Dreef

                                                  Bidprentje G.J.Nelis

Oorlogsslachtoffers Heemstede, al of niet vermeld op bevrijdingsmonument , vervaardigd door Mari Andriessen, aan de Vrijheidsdreef.

Adriaanse, Johannes M.A.J.  (10-02-1945) Geboren 28 juni 1925 te Heemstede. Hij zat bij zijn ouders ondergedoken en wilde begin 1945 naar bevrijd gebied in het zuiden. In een poging op 10 februari 1945 met een vriend de Waal over te steken is hij ontdekt, door Duitsers beschoten en verdronken.

J.M.A.J.Adriaanse (1925-10-2-1945) (Beeldbank WO2)

J.M.A.J.Adriaanse (1925-10-2-1945) (Beeldbank WO2)

Anceaux, Willem Fredrik Zie: Heemsteedse militairen gevallen….. Beerthuizen, Johan  (17-04-1945) Geboren op 7 mei 1918 in Haarlem. Was gemeentearbeider en woonachtig in de Talmastraat. Hij werd in mei 1943 in Dresden te werk gesteld. Met verlof thuis in december dook hij onder. Op 4 juni 1944 is Beerthuizen opgepakt en naar een strafkamp bij Dresden overgebracht, waar hij op 15 april 1945 bij een Brits bombardement omkwam. Blaak, Cornelis   (27-02-1942) Geboren op 7 december 1899 te Oudenhoorm. Was woonachtig in de Mahlerlaan in Heemstede en gezagvoerder van de KLM. Evenals bij de koopvaardij had de overheid óók de nodige bevoegdheden over de inzet van civiele luchtvaart in Nederlands-Indië, de Koninklijke Indische Luchtvaart Maatschappij (KNILM). Blaak was op 10 mei 1940 op weg naar Indië en is bij de inval in 1942 door het Militair Gezag gevorderd voor dienstneming op de lijn Java-Australië. Van 20 februari 1942 af vlogen KNILM-DC-3 Dakota’s naar Australië voor het wegbrengen van evacués. Op 26 februari moest hij met zijn toestel door brandstofgebrek een noodlanding maken op Sumatra. De telegrafist werd zwaar gewond en door de Japanners vermoord; de boordwerktuigkundige kwam later om bij de aanleg van de Birma-spoorweg; de tweede vlieger wist in de jungle te ontkomen en wordt sindsdien vermist. C. Blaak ten slotte is, zoals later vastgesteld, aan door lokale bewoners toegebrachte verwondingen overleden.

Cornelis Blaak (1899-1942)

Deelder, André M.  (10-02-1945) Op 24 april 1924 in Batavia (NOI) geboren. Was woonachtig in de Johannes Vermeerstraat. Hij werd wegens illegaal werk en verzorging van onderduikers op 16 juni 1944 gearresteerd en is op 10 februari 1945 ten gevolge van allerlei ontberingen aan longontsteking overleden in het concentratiekamp Neuengamme. De SD verzocht op 29 maart 1945 aan de politie van Heemstede om de familie van Deelder hiervan in kennis te brengen. Denijs, Willem   (13-01-1945) Geboren in 1910 te Amsterdam. Hij woonde op het adres Frederik van Eedenplein 32 en was werkzaam als gemeenteambtenaar op de afadeling Bevolking. NSB-burgemeester Van Riesen was er fel op dat – op last van de Duitse autoriteiten – zogeheten spitlijsten vervaardigd werden van geschikt geachte personen voor o.a. grondwerkzaamheden ten behoeve van een verdedigingslinie voor de Duitse Weemacht, de Atlantik-Wall. Op een gegeven moment eiste men 300 personen uit Heemstede voor dit werk in Schoorldam. Denijs weigerde principieel zijn medewerking aan het samenstellen van dergelijke lijsten. Vanaf 11 april 1944 verscheen hij niet meer op het werk. Mede wegens het verstrekken van valse persoonsbewijzen is Denijs op 20 mei door de Sicherheitsdienst in hechtenis genomen en na ondervraging naar kamp Vught overgebracht. Hij overleed op 13 januari 1945 “aan algehele zwakte” in het kamp Sachsenhausen. De Sicherheitsdienst verzocht op 29 maart de politie Heemstede om zijn familie op de hoogte te brengen. In het naoorlogse proces tegen burgemeester Van Riesen is bij de strafbepaling door de rechter rekening gehouden met de dood in een concentratiekamp van een door de burgemeester op staande voet ontslagen gemeenteambtenaar.

Schrijven van burgemeester Van Riesen aan de Commissaris van Noord-Holland van 7 augustus 1944, waarin o.a. wordt gemeld dat gemeenteambtenaren P.M.van Drooge en W.Denijs niet op het werk zijn verschenen

Schrijven van burgemeester Van Riesen aan de Commissaris van Noord-Holland van 7 augustus 1944, waarin o.a. wordt gemeld dat gemeenteambtenaren P.M.van Drooge en W.Denijs niet op het werk zijn verschenen

W.Denijs deed illegaal werk op de secretarie te Heemstede en weigerde z.g. spitlijsten samen te stellen. Hij dook onder maar is op 20 mei 1944 vanwege het verstrekken van valse persoonsbewijzen opgepakt. Denijs is op 13 januari 1945 in concentratiekamp Sachsenhausen aan longontsteking overleden.

Gedenkplaat Willem Denijs in Raadhuis Heemstede

Dirken, Martinus W.M. (28-04-1945) M.W.M.Dirken is 17 augustus 1900 te Haarlem geboren. Woonde als kandidaat-notaris op het adres Frederik van Eedenplein 27. Hij is op 18 april 1944 in hechtenis genomen wegens hulp aan Joodse onderduikers. Na zes weken verblijf in de gevangenis Weteringschans is hij doorgezonden naar diverse kampen en op 29 april 1945 in kamp Ludwigslust te Wöbbelin overleden. Martinus Dirken liet een vrouw en twee kinderen na. Frohn, Christiaan F.F. (14-11-1944) Geboren op 5 juni 1926 in Antwerpen. Hij woonde in de César Francklaan, dook in 1943 onder en verrichtte illegaal werk. Bij een poging over te steken naar bevrijd gebied werd hij gepakt en overgebracht naar de gevangenis te Utrecht. Op 14 november 1944 is Frohn met vier anderen te Renswoude gefusilleerd. Govers, Teunis C. (07-03-1942) Op 30 juni 1885 in Den Haag geboren. Sneuvelde vrijwel gelijktijdig met J.E.Hellings. Ze voerden op het koopvaardijschip ‘Poelau Bras’, dat op 6 maart 1942 na een bombardement door de Japanners in de buurt van Java verging, zoals beschreven in het boek ‘Varen n oorlogstijd’ (1948). Van de 240 personen aan boord lieten 80 passagiers en 48 bemanningsleden het leven onder wie de machinist T.C.Govers uit de Lanckhorstlaan. Hellings, Jan E.  (07-03-1942) Geboren op 24 september 1899 in Schiermonnikoog. Met voornoemde T.C.Govers op 7 maart 1942 verdronken op de ‘Poelau Bras’ ten zuidwesten van Java. J.E.Hellings was gezagvoerder op de eerder bij Padang tot zinken gebombardeerd ‘Poelau Tello’, op ‘de ‘Poelau Bras’ reisde hij mee als passagier.

De Pelau Bras, vrachtschip met passagiersaccommodatie van de Stoomvaartmaatschappij 'Nederland'

De Poelau Bras, vrachtschip met passagiersaccommodatie van de Stoomvaartmaatschappij ‘Nederland’

S.J.Graaf van Limburg Stirum schreef over het einde van de ‘Poelau Tello’ in het boek ‘Varen in oorlogstijd (Amsterdam, uitg. v.h.C.de Boer Jr., 1948 2e druk) het volgendë: “De Poelau Tello, zusterschip van de ‘Poela Bras’ lag op 27 januari 1942 te Emmahaven, toen de Jappen dat een vreselijke verwoesting konden aanrichten, omdat aan de wal geen luchtafweer aanwezig was. Ook de ‘Poelau ‘Tello’ had geen luchtafweer. Het schip was bijna gereed met laden en daar de luiken nog open lagen, kreeg het een bom in de lading, waardoor brand uitbrak. Deze lading, rubber en sisalvezels, leverde een gretig voedsel voor het vuur en in enkele minuten stond de gehele midscheeps in brand. Door gaten in de met bomscherven doorboorde scheepshuis liep de brandstofolie uit de bunkers in de haven en vatte vlam, waar door de daarlangs liggende prauwen weldra ook in vlammen waren gehuld. Bluswater was niet beschikbaar, daar aan boord de leidingen door de bomaanslag waren vernietigd en aan de wal was de toestand evenzo. Met het oog op ontploffingen werd de scheepsmunitie aan de was gebracht. De S.O. 2 flessen uit het brandblushuis vlogen als vuurpijlen de lucht in. Daar het brandende schip, liggende aan de kader, groot gevaar voor de omgeving opleverde, gaf kapitein J.E.Hellings order de ‘Poelau Tello’ in de buitenhaven aan de grond te zetten. Dit geschiedde door de ‘Jan van der Heyden’, terwijl het gesleept wordend vaartuig van voor tot achter één vuurzee was. Gedurende 10 dagen lag de ‘Poelau Tello’ te branden en is daarna gezonken. Gelukkig vielen bij deze brand geen slachtoffers te betreuren, doch helaas kwam kapitein Hellings met nog vele andere leden van zijn bemanning om het leven bij de ramp van de ‘Poelau Bras’ ‘. [onder wie T.C.Govers uit Heemstede]. N.B. In Haarlem is op 16 maart 1993 in Parkwijk een gedenkteken opgericht voor de Haarlemse militairen en koopvaarders die in de jaren 1940 en 1945 gevallen zijn. Op een gedenkplaat staan de namen van de 105 omgekomen soldaten en koopvaarders. In Heemstede heeft de heer H.P.Siegers zich ingezet voor de nagedachtenis van tijdens W.O.II omgekomen mensen op de koopvaardij.

De bibliotheek Heemstede ontving van weduwe H.Hellings-Hellings, Landzichtlaan 34, de Bijbel, waarin zij mei 1943 een citaat uit de eerste brief van de apostel Paulus aan de Korinthiërs schreef

De bibliotheek Heemstede ontving van weduwe H.Hellings-Hellings, Landzichtlaan 34, de Bijbel, waarin zij mei 1943 een citaat uit de eerste brief van de apostel Paulus aan de Korinthiërs schreef

Hoebeke, Marinus  (15-05-1945) Geboren op 25 november 1905 in Sloten (NH). Hij woonde op het adres Jan van den Bergstraat 64 en was van beroep aardappel-handelaar. Marinus Hoebeke was lid van de Communistische Partij. Tot zijn arrestatie was hij o.a. koerier van ‘De Waarheid’, een illegale krant en verspreidde ook wapens voor het verzet. Via SD-bureau Euterpestraat Amsterdam, kamp Vught en gevangenis Utrecht is Hoebeke naar het Duitse kamp Dieburg gezonden en ten slotte naar het tuchthuis Bernau in Beieren. Daar is hij op 15 mei 1945 aan uitputting overleden.Hij is herbegraven op de erebegraafplaats in Loenen.

