, ging met pensioen en stapte in 1960 op de boot van de Holland-Amerika Lijn, om een bezoek te brengen aan zijn zoon, in Brits Columbia. Kort tevoren was zijn vrouw gestorven. Op die boot voer mevr. Mary Malcolm Carroll-Pos mee, wier Amerikaanse echtgenoot was overleden. Mary besloot familieleden van haar overleden echtgenoot in Chicago te bezoeken en ontmoette op de boot ir.E.W.Dowdeswell. Hij ging door naar Canada; toen zij in Chicago kwam lag in het kantoor van de H.A.L. een telegram van Bill voor Mary met deze tekst: “Mary Bill”, meer niet. Hierop volgde een briefwisseling en ten slotte kwamen zij bij elkaar. In Sint Petersburg, Florida, trouwden ze voor de Vrederechter. “Zo’n soort Baarn”, zegt ze, “dat Sint Petersburg…of nee, zeg maar Zeist. Baarn noemen ze ’t groene graf omdat er zoveel ouwe mensen wonen. We hebben elkaar na die boot in Seattle in de staat Washington ontmoet, later ook nog op Vancouver Island in Canada, we trouwden in…Florida en in Mexico hebben we onze huwelijksreis gemaakt en in de Nederlands hervormde kerk in Londen is ons huwelijk kerkelijk bevestigd (…)’

Pos5

De bij het artikel in de Typhoon van 20-12-1962 geplaatste foto van Mary Dowdeswell-Pos

deHillo

In 1975 had Mary Dowdeswell-Pos een radiogesprek met NCRV-presentator Jan van Hillo (Nieuwsblad van het Noorden, 20-6-1975)

pos1

                          Overlijdensadvertentie Mary Pos (De Telegraaf, 2 januari 1988)

Dowdeswell

Dankbericht van E.W.Dowdeswell n.a.v. ontvangen medeleven bij het overlijden van Mary Pos (De Telegraaf, 30-1-1988)

grafpos

Het gemeenschappelijk graf op de Algemene Begraafplaats in Bussum van de volgende drie personen: E.Malcolm Carroll (1893-1959), Mary Pos, gestorven op 28 december 1987 en ir. Ernest William Dowdeswell in 1904 geboren en 2 februari 1990 overleden.

‘Dieren hebben geen tranen’

Mary Pos is gekwetst door de hetze die tegen haar gevoerd lijkt. Ze heeft nu niet meer de energie om zich te verweren en lijkt aan het einde van haar krachten. Helemaal niets doen ligt echter niet in haar aard. Ze gaat zich in haar omgeving wijden aan de natuur- en vogelbescherming. Ze vertoeft graag in het Goois Natuurreservaat. Naarmate haar leeftijd vordert beginnen ook ouderdomskwalen op te spelen.  In 1975 zal nog één boek van haar hand verschijnen bij haar vaste uitgever Voorhoeve in Den Haag, welke eerder na lang aandringen van de schrijfster een herdruk van ‘Naar het land van de rode rododendron’ had verzorgd.  Het heet ‘Dieren hebben geen tranen’ en is geschreven tegen alle vormen van dierenmishandeling die ze overal op haar reizen was tegengekomen. Persoonlijke ervaringen zijn afgewisseld door afgeronde dierenverhalen. Haar vriend van vroeger Dick Schiferli zorgt voor enige publiciteit door de pers te wijzen op Mary Pos’ gouden jubileum als schrijfster en verschijning van haar 25ste boek. Dat levert enkele artikelen op waarin herinneringen worden opgehaald onder ronkende koppen als “Zelfreizende journaliste annexeerde de wereld als jachtterrein” (‘Het Binnenhof’). Dagblad ‘Trouw’ (misschien wel de beste krant van Nederland) drukt een gedegen vraaggesprek af. Mary geeft toe dat ze in het verleden soms naïef was, bijvoorbeeld door Mussolini te interviewen, maar voegt daar aan toe absoluut geen spijt van te hebben, omdat de man toen nog niets kwaads had gedaan. “Ik heb dingen tegen hem kunnen zeggen waarvoor andere mensen in de gevangenis terecht zouden zijn gekomen”. In 1985 verscheen nog een Duitstalige uitgave van haar jeugdboek ‘Naar het land van de rode rododendron’ onder de titel ‘Ferien in Torre Pellice: im Waldenserland’, vertaald door Catharina Ruff.

pos1

Naar aanleiding van haar boeken en lezingen ontving Mary Pos talrijke brieven met verzoeken om informatie, zoals bovenstaand schrijven van Jettie Peyrot uit Heemstede, geschreven in 1941

In de Heemstede-verzameling van het Noord-Hollands Archief zijn 22 affiches bewaard gebleven van lezingen door Mary Pos. Bovenstaand van Ík sprak met Pres, Roosevelt, in theater de Harmonie in Groningen op 11 maart 1946.

Vervolg van affiche Mary Pos over ‘Amserika en zijn grootste Pres. Franklin Delano Roosevelt’ (Jacobs drukkerij Groningen)

“Geëmancipeerde eenling in een mannenwereld van journalisten”

Mary Pos als spreekster tijdens het Wereld Vrijgezellencongres in de Houtrusthallen te Den Haag, 1955 (Nationaal Archief).

Mary Pos als spreekster tijdens het Wereld Vrijgezellencongres in de Houtrusthallen te Den Haag, 1955 (Nationaal Archief).

Aldus is zij eens mijns inziens voortreffelijk gekarakteriseerd. Destijds heb ik vele honderden brieven van haar hand gelezen. Daaronder correspondentie met een leraar Nederlands uit Haarlem die veel voor haar voelde, maar tot een vaste verbintenis kwam het niet. Vele conflicten heeft ze met haar vaardige pen uitgevochten. Haar privé-correspondentie bevat talrijke brieven aan de politie en scheldbrieven met hospita’s, want Mary Pos was licht ontvlambaar en gebruikte de pen ook als wapen. Eén voorbeeld-brief voor talloze andere is als bijlage opgenomen. Tijdens haar werkzaam leven voor kranten en tijdschriften had de charmante Mary Pos last van jaloerse mannelijke collegae. Ze kon slecht tegen kritiek en kende haar eigen beperkingen onvoldoende. Wanneer ze weer eens een scheve schaats reed werd ze daarop ‘gepakt’. Als ijdele vrouw liet Mary Pos zich vaak fotograferen, vòòr de oorlog bijna altijd met de bemanning van het vliegtuig waarmee ze vloog of de bemanning van het schip waarmee ze reisde. Het Lectuur-Repertorium meldde over haar werk: “Na een drietal minder geslaagde romans, schreef zij boeiende en leerzame reisreportages”. In haar voetsporen volgden o.a. Bob Tadema Sporry en echtgenoot Auke Tadema In het Parool van 21 november 1988 zei culinair journaliste Wina Born: “Mary Pos. Die kent nu bijna niemand meer, maar in de jaren dertig was ze heel populair. Ze was in die tijd mijn lichtend voorbeeld: later als ik groot zou zijn, wilde ik net als Mary Pos journaliste worden. En vrijgevochten vrouw was het. Ze kwam uit een gereformeerd milieu, schreef aanvankelijk ook vooral voor christelijke bladen, maar ze had een werelds imago. Met haar zwarte pony zag ze er ook modern uit. Ze reisde de hele wereld af. Per vliegtuig, en dat was wat voor die tijd, trok ze naar Indië, Zuid-Afrika”.

Dankzij een uitgave in de serie ‘Uitgelezen boeken’, kwam in 1992 in een oplage van  500 exemplaren de in haar tijd “beroemde” journaliste nog eenmaal in het nieuws en dat allemaal door het archief dat van de vernietiging was gered. In de ‘Krantenbank’ (NRC Handelsblad, het Parool, Trouw, De Volkskrant) komt haar naam over de laatste tien jaar slechts negen keer voor en dan nog vijf maal dankzij de voornoemde monografie in voornoemde reeks. Onderstaand een overzicht van haar boeken, die nog regelmatig op boekenmarkten en in antiquariaten te vinden zijn maar nauwelijks meer gelezen worden. Haar boek ‘Werkelijkheid op Bali’ verscheen zonder gepubliceerd jaartal in 1947. Het wordt via het Internet aangeboden door Terra Incognita voor 16 euro met jaartal 1930; een ander exemplaar voor 14 euro met jaartal 1935; door antiquariaat Penelope voor 9,08 euro (zonder jaartal) en ten slotte door de Libertijn voor 11,50 euro met het juiste jaar van uitgave: 1947.  Boekwinkeltjes biedt intussen meer exemplaren aan van de meeste van haar boeken. De Stadsbibliotheek Haarlem bezit nog 5 van haar titels, evenveel als de Haagse openbare bibliotheek; de Openbare Bibliotheek Amsterdam 7 maar in haar geboorteplaats Zaanstad, ontbreekt haar naam. De gedigitaliseerde catalogus van de Koninklijke Bibliotheek ten slotte meer dan 25 titels.

