BEELDHOUWER H.A.VAN DEN EIJNDE (1869-1939), EEN HAARLEMS-HEEMSTEEDSE BEELDHOUWER GEBOEKSTAAFD

Portret van H.A.van den Eijnde uit 1938

http://in.beeldengeluid.nl/collectie/search/?q=Eijnde&page=1&publiclyViewableResultsOnly=true&digitalViewableResultsOnly=false

De kunstenaar Hendrik van den Eijnde is vooral bekend geworden als beeldhouwer maar was daarnaast ook meubelmaker, tekenaar en graficus.

Tijdelijk atelier Scheepvaarthuis Amsterdam met van links naar Rechts: H.A.van den Eijnde, Hildo Krop, Toon Rdecker, Michel de Klerk (zittend) en Joop van Lunteren (RKD- iconografisch bureau)

Op 8 april 1931 schreef A.van der Boom bij gelegenheid van een tentoonstelling van architectuur en beeldhouwwerk in de gymnastiekzaal van de Dreefzaal in Heemstede, georganiseerd door de ‘Kunstkring Heemstede’: ‘Van de beeldhouwers heeft men van den Eijnde’s arbeid reeds bij het binnenkomen van het schoolgebouw kunnen zien. De knappe beeldhouwer van de figuren aan de Grote Houtbrug in Haarlem heeft men naast de ingangsdeuren een aan de architectuur verbonden jongensfiguurtje in zandsteen gehakt. Aan het basement ziet men de uil en de eekhoorn, terwijl de jongen met zijn bal en het boek onder den arm, in een luchtige veerkrachtige tred en een brede soepele vorm uit de steen gehakt, een nieuw getuigenis is van het voortreffelijk plastisch vermogen van deze bescheiden kunstenaar. Men vindt in de tentoonstellingszaal bovendien een mooi gipsafgietsel van deze sculpuur.’(Haarlem’s Dagblad) . December 1994 wijdde het Drents Museum in Assen een fraaie tentoonstelling aan het werk van H.A.van den Eijnde. Tevens verscheen een monografie over de kunstenaar van Ype Koopmans, die toen hij als student in Heemstede woonachtig was, in het beeldend oeuvre van de beeldhouwer geïnteresseerd raakte in ‘een buurtje met veel beeldhouwwerk van zijn hand’, niet ver van de toen in zijn ogen bizarre atelierwoning van den Eijnde zijn intrek had genomen.’

Vooromslag van boek H.A.van den Eijnde 1869-1939; door Ype Koopmans

Met dit woon-werkhuis wordt het pand aan de Van de Veldekade 2 bedoeld, dat een terechte plaats kreeg op de Provinciale Monumentenlijst. Iedereen uit deze omgeving wandelt wel eens over de in 1929 gebouwde Houtbrug, één van de voornaamste toegangswegen naar het centrum van de Spaarnestad, komende vanuit Heemstede en de Haarlemmerhout zijn in de leuning aan de rechterzijde door van den Eijnde granieten sculpturen aangebracht van twee erflaters uit de Haarlemse kunstgeschiedenis: de schilder Frans Hals en stadsbouwmeester Lieven de Key, beide kunstenaars oorspronkelijk afkomstig uit de Zuidelijke Nederlanden.

Beeld van Frans Hals op de Houtbrug; door H.A.van den Eijnde

einde7

‘Lieven de Key in leuning van de Houtbrug Haarlem; door H.A.van den Eijnde

 

In Heemstede geldt vooral de vrouwelijke bronfiguur op een van de pijlers van de Bronsteebrug – welke de Wagnerkade met de Pieter de Hooghstraat verbindt – als één van de hoogtepunten uit het oeuvre van de beeldhouwer. Daartoe kunnen verder gerekend worden: het 4,5 meter hoge gebeeldhouwde voetstuk van de 22 meterlange stalen scheepsmast in Manhattan (New York) – een schenking van on land ter herinnering aan de stichting door de Nederlanders. Verder het in samenwerking met architect Dudok vervaardigde pompeuze en omstreden van Heutsz monument in Batavia (dat overigens na de onafhankelijkheid van Indonesië is afgebroken), alsmede de sculpturale decoraties aan het Scheepvaarthuis in Amsterdam (waar vroeger vijf rederijen in huisden), warenhuis de Bijenkorf in Den Haag en Rotterdam, zendradiostation Kootwijk en voormalige postkantoren in Arnhem, Haarlem en Utrecht.

Atelierwoning H.A.van den Eijnde aan de Willem van de Veldekade en Bronsteebrug Heemstede (foto Cees Peper)