Graf Marinus Hoebeke (195-1945)  op erebegraafplaats Loenen

Hofland, Antoon  (20-09-1944) Geboren op 2 mei 1918 in Beverwijk. Ambtenaar bij de rijksbelastingen die sinds 10 augustus 1942 met zijn echtgenote woonde op het adres Clivialaan 11, waar een jaar later een dochter is geboren. Hij werd op 4 juli 1944 gearresteerd wegens verspreiding van illegale bladen en het voorhanden hebben van wapens. Via gevangenis Weteringschans naar kamp Amersfoort vervoerd, waar Hofland op 20 september 1944 op de Leusderheide, na de straf‘” Zum Tode verurteilt” te hebben aangehoord, is gefusilleerd. Hoogewooning, Frederik J.  (08-03-1945), geboren op 29 januari 1923 in Amsterdam. Hij ontsnapte in 1943 vanuit Nederland en wist via Zweden Engeland te bereiken. Daar is hij in samenwerking met de Britse Secret Intelligence Service (SIS)opgeleid bij de geheime dienst tot sergeant telegrafist/parachutist. Zijn opdracht was om het radiocontact te verzorgen tussen de spionagegroep Albrecht en het Bureau Inlichtingen (BI) in Eindhoven. Op 31 december 1944 is Hoogewoning boven ons land met een parachute neergelaten met als opdracht de verbinding tussen bezet Nederland en Engeland te onderhouden ten behoeve van de inlichtingengroep in het midden des lands. Begin januari 1945 richtte hij een seinpost te Utrecht in.  Dit ging goed totdat zijn seinpost werd uitgepeild en Hoogewooning is 27 februari 1945 door de SD gevangen namen en naar gevangenis het Oranjehiotel in Scheveningen overgebracht.  Na mishandelingen is hij als represaillemaatregel voor de (mislukte) moordaanslag op Rauter is hij op 8 maart 1945 op de Waalsdorpervlakte gefusilleerd.

Foto van Fred Hoogewoning. Ontvangen van Bert Verplancke wiens moeder met Fred in het Oranjehotel zat, vanwaar hij 8 maart 1945 is gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte

Foto van Fred Hoogewooning. Ontvangen van Bert Verplancke wiens moeder met Fred in het Oranjehotel zat, vanwaar hij 8 maart 1945 is gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte

Bij Koninklijk Besluit van 30-8-1948, nummer 8, is aan Frederik Johannes Hoogewooning postuum een onderscheiding de ‘Bronzen Leeuw’ verleend, evenals het Kruis van Verdienste. Het Haarlems Dagblad berichtte op 12 december 1945: “Gisteren werd het stoffelijk overschot van Fred Hogewooning op de Algemene Begraafplaats in Heemsteder ter aarde besteld. Hij wist in de oorlog via Zweden naar Engeland te ontkomen en werd later weer boven ons land afgeworpen. Hij werd door de Duitsers gegrepen en als represaille voor de moordaanslag op Rauter op 8 maart 1945 gefusilleerd. Velen waren gekomen om hun jongen, hun vriend de laatste eer te bewijzen. Sprekers lieten blijken, welk een grote kracht de overledene was in kringen van de illegaliteit en hoe hij gewaardeerd werd. Jhr.J.P.W.van Doorn burgemeester van Heemstede sloot de rij der sprekers, waarin hij Fred beschreef als een beminnelijke jongen die het ver zou hebben gebracht. Zo werd ook deze jongen die het uiterste offer bewust heeft gebracht in onze vaderlandse bodem ter ruste gelegd.” Op 12 december 1945 vond herbegrafenis in Heemstede plaats. Donderdag 3 november 2011 is verzetsstrijder Frederik Johannes Hoogewooning nogmaals herbegraven, thans op het Nederlands ereveld te Loenen.

Ere-escorte van veteranen bij het vertrek van het stoffelijk overschot van F.J.Hoogewooning vanaf de begraafplaats in Heemstede naar het Ereveld Loenen. [24 oktober 2011, 13.06 uur]

Herbegrafenis van Hoogewooning in Loenen

Herbegrafenis van Hoogewooning in Loenen

Het nieuwe graf van F.J.Hoogewooning op ereveld Loenen

Het nieuwe graf van F.J.Hoogewooning op erebegraafplaats Loenen

Een overzicht van de miltaire erebegraafplaats in Loenen, gem. Apeldoorn

Kapel erebegraafplaats Loenen (Apeldoorn). Bezoekers bij de schrijn met 42 gedenkboeken met namen van oorlogsslachtoffers. Op de achtergrond het gedenkbord met omgekomen Engelandvaarders

Kapel erebegraafplaats Loenen (Apeldoorn). Bezoekers bij de schrijn met 42 gedenkboeken met namen van oorlogsslachtoffers. Op de achtergrond het gedenkbord met omgekomen Engelandvaarders

Jorritsma, Johannes  (10-05-1944) Geboren 17 juni 1919 in Heemstede. Van hem is bekend dat hij in april 1943 in Breslau is tewerkgesteld. Op 8 januari 1944 is Jorritsma wegens sabotage in het opvoedingskamp Grosz Roszen opgesloten. Hij zou op 10 mei 1944 in Breslau zijn overleden als gevolg van mishandelingen. [Om onbekende reden is Jorritsma de enige persoon met naam op het Bevrijdingsmonument, die niet is geregistreerd door de Oorlogsgravenstichting] Kahmann, Hermanus C.M.  (31-12-1944) Geboren op 17 juni 1910 in Amsterdam. Hij was commissionair in effecten en woonde op het adres Camplaan 34. Hermanus Kahmann is begin 1944 wegens hulp aan onderduikers aangehouden en via Amsterdam naar kamp Neuengamme overgebracht, waar hij op 31 december 1944 is overleden. Klingen, Johannes (Broeder Jozef Albertus)  (24-01-1942) Geboren op 22 februari 1913 in Gilze en Rijen (N.Br.). De eerste grote verzetsgroep die door het laaghartig dubbelspel van Anton van der Waals door de Duitsers werd opgerold was de berichtendienst ECH/3. De jonge Broeder Jozef, die in het R.K.Broederhuis van de la Salle aan de Herenweg woonde, bouwde uit liefhebberij al voor de oorlog amateurzenders. Hij was van plan informatie uit Zuid-Kennemerland door te seinen naar de Nederlandse regering in Engeland. In de groep, bestaande uit meer dan 20 personen – technici en informanten – heeft zich electrotechicus Anton van der Waals onder een valse naam (Anton de Wilde) als infiltrant weten binnen te dringen. Zogenaamd als ‘agent uit Londen’ wist deze het vertrouwen van Broeder Jozef te winnen, die hem in zijn goedheid alle namen heeft doorgegeven, met als gevolg dat de door de Duitse chef van de Sicherheitspolizei genoemde ‘spionagegroep Heemstede’ – vooral bekend onder de codenaam van de zender ECH/3 – kon worden opgerold nog voor één bericht kon worden doorgeseind.

Broeder Jozef Klingen. lezend in de bijbel op zijn kamer in het Broederhui saan de Herenweg te Heemstede

Broeder Jozef Klingen. lezend in de bijbel op zijn kamer in het Broederhuis  aan de Herenweg te Heemstede

Het vroegere Broederhuis van de Broeders der Christelijke Scholen J.B. de la Salle aan de Herenweg in Heemstede

Het zangkoor van de St. Bavokerk bij het afscheid van organist Adam van der Horst, waar hij in 1973 was begonnen om 63 jaar later afscheid te nemen. Op de vierde rij (met hoed) zien we de jubilaris, rechts naast hem pastoor Chr. van Mierlo en daarnaast broeder Jozef Klingen

Het zangkoor van de St. Bavokerk bij het afscheid van organist Adam van der Horst, waar hij in 1973 was begonnen om 63 jaar later afscheid te nemen. Op de vierde rij (met hoed) zien we de jubilaris, rechts naast hem pastoor Chr. van Mierlo en daarnaast broeder Jozef Klingen

Al op 18 maart 1941 hadden zes politieagenten een inval gedaan vanwege het gerucht dat naar de Engelse zender werd geluisterd, doch zonder resultaat. In het politiedagrapport van 20 maart is daarover het volgende genoteerd: ‘IvP Hagen rapporteert dat hij met vijf agenten assistentie heeft verleend bij een inval in het Broederhuis van de broeders van St. Jean Baptiste de la Salle, Herenweg 103a op 18 maart. Er zou naar Engelse zenders worden geluisterd. Het onderzoek leverde geen resultaat op’.  Op 26 mei 1941 belde Van der Waals aan. Even later volgde Kriminaldirektor en SS-Sturmbannführer Joseph Schreieder en ongeveer 25 leden van de SD. Zij vonden de kleine radio-zender op een plank in een boekenkast van de huisbibliotheek en een grotere zender die nog niet was voltooid. De Duitsers arresteerden Broeder Jozef (1), terwijl Anton van der Waals die aanvankelijk voor de schijn was aangehouden een loopbaan begon als V-Mann (vertrouwensman van de SD) en een premie in ontvangst nam. Acht personen uit deze groep hebben de oorlog niet overleefd (2). Broeder Jozef kreeg de doodstraf en is gelijktijdig met zijn vriend en medestander Henk Schoenmaker op 24 januari 1942 in de omgeving van en Haag gefusilleerd. Een verzoek om gratie, gericht aan de bevelhebber van de Wehrmacht in Nederland generaal F.Christiansen, ondertekend door meer dan 3.500 Heemstedenaren, heeft niet mogen baten. In zijn afscheidsbrief aan zijn naaste familie schreef hij: “Mijn laatste brief? Het valt me zeer zwaar op deze manier afscheid van jullie te moeten nemen. Ik ben evenwel klaar om voor Hem te verschijnen, van Wien ik dit leventje kreeg en aan Wien ik dit ook met graagte teruggeef. Menselijke tussenkomst heeft niet meer mogen baten  en Gods tussenkomst heeft anders over mij beschikt. Veel troost heb ik van jullie bezoeken en medeleven gehad, en ik kan met ’n gerust hart de grote reis aanvaarden. Ik zal jullie steun zijn en reken op jullie gebed. Verdeel onder elkaar de kleine herinneringen die ik naliet en laat deze dingen, de aanleiding zijn, dat jullie dikwijls aan mij denken. Nog eens, ik weet niet wat voor spelletje ik gespeeld heb en ik wil ook ten volle de verantwoordelijkheid dragen. Al met al kan ik zeggen, dat mijn leven niet onvruchtbaar is geweest, alhoewel er vele fouten aan kleven. In deze ogenblikken (ik schrijf een half uur voor mijn dood) heb ik een priester bij me. Ik ben klaar voor de reis Groet alle bekenden in Alem en in Heemstede en zeg hen dat ik als een kerel de dood in ga. Groet speciaal familie v.d.Buzen, Steenbekkers, Hellings, Smits, Ootte, Armand van Nieveen enz., enz. Ook Rietske niet vergeten.  Breng ook mijn groeten over aan de oud-collega’s op onderwijs- en radiogebied in Haarlem en Heemstede. Allen zal ik boven gedenken, reken daarop. Sterven is niet moeilijk, wanneer men zich zoals ik kan voorberreiden. Allen bekend, of onbekend, die iets aan mijn gratieverzoek gedaan hebben, dank ik hartelijk. Tot ziens hier boven. Leef met God dan is ’t goed. Gegroet allemaal, Mama, Papa, Nelly, Simon, Tilly, Jaap en Tonnie. Bid voor mij Jan. Breng ook mijn groet over aan de oude collega’s op onderwijs en radiogebied in Haarlem en Heemstede’.

In 1949 sprak Joseph Schreieder zijn bewondering uit over de ongebroken moed van Broeder Jozef, “die voor zijn medewerkers tot op het laatste moment een voortreffelijk kameraad was.” 

In 1966 is de Broeder Jozeflaan in de Verzetswijk te Heemstede naar hem vernoemd en in de gemeente Best (Noord-Brabant) een Johannes Klingenstraat. De vader van Broeder Jozef raakte in diens woonplaats Alem door de activiteiten van zijn zoon ook betrokken bij het verzet en gaf onderdak aan geallieerde piloten en joden. In september 1944 is hij samen met zijn dochter aangehouden en beiden zijn op een afschuwelijke manier om het leven gebracht. Dat lot overkwam ook een andere zoon Leo die verdronk bij het overbrengen van berichten voor geallieerden. Vier leden uit één gezin dus! In Alem is een stenen monument voor de familie Klingen opgericht.