Kort bericht betreffende overlijden van Mary Pos in het Nederlands Dagblad van 5-1-1988

Kort bericht betreffende overlijden van Mary Pos in het Nederlands Dagblad van 5-1-1988

Beknopte bibliografie/catalogus

Indien niet aanwezig in Pos-collectie Heemstede, in Noord-Hollands Archief Haarlem , is dit als volgt aangegeven: ‘Niet beschikbaar’. Noord-Hollands Archief (NHA) met catalogusnummer in Heemstede-collectie, Kleine Houtweg haarlem

1931 Daden! Amsterdam, Uitgeversmaatschappij Holland Van deze jeugdroman verscheen ook een tweede druk. NHA (3222)

Voorzijde van prospectus roman 'Daden' door Mary Pos

Voorzijde van prospectus roman ‘Daden’ door Mary Pos

Vooromslag van Lichtzoekers; door Mary Pos. Kok, 1935.

1935 Lichtzoekers. Kampen, Uitgeverij J.H.Kok. (Korte verhalen opgedragen aan mevrouw dr.H.Colijn) 2x  (NHA 3169)

Te mogen leven! Baarn, Bosch en Keuning.  Hiervan verschenen 5 drukken. (NHA 3231)

Toen de zee over het land kwam. Geïllustreerd door Jan Lutz Nijkerk, G.F.Callenbach/Den Haag, Voorhoeve 4e dr. 1937 (Bekroond christelijk jeugdboek) In 1978 verscheen een vijfde druk. Naar aanleiding hiervan schreef A.Meijling voor Biblion de volgende korte bespreking: “Na de dood van vader geraakt moeder met haar vijf nog schoolgaande kinderen in behoeftige omstandigheden. Het verhaal speelt in 1916 tijdens de doorbraak van de Zuiderzeedijk. Schrijfster is niet bij machte de ramp in sobere woorden weer te geven. Zij vlucht in cliché’s en melodramatische beschrijvingen. Haar onmacht iets van de sfeer op te roepen uit zich veelvuldig in gebruik van…., soms 15 keer op één bladzijde! Ouderwets, braaf protestant-christelijk verhaaltje, dat vanwege de magere inhoud, matige stijl en vals sentiment geen aanbeveling verdient”. De recensies in 1935 waren positiever geweest… Anne de Vries noteerde toen “Boeken als dit (sic!) stalen de spieren en kweeken karakters van graniet”. Herdrukken verschenen in 1975 en 1978.

1937

De leugen van Moskou. Nijkerk, G.F.Callenbach.1937 (NHA 3228)

Naar het land van de roode rhododendron; een jongen en meisje gaan op reis. Kampen, Uitgeverij Kok Jeugdboek met illustraties van Paolo Paschetto, Waldenzer schilder en beeldhouwer.  Herziene drukken in  1962, 1973 en 1994 Met autograaf. (NHA 3168)

Foto van Mary die op de achterzijde schreef:

Foto van Mary die op de achterzijde schreef: “Het sombere Moskou gezien door de camera van Mary Pos”

Op de achterzijde schreef Mary Pos:

Op de achterzijde schreef Mary Pos: “Vrouwenarbeid op het Rode Plein van Moskou”

Op de achterkant noteerde Mary Pos:

Op de achterkant noteerde Mary Pos: “De weg naar het Roode Plein. Op de voorgrond een nieuwe brug in aanbouw. De huizen daarachter worden allemaal weggebroken.”

1939 Herinneringsalbum Zijne Excellentie Dr.H.Colijn 1869 – 22 juni – 1939.  Amsterdam, De Standaard. (In NHA Depot Kleine Houtweg 43-009677H)

Pos7

Herinneringsalbum Zijne Excellentie Dr.H.Colijn is o.a. aanwezig in de Koninklijke Bibliotheek

1940 Ik zag Amerika. Amsterdam, Allert de Lange. Met stofomslag. 2 x + 1 x derde druk. Uitgave 1947 (NHA 3170)Positieve recensies in o.a. De Telegraaf, Algemeen Handelsblad, N.S. Maandblad, Dagblad van het Oosten.

Titelpagina van tweede druk van 'Ik zag Amerika' door Mary Pos

Titelpagina van tweede druk van ‘Ik zag Amerika’ door Mary Pos

Mary Pos over de Verenigde Staten en kritiek op het Nederlands consulaat in New York (Het Vaderland, 21-12-1939). Over haar bezoek aan de First Lady, mrs. Eleanor Roosevelt publiceerde ze een artikel in De Telegraaf van 17 april 1938.

1941 Op vleugels naar Zuid Afrika. Met een voorwoord van prof.dr.H.Burger Amsterdam, Allert de Lange. Met stofomslag + tweede druk uit 1942. Derde bijgewerkte druk dateert uit 1948 (NHA 3163 + 3124).

Mary Pos droeg de tweede druk van haar boek 'Op vleugels naar Zuid-Afrika' op aan de in 1942 zo tragisch op Sumatra omgekomen vlieger Cornelis Blaak.

Mary Pos droeg de tweede druk van haar boek ‘Op vleugels naar Zuid-Afrika’ op aan de in 1942 zo tragisch op Sumatra omgekomen vlieger Cornelis Blaak. Bericht uit: Amigoe di Curacao, 17-5-1946.

1946 Door de lucht naar Australië, land van de toekomst. Amsterdam, Allert de Lange+ 2e druk. Van dit boek verschenen 3 drukken.  (NHA 3167 en 3471)

1947 Werkelijkheid op Bali. ’s-Gravenhage, W.van Hoeve. Illustraties, band- en omslagtekening van Martha Eland. Met stofomslag. 3x Twee exemplaren bevatten persoonlijke opdracht van auteur. (NHA 3123)

Vooromslag boek: Werkelijkheid op Bali; door Mary Pos

Vooromslag boek: Werkelijkheid op Bali; door Mary Pos

Pos

Kleurenplaat opgenomen in  ‘Werkelijkheid op Bali’ door Mary Pos. Tekening van Martha Eland, dochter van Mooi-Indië schilder Leo Eland (met dank aan mw. dr. Babs Boter die een biografie over Mary Pos voorbereidt).

1948 ‘Eens op Java en Sumatra…’; het laatste reisboek over ons Indië in zijn glorietijd. Baarn, De Boekerij., 1948. Met stofomslag (NHA 3222).

1952 Sprong naar het land der pharao’s. Wageningen, Zomer en Keuning 4 drukken.   1e druk 1949? Bevat autograaf.  1952 (NHA 3023)

Ik zag Amerika en bezocht het opnieuw. Amsterdam, A.de Lange Zuid Amerika; Brazilië, Argentinië, Chili. Wageningen, Zomer en Keuning (NHA 3230)

Mañana zwerftocht door Zuid-Amerika. Amsterdam, Allert de Lange.1952.  Bandontwerp E.Doeve  (NHA 3223)

1954 Pa van der Steur. Wageningen, ‘De Spiegel’, 1954  [Aanwezig in Defensiebibliotheek Breda].

1955 Californië; dwars door Amerika op zoek naar Nederlanders. Wageningen, Zomer en Keuning. (Volgens één bron in 1953 verschenen) 2 x, waarvan 1 x met opdracht. Met stofomslag. (NHA 3162).

Veelbelovend Rhodesia en machtig Tanganyika. Wageningen, Zomer en Keuning. 2 x waarvan 1 exemplaar met autograaf. 1955 (NHA 3123)

1958 Sprookjestocht naar het Zuiden: M.S.Oranje vacantiereis. Amsterdam, N.V. Stoomvaartmaatschappij Nederland. Aanwezig in de Koninklijke Bibliotheek (worldcat)

1962 De maan schijnt overal; hoogtepunten van mijn reizen. Kampen, Uitgeverij Kok 2 x. Bevat in 1 exemplaar een opdracht van Mary Pos aan dr.Erdbrink  (NHA 3187)

1967 Wie was Dr. Verwoerd? Utrecht, De Banier + 2 x tweede druk uit 1968  (NHA 3472 en 3174).

Voorzijde boek: Wie was dr. Verwoerd? door Mary Pos

Voorzijde boek: Wie was dr. Verwoerd? door Mary Pos

Pos8

                                        Achteromslag van boek ‘Wie was dr. Verwoerd?’