Biografisch

Hendrik Albertus van den Eijnde is op29 november 1869 geboren in Haarlem als zoon van Godefridus Dominicus van den Eijnde (1821-1890) en Trijntje de Bois (1833-1922. Hij ontving geen academische opleiding, en begon als lijstenmaker. Het beeldhouwen heeft hij in de praktijk geleerd, onder invloed van de room-katholieke beeldhouwers F.L.Stracké (1849-1919), Johannes Maas en Louis Vreugde . Met steun van Bart van Hove maakte hij aanvankelijk voornamelijk religieuze kunst en gaf hij tussen 1895 en 1913 zijn medewerking aan de nieuwe door Joseph Cuypers (1861-1941) ontworpen Sint Bavokathedraal, dezelfde architect die mede het raadhuis op zijn naam heeft staan en met J.Stuyt het uitbreidingsplan van 112vervaardigde en tot 1939 deel uitmaakte van de plaatselijke welstandscommissie. Minstens zes maal is de kunstenaar binnen Haarlem verhuisd alvorens hij zich in 1916 met zijn gezin in een omgebouwd koetshuis vestigde aan de Meesterlottenlaan, destijds gemeente Heemstede en sinds de late Middeleeuwen (tot 1927) formele grens met de stad Haarlem. In de vorige eeuw een kleine kolonie van kunstenaars, nabij de School van Kunstnijverheid bij het Paviljoen met namen als Herman en Johanna Kruyder, Gerrit Wolvekamp, Guus Gussenhoven, Pieter van Gelder en Theophile de Bock. Van den Eijnde kwam in 1881 in dienst van Stracké, met de uit Noord-Brabant afkomstige beeldhouwer Johannes Maas, chef van ‘een klein legertje witjassen’, die de stoffering van talrijke kerken met altaren, preekstoelen, beelden, kruiswegstaties enz. in de tijd van het Rijke Roomsche Leven in alle gewenste stijlen in ons land maar ook daarbuiten hebben verzorgd. In 1915-1960 was hij met Hildo Krop, Hoop van Lunteren en Anton Rädecker betrokken bij de versiering met sculpturen van het Scheepvaarthuis in Amsterdam. Na met architect Han van Loghem kennis te hebben gemaakt vervaardigde Van den Eijnde gevelstenen en beeldhouwwerk van door deze vernieuwende architect ontworpen huizen op de voormalige buitenplaatsen Oosterhout en Zuiderhout, evenals in Tuinwijk-Zuid, sinds 1927 geannexeerd bij Haarlem. In 1917 begon hij een eigen atelier en van 1917 tot 1923, toen de economische malaise haar druk begon uit te oefenen ,was Van den Eijnde als beeldhouwer in dienst van de Rijksgebouwendienst en bracht hij in samenspraak met de Rijksbouwmeester van vele overheidsgebouwen zijn sierkunstige scheppingen aan. In 1894 is de kunstenaar getrouwd met Anna Cornelia Poll (1868-1957), uit welk huwelijk 3 kinderen zijn geboren; Johanna Cornelia Maria in 1895,Hendrika Catherina Wilhelmina in 1897 [= kort na de geboorte overleden] en Hendrika Johanna Catharina, geboren in 1904.

Een uitstapje van jonge Haarlemse kunstenaars met Henri Boot, Ben Kamp en Erich Wichman en zonen naar de ruïne van Brederode omstreeks 1906. Zittend de beeldhouwer Hendrik van der Eijnde (uit: ‘De bloei van Haarlem’)

Ontwerp van eigen atelierwoning

Atelierwoning ontworpen door H.A.van den Eijnde met medewerking van architect C.Elffers uit Rotterdam. Gebouwd tussen november 1921 en juni 1922.

Nog een foto van atelierwoning aan de Willem van de Veldekade

Reliëf  van H.A.van den Eijnde aan zijn atelierwoning in Heemstede aangebracht, voorstellende het spel

Reliëfs door H.A.van den Eijnde aan het huis, bevattende: het spel, de arbeid, de dagelijkse strijd en de schione droom

atelier.jpg

“de Bouwkunstr en de Sierkunst’ door H.A.van den Eijnde. in klaksteen boven de ingang van de atelierwoning (uit Boek Ype Koopmans_)

 

In 1921-1922 is naar eigen ontwerp de atelierwoning gebouwd op een nog stuk maagdelijk land. Gevelsculpturen als ‘de dagelijkse strijd’, ‘de schone droom’, het spel’, en ‘de arbeid’ zijn als dienende kunst in het pand verwerkt. Architectuurhistoricus Ids Haagsma acht dit ‘het merkwaardigste huis van heel Kennemerland’ en heeft de schone droom van van den Einde – verwantschap vertonend met de antroposofische architectuur, welke door Rudolf Steiner in Dornach bij Bazel tot ontwikkeling was gebracht

Voorbeelden voor H.A.van den Eijnde: Het tweede Goetheanum in Dornach (1924-1928) en ‘Haus de Jaager’ (uit: Provinciale monumenten Noord-Holland; Heemstede’)