Voorzijde bidprentje Johannes Klingen

Voorzijde bidprentje Johannes Klingen

In de jaarverslagen 1941-1942 schreef Broeder Paulus van de Jozefschool/Henricus ulo het volgende over de arrestatie van Broeder Jozef tot zijn terechtstelling: 1941 ‘Een nooit te vergeten dag met lange en droeve nasleep beleefden we op maandag 26 mei, toen de Duitse Gestapo een overval deed in ons huis. Ruim twee maanden vroeger op 18 maart hadden we een meer onschuldig bezoek gehad, toen ’s avonds om 19.00 uur de politie vergeefs overtreding van het luisterverbod naar verboden zenders kwam constateren. De overval van 26 mei, die ruim drie uur duurde, eindigde met medeneming van Broeder Directeur en twee confraters: Broeder Willibrordus Johan en Broeder Jozef Albertus. Een gevoelige consternatie in huis en in de hele gemeente was het gevolg. Niemand van de achterblijvenden had enig vermoeden van de oorzaak der arrestaties en iedereen hoopte binnen enkele uren de afwezigen terug te zien. Wij wisten alleen dat het onderzoek ging over radio of juister geheime zenders en niemand was zich enige schuld bewust. Het waren 10 dagen van lang  wachten over het lot der onschuldigen, die wij overgebracht wisten naar de strafgevangenis te Scheveningen toen op donderdag 5  juni Broeder Directeur terug kwam. Op vrijdag en zaterdag van die week had een nog druk verhoor plaats van leerlingen van onze scholen over Broeder Willibrordus, wiens onschuld zo vast stond dat ook hij na precies 14 dagen, dat is 9 juni de vrijheid herkreeg. Onnodig te zeggen dat de Broeders en de vele vrienden van buiten het zielelijden van Br. Directeur en Br. Willibrordus hebben meegevoeld en van hun deelname en hun vreugde bij het wederzien hebben getuigd. Broeder Jozef hebben wij niet meer terug gezien. Een langdurig onderzoek heeft tenslotte begin augustus geleid tot veroordeling wegens begunstiging van de vijand tot 20 jaar tuchthuisstraf, tegelijk met mindere of meerdere straffen voor medeschuldigen. Nog was evenwel de droevige geschiedenis niet ten einde. De hoogste militaire overheid weigerde bekrachtiging van het vonnis van augustus, zodat het proces in november opnieuw aanhangig werd gemaakt met het gevolg dat 19 november een nieuwe rechtbank hem met nog drie anderen veroordeelden tot de doodstraf, wegens spionage. Ook de overige medeplichtigen zagen hun straffen merkelijk verzwaard. Onmiddellijk is er alsdan door de betrokkenen een verzoek om gratie ingediend, dat door de broeders en de ingezetenen van Heemstede met 3.500 handtekeningen werd gesteund. Wij wachten nog steeds op een beslissing en met de hoop, dat deze gunstig moge zijn, gaan wij het nieuwe jaar in.’ 1942 ‘Het jaar 1942 heeft vanzelfsprekend geheel in het teken van de oorlog gestaan. (…) Op de eerste dag van het jaar ontvingen we bericht dat het gratieverzoek van Broeder Jozef was afgewezen. De 8e januari bezocht  Broeder Directeur hem in de strafgevangenis te Scheveningen en toen werd besloten, als laatste poging, een nieuw gratieverzoek in te dienen uitgaande van de ouders. Antwoord hierop is nimmer verkregen, maar de 24ste bereikte ons het bericht, dat dezelfde dag des morgens de terechtstelling van onze oud-confrater had plaatsgehad. Wij weten uit een aandoenlijke brief, door hem aan zijn ouders gericht, dat hij de laatste uren is bijgestaan door een geestelijke en dat hij moedig en in volkomen overgave zijn lot heeft aanvaard. Van zijn bidprentje en foto zijn duizenden exemplaren aangevraagd en overal verspreid.’ 

Bidprentje Broeder Jozef (Johannes Klingen)

Een oorlogsmonument in Alem, gewijd aan (vader) Johan Klingen, zoon Leo Klingen, dochter Tilly Kingen en zoon Jan Klingen (= Broeder Jozef)

Een oorlogsmonument in Alem, gewijd aan (vader) Johan Klingen, zoon Leo Klingen, dochter Tilly Kingen en zoon Jan Klingen (= Broeder Jozef)

V.l.n.r. Leo Klingen, op 9 februari 1945 bij een poging om uit het nog bezette deel van Nederland de geallieerde legers te bereiken omgekomen, Tilly Klingen, die tegelijk met har vader door de Duitse vijand werd neergeschoten, broeder Jozef Kingen en vader Klingen, hoofd der school te Alem, op 24 september 1944 door de Duitsers zonder vorm van proces gefusilleerd. In 1984 werd aan hen en aan moeder Kingen-v.d.Heijden postuum het Verzetsherdenkingskruis toegekend.

V.l.n.r. Leo Klingen, op 9 februari 1945 bij een poging om uit het nog bezette deel van Nederland de geallieerde legers te bereiken omgekomen, Tilly Klingen, die tegelijk met har vader door de Duitse vijand werd neergeschoten, broeder Jozef Kingen en vader Klingen, hoofd der school te Alem, op 24 september 1944 door de Duitsers zonder vorm van proces gefusilleerd. In 1984 werd aan hen en aan moeder Klingen-v.d.Heijden postuum het Verzetsherdenkingskruis toegekend.

broeder.jpg

Zicht op Broeder Josephlaan in Verzetsheldenwijk Heemstede, 1998 (NHA)

 

Straatnaambordje Broeder Josephlaan in Verzetsheldenwijk Heemstede

Straatnaambordje Broeder Josephlaan in Verzetsheldenwijk Heemstede

Herdenkingsplaat voor 3 omgekomen telgen van de familie Klingen

Herdenkingsplaat voor 4 omgekomen telgen van de familie Klingen. In Heemstede is de Broeder Josephlaan naar hem vernoemd en in Best de Johannes Klingenstraat.

De Broeders van De la Salle in Heemstede hebben zeer meegeleefd met hun medebroeder. Een trieste omstandigheid is daarom dat de toenmalige Algemeen Overste uit België na kennis te hebben genomen van de executie en juiste toedracht postuum de Broederstatus van Josef Klingen heeft ontnomen. Dat heeft naar wordt aangenomen te maken gehad met zijn mening dat de Broeders zich alleen dienden bezig te houden met geloofszaken, R.K.onderwijs e.d., maar niet politiek actief mochten zijn.

Het Broederhuis Sint Jean Baptist de la Salle aan de Herenweg te Heemstede.Het gebouw links is de Sint Jozefschool waarin broeder Jozef juist les gegeven had toen Van der Waals hem te spreken vroeg en in de val deed lopen.

Het Broederhuis Sint Jean Baptist de la Salle aan de Herenweg te Heemstede.Het gebouw links is de Sint Jozefschool waarin broeder Jozef juist les gegeven had toen Van der Waals hem te spreken vroeg en in de val deed lopen.

Op deze plank in een der kasten van de broederbibliotheek werd door Joseph Schreieder, chef van de Duitse contraspionagedienst, de kleine radiozender gevonden.

Op deze plank in een der kasten van de broederbibliotheek werd door Joseph Schreieder, chef van de Duitse contraspionagedienst, de kleine radiozender gevonden.

De kamer van broeder Joseph. Achter de spiegel waren brieven verborgen, wat aan de Duitse politiemannen ontging.

De kamer van broeder Joseph. Achter de spiegel waren brieven verborgen, wat aan de Duitse politiemannen ontging.

(1) Volgens een brief van burgemeester jhr. Van Doorn aan de Commissaris van de Provincie Noord-Holland werden die dag tevens aangehouden: Adrianus Josef Verdonschot (7-3-1913), Binnenweg 57, garagehouder; Cornelis Verdonschot (6-11-1913), Jan van den Bergstraat 85; Gerardus Hendricus Moone (28-02-19119), Ipenlaan 46, monteur; Hendricus Klaver (02-11-1907), Raadhuisstraat 42; Albertus van St*…, Broeder, Herenweg 103a; Johannes Arnoldus Maria Klomp (24-03-1900 [= Broeder Willibordus]; Wilhelminus Hendrikus Maria van Kolk (06-03-1900), Herenweg 103a [= Broeder Eduard Hugo]. In een brief gedateerd de 18e juni 1941 schrijft de burgemeester dat allen met uitzondering van broeder Joseph zijn vrijgelaten.

Bijlage: afschrift aanklacht tegen eerste 14 gearresteerden binnen de groep rond Broeder Jozef:

afschrift1

‘Anklageverfüging’tegen 14 verzetsmensen uit spionageverzetsgroep rond Broeder Jozef

afschrift2

Vervolg ‘Anklageverfügung Kriegsricht 1941’

klingen

Aanklacht jegens Jozef Klingen; door Gerichtsherr Lehmann Generalleutnant,  en Kriegsgerrichtsrat Rampacher

lehmann2 Gerichtsherr/Generalleutnant Rudolf Lehamn in uniform

lehmann

Gerichtsherr/Obersturm-bannführer/General- offizier Rudolf Lehmann (1914-1983) tijdens het Neurenberger juristentribunaal. In 1949 was het vonnis jegens hem 7 jaar gevangenisstraf

 

———————————————————-

Bernaedus Zegger, die tot levenslange tuchthuisstraf is veroordeeld en één week voor de bevrijding, waarschijnlijk op een transport in Duitsland, is bezweken.

Bernardus Zegger, die tot levenslange tuchthuisstraf is veroordeeld en één week voor de bevrijding, waarschijnlijk op een transport in Duitsland, is bezweken.

(2) Behalve Broeder Jozef Klingen, ook Henk Schoenmaker (Heemstede) , Hans  Bierhuys (Haarlem/Heemstede), Bernardus Zegger (Amsterdam), Jan Oom (Heemstede) ,G.J.Schuijlenburg (Soest), Cees van Lent (Heemstede) , J.G. Tillema(Vogelenzang) Ten slotte Henk Klaver (Heemstede)  is na de Bevrijding maar als gevolg van doorstane ontberingen in 1946 te Davos overleden. Tot de leden (informanten en technici) van de groep rond Broeder Jozef (die elkaar onderling soms niet of nauwelijks  kenden worden verder gerekend: C.A.Boom (Haarlem) , prof.ir.R.L.A.Schoemaker (Delft), A.A.van Amerongen (Heemstede) , W.Zietse (Badhoevedorp)  E.Spreeuw (Hillegom) , L.Schoonderbeek (Hillegom), A.P.Preijde (Heemstede) , A. van Aggelen (Haarlem), S.M.A.Pijnenburg (Amsterdam), A.O.L.Strijkers (Utrecht)  en A.J. Greidanus (Amsterdam). Zie ook: Elly Jansen (Oosterhout). De prijs van vrede: de zendergroep van Jan Klingen, 24 juni ’40 – 26 mei ’41. 65 p.

Cornelis (Kees) van Lent uit Heemstede, veroordeeld tot 10 jaar tuchthuisstraf en op 13 juni 1942 in de strafgevangenis van Lüttringhausen overleden.

Cornelis (Kees) van Lent uit Heemstede, veroordeeld tot 10 jaar tuchthuisstraf en op 13 juni 1942 in de strafgevangenis van Lüttringhausen overleden.

Lent.jpg

Aanklacht jegens Van Lent, Van Aggelen en Preyde, Kriegsgericht 1941

Johannes Tillema, oud-gemeentesecretaris van Bennebroek, veroordeel tot 12 jaar tuchthuisstraf in Duitsland, op 25 april 1944 bij een bombardement om het leven gekomen.

Johannes Tillema, oud-gemeentesecretaris van Bennebroek, na arrestatie door de Gestapo veroordeeld tot 12 jaar tuchthuisstraf in Duitsland, op 25 april 1944 bij een bombardement op het strafkamp bij Düssendorf om het leven gekomen.

tillema

Aanklacht jegens Tillema, Zegger, Greidanus en Pijnenburg

J.E.Tillema behoorde tot de oorlogsslachtoffers uit de vertsgroep rond Btoeder Lozef. Op deze foto, genomen in 1925 bij de instllatie van de pas benoemde burgemeester mr.K.J.G.baron van Hardenbroek zit bij als gemeentesecretaris van Bennebroek vooraan helemaal links.