Mary Pos over Zuid -Afrika (Bas Kromhout)

1968 Palestina diorama’s. Haarlem, Joh. Enschedé. 16p. (NHA Depot Jansstraat 43-023073 K)

1973  jeugdroman: Naar het land van de rode rododendrons. Eerste druk bij T.H.Kok, Kampen; 2e  herziene druk door Buijten en Schipperheyn. [Tevens in een Duitse, Engelse en Italiaanse vertaling verschenen], 3e herziene druk cop. De Groot Goudriaan, 1994

(Nederlands Dagblad, 3 december 1973)

(Nel paese del rododendro rosso. Turijn, Claudiana. Italiaanse uitgave van: Naar het land van de rode rododendrons)

Stofomslag van ‘Nel Paese el rododendro rosso’

1975 Toen de zee over het land kwam.  Ill. Jan Lutz.  Herdrukken verschenen in 1975 en 1978. N

1975 Dieren hebben geen tranen; ontmoetingen met dieren en mensen, dichtbij en op wereldreizen ’s-Gravenhage, J.N.Voorhoeve. 2 x (NHA 3164)

Achteromslag van 'Dieren hebben geen tranen' door Mary Pos (1975)

Achteromslag van ‘Dieren hebben geen tranen’ door Mary Pos (1975) (Catawiki)

Schrijfster Mary Pos introduceert 2-11-1975 haar nieuwe boek 'Dieren hebben geen tranen' in het dierenpark Wassenaar. V.l.n.r. J.Louwman (directeur van het dierenpark), J.Aantjes (burgemeester van Bussum), Van Santen (Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren), Mary Pos, Van Zinderen bakker (oud-burgemeester van Koog-Zaandijk) en de heer Van Asperen (secretaris van Politie-Dierenbescherming)

Schrijfster Mary Pos introduceert 2-11-1975 haar nieuwe boek ‘Dieren hebben geen tranen’ in het dierenpark Wassenaar. V.l.n.r. J.Louwman (directeur van het dierenpark), J.Aantjes (burgemeester van Bussum), Van Santen (Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren), Mary Pos, Van Zinderen bakker (oud-burgemeester van Koog-Zaandijk) en de heer Van Asperen (secretaris van Politie-Dierenbescherming)

Zelfreizende mary Pos annexeerde de wereld als jachtterrein. (Leidse Courant, 1 november 1975)

Vervolg van artikel uit de Leidse Courant van 1 november 1975.

Interview met Mary Pos door Fred Lammers, in: Trouw van 24 oktober 1975

Vervolg interview dagblad Trouw, 24-10-1975

1985 Ferien in Torre Pellice: im Waldenserland. Duitstalige uitgave van: Naar het land van de rode rododendron. (Volgens één bron al in 1976 verschenen)  

1994 Naar het land van de rode rododendron. Derde, herziene druk [door J.Huizenga-Van der Spek]. Kampen, De Groot Goudriaan.

Voorts: handtekeningenboek  1948-1957. (NHA 3224)

Afzonderlijke bijdragen:

In het tijdschrift ‘Opgang, populair letterkundig tijdschrift’ publiceerde Mary Pos in de jaargangen 1933-1934.

Als alle lichten branden. Kerstvertelboek onder redactie van Anne de Vries, met een bijdrage van Mary Post: Van een Zaanse molenbrand op Kerstavond.

Als alle lichten branden: kerstvertelboek; onder redactie van Anne de Vries. Met medewerking van o.a. Mary Pos. Nijkerk, G.F.Callenbach, 1934. 6e druk 1937.

Nieuwe Kerstverhalen. J.N. Voorhoeve, 1963

Een bundel verhalen vol zonneschijn en blijdschap uit het wonderland van de twee- tot vijfjarigen. Bevat van Mary Pos het verhaal: ‘Il mio piccolo amico’ in kleuterland. Wageningen, Zomer & Keuning. Niet beschikbaar.

Gezinsboek voor Kerstmis [door Mary Pos…et al.] Den Haag, Voorhoeve. Niet beschikbaar. Verhalen etc. 1e druk 1972 of 1973, 2e druk 1979.

Kleine wereld, een blik in intieme sfeer en de veilige beslotenheid van het gezin. Met Leentje Hagen, K.Noel e.a. Baarn, Bosch en Keuning, z.j.. Niet beschikbaar.

Maroesja’s vreemde kerstfeest. In: Nieuwe Kerstverhalen. Den Haag, J.N.Voorhoeve, z.j. Tweede druk  2x.

Moederke alleen. Een bundel novellen van Leentje M.Hagen, Jo Kalmijn-Spierenburg, Hendrika Kuyper-van Oordt, MARY POS, M.A. ‘Nog niet gescheiden, Meta?’. M.Renes-Boldingh, Rie van Rossum, G.Sevensma-Themmen, Rie Taal, A.M.de Vries Robbé-Bermgans en J.M.Westerbrink-Wirtz. Met illustraties van Roeland Koning. Baan, Bosch & Keuning, 1952

Vooromslag van ‘Moederke alleen’  (NHA 3229).

Illustratie van Roeland Koning bij het verhaal van Mary Pos:’Nog niet gescheiden, Meta?’

Nieuwste Kerstpocket; met verhalen van o.a. Mary Pos. Den Haag, Voorhoeve (Zaklantaarns, nummer 26).

Paasviering bij de Grand Canyon. In: De Paasklokken luiden; nieuwe Paasverhalen. Den Haag, J.N. Voorhoeve, z.j. We vierden kerstfeest in Spanje. In: Nieuwe Kerstpocket Den Haag, J.N.Voorhoeve.

Wolken, wind en water. Verzamelbundel met o.a. een verhaal van Mary Pos. Nijkerk, Callenbach, z.j.

Op zoek naar Heinje Schroot. (over de Hoogovens IJmuiden). 1952. In: Timotheüs, jrg. 58, nummer 11 (Jansstraat Depot 43-009657*IM).

Palestina Diodorama’s. Toelichting door Mary Pos 1939 Aanwezig in NHA Jansstraat Depot 43-023073K

Aankondiging van vertoning Palestina-Diodorama’s in het Haarlems Dagblad. 1939.

De Palestina Diodorama’s (Uit: De heraut van de gereformeerde kerken in Nederland, 20-8-1939)

(vervolg ‘de Palestina Diodorama’s’)

(Haarlem’s Dagblad, 28-9-1937)

Na de opening: Haarlem’s Dagblad, 9-10-1937

De 26 diodorama’s (soort kijkdozen) waren vervaardigd door de kunstenaar Sypke van der Land (1879-1961)  in opdracht van H.H.J.Heule en enkele andere gereformeerden. De telsyt was geschreven door Mary Pos. De diodorama’s zijn tentoongesteld geweest in o.a. De Haag, Ommen en het langst in een huis als Bijbels museumpje van de heer Heule aan de Schotersingel in Haarlem. Uiteindelijk zijn deze verloren gegaan. (Nieuwe Leidsche Courant, 21 maart 1977)

===

Worldcat (Kon.Bibl.) vermeldt brieven van Mary Pos aan o.a. Hendrik Josephus Pos (1898-1955), Anne de Vries (1904-1969), Gerrit Kamphuis, 1938, de Holland Amerika Lijn 1937, Pierre Henri Ritter (1882-1962), Han de Bruin (1904-1987)

Zie verder: Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren (DBNL)

Veel informatie over Mary Pos is ook te vinden op de site DIGIBRON: kenniscentrum gereformeerde gezindte.

Het Literatuurmuseum beschikt over een collectie foto’s van Mary Pos die ten dele zijn gedigitaliseerd.

Miscellanea

Terlouw, Piet (samenst.). Dit was de spiegel; een boeiend beeld uit ruim 60 jaren christelijk nationaal weekbladnieuws (1906-1969). Wageningen, Zomer en Keuning, 1975. Bevat opdracht van Piet Terlouw aan ex-Spiegel redacteur Mary Pos. Op pagina 136 van het boek het artikel (van de redactie): ‘Een leven van avontuurlijk zwerven’. J.H.van den Berg, Anneke Soethout e.a. Mary Pos; een fenomeen. Uitgelezen boeken; katern voor boekverkopers en boekenkopers. Jaargang 5, nummer 1, 21 juni 1992. Amsterdam, Uitgeverij De Buitenkant. H.G.Cannegieter. Bij Mary Pos, over de Vrouw als publiciste. In: Morks magazijn, november 1941, p.481-492. Hans Krol: Mary Pos. In: Beschreven Bladen, orgaan van bibliofiel en grafisch genootschap Het Beschreven Blad Haarlem, jaargang 12 , nummer 4, april 2002, p.167-192; Hans Krol. Mary Pos, de eerste reisjournaliste: ‘Een charmante maar brutale meid’. In: Boekenpost, vol. 11, nr.68, november/december 2003, p.13-15. Nijenhuis, B. Tok tok tok, alweer geen ei. Kampen, Kok, 1965. Bevat geschreven opdracht van schrijver aan Mary Pos Verbeke, Luc Van donker naar licht. Gedichten. Oudenaerde, Sanderus, 1965. Bevat geschreven opdracht van auteur aan Mary Pos. Verissimo, Erico. Time and the wind. New York, Macmillan company, 1951. Bevat opdracht van J.de Sousa en echtgenote aan Mary Pos vanwege haar publicaties gewijd aan Brazilië (1953).

Onderzoeker dr.Babs Boter publiceerde een artikel ‘De grenzeloze reizen van Mary Pos’ in het blad Historica, nummer 3, 2017, p.9-14. Verder publiceerde zij o.a.: ‘The not-so-solo-traveller Mary Pos, Dutch writer and journalist’. in: Gender, Companianship and Travel: Discourses in Pre-Modern and Modern travel literature. Edited by Floris Meens and Ton Sintobin [Als e-book via google books te koop voor 33 euro 33]; Babs Boter en Lonneke Geerlings. ‘neerkijken en rondzien. Twee reizigers in Nederland portretteren en presenteren Haarlem’. In: Tijdschrift voor Geschiedenis 129 (2016), p.393-414.

Zie ook op het Internet:  www.damescompartiment.nl (Mary Pos 1904-1987).