– 28 mei 1989 tijdens een architectuurwandeling centraal gesteld. ‘Het wordt tijd dat deze verloren zoon van Heemstede eens onder de aandacht wordt gebracht’, aldus Haagsma. De gemeente Heestede heeft zich niet onbetuigd gelaten door in 1970 een straat (kade, vanwege ligging aan de haven) naar de beeldhouwer te vernoemen. Bovendien door enkele reliëfs omstreeks 1933 vervaardigd voor het hoofdkantoor der verzekeringsmaatschappij ‘Olveh’ in ’s-Gravenhage, na de afbraak in 1969 als schenking te aanvaarden en een nieuwe bestemming in de gemeente te geven. Het Pelikaansnest is in 1979 herplaatst op de Laan van Rozenburg en de zes reliëfs in tufsteen kregen na restauratie een plaats aan de Van den Eijndekade. Deze vormen samen een didactische levensgang van de eerste schreden van het kind (het moment dat de zaaier begint te zaaien) tot en met de ouderdom (het binnenhalen van de oogst). Gelukkig heeft ook de begeleidende tekst van Vondel hier een plaats gekregen: ‘Zorg vooraf zoolang de dag duurt. Des nachts verdubbelen en verslimmen de zorgen, d’avond verlengt de zwarte schimmen.’ Ten aanzien van het Heemsteedse bureau van Publieke Werken heeft de Haarlemse kunstcriticus J.H.de Bois in 1931 geschreven van “bouwmeesters van verdienste”, omdat directeur J.Schelling in navolging van Amsterdam beeldhouwers uit de regio (Mari Andriessen, Theo van Reijn en H.A.van den Eijnde) inschakelde voor de sculpturen bij de bouw van o.a. scholen en bruggen, ofschoon veelal beperkt  tot een gedenksteen, , de belettering of ornamenteleaccenten. Voorbeelden hiervan zijn te vinden bij de Marisbrug (1928), Zandvaartbrug (1929), Crayenesterbrug (1931), Van Merlenbrug (1932), Glipperbrug (1933) en met als hoogstepunt de Bronsteebrug (1936). Nadat zijn neef en leerling Piet van den Eijnde een kostbaar stuk Maulbronner zandsteen had verprutst heeft Van den Eijnde zelf na 1920 nog een maal zelf een beeld gehakt. Zeer geslaagd is deze bronfiguur uit eerste kwaliteit rode zandsteen op de Bronsteebrug. Deze stelt een zittende vrouw voor die in elke arm een kruik vast houdt; de rechter rustend op haar schouder. Hieruit vloeit een stroom water die door een man en een vrouw in een kruik wordt opgevangen. De sculptuur moet als een personificatie van de bron worden gezien en is als een sokkelbeeld geplaatst op één van de vier pylonen. In 1930 is de Dreefschool gebouwd onder architectuur van Cornelis van Gelder, toenmalig opzichter van openbare werken in Heemstede. Het monumentale gebouw, passend in de stijl van de Dreef, is sinds 1986 openbare bibliotheek. Voor de hoofingang aan het Julianaplein maakte Van den Eijnde een toepasselijk beeld in kalksteen: een jongen met een boek, tussen uil en eekhoorn, wijsheid en dartelheid ofwel leren en spelensymboliserend. Ten behoeve van de Nicolaas Beetsschool maakte hij een portretreliëf van de illutere naamgever en oprichter Nicolaas Beets. Verder in 1938 voor de Crayenesterschool een gevelsteen, voorstellende een kraai die haar jongen voedt. Als een geschenk van de burgerij aan het gemeentebestuur van Heemstede ontwierp Van den Eijnde eind 1938 een monument ter herdenking van het 40-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina. Dat bestond uit drie zuilen, aan de onderzijde verbonden. De middenzuil bevatte een beeltenis van de vorstin; de zijtukken bevatten de jaartallen 1898 en 1938, waarboven een kroon. Het werk is vervaardigd in rood Maulbronner zandsteen op een voetstuk van groene dolomiet en kreeg een plaats op de Vrijeidsdreef nabij het molentje. Het wat kischerige monument kwam tot stand nadat de beeldhouwer een lichte beroerte had overleefd en is in de oorlogsjaren geruisloos door de Duitsers vernietigd. Op dezelfde plaats is 4 mei 1948 het bevrijdingmonument van Mari Andriessen geplaatst.

De Levensgang aan de Van den Eijndekade door H.A.van den Eijnde (foto René en Peter van der Krogt)

In een interview met B.E.Theinert, gepubliceerd in ’Eigen Haard’, nummer 6, 19312 heeft van den Eijnde op een vraag over het wonen in Heemstede met overtuiging gezegd: ‘Ja, Heemstede is mooi. Ik woon hier graag, je kunt hier heerlijk wandelen en ik werk hier rustig en ik heb ook geen last, dat ze me het licht benemen, want licht heb je nodig in een atelier’. Sympathie bij collega’s verspeelde van den Eijnde ten dele met zijn deelname in 1936 aan de Kunst-Olympiade te Berlijn, maar zelf vond hij dat kunst boven de politiek staat. Op 1 februari 1939 overleed de beeldhouwer na een tweede attack op zeventigjarige leeftijd. Gedurende de zomermaanden van hetzelfde jaar werd in het Frans Hals Museum een eretentoonstelling georganiseerd.

eretentoonstelling.jpg

Foto van eretentoostelling H.A.van den Eijnde in het Frans Hals Museum Haarlem, 1939 (boek Ype Koopmans)

Daarna raakte de kunstenaar enigszins in de vergetelheid. Zijn nalatenschap (het restant in de atelierwoning, bestaande uit zo’n honderd gipsmodellen, mappen met honderden tekeningen en een paar dozen met foto’s en documentatie is enkel jaren geleden verhuisd naar het Drents museum in Assen.

Eijnde10

Portret van Hendrik van den Eijnde uit 19101 vervaardigd door zijn collega-kunstenaar en vriend Hendrik Jan Wesseling een jaar nadat hij zijn baard had laten groeien als gevolg van een fietsincident. Hij was onder meer chef d’atelier van het Amsterdamse Scheepvaarthuis en medeoprichter van het tijdschrift ‘Wendingen’en van de Nederlandse Kring van Beeldhouwers. Als beeldhouwer was hij een boegbeeld van de Amsterdamse School-architectuur.