J.E.Tillema behoorde tot de oorlogsslachtoffers uit de verzetsgroep rond Broeder Jozef. Op deze foto, genomen in 1925 bij de installatie van de pas benoemde burgemeester mr.K.J.G.baron van Hardenbroek zit bij als gemeentesecretaris van Bennebroek vooraan helemaal links.

Bij het 40-jarig jubileum van J.Snippenberg als onderwijzer in Vogelenzang sinds 1919 als hoofd van de openbare school) op een foto uit 1929. De jubilaris zitten vooraan in het midden, vijfde van links de heer J.E.Tillema en rechts naast hem staande W. , agent van politie (NHA)

Bij het 40-jarig jubileum van J.Snippenberg als onderwijzer in Vogelenzang sinds 1919 als hoofd van de openbare school) op een foto uit 1929. De jubilaris zit vooraan in het midden, vijfde van links is de heer J.E.Tillema en rechts naast hem staande W.Lokerse, agent van politie (NHA)

De heer H.Dijkstra uit Aerdenhout schreef enige jaren geleden als ingezonden stuk in de Koerier: ‘Enige tijd geleden ben ik uit belangstelling bij het gemeentehuis van Bloemendaal eens gaan informeren over het verzetsleden van de familie Tillema. Dit werd een teleurstelling. Er was niets bekend, alleen een aantekening in de Burgerlijke Stand dat de heer Tillema op 23 april 1944 was overleden. Ik ging op verder onderzoek uit en naar aanleiding hiervan kan ik het volgende mededelen. De familie Tillema woonde in het dorp Vogelenzang aan de Vogelenzangseweg. De heer Johannes Everardus Tillema was op 11 januari 1885 in Den Helder geboren, zijn echtgenote Margaretha de Bruyn was geboortig uit Vlaardingen, 17 februari 1880. Uit hun huwelijk werd een dochter geboren. Het was een door en door christelijke en oranjegezinde familie. Van 1922 tot en met 1928 – na een zenuwcrisis ontslagen – was de heer Tillema gemeentesecretaris van Bennebroek. Als mens was hij rechtlijnig en op zijn standpunt staande. Het volgende voorval typeert zijn karakter. Toen Duitse troepen in 1940 door Vogelenzang trokken deed hij de ramen open van zijn woning, plaatste een grammofoon op de vensterbank en draaide het Wilhelmus net zo lang totdat de Duitsers uit het zicht waren. Dit lijdelijk verzet was afgelopen toen Tillema kennis maakte met broeder Jozef en zij samen de verzetsgroep ECH/3 oprichtten. En dat zij het niet alleen bij het doorseinen van berichten wilden laten, bleek enige jaren na de oorlog toen de bewoners van de voormalige woning van de familie Tillema bij een verbouwing tussen de schuifdeuren een aantal wapens aantroffen en bij het omspitten van de tuin munitie te voorschijn kwam. Na de arrestatie van haar man, die tot twaalf jaar tuchthuisstraf werd veroordeeld en in 1944 bij een bombardement in Duitsland om het leven kwam, trof ook mevrouw Tillema een tragisch lot. Het dorp Vogelenzang werd in 1944 geëvacueerd, zij moest haar woning verlaten en ging inwonen bij een zuster te Vlaardingen. Het jaar daarop overleed haar enige kind. Toen zij na de oorlog berooid en alleen terugkeerde in Vogelenzang vond zij haar huis bewoond door andere mensen , die de woning hadden toegewezen hadden gekregen van de gemeente Bloemendaal. Zij keerde terug nar haar zuster en bracht haar laatste jaren door in een rusthuis te Vlaardingen, waar zij in 1974 overleed. Zij rust nu bij haar man, wiens stoffelijk overschot in 1951 uit Duitsland werd overgebracht en herbegraven werd door de Oorlogsgravenstichting op de algemene begraafplaats te Driebergen-Rijsenburg. Dit graf is genummerd 239.’

Herinneringen van Broeder Willibrord Gehling, leraar Duits aan de Henricus ULO: ‘In maart 1941 kregen de broeders ‘radiocontrole, dat wil zeggen dat men kwam kijken of ze de broeders konden betrappen op het luisteren nar de verboden Engelse zender. Het was een Heemsteedse (bekende) NSB-politieagent met twee kornuiten, die net onder het avondeten kwamen aanbellen. Daar de broeders ze aan hadden zien komen, werd de knop gauw omgedraaid en op Hilversum gezet. Ton ze dan ook binnen kwamen, was er niets aan de hand. Verlegen dropen ze af. Maar op maandag 26 mei kregen de broeders ‘bezoek’ van veel ernstiger aard, namelijk van de Gestapo. Het broederhuis was, voordat de bewoners er erg in hadden, omsingeld door een tiental auto’s en een dertigtal Gestapo’s. War hing de broeders nu boven het hoofd?  Ze hoefden niet lang te wachten. Toen broeder Jozef Klingen uit de Ulo kwam, werd hij gearresteerd met een zekere Van der Waals, de verrader die zich in de radioclub van Broeder Jozef had ingeslopen. Gedurende drie lange, angstige uren werd hert huis van onder tot boven doorzocht. De broeders moesten aan onze lessenaars blijven zitten en mochten geen woord met elkaar wisselen. Eén broeder probeerde het toch nog, maar hij kreeg meteen te horen dat er anders uit een ander vaatje getapt zou worden ( Er würde andere Saiten aufziehen’). Eindelijk kwamen ze terug en lieten triomfantelijk merken dat ze “iets” gevonden hadden, dat wees op een Engelse zender. Ook hadden ze bij broeder  Willebrord Klomp op zijn kamer foto’s van de jongens van de Jonge Wacht gevonden. Daar zit misschien wel een ‘zedenschandaaltje’ in te ontdekken. Broeder Jozef en broeder Willebrord moesten mee en ook de verantwoordelijke broeder Eduard van der Kolk. Iedereen van de broeders dacht, dat ze dezelfde dag wel terug zouden komen, maar het werden tien dagen van bang wachten. Donderdag 5 juni werd broeder directeur weer vrijgelaten en vier dagen later broeder Willebrord, waarbij verschillende jongens gepolst waren over de relatie met de jeugdleider. Zelfs voor de Gestapo was er geen vuiltje aan de lucht!  Broeder Jozef is nooit meer terug gezien. In augustus 1941 werd hij veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf, maar het hoogste militaire Gerecht weigerde het vonnis te bekrachtigen. Het proces werd opnieuw aanhangig gemaakt en op 19 november kreeg hij de doodstraf wegens spionage. Onmiddellijk is er toen door de betrokkenen een verzoek om gratie ingediend bij Christiansen in Den Haag., dat gesteund werd met 3.500 handtekeningen van de ingezetenen van Heemstede. Begin 1942 kregen de broeders bericht dat het verzoek was afgewezen. Broeder directeur mocht hem opzoeken in de strafgevangenis in Scheveningen. Er werd nog een poging tot gratie gedaan, nu uitgaande van de familie, maar ook was tevergeefs. Op 24 januari kwam een Duitse aalmoezenier berichten dat de terechtstelling had plaatsgevonden. Hij mocht niet zeggen waar en hoe. Na de oorlog is alle mogelijke moeite gedan om hieromtrent nog iets te weten te komen. Nog steeds weten de broeders helaas niet, waar hij met Henk Schoenmaker i terechtgesteld en begraven.’

Portret van Broeder Jozef Klingen

Portret van Broeder Jozef Klingen

SS-Sturmbannführer dr.Joseph Schreieder was hoofd van de militaire inlichtingendienst (contraspionage), gevestigd in Den Haag. Anton van der Waals was zijn belangrijkste V-Mann. Al in 1949 is hij vrijgelaten en spoedig daarna kreeg hij een functie als Oberregierungsrat van de deelstaat Beieren. In 1948 heeft hij zijn herinneringen aan o.a. Hans Bierhuijs en Broeder Jozef verteld en deze zijn gepubliceerd in de Katholieke Illustratie. Hiervan een deel van de arrestatie in Heemstede

SS-Sturmbannführer dr.Joseph Schreieder was hoofd van de militaire inlichtingendienst (contraspionage), gevestigd in Den Haag. Anton van der Waals was zijn belangrijkste V-Mann. Al in 1949 is hij vrijgelaten en spoedig daarna kreeg hij een functie als Oberregierungsrat van de deelstaat Beieren. In 1948 heeft hij zijn herinneringen aan o.a. Hans Bierhuijs en Broeder Jozef verteld en deze zijn gepubliceerd in de Katholieke Illustratie. Hiervan een deel van de arrestatie in Heemstede

Vervolg van herinneringen Schreider aan Broeder Jozef

Vervolg van herinneringen Schreider aan Broeder Jozef

Slot

Slot van herinneringen Schreieder aan Broeder Jozef.

Zie ook: https://ilibrariana.wordpress.com/2012/02/06/adrianus-a-van-amerongen-1902-2001-als-verzetsman/ Koomen, Dirk  (03-05-1945) Geboren op 7 december 1907 te Alkmaar, woonde op het adres Kerklaan 123. Hij was bureauchef van de ‘Bond Zonder Naam’ en naaste medewerker van pater Henri de Greeve. Dirk Koomen was lid van de illegale organisatie ‘Vrij Nederland’ en behoorde tot de Haarlemse groep rond Jan Lohmann. Zijn tegen de Duitse overheersers gerichte activiteit had tot gevolg dat hij op 20 februari 1942 door de SD als gijzelaar werd gearresteerd, doch na zes weken is Koomen weer vrijgelaten. Na zijn vrijlating bleef hij doorgaan met ondergronds werk, door middel van het drukken en verspreiden van ‘Vrij Nederland’. Toen op 15 december 1943 een grote groep in Haarlem werd aangehouden, behoorde ook Dirk Koomen tot de slachtoffers. Hij is vanuit het politiebureau in de Smedestraat (Haarlem) naar het huis van bewaring aan de Amstelveenseweg in Amsterdam overgebracht en via kamp Vught op 24 mei 1944 naar Dachau gedeporteerd. Op 18 april in het zicht der bevrijding kreeg hij vlektyfus. Tien dagen later heeft hij de bevrijding door de Amerikanen nog meegemaakt doch korte tijd later stierf hij 3 mei te Kempten im Allgäu. Door zijn medegevangenen is hij aldaar op 7 mei begraven in het plaatsje Durach. In 1952 zijn de stoffelijke resten naar Nederland overgebracht en vond herbegrafenis plaats op de erebegraafpaats in Overveen. Hiermede ging een langgekoesterde wens van zijn weduwe in vervulling. Op 14 mei 1984 wijdde de publicist Nico Scheepmaker een ‘Trijfel’ in de GPD-baden aan de laatste dagen van Dirk Koomen in Kottern bij Dachau, het zekenhuisverblijf te Kempten en begrafenis in Durach, op basis van het verhaal van medegevangene H.A.Koops. Te Dachau zijn tussen 1940 en 1945 bijna 28.000 mensen omgekomen van 22 nationaliteiten, inclusief naar schatting 5.000 Nederlanders, o.a. pater Titus Brandsma. De journalist Willem Leonard (Boebie) Brugsma, destijds woonachtig in de Herman Heijermanslaan, overleefde het kamp. Hij zei daarover in het ‘Elsevier’ van 8 april 1995: “Iedereen die Dachau heeft overleefd, deed dat en koste van anderen. De echt fatsoenlijke mensen gingen dood.” Zie ook: https://ilibrariana.wordpress.com/2012/02/06/adrianus-a-van-amerongen-1902-2001-als-verzetsman/

Dirk Koomen (1907-1945)

Herbegrafenis van Dirk Koomen 15 maart 1952 op de Erebegraafplaats in Bloemendaal door pastoor Chr. van Mierlo van de S.Bavoparochie in Heemstede

Voorzijde bidprentje: aan de nagedachtenis van Dirk Koomen

Overlijdensbericht Dick (Dirk) Koomen, De Tijd 14-6-1945

Overlijdensbericht Dick (Dirk) Koomen, De Tijd 14-6-1945

Graf Dirk Koomen (1907-1945) op de Erebegraafplaats Bloemendaal (foto V.C.Klep)

Trijfel door Nico Scheepmaker (Leeuwarder Courant, 14-51984)

Trijfel door Nico Scheepmaker (Leeuwarder Courant, 14-51984)

Vervolg Trijfel (Nico Scheepmaker, 14-5-1984

Vervolg Trijfel (Nico Scheepmaker, 14-5-1984

Koster, Douwe  (10-05-1945) Op 22 april 1923 in Haarlem geboren. Hij is in Köthen Anholt tewerkgesteld en aldaar wegens sabotage en anti-Duits gedrag gearresteerd. Vandaar is Douwe Koster in het Erziehungslager Watenstädt terecht gekomen, waar zijn gezondheid ernstig te lijden had. Hij kreeg tuberculose en een been is geamputeerd. Op 10 mei 1945 overleed hij in een sanatorium bij Berlijn. Douwe Koster is herbegraven op de erebegraafplaats Loenen.