Dr.Babs Boter (VU-Amsterdam) publiceerde op het internet, posted 16 October 16, 2018, ‘Meeting of Eleanor Roosevelt and Mary Pos: First Lady and First Femal Travel Journalist’.

Eleanor Roosevelt receiving female journalists

In de jaren dertig van de vorige eeuw publiceerde Mary Pos veel artikelen in het Protestants-Christelijke tijdschrift Timotheüs’  en schreef veel reportages in het Prot.Chr.blad ‘De Spiegel’.  Bovenstaand bericht is uit het blad Timotheüs,  jaargang 1936/1937.

Timotheüs, geïllustreerd weekblad voor jongeren, werd gestart door H.C.Voorhoeve en is voortgezet door diens zoon J.N.Voorhoeve (tot 1948). Gereformeerd predikant en schrijver A.G.Barkey Wolf was hoofdredacteur van 1947 tot 1953. In 1955 is het tijdschrift opgeheven.

Reclame voor Timotheüs uit 1933

Mary Pos. In memoriam W.D.kaat. Overduk uit Timotheüs van 14 januari 1949. W.D.Kaat (1890-1948) was o.a. schoolhoofd van de Louise de Colignyschool van de Hervormde Gemeente in ‘s-Gravenhage en directeur van het Waalse Weeshuis.

Vervolg In Memoriam W.D.Kaat, door Mary Pos.

Mary Pos: Een dag op een Nederlands pioniersbedrijf (van familie Quaak in Frankrijk). In: Timotheüs, 1 september 1950, pagina 405

Vervolg van Mary Pos: Een dag op een Nederlands pioniersbedrijf (1950).

Behalve in Timotheüs publiceere mary Pos talrijke artikelen in het protestants-christelijk familieblad ‘De Spiegel’. Aanwezig in het archief (doos 363) van de Heemstede-collectie in het Noord-Hollands Archief zijn:

1937 Mary Pos: Contrasten op de Parijsche volkerenschouw; het Russische en het Duitsche en het Nederlandsche paviljoen op de wereldtentoonsteling te Parijs.

1946 Mary Pos zwerft door de Verenigde Staten

1947 Mary Pos bezocht Jan Verkuyl, boer in Argentinië, pagina 6

1949 Sprong naar het land der pharao’s, p.7-9

1949 Van een kerstfeest in een stal (verhaal), pagina 31.

1950 Mary Pos interviewt mw. Fick-Gemmeke, een vrouw om trots op te zijn p.16-19

Links mw. Gemmeke, die de Militaire Willemsorde ontving, en rechts Mary Pos

2-2-1950 Sultan Hamengkoe vriend van Nederland, p.24-25.

30-9-1950 En hij stierf…herinnering aan geneneraal Smuts, p.20-21.

21-4-1951 Ik ontmoette vele Nederlanders in Zuid-Amerika, p.14-17.

12-1-1952 Afscheid op de loopplank!…, Mary Pos op weg naar Nederlanders in de U.S.A., pagina 23

Mary Pos thuis in Den haag temidden van haar boeken en souvenirs

Mary Pos klaar om te vertrekken met o.a. een schrijfmachine en een filmstrookprojector

3-5-1952 Wat er gaat gebeuren [Mary Pos teruggekeerd uit de Verenigde Staten, klaar om over haar reizen te  schrijven en te vertellen]

17-5-1952 Parade der kampioenen in Argentinië (met o.a. de in Friesland geboren Mient Mulder).

Mary Pos (links) en de familie Dahm in Hoboken, New York.

19-7-1952 Mary Pos zwerft door de Verenigde Staten. Van emigrant tot emigrant III Als gast in de stad der Mormonen, p.15-17.

Mary Pos temidden van landgenoten in het huis van de familie Van Dongen

19-7-1952 Als gat in de stal, p.15

==============================================

BIJLAGE

Afschrift brief van Mejuffrouw J.A.Tittel in een ongesloten envelop “Mej. Pos, In antwoord op Uw zéér beschaafd briefje (vodje papier zonder ondertekening) het volgende. Ik heb U al meer geschreven, dat noch Uw post noch Uwe couranten door mij met geen vinger aangeraakt worden, al liggen ze dagenlang in de gang te slingeren. U zult er nooit een vingerafdruk van mij op vinden. Vanaf heden wens ik geen post of couranten meer in mijn brievenbus beneden, zulks naar aanleiding van Uw correct briefje. Dan staat U ’s morgens maar voor 6 uur op om op de poortdeuren te ontsluiten, opdat de courant, die om die tijd bezorgd wordt, in Uw brievenbus gedaan kan worden. Ik wens hem niet voor U in mijn brievenbus bezorgd te hebben, ik laat deze er in liggen! Er worden in den laatsten tijd zooveel diverse couranten extra bezorgd ter kennismaking, inderdaad was er 1 x een Telegraaf bij, niet 4 x. U kunt nooit de waarheid spreken. Journalisten fantaseeren en liegen altijd, dat is hun beroep. Stelen is: electrische kachels en andere apparaten te gebruiken (getuigen: electr.bedrijf en Politie) plus waterleiding en mij dit te laten betalen, zoodat U zoodoende Uw heele groote wasch gratis behandeld krijgt!! Leven ten koste van anderen noemt men dit! Van menschen die gierig zijn (courantenberichten) kan men zoiets verwachten. Hebt u onze Joodsche buren al eens verteld dat u vroeger Nazie propagandiste was? En dat U de laatste J.bewoners, die op 23 april 1943 afgevoerd werden om nooit meer terug te keeren, (deze stakkers) nog niet de waarde van een halve cent hebt meegegeven, ter verlichting van hun lot? Ik heb ze destijds van alles meegegeven en nog lang met hun gecorrespondeerd en pakjes gestuurd toen ze in Vught zaten. Ook de diverse Joodsche onderduikers, die ik in huis had verborgen, leefden in angst voor de Journaliste van de Telegraaf met haar propaganda’s voor de moffen! De laatste 2 Joodsche dames verlieten hals over kop dit huis toen Mej.Pos mij uit mijn huis (waar ik toen 45 j. in woonde) wilde laten zetten met achterlating van mijn heele inboedel (getuige Advocaat Peters, die mij dit ’s avonds om half 9 nog mededeelde per telefoon). Als Juffr. Pos dan later een paar appels en peren in de gang deponeert als verzoeking kan zij niet begrijpen, dat men zooiets weigert en is daarover zeer beleedigd en zint sindsdien steeds op wraak om mij onaangenaam te zijn. Er bestaat nog zooiets als karakter hebben, daar weet U schijnbaar niet veel van. Al uwe smerige leugens, die U Uw personeel enz. vertelt over mij, och zij leeren Uw egoistisch karakter toch kennen. Hoeveel personeel hebt U in dien korten tijd al niet gehad. U bent de tel zeker al kwijt, steeds weer anderen. Het eigenaardige is, dat zij na hun vertrek probeeren toenadering met mij te vinden, zeker omdat zij dan overtuigd zijn, dat ik noch U noch hen nooit het minste in den weg leg. Ik heb U al meerdere malen geschreven, dat U lucht voor mij bent. Dacht U dat een werkelijk hoogstaand Christen zulke dingen doet als U? Menschen in oorlogsjaren uit hun huis te laten zetten, om met een getrouwde man te gaan samenwonen, de baas spelen in het huis ook tegenover de andere inwoners en hun op hooge kosten jagen, profiteeren van hun gasrekening enz. enz. De laatste inwoonster liet U de helft van de gasrekening ƒ 4,50, waar zij alleen ’s morgens een kopje thee zet en U alles kookt en een groote wasch behandelt. Om Godsdienst als propagandamiddel te gebruiken en er niet naar te leven is heel treurig. Opruiige brieven zelf te schrijven aan de ouders van Grietje, zoogenaamd uit naam van Uw personeel en deze tegen hun zin te laten onderteekenen (Ferda) dat zijn Uwe praktijken! Zeer hoogstaand! Als Uw vroegere kennissen U aanmerkingen maakten over w samenwonen met een getrouwde man (als zoogenaamd) als godsd.vrouw, was Uw antwoord, dat U dat zelf met God zou uitmaken! Weten Uw plattelandsvrouwen dit? Ware Godsdienst is heel wat anders. Kent U de bijbel? Zeker niet! Bestudeert U deze eens goed. Waarachtige Godsdienst is eenvoud, bescheidenheid, oprechtheid, liefde voor Uw medemenschen (hen niet op alle mogelijke manieren te benadeelen, hetzij financieel, of moreel, roddelen), eerlijk zijn. Neem een voorbeeld aan Jezus, leef naar de voorschriften der tien geboden, dan zullen ware Christenen “brutale Mary”  (zoals de bladen schrijven) U heel wat sympathieker vinden. (w.g.) J.A.Tittel.” Mary Pos typte onder deze brief: “De houding van deze vrouw in zeven jaar van eindeloze plagerijen werpt wel een schril licht op bovengenoemd slot , dat zij gemeend heeft thans eens ‘vroom’ te moeten maken. De heer C.Pronk, evacuatieambtenaar in de achterliggende jaren in den Haag, wonende Sonmansstraat 128 b Rotterdam, is gaarne bereid de nodige inlichtingen hierover te verstrekken”.