 

Necrologie H.A.van den Eijnde in Haarlem’s Dagblad van 2-2-1939

Bericht eretentoonstelling H.A.van en Eijnde, uit: Utrechts Volksblad, 10-6-1939

foto.jpg

Foto van eretentoonstelling in juli 1939 voor H.A. van den Eijnde  in het Frans Hals Museum  te Haarlem met o.a. het Nicolaas Beets-reliëf

 

Inventarisatie van Van den Eijnde’s werk in Heemstede

1917 beeldhouwwerk voor huis de Zwanehof, Vijverlaan 1 Heemstede

Zwanerhof

Ontwerptekening voor een reliëf in zandsteen voor een door Han van Loghem ontworpen villa ‘de Zwanehof’, Vijverlaan 1, Heemstede, 1917

1917 gevelsteen voor huis ‘de Steenhaag’, Zonnelaan 2 Heemstede

Steenhaag1

Gevelsteen door H.A.van den Eijnde voor villa de Steenhaag, Zonnelaan 2

1918 beeldhouwwerk pand Zonnelaan 67 ‘De Waterlelie’

1919 gevelsteen Scheltemakade 20 ‘’t Zonnehuis’, Scheltemakade 20

Zonnehuis

Gevelsteen door H.A.van den Eijnde voor huize ‘Zonnehuis’, Scheltemakade 20, sinds 1927 gemeente Haarlem

 

1920 beeldhouwwerk aan Marisbrug tussen Weissenbruchweg en Prins Mauritslaan

1921-1923 eigen atelierwoning met diverse sculpturen, Willem van de Veldekade 2

1921 gevelsteen met zonnewijzer voor huis Crayenesterlaan 13 ‘Goldersgreen’

goldersgreen.JPG

Gebeeldhouwde gevelsteen door H.A.van den Eijnde aan de door J.B. (Han) van Loghem ontworpen villa ‘Goldersgreen’, Crayenesterlaan 13 Heemstede, 1921

 

1922 gedenksteen Vijverlaan 14 ‘De Bomers’

Gevelsteen de Bomers, Vijverlaan, Tuinwijk-Zuid, door H.A.van den Eijnde (Wendingen)

gevelsteen De Bomers (Wendingen)

1925 gevelsteen gebouw Openbare Werken, Wipperplein – na sloop verdwenen;

1928 golfmotieven in graniet voor Maribrug ofwel Mauritsbrug (opdracht van Gemeenteweken);

1928-1929 belettering e.d. in graniet voor de Zandvaartbrug (Gemeentewerken)

H.A.van den Eijnde: Zandvaartbrug met wapen van Heemstede (Richard Keijzer)

H.A.van den Eijde: belettering Zandvaartbrug Richard Keijzer)

1930 beeldhouwwerk in kalksteen voor Dreefschool, Julianaplein (Gemeentewerken)

Sculptuur voormalige Dreefschool door H.A.van den Eijnde

Na schoonmaak, gebouw Pleinq1, 2018 (J.P.Teengs)

1930 portretreliëf van Nicolaas Beets, voor Nicolaas Beetsschool

H.A.van den Eijnde: reliëf van Nicolaas Beets

(1931 deelname aan tentoonstelling Kunstkring Heemstede)

Foto van overzicht architectuur en beeldhouwerken tentoonstelling van Kunstkring Heemstede, 1930

1933-1934 beeldhouwwerk in tufsteen voor het hoofdkantoor van OLVEH-verzekeringsmaatschappij in Den Haag. Na afbraak in 1969 en schenking aan de gemeente Heemstede juni 1979 opgesteld op de Laan van Rozenburg (‘de Pelikaan’ en aan de Van den Eijndekade (de levensgang van de mens;

pelikaan1.jpg

De Pelikaan naast de ingang van vm. verzekeringskantoor OLVEH in Den Haag

pelikaan2

De Pelikaan na verhuizing naar plantsoen Laan van Rozenburg Heemstede

 

1936 bronfiguur en waterdragers voor Bronsteebrug (Gemeentewerken);

waterdragers

De waterdragers op Bronsteebrug Heemstede  (Van der Krogt)

gipsmodel van sculptuur Bronsteebrug Heemstede

 

1938 monument ter ere van regeringsjubileum Koningin Wilhelmina, Vrijheidsdreef – in 1941 door de Duitse bezetters vernietigd;

Het door H.A.van den Eijnde vervaardigde Wilhelmina-monument 1899-1938 aan de Vrijheidsdreef, in 1941 door de Duitse bezetters vernietigd

Uit: Heemstede en ten voeten uit (uitgve van de gemeente Heemstede ‘Heemstede ten voeten uit 1945-1995’ door J.L.P.M.Krol en drs.E..van der Zwaag)

1938 gevelsteen voor de Crayenesterschool (gemeentewerken).

Gevelsteen aan de Crayenesterschool; door H.A.van den Eijnde

Crayenester

Officiële opening van de Crayenesterschool aan de Crayenestersingel door de burgemeester van Heemstede jhr.van Doorn. Zittend van linnks naar rechts: gemeentesecretaris N.Vos, wethouder van openbare werken dr.E.Droog, jhr.J.van Doorn, de heer S.H.Boot (hoofd der school), de heer H.van de Weyer (inspecteur Lager Onderwijs), mevrouw de Jong. mevrouw Tollenaar (lid Oudercommissie), de heer J.de Jong. Staande tussen de heren Boot en van de Weyer: de architect Hendrik Korringa. (Haarlem’s Dagblad, 27-8-1938)

 

Verdere literatuur:

Een totaaloverzicht van al zijn beeldhouwwerk voor gebouwen en monumenten is opgenomen in de monografie van Ype Koopmans: H.A.van den Eijnde 1869-1939, een uitgave van het Drent museum uit 1994. Pascale van der Vorst had in 2004 een gesprek met kleindochter Anna Weidema, waarin heinneringen aan haar grootvader zijn opgehaald, gepubliceerd in: HeerlijkHeden, nummer 122, november 2004, p.222—227. Michel Bakker schreef: ‘Nieuwe vondsten uit het archief van Hendrik Albertus van den Eijnde voor HeerlijkHeden, nummer 150, najaar 2011, p.51-56. Het beeldhouwwerk ‘De Levensloop’ is beschreven door Maarten van Bougondiën, in: Monumenten van Heemstede en Bennebroek; opnieuw een keuze uit de parels van de HeerlijkHeden, 2005, p.6-7. In het boek: Monumenten van Heemstede; een keuze uit de parels van de Heerlijkheid (VOHB, 2004) zijn de volgende werken vanJ.H.van den Eijnde beschreven: Julianaplein 1’Lezernd kind’ (pagina 45), atelierwoning Willem van de Veldekade 2 (p.72-73) en Bronsteebrug tussen Wagnerkade en Pieter de Hooghstraat (pagina 49). Een uitvoerige beschrijving van de atelierwoning is te vinden in de uitgave: ‘Provinciale monumenten Noord-Holland, augustus 1987, p.33vv, waarin tevens opgenomen: de Crayenesterbrug ofwel Marisbrug/Mauritsbrug (p.70-73), Glipperbrug (p.73-76), Bronsteebrug (p,75—77); Veel informatie over H.A.van den Eijnde ook In: De bloei van Haarlem; kunstleven aan het begin van de twintigste eeuw’ door Michael Huig, 2001; zie ook: Aart van der Kuijl. Kunst zij ons doel, 175 jaar wel en wee van een Haarlemse kunstenaarsvereniging, 1996.

einde4

Van den Eijnde bracht Heemstede Amsterdamse School. Uit: Haarlems Dagblad van 6 februari 2002

 

Haarlemse ‘bouwbeeldhouwer’ in Drents Museum (uit: Haarlems Dagblad van 6-12-1994)

Vervolg van Haarlemse ; bouwbeeldhouwer’ in Drenst Museum (Haarlems Dagblad, 16-12-1994)

Selectie van scupturaal werk door H.A.van den Eijnde

A Haarlem – Heemstede – Bloemendaal

einde8

Bronsteebrug. Uit: Bouwkundig Weekblad Architectura, 1928.

 

Eokmdeveldekade2

De atelierwoning aan de Willem van de Veldekade 2 in Heemstede. H.A.van den Eijnde kijkt uit het rechterraam van de verdieping, circa 1923

einde7

De schone droom van Van den Einde. Uit: Haarlems Dagblad van 26-5-1983

einde14

Beeldje bij hoofdingang van de bibliotheek, vm. Dreefschool, voorstellend een lezende jongen, tussen uil en eekhoorn, wijsheid en dartelheid symboliserend, vervaardigd door H.A.van den Eijnde

 

 

Hals.jpg

Beeldhouwwerk Houtbrug Haarlem door Hendrik van den Eijnde. Links de kuntschilder Frans Hals en rechts de architect Lieven de Key verbeeldend.

einde5

Monument te Heemstede; geschenk aan het gemeentebestuur. 6 september 1938

Einde6

Onthulling Wilhelmina-monument. Stichting Amsterdam, 4 mei 1939. In 1941 is het monument door de Duitsers vernietigd.

einde1

Jubileum-monumert 40-jarig regeringsjubileum, van koningin Wilhelmina 1898 1938.

 

 

 

EijndegevelsteenRosenhaghe

H.A.van en Eijnde: gevelsteen woningcomplex Rosenhaghe 1920-1924, Haarlem

Eijndevmpostkantoorhaarlem

Sculpturen met heraldische leeuwen door H.A.van den Eijnde voor vm. postkantoor Haarlem, aan de Gedempte Oude Gracht.

groeps.jpg

H.A.van den Eijnde was lid van de Haarlemse kunstenaarsgroep  Kunst Zij Ons Doel”,. Groepsportret uit 1912. Eerste rij tussen de dames de jubilaris Hendrik Hessels (bode van de KZOD). Op de tweede rij Henri Boot, (derde van links, met toegeknepen ogen),  vijfde van links A.L.Koster, dan zesde van links de beeldhouwer Louis Vreugde met volle baard), Ko Doncker met sigaar en gelegenheidssnor. Suaande rechtsachter Doncker: Ben Kamp (kalend met snor). Gezeten tegen het schot linksachter HENDRIK VAN DEN EIJNDE en midden voor het blazoen tegen de muur Herman Kruyder (uit boek Ype Koopmans)

Twee sculpturen van H.A.van den Eijnde in Bloemendaal (uit: Beelden in Bloemendaal,  2004)

Twee sculpturen van H.A.van den Eijnde rechts in de bocht aan de Korte Kleverlaan in Bloemendaal

Troelstra-naald door H.A.van den Eijnde, in plantsoen Kastanjestraat Haarlem-Noord

 

Hendrik van den Eijnde: uit: Beeldengids Haarlem. Bussum, uitgeverij Thoth, 1995

einde2

Arbeid adelt. Detail van monument in de Kastanjestraat in Haarlem-Noord door H.A.van den Eijnde

 

 

Doncker

De Haarlemse kunstenaar Ko Doncker (1873-1917) in coromandelhout vervaardigd door H.A.van den Eijnde (uit boek Ype Koopmans)

einde11

Tuinwijk-Zuid met gevelsteen van H.A.van den Eijnde (uit: Architectuurgids Haarlem, 2005)

 

einde10

De Steenhaag met gebeeldhouwd kapiteel van Hendrik van den Eijnde (uit: Architectuurgids Haarlem, 2005

 