Graf Douwe Koster (1923-1945)  op erebegraafplaats Loenen (Apeldoorn)

van der Kuijp, Bernardus (13-05-1940) Zie: Heemsteedse militairen gevallen…. Lansdorp, Henri L.C.  (10-05-1940) Zie: Heemsteedse militairen gevallen…. de Leeuw, Hendrik J. (15-01-1942) Geboren op 30 juni 1912 in Haarlem. Was matroos en nam op 30 mei 1940 deel aan de evacuatie van militairen uit Duinkerken en op 9 juni uit Le Havre. Medio 1942 was zijn schip de ‘Gorecht’ op weg naar Newport in Engeland. Ongeveer 50 kilometer voor zijn estemming liep het schip op een door een Duis vliegtuig uitgeworpen magnetische zeemijn. Er waren 7 slachtoffers te betreuren onder wie H.J.de Leeuw die na de oorlog is begraven op het Nederlandse Ereveld Mill Hill bij Londen.

Graf van H.J.de Leeuw op ereveld Mill Hill bij Londen

van Lent, Cornelis L.J.  (13-06-1942) Geboren op 18 maart 1919. Hj was verbonden aan Van Lent’s autobedrijf. Drie dagen na de arrestatie van Broeder Joseph heeft men hem aangehouden en op 30 mei is Cees van Lent opgehaald door de Sicherheitspolizei. Van Lent is vervolgens tot tien jaar tuchthuisstraf veroordeld en overleed 13 juni in de gevangenis van Lüttringhausen, waar ook Adrianus Antonius van Amerongen gevangen zat. Cees van Lent is hrbegraven op het Ereveld in Overveen. Naar hem is in Heemstede een straat vernoemd: de Cees van Lentsingel.

Lent1.jpg

                 Ontvangst bevestigingen voor C.L.J.van Lent jr. Qsl-kaarten  (bron: Elly Jansen)

Cees van Lent (1919-1942)

Bericht van overlijden C.L.J.van Lent (Gooi- en Eemlander, 20-6-1942)

Bericht van overlijden C.L.J.van Lent (Gooi- en Eemlander, 20-6-1942)

Bericht van herbegrafenis C.L.J.van Lent opErebegraafplaats Bloemendaal (Haarlem's Dagblad, 30-4-1951).

Bericht van herbegrafenis C.L.J.van Lent opErebegraafplaats Bloemendaal (Haarlem’s Dagblad, 30-4-1951).

C.L.J.van Lent is herbegraven op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal (foto V.C.Klep)

Lever, Hendrik J.  (11-05-1940) Zie: Heemsteedse militairen gevallen….

Loeb, Hendrik Otto Ernst  (21-05-1943) Op 20 juni 1919 geboren in Haarlem. Hij was half-‘arisch’ en half-joods, met twee joodse grootouders van vaders kant. Voor verzetswerk is Henk Loeb opgepakt en in het huis van bewaring aan de Amstelveenseweg in Amsterdam vastgezet. Weer vrijgelaten heeft de jonge Loeb zich agressief en vijandig tegenover de Duitse bezetter gedragen en is hij wederom aangehouden en toen naar het kamp Vught overgebracht. Daar kreeg hij een jodenster opgespeld, ondanks he feit dat hij halfjood was. Via Westerbork is Henk Loeb op transport gesteld en op 21 mei 1943 in het vernietigingskamp Sobibor omgekomen.

In 1940 of 1941 genomen foto van Henk Loeb

In 1940 of 1941 genomen foto van Henk Loeb

Lokman, Piet Harmanus  (06-12-1944) Geboren 3 april 1924 in Groningen, woonde hij bij zijn ouders in de Frans Schubertlaan 65. Tijdens de Sinterklaasrazzia van 6 december 1944 verloor de 17-jarige Piet Lokman het leven, hetgeen diepe indruk heeft gemaakt in de omgeving. Verschillende andere personen wisten met succes met een bootje de overkant van het Zuiderbuitenspaarne te bereiken. Toen de jonge Lokman overvoer werd hij gesommeerd terug te keen en omdat hij aan dit bevel niet onmiddellijk gevolg gaf is diverse malen door Duitse soldaten geschoten vanaf de post Anton Mauvestraat-Tooropkade met fataal gevolg. Door passanten die op het Jaagpad liepen is Lokman overgebracht naar het huis van huisarts M.Mauve, Pieter de Hooghstraat 11. Deze verleende eerste en verdere hulp. Ten huis van Mauve is hij om circa 14.00 overleden, mede door zwaar bloedverlies. Hij is op de Algemene Begraafplaats in Heemstede begraven.

De sportieve Piet Lokman werd slechts 17 jaar. Tijdens de zgn. Sinterklaasrazzia van 6 december 1944 trachtte hij zwemmend de overkant van het Zuiderbuitenspaarne te bereiken en is hij door Duitse soldaten diverse malen geraakt met fataal gevolg. Deze afbeelding is een deelvergroting van een elftalfoto van HFC, waarvan hij lid was.

Door de familie in het Haarlem's Dagblad geplaatste rouwadvertentie in verband met het overlijden van P.H.Lokman op 6 december 1944. Onderaan de advertentie isvermeld: 'Liever geen bezoek'. .

Door de familie in het Haarlem’s Dagblad geplaatste rouwadvertentie in verband met het overlijden van P.H.Lokman op 6 december 1944.

Scan0603 Scan0602

Nog een foto van de jonge Piet Lokman in net pak met vest, tijdens een feest van zijn oom en tante, die tevens buren waren (collectie ir. H. Lokman te Krimpen aan de IJssel).

Nog een foto van de jonge Piet Lokman in net pak met vest, tijdens een feest van zijn oom en tante, die tevens buren waren (collectie ir. H. Lokman te Krimpen aan de IJssel).

Grafsteen P.H.Lokman op Algemene Begraafplaats Heemstede

N.B. In Jaarboek Haerlem 1944 is onder 6 december 1944 het volgende gepubliceerd: ‘In de brievenbussen vinden de bewoners van Haarlem, Heemstede en Bloemendaal een bevel van de Duitsche weermacht, waarbij de mannen van 17 tot 40 jaar voor arbeidsinzet zijn opgeroepen en gereed moeten staan, als de Duitschers verschijnen; na huiszoeking worden ongeveer tweeduizend jongemannen naar het station overgebracht, vanwaar ze des avonds naar Amsterdam en later naar Rees bij Emmerik worden overgebracht; niemand mocht zich op straat begeven en gedurende eenige dagen is het economisch leven gestoord; de zeventienjarige P.L. uit Heemstede, die aldaar het Z.B.Spaarne met een bootje tracht over te steken, wordt doodelijk getroffen.’

Dode bij razzia: Piet Lokman; door V.C.Klep

Dode bij razzia: Piet Lokman; door V.C.Klep

Vervolg van: Dode bij Razzia (Piet Lokman)

Vervolg van: Dode bij Razzia (Piet Lokman)

Slot: Dode bij razzia (Piet Lokman)

Slot: Dode bij razzia (Piet Lokman)

N.B. Door een broer van Piet Lokman: Herman Lokman is in 2007 het verhaal op schrift gesteld van zijn vader: ‘Ervaringen van een zeeman (1). Tweede Wereldoorlog. Opgetekend door Arie Lokman’. Aanwezig in Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief, doos 590.     (1) Varende op het motorschip ‘Colombia’ , destijds vlaggenschip van de Koninklijke Nederlandse Stoomboot-Maatschappij (KNSM). Ludwig, Frans N.  (09-11-1944).  Geboren op 11 mei 1925 in Heemstede. De jonge Frans Ludwig, vriend van Harry Mulisch die bij hem in de Spaarnzichtlaan woonde, sloot zich aan als lid van de Knokploeg (KP)-Rotterdam-Zuid. Werkzaam onder de naam Frank van Duyn is de 19-jarige stuent op aanwijzing van de gearresteerde Keesje-Zuid op 8 november 1944 door de Sichterheits Dienst meegenomen en overgebracht naar de Scheveningse strafgevangenis. Omdat ieder spoor ontbrak is door zijn vader in Heemstede een bericht van vermissing met foto verspreid.

De eerste klas van de Jacobaschool in 1931 Rechts in de klas op de voorste tij: de eerste jongen onbekend, daarnaast Gerrie Dobbe en daarachter Frits Ludwig.

De eerste klas van de Jacobaschool in 1931 Rechts in de klas op de voorste tij: de eerste jongen onbekend, daarnaast Gerrie Dobbe en daarachter Frans Ludwig.

Door vader Ludwig verspreid affiche van vermissing met portretfoto van zoon Ludwig

Door vader Ludwig vanuit Heemstede verspreid aanplakbiljet van vermissing met portretfoto van zoon Frans Ludwig

Ook in diverse kranten plaatste vader Ludwig na de Bevrijding een oproep nog niet bekend met het lot van zijn zoon. Adv. uit De Tijd van 21-7-1945

Ook in diverse kranten plaatste vader Ludwig na de Bevrijding een oproep nog niet bekend met het lot van zijn zoon. Adv. uit De Tijd van 21-7-1945

Na de oorlog bleek dat Frans Ludwig al één dag na zijn aanhouding op de Waalsdorpervlakte standrechtelijk was gefusilleerd.

Rechts oorlogsslachtoffer Frans Ludwig, op 9 november 1944 standrechtelijk gefusilleerd op de Waalsdorperheide. Ludwig woonde tegenover Harry Mulisch (midden op de foto) aan de Spaarnzichtlaan te Heemstede. Links Mulisch’ hond Schloempie en zijn derde liefde Emy. [Uit Harry Mulisch: Mijn getijdenboek]

Portret van Frans Ludwig (1925-1944)

Moltzer, Ernst Octavianus (15-11-1941)  Geboren op 1 mei 1910 te Amsterdam. In 1936 was hij deelnemer zeilen (klasse 6 meter met zeilschip De Ruyter) bij de Olympische Spelen van Berlijn en behaalde een achtste plaats. Hij huwde in 1939 met een Oostenrijkse gravin, woonde Anton Mauvelaan 6 en was van beroep directeur van distilleerderij Bols. Als Engelandvaarder deed hij een poging met twee anderen vertrekkende vanaf het strand van Castricum met een boot Engeland te bereiken. Mogelijk is hij door verraad neergeschoten en op 15 november 1941 in de Noordzee verdronken. De overlijdensakte is pas op 12 januari 1951 bij de burgerlijke stand in Heemstede ingeschreven. Zijn broer Johan Albert Moltzer (1918-1945) ging ook in het verzet en is slechts kort voor de bevrijding na door de SD te zijn gearresteerd op 15 april 1945 in Wormerveer gefusilleerd. Diens stoffelijk overschot is begraven op de Erebegraafplaats in Bloemendaal.