POST SCRIPTUM

De heer E.van Barneveld kwam bij het opruimen van zijn zolder nog wat paperassen van Mary Pos tegen, die hij me heden toezond. Daaruit blijkt uit brieven en een rijbewijs, dat Mary Pos van circa 1935 tot in ieder geval 18 augustus 1941 in Haarlem woonde op het adres Leidsevaart 254. De (Haarlemse) publicist H.G.Cannegieter publiceerde in ‘Morks-Magazijn’ van november 1941 (pagina’s 481-490) een artikel onder de kop: “Bij: Mary Pos, over: de Vrouw als publiciste”. Daarin schrijft hij expliciet dat de jeugdschrijfster en wereldreizigster haar loopbaan in Haarlem is begonnen en het om die reden bij haar bezoek aan New York niet kon nalaten de (echte) negerwijk Harlem te bezoeken. Interessant is voorts een brief van dr.Hendrik Colijn, gedateerd 5 september 1937, waarin hij nota bene in de Engelse taal laat weten, dat hij haar officieel geen schriftelijke introductie kan geven en voor haar geen uitzondering wil maken.

Briefje van premier dr.H.Colijn aan Mary Pos

Briefje van premier dr.H.Colijn aan Mary Pos

Schrijven van premier H. Colijn, 25 april 1938

 Selectie van foto’s en documenten betreffende Mary Pos

Schoolfoto uit omstreeks 1912 in Zaandam. Maria Pos met strik in het haar staat op de derde rij rechts. Helemaal rechts haar schooljuf

Schoolfoto uit omstreeks 1912 in Zaandam. Marietje Pos met strik in het haar staat op de derde rij rechts. Helemaal rechts haar schooljuf

 

De familie Pos in Zaandam

De familie Pos in Zaandam

Foto van de Gereformeerde knapenvereniging ‘Samuël’ in 1924 te Zaandam met o.a. Lo en Klaas Pos en als evangelist Ruth Pos (Gemeentearchief Zaandam).

Overlijdensbericht van vader Ruth Pos Gzn., evangelist (De Standaard, 29-11-1940)

Necrologie R,Pos Gzn. (De Standaard, 29-11-1940)

Overlijdensadvertentie moeder van Mary Pos: Ibeltje Dekker (Trouw, 23-12-1947)

Uit: Nederlands Dagblad van 18-11-1981. Bijeenkomst Zomerconferentie Verbond van Christelijk Letterkundige Kringen in Nederland op 267-29 mei 1928 in huize Hardenbroek te Driebergen. Eerste rij van boven, tweede van links Mary Pos

Uit: Nederlands Dagblad van 18-11-1981. Bijeenkomst Zomerconferentie Verbond van Christelijk Letterkundige Kringen in Nederland op 26-29 mei 1928 in huize Hardenbroek te Driebergen. Eerste rij van boven van links naar rechts: Ideck Vierssen, Mary Pos, Anne van der Horst, 7e van links dr.J.van Ham, 12e van links P.J.Risseeuw, Harmen van der Leek, Bep Boom. Onder van Der Leek: Tilia Talsma, 2e rij van boven, 2de van links v.l.n.r.Willem de Mérode, (met hoed in de hand), 6e van links A.Wapenaar – Wilma midden voor, met bont om, 3e rij van boven. v.l.n.r. 3e van links E.G.van Teylingen (voorzitter van het Congres), mw. van Teylingen-Zaal, Jan H.de Groot, 6e van links dr.W.A.P.Smit, Cor Valk, 4e (onderste) rij v.l.n.r.; Krik Valk, 8e van links Truus Blaak.

Mary Pos was bestuurslid van het Verbond van Christelijke Letterkundige Kringen en een kleurrijke verschijning op de Pinksterconferenties van het Verbond.

In 1934 is Mary Pos toegelaten als lid van de Christelijke auteurskring tegelijk met Rie van Rossum en Anne de Vries (Algemeen Handelsblad, 3-12-1934)

In de jaren dertig van de vorige eeuw confereerden de protestantse schrijvers veelal in Woudschoten. In 1936 was Mary Pos vanwege verblijf in het buitenland afwezig. Afgebeeld zijn op een foto uit de Stuw van 6 januari 1936. V.l.n.r.; (staande) de heren P.A.de Rover, A.Wapenaar, G.Mulder, P.J.Risseeuw, Rie Bauer, Jan Roselaar, H.M.van Randwijk, H.de Bruin, W.Broos, Kees Klap, Bert Bakker en K.Heeroma; zittend; Marianne Colijn, Piet Korthuys, Jan H.de Groot, Jo Ypma, Wilma, Rie van Rossum, Phé Wijnbeek en Betty van der Plaats.

Publicist Ben van Kaam (was o.a. redacteur bij dagblad Trouw) schreef in zijn bundel; ‘Parade der mannenbroeders, over het protestantse leven in Nederland in de jaren 1918-1939 op bladzijde 235 ‘‘(…) De etalage ligt vol. Van de oudere schrijfster Wilma is er ’n nieuwe novellenbundel “De drie torens”. Van J.K.van Eerbeek “Gesloten gezinnen en Beumer en Co” en van Jan H.Eekhout ‘Patriciërs”. (…) En voor de liefhebbers van verzamelbundels is er rijke keuze. Aan “Wolken, wind en water” werkten mee Hilbrandt Boschma, J.K.van Eerbeek, E.van Everdingen, J.Fortgens, K.Norel, Mary Pos, H.M.van Randwijk, Rie van Rossum, Prof.A.van Veldhuizen, Anne de Vies en Wilma’.   

Mary Pos was journaliste, maar beschouwde zichzelf tevens als een Protestants-Christelijke letterkundige. Op bovenstaand foto uit 1939. gepubliceerd in Raster 53, 1991, is zij vereeuwigd met een aantal literaire collegae.

Op de foto zien we aan de linker tafel achtereenvolgens: Johan van Hulzen, G.Mulder, Piet Korthuys, A.Wapenaar, W.G.van der Hulst, P.Risseeuw, C.Rijnsdorp. Vervolgens staande boven  H.M.van Randwijk, J.H.de Groot, Rie van Rossum, Bert Bakker. Zittend MARY POS, Gerrit Kamphuis, Klaas Heeroma, Fedde Schurer en Hein de Bruijn.

Bijeenkomst en diner ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de Christelijke Auteurskring in restaurant ‘De Vijf Vlieghen’, 1939. Vooraan v.l.n.r.: Piet Korthuys en Gerrit Mulder. Tweede rij zittend: Jan H.de Groot, Johan van Hulzen, Hein de Bruin, MARY POS en C.Rijnsdorp. Staand v.l.n.r.: H.M.van Randwijk, Fedde Schurer, W.G.van der Hulst, Bert Bakker, Klaas Heeroma, Rie van Rossum, Gerrit Kamphuis, A.Wapenaar, P.J.Risseeuw en kunstschilder Roeland Koning (Zacht Lawijd, jaargang 7, 2007/2008).

Mary Pos leverde een bijdrage aan de tweede lustrumbundel van de Christelijke Auteurskring in ‘Verzeild bestek’ (Het Vaderland, 24-2-1939)

============

Mary Pos met een KLM-bemanning in Zuid-Afrika

Mary Pos met een KLM-bemanning in tropenuniform in Zuid-Afrika

 

Achterop deze foto schreef Mary Pos: 'Bemanning van de Flying Dutchman en de schrijfster'

Achterop deze foto schreef Mary Pos: ‘Bemanning van de Flying Dutchman en de schrijfster’

 

Perskaart voor Mary Pos van het Italiaanse ministerie van onderwijs uit 1936

Perskaart voor Mary Pos van het Italiaanse ministerie van onderwijs uit 1936

Cartoon gepubliceerd in ‘Volk en Vaderland’ van 12-8-1938

Mary Pos in Nederlands Oost-Indië, 1939

Mary Pos in Nederlands Oost-Indië, 1939

 

Uit het archief van Mary Pos. Op achterkant van foto staat:

Uit het archief van Mary Pos. Op achterkant van foto staat: “Pater Willebrordus (Willy) Wammes aan het uitdelen van voedsel. Z.o.z.: als men mij de middelen hiertoe wil verstekken!” In een genealogie Wammes XI.70.nr.6 wordt de volgende informatie verstrekt: ‘Willibrordus Lambertus (Willie) Wammes, missionaris der Congregatie van het Onbevlekt hart van Maria, geboren op 16-2-1907 te Honsdijk, overleden op 21-3-1973 te Hong Kong, China op 66-jarige leeftijd. Op 16 augustus 1931 tot priester gewijd, was missionaris in China.’ (inf. Henk Knoop)

Mary Pos op bezoek bij de sultan van Djokjakarta

Mary Pos op bezoek bij de sultan van Djokjakarta. Prins Poeroebojo, zoon van de sultan van Djocja, maakte bovenstaande foto van zijn vader, de sultan en Mary Pos. Herinneringen van prins Poerobojo aan zijn jeugd in Haarlem in gepubliceerd in De Telegraaf van 21 mei 1939.