In ‘Gewijde kunst’ door Jan de Meijer, verschenen in de serie: ‘De toegepaste kunsten in Nederland’ is vermeld: ‘De beeldhouwer H.A.van den Eijnde ontwierp en voerde in 1926 een familiegraf uit voor Jac. Rustige, op de begraafplaats te Haarlem. Ook hem schijnt de Egyptische opvatting van den Dood, als het zich steeds vernieuwende leven tot in eeuwigheid – het intreden in het oneindige – door den geest te hebben gespeeld, verbonden met de oud-Oostersche opvatting van:”Gelijk een hert schreeuwend naar de waterstroomen, alzoo schreeuwt mijne ziel tot U, o god.’ De “schijndeur” is hier gekarakteriseerd door de opwaarts voerende treden. Het algemeen karakter is door deze  factoren, architectonisch. Mij dunkt, dat drie treden, en dan met meer aantrede – beter in schaal en ook meer de “trap’ aanduidend ware geweest; de  bovenste trede is te kort. De beide bloemschalen wekken een monumentale indruk. Verfijnd en gevoelig sluit het beeldhouwwerk af.’

Rustige

Grafmonument voor Jac. Rustige en familie op de openbare begraafplaats aan de Kleverlaan te Haarlem, ontworpen door H.A.van den Eijnde Het familiegraf is niet enkel bijzonder vanwege de vormgeving en het gebruikte materiaal, maar evenzeer door het reliëf van de drinkende herten en het aparte lettertype. Het dorstende hert staat voor de naar verlossing verlangende ziel. [Een foto is o.a. opgenomen in het boek door Jan de Meijer: Gewijde Kunst, pagina 61 (in serie De toegepaste kunsten. Rotterdam, W.L.&J.Brusse.

Portret van Jac. Rustige (1890-1959). Hij was o.a. wethouder in Amsterdam, lid van Gedeputeerde Staten in Noord-Holland en lid van de Eerste Kamer

 

Kolom met lantaarn aan de oostzijde van de Ipenlaan  in Bloemendaal door H.A.van den Eijnde, 1924

einde9

Ingang van Kinheimpark bij de Iepenlaan in Bloemendaal met beeldhouwwerk van H.A.van den Einde. Uit: Wim Pot, Bouwen aan Bloemendaal, 1997

 

Hoeve

Gevelsteen ‘de Hoeve’ Iepenlaan 13 Bloemendaal door H.A. van den Eijnde, 1923 (Ricard Keijzer)

einde10

De Hoeve in Bloemendaal met gevelsteen van Van den Eijnde. Uit: Bouwen aan Bloemendaal; architectuur en bouwhistorie vanaf1883; door Willem Post, 1997

 

 

Bloemendaal.jpg

Een van twee vogels door Van den Eijnde  verwerkt in een woon-winkelhuis (nu Gall & Gall), Bloemendaalseweg 40 in Bloemendaal (Richard Keijzer)

 

ijdelheid.jpg

Sculptuur voorstellende de Ijdelheid door H.van den Eijnde aangebracht in gevel van pand Bloemendaalseweg 62, Bloemendaal in 1922 (Richard Keijzer)

 

B. Overig werk van H.A.van den Eijnde in Amsterdam, Den Haag, Kootwijk, Batavia, New York etc.

Vooromslag van tijdschrift ‘Wendingen’, 3e jaargang, nummer 1 uit 1920 dat een artikel bevat van H.A.van den Eijnde, De beeldhouwkunst van heden.

einde3.jpg

Kantoorgebouw Het Scheepvaarthuis Amsterdam, 1914 met sculpturaal werk van H.A.van den Eijnde (uit: Nederlandse beeldhouwers van deze tijd; door Theo van Rijn. Amsterdam, Elsevier).

Het vm. Scheepvaarthuis in Amsterdam, Prins Hendrikkade 108-114,  met beeldhouwwerk van H.A.van den Eijnde

De Vlaams-Haarlemse bouemeester Lieven de Key, zoals H.A.van den Eijnde hem in 1930-1931 aan de Grote Houtbrug vereeuwigde (NHA)

middel.jpg

Entree vm. Scheepvaarthuis, hoofdingang, ‘Middellandsche Zee’ door H.A.van den Eijnde (Mp S)

Twee reliefs van H.A.van den Eijnde aan de voorgevel van het Scheepvaarthuis boven de fietsenstalling, door H.Avan den Eijnde: ‘De zee scheidt de volken’ en ‘Scheepvaart brengt bijeen’ (Verbeeldingsblog)

het ene relief: De zee scheidt de volkeb (Verbeeldingsblog)

het andere relief van H.a.van den Eijnde: Scheepvaart brengt bijeen (Verbeeldingsblog)

einde4

Uit: ‘De stenen archieven geopend’ (V.N. 10 mei 2007)

einde11

H.A.van den Eijnde. Uit: De stenen archieven geopend, Vrij Nederland, 10 mei 1987.