Ernst O. Moltzer zittend tweede van links. Uit: De Indische Courant van 27-10-1934

Bemanning van het Engelse jacht ‘Endeaver’.  De Nederlander Ernst O. Moltzer zittend tweede van links. Uit: De Indische Courant van 27-10-1934

E.O.Moltzer als zeiler in de zesde klasse bij de Olympische Spelen van 1936

E.O.Moltzer als zeiler in de zesde klasse bij de Olympische Spelen van 1936

Ernst Moltzer, fabrikant en allround sportman. Uit: Bataafsch Nieuwsblad, 23-7-1937

Ernst Moltzer, fabrikant en allround sportman. Uit: Bataafsch Nieuwsblad, 23-7-1937

HUwelijk Ernst O.Molter en Traut gravin von Satnthein (De Telegraaf, 1-7-939)

HUwelijk Ernst O.Molter en Traut gravin von Satnthein (De Telegraaf, 1-7-939)

In een artikel: ‘De Grote Oversteek: Engelandvaart over de Noordzee’ in een NIOD-jaarboek schrijft dr.Agnes Dessing: ‘Op 14 november 1941 ondernamen E.O.Moltzer, G.J.van der Flier en C.Kolff vanuit Egmond een poging de Noordzee over te steken om zo Engeland te bereiken. Ze wilden alledrie dienst nemen in het geallieerde leger.  Ten minste een van hen was reserve-officier. Moltzer en Van der Flier waren verwoede zeezeilers en hadden speciaal voor deze overtocht een zeilboot met buitenboordmotor laten bouwen. Voor het transport van hun boot kregen ze hulp van E.Hopman, een inwoner van Egmond-Binnen. Deze bracht het vaartuig ’s avonds laat met paard en wagen naar het strand bij Castricum te komen. De weersomstandigheden waren gunstig: de zee was kalm en er hing een lichte mist. Toch is van de drie opvarenden nooit meer iets vernomen.’

Ernst Moltzer gefotografeerd in 1939

Ernst Moltzer gefotografeerd in 1939

Nelis, Gerardus J.  (14-05-1940) Zie: Heemsteedse militairen gevallen….. Nienhuis, Jacob (Jaap) (30-01-1945) Geboren op 29 juni 1906 in Delft. Was planter van beroep en verbleef sinds 20 april 1940 met verlof uit Nederlands-Oost-Indië te Heemstede, Rembrandtlaan 18. Zwager van de heer Molijn, directeur van de Amsterdamse Bank. Hij was o.a. lid en succesvol coach van de Roei- en Zeilvereniging ’t Spaarne, die in 1941 en 1942 de ‘Head of the River’ won. Na mei 1940 trad hij toe tot de Orde Dienst (OD) van het verzet. Op 13 januari 1945 is Jaap Nienhuis wegens spionage gevangen genomen en op 30 januari met vier anderen bij de Koningsweg als gijzelaar voor het opblazen van een bunker in Utrecht gefusilleerd in de Utrechtse strafgevangenis. Begraven te Utrecht, Algemene Begraafplaats Tolsteeg, vak 4, nummer 181, in hetzelfde graf als J.v.d. Slikke [Lit.: A.M.Overwater. De gevallenen in de forten van Utrecht 1942-1945. Barendrecht, 1997. Nienhuis wordt genoemd op een gedenksteen in Fort De Bilt.

Jaap Nienhuis (1906-1945)

van Ommen, Willem A.  (11-05-1940) Zie: Nederlandse militairen gevallen…… Oskam, Aart J.P.  (01-04-1945) Op 29 maart 1921 geboren in Heemstede, Valkenburgerstraat 58. Hij was ondergedoken in Voorthuizen, war hij zich aansluit bij de KP en joodse Nederlanders hielp. Op 15 augustus 1945 is Aart Oskam gearresteerd en via kamp Amersfoort kwam hij in het Duitse kamp Ahlem terecht waar hij op 1 april 1945 is overleden. Reedijk, Pieter  (13-05-1940) Zie: Nederlandse militairen gevallen….. de Ronde, Hendrik  (26-09-1944) Geboren op 21 december 1923 in Amsterdam. Werkte in 1944 illegaal in Haarlem, waar hij op 24 september is aangehouden wegens sabotageaanslagen. Hendrik de Ronde is enkele dagen later in de SD-kazerne Euterpestraat te Amsterdam doodgeschoten.

Schoenmaker, Henricus M.C.  (24-01-1942) Geboren op 19 februari 1914 in Amsterdam. Was zoon van C.C.Schoenmaker, die bij het Amsterdamse Waterleidingbedrijf werkte en het gezin (twee jongens en zijn moeder hebben aan verzetswerk gedaan door de verspreiding van een ondergronds blad en Geogiërs in huis te nemen, waar acties tegen de nazi’s zijn uitgebroed. Helaas zijn de Russen na hevige gevechten met de Duitsers op Texel gedood. Henk Schoenmaker was electriciën van beroep. Hij werkte op technisch gebied nauw samen met Broeder Jozef bij de ontwikkeling van een miniatuurzender waarvoor hij radio-onderdelen leverde.  Na arrestatie van laatstgenoemde is Henk Schoenmaker door Van der Waals in de val gelokt toen hij met de geheime code van professor R.Schoemaker uit Delft samen met zijn vriend Willem Zietse uit Badhoevedorp op weg naar Engeland in zijn auto ergens tussen Delft en Rijswijk door de Sicherheitspolizei werd gearresteerd.

Schoemaker

Professor ir. Richard L.A. Schoemaker uit Delft, geboren op 5 oktober 1886 in Roermond, na arrestatie op 3 mei 1942 gefusilleerd in Sachsenhausen. Hij richtte in 1940 een verzetsgroep op, en werkte samen met de verzetsgroep rond Broeder Jozef en Henk Schoenmaker.

Samen met Broeder Jozef stierfHenk Schoenmaker kansloos voor het vuurpeleton. Drie weken na de terechtstelling ontvingen zijn ouders een brief uit de Duitse strafgevangenis in Scheveningen, gedateerd 24 januari 1942 en kort voor zijn dood geschreven. Ofschoon de familie bepaald niet dweperig katholiek was, wordt God in Henk Schoenmaker’s laatste schrijven in vrijwel elke zin aangeroepen. ‘Deutsches Untersuchungs ind Strafgefängnis. Scheveningen, 24 januari 1942 ‘Lieve Molly, vader – moeder – broer en zus en alle anderen. God zij mij genadig! Dit is nu werkelijk mijn laatste brief, helaas., Het Recht heeft gesproken en tot onze spijt zullen zij later erkennen moeten dat zij een vergissing begaan hebben. Maar het is niet aan ons om daar nu een oordeel over uit te spreken. Wij hebben slechts Gods Heilige Wil te volbrengen. En hoewel deze aan ons dikwijls wonderlijk zijn en onbegrijpelijk, moeten wij ons daaraan overgeven. Dat  heb ik dan ook gedaan en als ik ga, ga ik met Gods Vrede. Ik ben heel rustig en zal mijn lot waardig dragen.  Voor jullie vind ik het het ergst, want jullie blijven achter, maar wees gerust. En leer berusten in Gods Wil. Ik vraag Molly nog vergeving voor al wat ik haar heb aangedaan en ik heb aan jou lieveling veel te danken. Jij hebt veel zonneschijn in mijn leven gebracht, daarvoor dank ik je van harte. Ik zal God bidden dat hij jou je verdere leven beschermen wil en wees ervan overtuigd dat ik jouw beschermer blijf. Ik hoop Molly dat je nog waarlijk gelukkig mag worden. Blijf dus niet treuren, maar vraag God om je leven te besturen, God zegen je. Ook Pa en Moe vraag ik om vergeving voor al wat ik hen heb aangedaan en ik dank U van harte voor alle zorgen en moeite die u aan mij besteed hebt. Moge God U hiervoor later belonen en in de hemel waar wij elkander zullen weerzien. Ik zal hierboven veel voor U beiden bidden en Gods zegen vragen, ook U beiden te zegenen en te beschermen. Ook Carel zal ik gedenken en God vragen hem ongedeerd weer bij U terug te laten keren. Groet hem van mij en vraag hem bij deze, Carel wees goed voor je ouders en waardeer hen, beloon hen in dit leven ook voor mij. Ik zal ook voor jou bidden, Houd je haaks jongen! Ook Tine zal ik gedenken en ik dank ook jou voor alle zorgen die je aan mij hebt gegeven. Ik heb dikwijls grote steun aan jou gehad en ik zal voor je bidden dat je gezin dezelfde steun nog lang mag genieten. Een verzoek heb ik. Als je gezin uitgebreid wordt met een zoon, wil je hem dan Henk noemen? Dank daarvoor als je het doet. Ook Nelis wil ik gedenken en zal bidden ook voor zijn geluk en voorspoed. Tot slot doe ik alles samen en dank alle, in ’t bijzonder de heer Berendsen voor alle moeite die hij gegeven heeft, Dus kort en goed, allen wens ik sterkte en troost. Met veel dank en ik sluit mijn leven met Gods zegen jullie allemaal.’

H.M.C. Schoenmaker (1914-1942)

schoenmaker1

Aanklacht jegens Henk Schoenmaker, Kriegsgericht 1941

schoenmaker2

Vervolg van aanklacht jegens Henk Schoenmaker. Duits Kriegsgericht 1941

Henk Schoenmakerpad tussen de Kees van Lentsingel en Van Merlenlaan (foto V.C.Klep)

Schoenmaker

Briefje van professor ir.R.L.A.Schoemakers [schuilnaam Van Lofteren]  uit Delft 31 maart 1941 aan Henk Schoenmaker [schuilnaam Van Buren].  (bron: Elly Jansen)

Zie ook: De prijs voor de vrijheid; de Tweede Wereldoorlog 1940-1945; de gecombineerde zaak Haarlem/Heemstede; door Elly Jansen uit Oosterhout. Aanwezig in Heemstede-collectie Noord-Hollands Archief

Henk Schoenmakerpad officieel onthuld. Uit: de Heemsteder, 8-8-1996.

Henk Schoenmakerpad officieel onthuld. Uit: de Heemsteder, 8-8-1996i

Schoenmaker3.jpg

Henk Schoenmakerpad in verzetsheldenwijk Heemstede

Smits, Petrus H.Th.M.  (10-05-1940) Zie: Nederlandse militairen gevallen…. Smits, Wilhelmus A.  (30-12-1944) Op 5 december 1911 geboren in Bloemendaal. Wilhelmus Smits was ondergedoken om aan de Arbeidsinzet te ontkomen. In augustus 1944 is hij door verraad in handen van de Duitsers gevallen. Smits werd via kamp Amersfoort naar Neuengamme overgebracht, alwaar hij op 30 december 1944 is overleden. Sparrius, Douwe  (08-11-1940) Zie: Nederlandse militairen gevallen…. van Taarling, Jan H.  (10-05-1940) Zie: Nederlandse miltairen gevallen…. de Tello, Willem A.  (05-02-1943) Geboren op 30 januari 1901 in Haarlem. Hij was handelsreiziger van beroep en sportverslaggever voor ‘Het Volk’, editie Haarlem. In Heemstede bestuurslid van de Heemsteedse Sportparken, voorzitter van de Heemsteedse schaakclub (die 5 leden in oorlogstijd verloor, onder wie drie joden), bestuurslid van de Noord-Hollandsche Schaakclub etc. Gemeenteraadslid in Heemstede voor de SDAP van 1931 tot 1941. Woonachtig op het adres Herenweg 109a. W.A. de Tello sloot zich aan bij de illegale krant ‘Het Parool’. Via hem werd per medio november 1941 deze krant gedrukt bij de drukker van de ‘Zandvoortsche Courant’ W.J.Gertenbach op de Achterweg in Zandvoort. De oplage bedroeg zeven- tot achtduizend stuks per editie. Tengevolge van het oprollen van Gertenbachs drukkerij werd ook De Tello gearresteerd. Bij  onderzoek in de drukkerij had men een pakketje met het blad gevonden, voorzien van het Heemsteedse adres van De Tello. Op de avond van 3 februari 1942 meldden Poos en Slagter zich ten huize van De Tello waar zij voorgaven van Het Parool te zijn. De Tello was niet thuis en beiden bleven op hem wachten.Toen de telefoon ging namen zij de hoorn op en drongen er bij De Tello – hij was het die opbelde – op aan hem te ontmoeten. Daarop begaven zij zich naar café Boekenrode aan het Roemer Visscherplein en arresteerden hem. De Tello werd met anderen naar de strafgevangenis in Scheveningen overgebracht en per 17 juli 1942 in afwachting van een proces met nog 22 verdachten naar het ‘Polizeliches Durchgangslager’ Amersfoort gebracht. Vervolgens werden ze op 12 december 1942 getransporteerd naar de ‘Kriegswehrmachtgefängnis’ in Utrecht. Hoewel niet zachtzinnig behandeld was de groep welgemoed. Op 14 december begon het proces. Na een schijnproces was het vonnis met nog 12 Parool-medewerkers de doodstraf. Op vrijdagochtend 5 februari 1943 in alle vroegte, vertrokken de dertien met een autobus uit Vught, nog steeds in de hoop gratie te verkrijgen. In Utrecht aangekomen hoorden zij om half elf wat te gebeuren stond. De resterende tijd mocht besteed worden aan het schrijven van afscheidsbrieven aan hun naaste verwanten. De Tello schreef: Rustig aanvaard ik de kogel die men mij toebedacht heeft wegens het verspreiden van het Parool. Een zaak die, onschuldig van aard, zich door de politieke verhoudingen zodanig heeft toegespitst, dat wij nog persé geslachtofferd moeten worden. Later zal de historie bevestigen hoe overdreven dit vonnis is geweest en degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn zullen zich hebben te verantwoorden…. Ik sterf met een gerust geweten, omdat ik geen Nederlander nodeloos in gevaar heb gebracht. Zeg tegen de burgers van Heemstede en zijn gemeenteraad, dat ik mijn leven graag gegeven heb in de rotsvaste overtuiging, dat wij zegevieren. Alleen men heeft mij niet de tijd gelaten om dat mee te beleven. Dat is het enige wat ik jammer vind.” Op een stille plek van de Soesterbergse heide in Leusden zijn de 13 slachtoffers van het eerste Parool-proces doodgeschoten. Navrant detail: vanuit het ‘Konzentrationslager Herzogenbusch’ (Vught) werd via de politie nog ƒ 11,50  afkomstig van haar echtgenoot aan mevrouw De Tello teruggegeven. Met de 12 andere gefusilleerde Parool-medewerkers is Willem A. T. de Tello op 19 december 1945 herbegraven in Overveen, in aanwezigheid van burgemeester jonkheer mr.J.W.W. van Doorn en het voltallig gemeentebestuur. In 1966 is een nieuwe straat tussen de Van Merlenlaan naar W. Denijslaan naar hem vernoemd: W.A. de Tellolaan.