Prins Poeroebojo over zijn jeugd in Haarlem (De Telegraaf, 21-5-1939)

Prins Poeroebojo

(Haarlem’s Dagblad, 19-12-1930)

Mary Pos over ‘Wij en vrouwen in andere landen’ voor de Ned. Christen-Vrouwenbond in Heemstede ((Bloemendaalsch Weekblad, 10-9-1937)

Mary Pos, derde van links, vermoedelijk bij een ontvangst in Den Haag

Mary Pos, derde van links, vermoedelijk bij een ontvangst in Den Haag

Bewijs van lidmaatschap mary Pos van het Algemeen Nederlands Verbond: het verbond van Afrikaners, Nederlanders en Vlamingen.

Bewijs van lidmaatschap Mary Pos van het Algemeen Nederlands Verbond: het verbond van Afrikaners, Nederlanders en Vlamingen.

 

Mary Pos was buitengewoon creatief bij het verwerven van gelden voor haar reizen en publiciteit. Op deze advertentie uit 1955 maakt zij reclame voor Heineken en promoot zij zichzelf

Mary Pos was buitengewoon creatief bij het verwerven van gelden voor haar reizen en publiciteit. Op deze advertentie uit 1955 maakt zij reclame voor Heineken en promoot zij zichzelf

Uit een artikel over Mary Pos van Paul Man

Uit een artikel over Mary Pos van Paul Man. Haar bijzondere verzameling reissouvenirs is na haar overlijden opgeruimd.

pos2

Mary Pos wijdde talrijke voordrachten aan Helen Keller (1880-1963), een Amserikaanse schrijfster en taalkundige die doof en blind was.

Programma van de G.J.O,. ontspanningsavond in de stads doelen te Delft, 7 april 1954

Programa met voordracht van Mary Pos over het leven in donker Afrika

Uitnodiging voor opening van een tentoonstelling kunsthandweefsels en kleurenexpressies van Léon Bouvy door M.Dowedeswell (Mary Pos) 16 januari 1965 in ’t Casino van Hotel Hamdorff te Laren

Pos3

Schrijven van P.M.Legêne  van het Zendingsgenootschap der Evangelische Broedergemeente in Zeist aan Mary Pos, 17 januari 1944.

Prent uit Peru (collectie Mary Pos)

Prent met afbeelding Carlo Delcroix, di A.G.Santagata

Achterzijde prent met toelichting door Mary Pos

Portret van Mary Pos achter haar schrijfmachine door E.de Vries

Portret van Mary Pos achter haar schrijfmachine door E.de Vries

Uit een artikel over Mary Pos van Paul Man.

Uit een artikel over Mary Pos van Paul Man.

Mary Pos als spreekster bij de begrafenis van predikant en schrijver H.J.Heynes. Uit: De Gooi en Eemlander, 22-1-1936

Mary Pos als spreekster bij de begrafenis van predikant en schrijver H.J.Heynes. Uit: De Gooi en Eemlander, 22-1-1936

Pos11

Antwoord van de Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij, gedateerd 27 februari 1937, naar aanleiding van een verzoek zonder kosten mee te mogen reizen met als tegenprestatie ‘behoorlijke artikelen’van de reis te schrijven en publiceren in het dagblad ‘De Standaard’

Pos12

Brief van de K.L.M, 17 augustus 1936 waarin de luchtvaartmaatschappij op verzoek van Mary Pos kortingen geeft op haar vliegreizen

Pos9

Schrijven van de Minister van Koloniën aan de Gouverneur-Generaal van Nederlandsch-Indië, d.d. 30 augustus 1938, waarin hij verzoekt Mary Pos als journaliste alle hulp en assistentie te verlenen bij haar arbeid in NOI.

 

Brief van schrijver Bert Bakker aan Mart Pos, ongedateerd.

Brief van schrijfster A.van Hoogstraten-Schoch aan Mary Pos, gedateerd 12 november 1939

Brief van schrijfster A.van Hoogstraten-Schoch aan Mary Pos, gedateerd 12 november 1939.

Brief van uitgever Bert Bakker aan Mary Pos, ongedateerd.

=====documenten uit de periode 1940-1945======================

Lezing van Mary Pos in Haarlem, georganiseerd door boekhandel H.de Vries. Uit Haarlem's Dagblad van 18-10-1941

Lezing van Mary Pos in Haarlem, georganiseerd door boekhandel H.de Vries. Uit Haarlem’s Dagblad van 18-10-1941

 

 

Artikel van Mary Pos uit De Telegraaf van 20 september 1940. Met nog enkele bijdragen kreeg Mary Pos na de Bevrijding problemen n.a.v. publicaties in het Parool

Artikel van Mary Pos uit De Telegraaf van 20 september 1940. Met nog enkele bijdragen vanuit Oostenrijk verschenen tussen 19 en 25 september kreeg Mary Pos na de Bevrijding problemen als gevolg van voor haar negatieve publicaties in het Parool

 

pos1

Mary Pos. Vervolg artikel uit De Telegraaf.

 

Nederlandse kinderen vanuit Amsterdam op weg naar Linz in 1940

Nederlandse kinderen vanuit Amsterdam op weg naar Linz in 1940

Voorzijde van een briefkaart van uitgeverij Allert de Lange aan Mary Pos met opgeplakte sticker 'Deze winter boekenwinter'

Voorzijde van een briefkaart van uitgeverij Allert de Lange aan Mary Pos met opgeplakte sticker ‘Deze winter boekenwinter’

Briefkaart van Allert de Lange aan Mary Pos, 11 november 1941.

Briefkaart van Allert de Lange aan Mary Pos, 11 november 1941.

Schrijven van Mary Pos de dato 11 maart 1944 waarin zij de Waarnemend Gewestelijk Politiepresident toestemming vraagt een lezing te houden over 'Vrouwenleven in Zuid-Afrika' in plaats van over Helen Keller waartegen bezwaren waren geuit.

Schrijven van Mary Pos de dato 11 maart 1944 waarin zij de Waarnemend Gewestelijk Politiepresident toestemming vraagt een lezing te houden over ‘Vrouwenleven in Zuid-Afrika’ in plaats van over Helen Keller waartegen bezwaren waren geuit.

Artikel in Het Parool van 23 juni 1945

Artikel in Het Parool van 23 juni 1945

slot

Slot van de aanval door A.Karseboom (ps. van Frans Goedhart?) in het Parool van 23 juni 1945 waarna de Politieke Opsporings Dienst (POD) een onderzoek startte en Mary Pos zeker twee jaar met haar verdediging  bezig is geweest.

Pos12.jpg

‘Mary is brutaal’ Uit Het Parool van 4 juli 1945

 

 

Voorzijde van legitimatiekaart Mary Pos, ontvangen van Het Parool, dezelfde krant die haar later zo hard zou aanpakken vanwege eerdere medewerking aan de Telegraaf.

Voorzijde van legitimatiekaart Mary Pos, ontvangen van Het Parool, dezelfde krant die haar later zo hard zou aanpakken vanwege eerdere medewerking aan de Telegraaf.

Legitimatiekaart van Mary Pos als medewerkster van 'Het Parool'.

Legitimatiekaart van Mary Pos als medewerkster van ‘Het Parool’.

Een verdediging in de Duitse taal van Mary Pos en van D.J.Schiferli

Een verdediging in de Duitse taal van Mary Pos en van D.J.Schiferli

Fake-distributiekaart van (verzetsman) D.Schiferli voor Mary Pos. Het was D.J.Schiferli die voor Mary Pos opkwam na aantijgingen over de vermeende onvaderlandse houding van mary Pos in oorlogstijd

Fake-distributiekaart van (verzetsman) D.J.Schiferli voor Mary Pos. Het was D.J.Schiferli die voor Mary Pos opkwam na aantijgingen over de vermeende onvaderlandse houding van mary Pos in oorlogstijd

 

Getuigenis van D.J.Schiferli ter verdediging van Mary Pos

Getuigenis van verzetsman  D.J.Schiferli ter verdediging van Mary Pos

Een voor Mary Pos bemoedigend schrijven van J.J.G. Boot, in 1945 burgemeester van Wisch en van 1951 tot 1968 burgemeester van Hilversum. In 1967 publiceerde hij het boek 'Burgemeester in oorlogstijd' met dagboekaantekeningen.

Een voor Mary Pos bemoedigend schrijven van J.J.G. Boot, in 1945 burgemeester van Wisch en van 1951 tot 1968 burgemeester van Hilversum. In 1967 publiceerde hij het boek ‘Burgemeester in oorlogstijd’ met dagboekaantekeningen.

 

Schrijven van prof. N.A.Donkersloot [letterkundige Anthonie Donker] aan Mary Pos waarin een zuiveringsonderzoek wordt aangekondigd.

Schrijven van prof. N.A.Donkersloot [letterkundige Anthonie Donker] aan Mary Pos waarin een zuiveringsonderzoek wordt aangekondigd.

Schrijven van het Militair Gezag aan Mary Pos van 26 juli 1945.

Schrijven van het Militair Gezag aan Mary Pos van 26 juli 1945.

Oproep van de Politieke Opsporingsdienst Zaandam aan Mary Pos om 2 augustus voor een verhoor bij de commissie te verschijnen.