 

 

 

einde8

Opening van het geopende O.L.V.E.H.verzekeringskantoor uit de Prins van 1932. Na sloop zijn de beeldhouwwerken van Hendrik van den Eijnde naar Heemstede overgebracht.

einde6

Uit: ‘De stenen archieven geopend’; koloniale propagandabeelden (V.N. 10 mei 1987)

 

 

EijndeCoendaendelsheutsz.JPG

Drie gouverneurs-generaal van Ned. Oost-Indië voor het vroegere gebouw van de Nederlandsche Handel Maatschappij aan de Vijzelstraat in Amsterdam (nu Stadsarchief) door Hendrik van den Eijnde, v.l.n.r. J.P.Coen, H.W.Daendels en J.B.van Heutsz

Koloniale monumenten in Amsterdam (Vrij Nederland 10 mei 1997)

 

In 1932 is in Batavia (Jakarta) een monument onthuld ter nagedachtenis aan Generaal J.B. van Heutsz, Gouverneur Generaal van Nederlandsch Indië van 1904 – 1909.Inmiddels gesloopt. Enkele restanten bevinden zich in het Rijksmuseum. Het Van Heutsz monument in Amsterdam is vervaardigd door Frits van Hall

fragment

Fragment van het vroegere Van Heutsz monument in Batavia.  Van den Eijnde heeft hieraan gewerkt van 1926 tot 1932.

 

Werk van H.A.van den Eijnde aan vm. radiostation Kootwijk

 

Kootwijk2

Radio Kootwijk

 

eijndepostkantoorutrecht

Sculptuur aangebracht door Van den Eijnde voor vm. postkantoor aan de Neude in Utrecht, met ingang van eind  1917. met ingang van 2818/2019 hoofdvestiging van de openbare bibliotheek

 

Neude1

Sculptuur door J.A.van den Eijnde bij de entree van het voormalig postkantoor in Utrecht, in 1924 ontworpen door Hoseph Crouwel. Het beeldbouwwerk dateert van latere tijd.

 

Neude2

Vm. postkantoor Neude Utrecht. In 1939 is Van den Eijnde op 69-jarige leeftijd aan een hersenbloeding overleden. Toch is redelijk wat werk van hem bewaard gebleven, ofschoon niet altijd toegankelijk en enkel op bepaalde plaatsen te bezichtigen.

 

 

 

Eijndeansichtkaart

Reliëf ‘ Lentezang’ van H.van den Eijnde op een ansichtkaart

beeld1.JPG

Een van de twee beelden door Hendrik van  den Eijnde vervaardigd voor het tweede columbarium van uitvaartcentrum Westerveld in Driehuis, 1925-1926

sculptuur

Sculptuur van brons door H.A.van den Eijnde op de asurn van mr.J.Donker Verbroek (1867-1936) en echtgenote in Westerveld. Mr. Johannes Donker Verbroek was jarenlang actief lid van de Liberale Staatspartij als lid van de Provinciale Staten van Zuid-Holland, Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, gemeenteraadslid en wethouder van ‘s-Gravenhage. Tevens was hij Algemeen Penningmeester van de Vereniging voor Facultatieve Lijkverbranding in de periode 1895-1938.  1.776 Begraafplaats Westerveld  (NHA)

 

 

 

Het Nederlands monument door H.A.van den Eijnde in herinnering aan de stichting van New York, in Manhattan

Andere zijde van Nederlands WIC-monument in Manhattan, New York

einde13

Nederlands Monument in New York door H.A.van den Eijnde  Uit: De Prins van 1926.

Gevelbeeld in drie delen, voorstellende personificatie van de Rotte (Museum Rotterdam)

 

uurwerk

Uurwerk, waarbij de houten kast is ontworpen door Hendrik van den Eijnde

 

Wendingen1

vooromslag van tijdschrift WENDINGEN, 1924, gewijd aan o.a. H.A.van den Eijnde (Catawiki)

 

Wendingen2

colofon WENDINGEN 1924, gewijd aan beeldhouwers (Catawiki)

============

Inleiding van artikel metJan Jaap Heij, die nalatenschap van H.A.van den Eijnde verwierf voor het Drents Museum in Assen (Vrij Nederland, 9 mei 1992)

einde1

Deel van de gipsmodellen die vanuit de atelierwoning uit Heemstede zijn overgebracht naar het Drents Museum in Assen, waar deze in het depot worden bewaard. (Vrij Nederland, 9 mei 1992)

Advertentie verkoop atelierwoning H.A.van den Eijnde (De Volkskrant 10-11-1990_

einde2

100 jaar Van den Eijnde. Uit Heemsteedse Courant, 17 augustus 2016.

einde3.jpg

Vervolg van: 100 jaar van den Eijnde. Uit: Heemsteedse Courant, 17 augustus 2016. Een bijschrift invoeren

einde15

Van den Eijnde: Haarlems grootste beeldhouwer, door Jan Rijsdam in: Haarlems Dagblad, 2 augustus 2008

einde9

Lieven de Key van H.A.van den Eijnde in serie Beeldspraak door Eric Coolen van het Ampzing Genootschap. Weelblad Heemstede, 22-1-2009

Oproep materiaal H.A.van den Eijnde (de Heemsteder, 24-1-2018)

Uit folder: Haarlems Beeld: Provinciehuis route; kunst in de openbare ruimte

H.A.van den Eijnde (1869-1939) Hij droeg een baard nadat hij in 1900 gedurende drie maanden ernstig ziek was geweest, als gevolg waarvan hij biet geschoren kon worden. Na zijn beterschap besloot hij zijn baard te houden.