In Memoriam, uit laatste brief van W.A.de Tello, geschreven kort voor zijn terechtstelling

In Memoriam, uit laatste brief van W.A.de Tello, geschreven kort voor zijn terechtstelling

Overlijdensbericht W.A.de Tello, Haarlemse Courant, 20-2-1943

Overlijdensbericht W.A.de Tello, Haarlemse Courant, 20-2-1943

W.A. de Tello (1901-1943)

Herdenking Willem A.de Tello en 12 andere Parool-medewerlers. Uit: Het Parool van 18 december 1945

Herdenking Willem A.de Tello en 12 andere Parool-medewerlers. Uit: Het Parool van 18 december 1945

'Laatste eer bewezen aan Parool-strijders'. Uit: Het Parool van 20 december 1045

‘Laatste eer bewezen aan Parool-strijders’. Uit: Het Parool van 20 december 1045

Graf van W.A. de Tello op de Eerebegraafplaats in Bloemendaal (foto V.C.Klep)

Bericht over herbegrafenis W.A.de Tello uit Het Parool van 20-12-1946

Bericht over herbegrafenis W.A.de Tello uit Het Parool van 20-12-1946

Het bestuur van de gemeentelijke sportparken Heemstede na de opening in 1932. Zittend v.l.n.r. gemeenteambtenaar port C.A.Schipper, burgemeester J.P.W.van Doorn en bestuurder-wethouder hhr. A.van de Poll. Staand: J.Th.Neeskens, A.van Lennep, A.J.J.Verspoor, D.Beets, W.A.de Tello, A.van Wingerde en J.Luiten.

Bestuur van de gemeentelijke sportparken Heemstede na de opening in 1932. Zittend v.l.n.r. gemeenteambtenaar sportzaken C.A.Schipper, burgemeester J.P.W.van Doorn en wethouder jhr. A.van de Poll. Staand: J.Th.Neeskens, A.van Lennep, A.J.J.Verspoor, D.Beets, W.A.DE TELLO, A.van Wingerde en J.Luiten.

van Tongeren, Hermannus  (09-09-1944) Geboren 8 oktober 1899 in Kota Radja (NOI). Reeds als student in Delft vond hij eind jaren 20 een cycloon of vliegasvanger uit. Een methode om stof uit schoorstenen op te vangen volgens het principe van de aerodynamica. In 1927 verhuisd naar Heemstede vestigde ir. Herman van Tongeren zich april 1930 in de Postlaan en twee jaar later een ingenieursbureau in de Johannes Verhulstlaan 32-34. Een dubbelpand met op 32 zijn woning en 34 kantoor/laboratorium. In 1937 verhuisde hij naar een nieuw gebouwde villa Herfstlaan 37. Van Tongeren  is op 7 september 1944 na huiszoeking door de Feldgendarmerie, geassisteerd door een politieagent uit Heemstede, door 3 Duitsers in zijn huis aan de Herfstlaan ’s avonds laat opgepakt, nadat bij huiszoeking illegale blaadjes van de Patriot en een radiozender zijn aangetroffen. Van Tongeren is in een geblindeerde auto geduwd en op de Wagenweg bij het ‘Huis met de Beelden’ uit de wagen gegooid. De SD’rs vuurden enkele gerichte schoten op hem af, waarbij hij werd getroffen in nek en longen. In de veronderstelling dat hij dood was reden ze door. Een geüniformeerde Haarlemse politieman vond Van Tongeren in de vroege ochtend en liet hem volgens diens verklaring overbrengen naar het nabijgelegen noodziekenhuis Bethesda-Sarepta. In de ochtend van 9 september is Van Tongeren aan zijn verwondingen in het Sint Elisabeth’s Gasthuis overleden. Het stoffelijk overschot is niet ver van zijn woning op de Algemene Begraafplaats aan de Herfstlaan ter aarde besteld. Diens vader H.van Tongeren sr. , generaal-majoor der genie van het KNIL b.d., was als grootmeester der Vrijmeselaars, eerder opgepakt door Kempin (en Barbie) en deze is op 29 maart 1941 in het vernietigingskamp Sachsenhausen overleden.

Ir. H.van Tongeren (voorste rij vierde van rechts) in betere tijden bij een jubileum met personeel en familie nabij Groenendaal

Ir. H.van Tongeren (1899-1944)

Graf van Herman van Tongeren met tekst ‘Leven is gevangenschap waarvan de dood bevrijding is’.

Vaumont, Marinus  (25-07-1944) Geboren op 6 februari 1896 in Haarlem. Vaumont was hotelier op Curaçao en vestigde zich na terugkeer met zijn vrouw en twee kinderen in het pand Bachlaan 17. Hij heeft zich bijzonder verdienstelijk gemaakt voor het Nationaal Steunfonds voor Zeemansvrouwen (NSF). Marinus Vaumont had de financiële zorg voor zo’n 500 zeemansvrouwen en kinderen, niet alleen in Heemstede en omgeving maar tot aan Den Helder toe. Begin 1944 kwamen twee leden van de Landelijke Onderduikers (LO) bijeen, daarbij de plaatselijke LO-leider Vaumont, die veel en belangrik verzetswerk ded onder de schuilnaam ‘Jan van Heemstede’. Beide personen waren van mening dat gelet op de gevaarljke activiteiten van enkele provocateurs in Heemstede een eigen knokploeg (KP) noodzakelijk was. Men zocht daartoe enige personen die nochtans niet deelnamen. Daarbij zij in contact gebracht met LKP-voorman Arie (Hilbert van Dijk) te Amsterdam, die toezegde voor enkele KP’ers te zorgen. Onder leiding van Vaumont zijn vijf in het politiebureau van Heemstede vastgehouden mannen op 25 juli 1945 bevrijd. Vaumont was in de Raadhuisstraat gaan kijken hoe de overval – door drie andere KP’ers uitgevoerd – geschiedde, is herkend. Hij vluchtte en is toen door een politieman beschoten en dodelijk getroffen. Een andere agent arresteerde twee bevrijde personen. Beide politieambtenaren hebben voor dze daad na de Bevrijding terecht gestaan. Na zijn dood vond men in de portefeuile van Vaumont een briefje met daarop geschreven: “Waak in eenzaamheid over Uw gedachten, in huiselijke kring over Uw humeur, in gezelschap over Uw tong. Nite wat wij dragen maar hoe wij het dragen maakt ons tot helden. Het leven is niet zo kort, of er is altoos nog altijd tijd anderen te helpen. Strijd is de voorwaarde voor overwinning.” Vaumont is herbegraven op de erebegraafplaats Overveen in de gemeente Bloemendaal. Aan de gevel van het huis Havenstraat 17 hoek Jacob van Campenstraat is ter nagedachtens aan hem een gedenksteen aangebracht, vervaardigd door Mari Andriessen. In 1966 is in de Verzetswijk een M.Vaumontlaan naar deze verzetsstrijder vernoemd. In het flatgebouw Vaumont 32/150 is tevens een gedenksteen in herinnering aan de verzetsstrijder aangebracht.

ddd_010437677_mpeg21_p003_image

                                                           (De Patriot, 1 augustus 1944)

Marinus Vaumont (1896-1944)

 

Sinds 1945 zijn op 4 mei- herdenkingen bloemen gelegd op de plaats waar Vaumont is doodgeschoten. Hier legt een lid van de Binnenlandse Strijdkrachten bloemen ter plaatse waar later aan de gevel van een huis een plaquette is aangebracht.

Sinds 1945 zijn op 4 mei- herdenkingen bloemen gelegd op de plaats waar Vaumont is doodgeschoten. Hier legt een lid van de Binnenlandse Strijdkrachten bloemen ter plaatse waar aan de gevel van een huis een plaquette is aangebracht.

Monument door Mari Andriessen ter ere van Marinus Vaumont, 25 juli 1945 onthuld, aan een gevel van een huis Havenstraat hoek Jacob van Campenstraat Heemstede, de plaats waar Vaumont is neergeschoten.

Verzetsherdenkingskruis en bijbehorende oorkonde, in 1980 postuum toegekend aan Marinus Vaumont (1896-1944)

Verzetsherdenkingskruis en bijbehorende oorkonde, in 1980 postuum toegekend aan Marinus Vaumont (1896-1944)

Verspyck Mijnssen, Joan Christiaan G.  (18-03-1945) Geboren op 18 februari 1906 in Den Haag. Hij was directeur van de Voorschotbank in Haarlem en woonde op het adres Heemsteedse Dreef 258.

Portret van mr. Joan Christiaan Gustave Verspyk Mijnssen

Portret van mr. Joan Christiaan Gustave Verspyk Mijnssen

Hij was verbonden aan het Legioen Oud Frontstrijders, samenwerkend met de OD van het verzet en is op 14 januari 1944 gearresteerd. Wegens spionage kreeg hij een gevangenisstraf van 8 jaar. Gedateerd 16 juni 1944 is in een ‘Bestätigungsverfügung’ namens de Wehrmachtbefehlshaber in de Niederlanden Christiansen opgesteld: Ín der Strafsache des Gerichts des Kommandierenden Generals und Befehlhabers der Trippen des Heeres in den Niederlanden gegen die Niederländer Dr. Clavereau und Verspijck Mijnssen wegen Sionage bzw. Beihilfe zur Feindbegüstiging’. De 35-jarige Pierre Jean Auguste Clavereau kreeg de doodstraf en is op 21 juni 1944 gefusilleerd in Bunnik, Fort Rhijnauwen, terwijl Verspijck Mijnssen  8 jaar gevangenisstraf kreeg en naar Siegburg is overgebracht.  Hij overleed daar op op 18 maart 1945 aan uitputting in de gevangenis. Hem is postuum het ‘Bronzen Kruis’ toegekend. Hij is vanuit Siegburg herbegraven in familiegraf Den Haag

Een dag na het overlijden van Verspijck Mijnssen werd dit overzicht van zijn eigendommen in 1 koffer in de gevangenis van Siegburg opgesteld.