Oproep van de Politieke Opsporingsdienst Zaandam aan Mary Pos om 2 augustus voor een verhoor bij de commissie te verschijnen.

Pos5

Verklaring van zeven personen ten gunste van Mary Pos, juli 1945

Pos7.jpg

Vervolg van verklaring, juli 1945, ondertekend door G.J.Jurgens, D.Schiferli, J.M.C.Romeyn, D.J.de Vries, J.Wolff, mw.H.Schotel en A.P.J.Kroonenburg

 

 

Schrijven van mr.H.J.Schölvinck (1904-1986) die een hoge functie vervulde bij het Ministerie van Onderwijs en het opnam voor Mary Pos.

Schrijven van mr.H.J.Schölvinck (1904-1986) die een hoge functie vervulde bij het Ministerie van Onderwijs en het opnam voor Mary Pos.

Schrijven van prof.N.A.Donkersloot aan Mary Pos waarin opheffing van schrijfverbod wordt bepleit, waarover de Sectie Perszuivering zal besluiten

Schrijven van prof.N.A.Donkersloot aan Mary Pos waarin opheffing van schrijfverbod wordt bepleit, waarover de Sectie Perszuivering zal besluiten

Reisvergunning om door geheel Nederland te mogen reizen. Gedateerd 26 juni 1945

Bericht uit De Waarheid van 25 augustus 1945, nadat het Militair Gezag haar op 2 augustus een schrijfverbod als journalist had opgelegd.

Bericht uit De Waarheid van 25 augustus 1945, nadat het Militair Gezag haar op 2 augustus een schrijfverbod als journalist had opgelegd.

(Het Parool, 23 augustus 1945)

Brief van het Militair Gezag de dato 12 september 1945 met toestemming aan Mary Pos in Davos, voor Nederlanders te spreken

Brief van het Militair Gezag de dato 12 september 1945 met toestemming aan Mary Pos in Davos, voor Nederlanders te spreken

pos1

Schrijven van het Militair Gezag de dato 5 oktober 1945

Schrijven van de geneesheer- directeur van het Nederlandsch Sanatorium te Davos aan mary Pos, 14 mei 1946

mary Pos had naast vrienden ook vijanden. Dit anonieme briefje ontving zij nadat bekend werd dat zij in Zwitserland lezingen zou geven.

Mary Pos had naast vrienden ook vijanden. Dit anonieme briefje ontving zij nadat bekend werd dat zij in Zwitserland lezingen zou geven.

Pos3

Verklaring van mevrouw H.Schotel, afdelingschef bij de Haarlemse kousenfabriek Hin ten gunste van Mary Pos, gedateerd 30 mei 1946

Verdediging door Jean van der Zee

 

Pos4

Brief van mr.H.J.Schölvinck (1904-1986) die topambtenaar was bij het ministerie van Kunsten en Wetenschappen

VERWEERSCHRIFTEN VAN MARY POS NAAR AANLEIDING VAN DE AANTIJGINGEN IN HET PAROOL VAN 23 JUNI1945

Pos8.jpg

Verweer Mary Pos (1)

Pos9.jpg

Verweer Mary Pos (2)

Pos10

Verweer Mary Pos (3)

Mary Pos GEREHABILITEERD
(Strijdend Nederland, 23 augustus 1945)

Uit: Het Nieuws, 2-12-1946)

Portret van Dirk Johan (Dick) Schiferli (1912-2000) uit 1956.

Schiferli was journalist, copywriter en reclamedeskundige. Hij is onder meer publiciteitschef van de Nederlandse Spoorwegen geweest. Als geen ander heeft hij Mary Pos bijgestaan na de aantijgingen tegen haar in Het Parool.

==================

Ingezonden brief van Mary Pos in De Telegraaf van 25-7-1963

Ingezonden brief van Mary Pos in De Telegraaf van 23-3-1971

pos6

Vooromslag van boek ‘Dieren hebben geen tranen’ door Mary Pos, 1975 (Catawiki)

De Spiegel was een Protestants-Christelijk tijdschrift van uitgesproken orthodoxe signatuur,  opgericht in 1928 en gestaakt in 1969/1975 – tegenhanger van de Katholieke Illustratie en wereldse bladen zoals Het Leven, Panorama e.d.  De Spiegel telde jarenlang ruim 100.000 abonnees en had op het hoogtepunt een half miljoen lezers In 1977 heeft uitgever Cornelis Marree een poging gedaan het blad opnieuw te doen verschijnen onder de titel ‘de Nieuwe Spiegel” . Mary Pos publiceerde in het eerste nummer van januari 1977 een aanbeveling. Het tijdschrift werd geen succes en is al na enkele nummers opgeheven. (Bovenstaand citaat is uit de Leidse Courant van 1 november 1975)

 

pos4

Schrijven van natuurkenner Jan P.Strijbos, 11 januari 1978 aan Mary Pos, naar aanleiding van haar boek ‘Dieren hebben geen tranen’.

 

====================================================

pos1

Voor haar boeken en lezingen trachtte Mary Pos zich zo goed mogelijk te oriënteren en informeerde ze bij personen met kennis van zaken over bepaalde onderwerpen, zoals onder meer blijkt uit bovenstaand schrijven van de voorzitter-secretaris van de Evangelische Broedergemeente in Zeist, ook een kenner van het Hindoeïsme.

Aankondiging van een door Mary Pos te houden lezing van een bootreis op de 'Stientje Mensinga' naar Turkije. Op de foto met kapitein Piet Spaardam

Aankondiging van een door Mary Pos te houden lezing van een bootreis op de ‘Stientje Mensinga’ naar Turkije. Op de foto met kapitein Piet Spaardam

Vervolg van aankondiging voordracht met lichtbeelden en geluid door Mary Pos

Vervolg van aankondiging voordracht met lichtbeelden en geluid door Mary Pos

Mary Pos: De heele wereld als bron van inspiratie. De Telegraaf, 7 februari 1942

vreemd is…’mijmert Mary Pos.. (De Telegraaf, 7-2-1942)

 

Artikel van Igor Cornelissen over mary Pos, 'exotische reisjournaliste' naar aanleiging van haar overlijden. Gepubliceerd in Vrij Nederland van 16 januari 1988.

Artikel van Igor Cornelissen over Mary Pos, ‘exotische reisjournaliste’ naar aanleiding van haar overlijden. Gepubliceerd in Vrij Nederland van 16 januari 1988.

Pos11.jpg

Uit een artikel gewijd aan culinair journalist in Het Parool van 21 november 1998 waarin zij aangaf welke invloed Mary Pos op haar leven heeft gehad

===========================

Achter op bovenstaande foto schreef zij: ‘Mary Pos sprekend tijdens een van haar vele lezingen en opwekkend tot saamhorigheid’.

To Mary Pos very cordially Kristian Kverovii, Palma de Mallorca 7-2-1975

Door Mary Pos gemaakte foto van schildering Hollandse geschiedenis in New York (Nieuw Amsterdam) in de ‘Netherlands Room’.

vertrek journalisten 11-16 september 1940 voor ‘Ostmarkreise’ waar Nederlandse kinderen op uitnodiging van de Führer vakantie vieren (NIOD)

Mary Pos interviewt kinderen op vakantie in de Ostmarkt, 11-16 september 1940 (sinds maart 1938 door nazi-Duitsland geannexeerd Haar verslagen verschenen o.a. in de Telegraaf, september 1940 (NIOD, foto )

Interview van Mary Pos met verzetsstrijdster mw. Jos Gemmeke (de Spiegel)

In 1973 ondersteunde mary Dowdeswell inBussum en  het Gooi een werkgroep Geluidshinder tegen het  vliegtuiglawaai (30-12-1972)

======================

Met het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (1800-heden) Vrije Universiteit Amsterdam. is een overeenkomst van overdracht gesloten van de resterende archief collectie Mary Pos. (1)

Voorts zijn enige honderden reportagefoto’s zijn vanuit de Bibliotheek Heemstede overgedragen aan het Spaarnestadarchief te Haarlem, tegenwoordig in het Nationaal Archief ‘s-Gravenhage. Boeken en een doos met documentatie (selectie brieven, foto’s, circa 25 affiches/aanplakbiljetten zijn achtergebleven in de ‘Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief,  locatie Kleine Houtweg, archiefdoos 363.

(1) Een plaatsingslijst (collectie nummer 529) van het archief van Mary Pos (1912-1987 oktober 2007 samengesteld door dr.P.Bak, is op het internet te vinden.

https://www.hdc.vu.nl/nl/Images/529_Pos_Mary_tcm215-773392.pdf

Vooromslag van ‘Uitgelezen boeken’gewijd aan ‘Mary Pos, een fenomeen’, jaargang 5, nummer 1, 21 juni 1992 (bevat tevens facsimile van affiche met May Pos als spreekster over haar zwerftocht door “Tropisch Nederland” in Steenwijk en een facs.’Neerlands Gloriedag, bevat het interessante onderhoud van H.K.. Princes Juliana met Mary Pos. Tal van foto’s. Prijs 1 gulden’).