Uit: Heemsteedse herinneringen aan beeldhouwer H.A.van den Eijnde

 

penning

penning t.g.v. Landbouw in Ned.Oost-Indië, ontworpen door H.A.van den Eijnde (Begeer)

Penning door H.A.van den Eijnde gemaakt in opdracht van de Vereenigde Blikfabrieken (Verblifa) bij gelegenheid van het 50-jarig bestaan

sculptuur

sculptuur ‘De Morgen’ 1914-1915, ‘Het jonge leven’, voorstellende moeder met kind; door H.A. van den Eijnde

ontwerp voor medaillon door H.A.van den Eijnde

ontwerp voor (niet bekroond) convocatiebiljet Kunst Zij Ons Doel; door H.A.van den Eijnde

ontwerp convocatie voor Kunst Zij Ons Doel. 1903

Portret van Koningin Wilhelmina; door H.A.van den Eijnde (Frans Hals Museum)

Beknope biografie Hendrik Albertus van den Eijnde:

29 november 1869 geboren in Haarlem

1881-1891 werkzaam bij J.Nieman, bedrijf voor ornamenten en lijstwerk, Gedempte Oude Gracht 85; ’s avonds tekenlessen van F.L.Stracké op Kunst Zij Ons Doel (KZOD)

1891-1895 werkzaam bij Stracké, Parklaan 1. De beeldhouwer J.P.Maas was zijn chef, ook J.L.Vreugde werkte hier.

1894 trouwt met A.C.Pollé de Cambray

1895 geboorte van dochter J.C.M.van den Eijnde

1895-1913 wordt bij Maas – eerst op de Burgwal, later aan de Koninginneweg – chef van het nieuwe atelier. Van den Eijnde voert hier o.a. 14 staties uit voor een kerk in Noord-Holland. en sculpturen voor de nieuwe Sint Bavo.

1898 woont in de Oranjestraat 4

1900 verhuist naar de Kamperstraat 11 rood

1902 exposeert op jubileumtentoonstelling ’80 jaar KZOD’ in het Brongebouw

1904 verhuist naar Bilderdijkstraat 34; zijn dochter H.J.C.van den Eijnde geboren

1905 tentoonstelling KZOD

maart 1907 tentoonstelling LZOD in het Brongebouw

1913-19116 betrokken bij decoratieve verzorging van het Scheepvaarthuis te Amsterdam

1914 prijsvraag Hildebrand monument; Bronner wint.

december 1915 wordt buitenlid van ‘Architectura ey Amicitia’, na 1917 gewoon lid.

1916 eerste eigen atelier, Meesteer Lottenlaan 10 in Heemstede

nov.1916 tentoonstelling in Museum voor Kunstnijverheid Haarlem

1917-1924 beeldhouwer voor Rijksgebouwendienst

1918 Kunstnijverheidstentoonstelling Rotterdam

1918-1927 docent aan de Vereniging voor Voortgezet en Hogere Bouwkunst Onderricht in Amsterdam

1919-1926 redacteur van tijdschrift ‘Wendingen

1920-1921 sculptuur voor PTT kantoor Haarlem

november 1921 – juni 1922 eigen atelierwoning Willem van de Veldekade 2 te Heemstede

1924-1931 werkt met onderbrekingen aan sculptuur voor PTT-kantoor Utrecht

1925 expositie in Parijs; ontvangt voor beeldhouwwerk een gouden, voor bewerkt metaal een zilveren medaille

1925-1926 monument op Manhatten, New York, n.a.v. 300 jarig bestaan van de Verenigde Staten

1926 prijsvraag van Heutsz monument in Batavia

1928-1932 van Heutsz monument in Batavia in samenwerking met W.M.Dudok

1928-1927 Zandvaartbrug en Marisbrug in Heemstede [1935: Bronsteebrug]

1930 diverse sculptuur Bijenkorfgebouw Rotterdam

1930-1931 Frans Hals en Lieven de Key op de Houtbrug Haarlem

1930 Wereldtentoonstelling Antwerpen

1930 beeld bij ingang Dreefschool Heemstede

1931 tentoonstelling ‘Kunstenaars uit Haarlem en omgeving’ in Frans Halsmuseum

1932 ontvangt ridderorde Oranje Nassau

1933-1934 sculptuur aan OLVEH-gebouw s’-Gravenhage

1934 tentoonstelling Pulchristudio Den haag

1935 tentoonstelling in Stedelijk Museum Amsterdam

1938-1939 Koningin Wilhelminamonument te Heemstede

1 februari 1939 overlijden van H.A.van den Eijnde

juni-juli 1939 eretentoonstelling H.A.van den Eijnde in het Frans Halsmuseum te Haarlem.

Brinkmann-beeldje Van den Eijnde kwijt (Haarlems Dagblad, 19 mei 2018)

Bijlage: leermeester J.P.Maas (1861-1941) door Marcel Bulte, in: Koninginnebuurt; van buitengebied tot voorname stadswijk. Haarlem, SpaarenHout, 2009

J.P.Maas; door Marcel Bulte

vervolg van beeldhouwer J.P.Maas; door Marcel Bulte

Schetstekening door H.A.van den Eijnde voor een reliëf ten behoeve van villa ‘De Zwanenhof’, Vijverlaan 14, gebouwd door J.B Loghem in Heemstede (sinds 1927 Haarlem) (Drents Museum Assen)

Staande klok met ingelegde wijzerplaat, in 1925 vervaardigd door H.A.van den Eijnde (Drents Museum Assen)

H.A.van den Eijnde. Gipsgewelf met de figuren J.P.Coen, H.W.Daendels en J.B.van Heutsz voor Nederlandse Handel Maatschappij Amsterdam 1917(Drents Museum Assen)

Schetstekening door H.A.van den Eijnde  voor afscheid van predikant dr.A.H.de Hartog in 1917. In het midden op het zeil van een boot een ridder te paard (dr.de Hartog symboliserend) (Drents Museum Assen)

theeservies H.A.van den Eijnde. Oproep in de Heemsteder van 24 september 2018