Hans Werkman over Mary Pos in het Nederlands Dagblad van 2 september 1992 n.a.v. de bij ‘De Buitenkant’ aan haar gewijde beknopte monografie.

Antoon Coolen. Sprookjes uit alle landen. Met illustraties, bandontwerp en omslagtekening door Rie Reinderhoff. Den Haag, J.Philip Kruseman, 1941, herdruk 1944

Het exemplaar van ‘Sprookjes uit alle landen’ van  Antoon Coolen is door de illustratrice Rie  Reinderhoff aangeboden aan Mary Pos (bibliotheek Noord-Hollands Archief, Heemstede-collectie)

In boek gevonden kaartje van Rie Reinderhoff aan Mary Pos

vervolg briefkaart aan Mary Pos

BIJLAGE 1 schrijver-journalist-leraar  H.G.Cannegieter (1880-1966) , geboren in Friesland en verhuisd naar Haarlem publiceerde in  Morks-Magazijn van november 1941 een artikel: ‘Mary Pos, over de Vrouw als publiciste (p. 481-490), waarvan onderstaand een scan:

Morks,1941, p.483 over Mary Pos

pagina 482

pagina 483

pagina 485

pagina 486

pagina 487

Pagina 488. Slot van artikel door H.G.Cannegieter: Mary Pos: over de Vrouw als publiciste (Morks, november 1941)

BIJLAGE 2

In de Heemstede-collectie van het NHA bevindt zich onder catalogusnummer 3224 een handtekeningenboek van Mary Pos (22 mei 1948 Den Haag tot  een instuif in Rijswijk 30 oktober 1957) met circa 90 handtekeningen van o.a. Beniamino Gigli, Else Niemöller, Elisbeth Eybers, H.Colijn, Herman Krebbers, de burgemeester van Los Angeles   etcetera. Onderstaand enkele scans:

Signaturen van Sally Baker (Amerikaans televisieproducent) Pikeville, maart 1950 en van  Beniamino Gigli (1890-1957), operazanger. Recanati.

Beniamino Gigli

Herinnering en vers van emigrant Arend Hartman jr. na gezamenlijke reis met stoomschip Jagersfontein naar Kaapstad tussen 5 en 22 juni 1953 + vers en ingeplakte handtekening van Zuid-Afrikaanse dichteres Elisabeth Eybers ((1935-2003)

Foto genomen van Mary Pos en twee officieren op het motorschip ‘Jagersfontein’.

Overlijdensbericht van oud-motorcoureur Arend Hartman. De Telegraaf, 26-6-1969

Uit handtekeningenalbum Mary Pos

Losse bijlage bij handtekeningenboek Mary Pos. Met folder en groet van de Hongaars-Amerikaanse componist en dirigent Antal Dorati (1906-1988)

Fotoportret van een onbekende persoon

============

BIJLAGE 3: VOOROMSLAGEN VAN BOEKEN DOOR MARY POS

Mart Pos. Daden. Uitgeverij Holland, 1931

Vooromslag van Mary Pos: eens op Java en Sumatra…1948

Stofomslag van ‘Eens op Java en Sumatra…

Mary Pos. De maan schijnt overal. 1962 (kinderboek)

Mary Pos Toen de zee over het land kwam. Purmerend in het verleden. Jeugdroman. Met tekeningen van Jan Lutz

Uit folder: Aan de Nederlandse Moeders door Anne de Vries met vermelding van goede boeken uit de Ster-serie

Mary Pos. De leugen van Moskou.  1927

Mary Pos. Manana; zwerftocht door Zuid-Amerika. Jeugdboek. 1952

Opdracht van Mry Pos op titelblad in haar boek ‘Manana; zwerftocht door Zuid-Amerika’.

Mary Pos. Op vleugels naar Zuid-Afrika 1941.

Opdracht van Mary Pos in “Op vleugels naar Zuid-Afrika

Mary Pos. Zuid Amerika: Brazilië, Argentinië. Chili. 1952.

Stofomslag van Zuid Amerika; foor Mary Pos (Catawiki)

Mary Pos, Californië; dwars door Amerika op zoek naar Nederlanders. 1953

Persoonlijke pdracht van Mary Pos in haar boek Californië

Mary Pos. Ik zag Amerika en bezocht het opnieuw.

Fotoblad uit ‘Ik zag Amerika’ van Mary Pos

Mary Pos. Door de lucht naar Australië. 1946

Mary Pos. Naar het land van de rode rododendrons. 2e herziene druk. 1973

Mary Pos. Naar het land van de rode rododendron. 3e herziene druk 1994 (ill. Jaap Kramer)

Mary Pos. Veelbelovend Rhodesia en machtig Tanganyika. 1955.

Mary Pos. Vertaling van jeugdboek: Naar het land van de rododendrons.  1985 1e druk Christliche Verlagsanstalt. Tevens kwam een Engelstalige uitgave uit onder de titel ‘Holiday in Torre Pellice’.

‘Ferien in Torre Pellice’kwam in 1976 uit bij Fr.Bahn in Neukirchen.

 

De Italiaanse editie van: Mary Pos’ Naar het land van de rododendrons. 1972

BIJLAGE 4: Mary Pos liet zich graag op haar reizen fotograferen met gezagvoerders van vliegtuigen en kapiteins en stuurlui  op schepen. Een kleine selectie tevens van portretten

Pasfoto van Mary Pos op 23jarige leeftijd

De favoriete foto van Mary Pos die ze als een soort visitekaartje bij zich had

Mary Pos (Romer)

Mary Pos

Portret van Mary Pos, opgenomen in catalogus van uitgeverij Kok-Kampen, 1940

Uit een artikel over Mary Pos, verschenen in Morks Magazijn, november 1941.

Uit: Morks Magazijn, november 1941, pagina 489.

Foto van de Christelijke auteurskring in 1939, uit: Omzien met een glimlacht, aspecten van een eeuw protestantse leescultuur. Den Haag, Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum, 1991. pagina 303

Mary Pos na met pet, tas en zonnehoed in Napels aangekomen

Mary Pos poserend op een boot

Mary Pos poserend in een ver werelddeel

Mry Pos vloog als regel met Fokkersvliegtuigen (later Douglas) van de KLM

Mary Pos op weg naar de Nederlandse Antillen in de Caraïben

Mary Pos met een piloot voor de vlucht naar een verre bestemming

Anonieme foto vermoedelijk genomen in een haven

Mary Pos op haar favoriete schip de Jagersfontein, 1957

Achterop de foto schreef Mary Pos: ‘In de mijnen van Heerlen geweest. Dit zijn twee ingenieurs, zomer 1937. Hier worden nooit vrouwen toegestaan. De lamp op mijn borst kun je niet zien.’

Mary Pos rijdend met een militair in een jeep

(de Spiegel, 17 mei 1952)

Anonieme foto

Op de achterzijde van deze foto vermeldde Mary Pos: ‘Tafel der Nederlanders in Palma de Mallorca

BIJLAGE 5. De bulk van via Evert van Barneveld dankzij ruil ontvangen reisfoto’s afkomstig van Mary Pos, na haar overlijden door de weduwnaar opgeruimd, heb ik via Bibliotheek Heemstede en het Noord-Hollands Archief doorgegeven aan het Spaarnestad Fotoarchief in Haarlem (naar mag worden aangenomen na verhuizing overgebracht naar het Nationaal Archief in ‘s-Gravenhage). Anno 2019 is slechts 1 foto gescand op het internet geplaatst Onderstaand enkele in de Heemstede-collectie achtergebleven foto’s

New York Upper & Lower Bay. 1880’s

Tramvervoer in San Francisco

Tipo-indiaanse in Cuzco, Peru

Oude Tipo indiaan in Peru

Anonieme foto uit collectie Mary Pos

uit fotocollectie Mary Pos

‘Dedication of a new cildren house’

Anonieme foto afkomstig van Mary Pos

Uit fotocollectie Mary Pos

Uit fotocollectie Mary Pos, 1953

Uit fotocollectie Mary Pos

Uit fotocollectie Mary Pos

Uit collectie Mary Pos

uit collectie Mary Pos

Uit de collectie Mary Pos

Uit fotocollectie Mary Pos

Reddingsactie uitgevoerd door de Royal Navy

Kerststal in Santons- de Provence, Frankrijk

Studenten in Ankara, Turkije

Door Mary Pos in Japan genomen foto’. Op de bovenste schreef ze op de achterzijde: ‘verlatenkindje’

uit collectie Mary Pos

Anonieme foto door Mary Pos met duinlandschap

4 augustus 1937 ergens in Gelderland

Anoniem (Malieveld met Esso gebouw?)

Uit collectie Mary Pos

Uit collectie Mary Pos

Bijlage 6: boeken met opdrachten aan Mary Pos, aanwezig in de Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief

B.Nijenhuis. Tot tok tok, alweer geen ei, 1965 (NHA 3173)

Opdracht van Nijenhuis aan Mary Pos

Luc Verbekeke. Van donker naar licht. Gedichten. 1965 (NHA 3172)

Vooromslag van ‘Time and the wind” door Erico Verissimo (NHA 3171)

Opdracht in boek

Portret van Erico Verissimo (1905-1975). in 1940. Hij was een belangrijk Braziliaans letterkundige.