Op de dag van het overlijden van Verspijck Mijnssen werd dit overzicht van zijn eigendommen in 1 koffer in de gevangenis van Siegburg opgesteld.

Kerkhof en herdenkingsmonument voor omgekomen politieke gevangen in Siegburg

Kerkhof en herdenkingsmonument voor omgekomen politieke gevangen in Siegburg

Rouwbericht overlijden J.C.G.Verspijck Mijnssen. Uit het tijdens WOII illegale blad: Je Maintiendrai: Nederland en Oranje, 23-6-1945.

Rouwbericht overlijden J.C.G.Verspijck Mijnssen. Uit het tijdens WOII illegale blad: Je Maintiendrai: Nederland en Oranje, 23-6-1945.

Graf van Verspijck Mijnssen op de gemeentelijke begraafplaats aan de Kerkhoflaan in Den Haag

Graf van Verspijck Mijnssen op de gemeentelijke begraafplaats aan de Kerkhoflaan in Den Haag

van Waas, Nicolaas K.J.  (11-01-1945) geboren op 30 december 1886 te Gouda. Hoofdverpleger bij de Landwacht en vervolgens werkzaam op het belastingkantoor te Haarlem. Hij hielp met zijn echtgenote veel Joden en was aan een verzetsgroep verbonden. Verspreider van ‘Vrij Nederland’, mede-oprichter van de ‘Berichtendienst van de BBC’ en ‘De Patriot’. Mevrouw W.F.van Waas-de Bock was eerder op de Grote Markt in Haarlem met een Joods meisje opgepakt en in 1943 enkele maanden in kamp Vught vastgehouden. De familie Van Waas is op 15 april 1944 door de SD op zijn onderduikadres gearresteerd vanwege zijn uitgelekte medewerking aan ‘De Patriot’ en op zijn woonhuis in de Havenstraat moest vervolgens door de politie extra aandacht gehouden worden. Vanuit het kamp in Amersfoort schreef hij: “Ik ben in de gelegenheid gesteld het een en ander mede te delen. Ik maak het zelf heel goed. Ik ben als hoofdverpleger aangesteld in de ziekenbarak en heb weer schik in mijn werk. Van mijn brochitis heb ik weinig last; eten kan ik volop en ik kom niets te kort. Ik heb het best, alleen dat wat ik graag zou willen heb ik niet, dat is mijn vrouw, die ik heel erg mis (…)”.

N.K.J.van Waasplein. Uit: Geschiedenis en verklaring van de straatnamen in Heemstede. 1985

N.K.J.van Waasplein. Uit: Geschiedenis en verklaring van de straatnamen in Heemstede. 1985

Een document uit het archief-Van Waas.

Later vond correspondentie met de gevangene plaats op reepjes witte textiel, zoals in de zoom van een kussensloop. Van Waas is naar het concentratiekamp Neuengamme overgebracht, waar hij op 11 januari 1945 aan ‘hartzwakte’ zou zijn overleden. Op 29 maart verzocht de SD via de Heemsteedse politie de familie hiervan in kennis te stellen met de mededeling dat een overlijdensakte kon worden aangevraagd bij kamp Neuengamme-afdeling 2. In 1946 is in het toenmalig inspectiegebouw der belastingen aan het Klein Heiligland te Haarlem een gedenkplaat onthuld ter nagedachtenis van twee ambtenaren: J.H.Boeltjes (1886 – 2 april 1945 Dachau) en N.K.J. van Waas. Door een dochter van het echtpaar Van Waas zijn in 1992 diverse schriftelijke stukken van Van Waas geschonken [N.H.Archief, collectie Heemstede]. In de Verzetsheldenwijk van Heemstede is in 1966 een straatnaam naar hem vernoemd: het N.K.J. van Waasplein.                                       Nicolaas K.J. van Waas (1886-1945)

Gedenkplaat voor N.K.J.van Waas. Uit: Haarlem's Dagblad van 4 maart 1946

Gedenkplaat voor N.K.J.van Waas. Uit: Haarlem’s Dagblad van 4 maart 1946

van Wijk, Lambert (10-04-1945) Geboren op 17 februari 1901 in Nieuwer-Amstel. Hij dreef een fouragehandel op het adres Camplaan 15. Lambert van Wijk sloot zich aan bij de 1e Ordedienst, opgericht om na de Duitse aftocht ordelijk het gezag over te nemen. Hij is op 12 mei 1941 gearresteerd, tegelijk met zijn vriend M. van Ravenstein en via de ‘Ortskommandantur’ in Hotel ‘Den Hout’ naar de gevangenis ‘Oranje Hotel’ in Scheveningen overgebracht. het ‘Kriegsgericht’ veroordeelde hem tot vier jaar tuchthuisstraf. Als gevolg van uitputting overleed hij kort voor de bevrijding op 10 april 1945 in de gevangenis te Siegburg. In 1973 is in de Verzetswijk een straat naar hem vernoemd: het L. van Wijkplein.  [Lambert van Wijk behoorde tot de oprichters van een plaatselijk comité van verzet bestaande uit zeven officieren en een aantal oud-militairen. Als commandant werd gekozen reserve-kapitein F.Minnema. Doordat één van de leden in aanraking kwam met provocateurs zijn op 12 mei 1941 in totaal 18 personen uit deze verzetsgroep opgepakt. Deze 18 personen zijn op 4 oktober voor het ‘Kriegsgericht’ te Amsterdam veroordeeld wegens spionage en begunstiging van de vijand. Een half jaar vóór hij zijn straf zou hebben uitgezeten is Van Wijk overleden].

L. van Wijk (1901-1945)

Lambert van Wijk in 1943 gefotografeerd door Merkelbach (Stadsarchief Amsterdam)

Lambert van Wijk in 1943 gefotografeerd door Merkelbach (Stadsarchief Amsterdam)

Willemse, Willem N. sr.  (24-10-1944)  Geboren op 30 augustus 1892 in Amsterdam. Hij woonde in de Johannes  Vermeerstraat en was koopman van beroep. Willem Willemse was vrijwel vanaf de oprichting lid van de NSB, in 1937-1938 zelfs Kringleider in Zandvoort. Tijdig brak hij met de beweging en in zijn huis liet hij in de oorlog joden onderduiken. Mogelijk door verraad van een NSB’er lekte dat uit en bij een inval werden zijn echtgenote en dochter gearresteerd. Hierna meldde Wilemse zich op 28 mei 1944 bij de SD. Via Amsterdam en kamp Vught kwam hij in het kamp Sachsenhausen waar hij op 24 oktober 1944 overleed. Willemse, Willem N. jr.  (17-12-1940) Geboren op 16 maart 1922 in Amsterdam. Hij vertrok op 1 december 1940 op het stoomschip ‘Farnsum’ van de Schotse westkust richting Canada. Het schip is enkele dagen later door een Duitse onderzeeboot getorpedeerd, waarbij 12 mannen sneuvelden. De overige opvarenden probeerden te overleven in de enige reddingsboot. 15 Dcember bezweek een opvarende en twee dagen nadien stierf in de ochtend de pas 18-jarige Willemse. Ook zijn vader zou in de oorlog omkomen.

Voorzijde van na de oorlog uitgegeven dagboekaantekeningen van Wim Willemse, in leven assistent-machinist stoomschip Farnsum der n.v. Stoomvaartmaatschappij Oostzee

Voorzijde van na de oorlog uitgegeven dagboekaantekeningen van Wim Willemse, in leven assistent-machinist stoomschip Farnsum der n.v. Stoomvaartmaatschappij Oostzee

Nota Bene. Gegevens over voornoemde personen zijn te vinden in 1) Marcel Bulte en Hans Krol. Heemstede 1940-1945. Haarlem, De Vrieseborch, 1995. 2e druk 2005; 2) De Heemstedenaren, die als militair in de meidagen van 1940 of door hun verzetshouding in de bezettingsjaren 1940-’45 het hoogste offer voor hun vaderland brachten. Heemstede, mei 1948; 3) In Memoriam 1940-1945. Heemstede, 1995. Voorts is uitvoerige documentatie beschikbaar over verzetsgroep Broeder Jozef, Engelandvaarder E.O.Moltzer, N.K.J.van Waas e.a. De lokale slachtoffers van de Duitse nazi-bezetting kunnen, afgezien van personen geboren in Heemstede, in een tiental categorieën worden ingedeeld, zoals – gefusilleerde verzetsmensen; – militairen en vliegers die dienend bij land- of luchtmacht bij de verdediging van ons land het leven lieten; – personen die werkzaam bij de koopvaardij omkwamen; – Heemstedenaren die tengevolge van oorlogshandelingen en/of gewelddadig ingrijpen van de Japanse bezetter in Ned. Oost-Indië of Zuid-Oost Azië zijn omgekomen; – door Silbertanne-aanslagen vermoorde personen; – omgekomen Joodse personen vanuit Heemstede naar het Gooi en/of Amsterdam vervoerd en vandaar via doorgangskamp Westerbork in de Duitse vernietigingskampen veelal in Polen omgekomen; – bij geallieerde luchtbombardementen omgekomen mensen; – door aanslagen vanuit het verzet omgebrachte personen; – bij tewerkstelling in Duitse fabrieken en kampen als gevolg van dwangarbeid door ondervoeding en ziekten overleden personen; – aan het Oostfront gesneuvelde mannen. [Voorts is een onbekend aantal mensen overleden aan ondervoeding tijdens de hongerwinter 1944/1945. Landelijk wordt dit aantal op minstens 16.000 geraamd]. Ten gevolge van oorlogshandelingen zijn de volgende 2 personen in Heemstede omgekomen: 1) P.H. Lokman en 2) G.H.Giebels. Het slachtofferregister van Oorlogsgravenstichting vermeldt ook Theodorus Johannes Montijn, doch deze overleed, evenals zijn echtgenote Jeltje Johanna Montijn-van Huissteden, in de nacht van 29 op 30 oktober 1941 in het perceel Verbernelaan 3, Aerdenhout, nadat een bom in Heemstede en 5 in Aerdenhout zes vliegtuigbommen waren ingeslagen. Het derde slachtoffer van deze beoordelingsfout – de bommen van de geallieerde luchtmacht – waren bedoeld voor Schiphol – was mw. Elisabeth Cornelia Ainelie van Wickevoort Crommelin-Viruly, wonende Verbernelaan 1. Ten slotte: verzetsman Marinus Vaumont is 25 juli 1944 neergeschoten bij de krusing Havenstraat-Jacob van Camplenlaan, maar staat in de overlijdensakte al zijnde 16.45 uur te zijn gestorven in het Diaconessenhuis aan de Hazepaterslaan in Haarlem. Onbekend is gebleven of hij tijdens het vervoer of in het ziekenhuis overleed. Personen die slachtoffer van de Duitse bezetting zijn geweest en met ingang van mei 2015 dankzij een nieuwe namenplaat op het Bevrijdingsmonument staan vermeld:

Hans (Johannes) Bierhuijs Geboren op 15 november 1918 in Batavia, NOI. Was leerling van de MTS in Haarlem en is op 11 mei 1941 komen wonen op het adres Borneostraat 56, Heemstede. Hij werd als informant binnen de groep rond Broeder Jozef door de SD gearresteerd en is mede vanwege het neerschieten van een Duits spoorwegbeambte van de Weermacht aan het Prinsen Bolwerk in Haarlem (die overigens de aanslag overleefde) op 30 september 1941 gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte bij Den Haag. Zijn ouders verbleven in Ned. Oost-Indië.  Aan zijn pleegouders schreef hij enkele brieven vanuit de gevangenis, waarvan een deel dat betrekking heeft op zijn arrestatie en verhoor: ‘(…) Ik vertrouwde hem [bedoeld wordt Van der Waals], omdat onze Broeder [= Josef Klingen] hen naar mij had toegestuurd en deze vertouwde hem weer, omdat van der Waals was gerecommandeerd door professor Schoemaker als zijnde een van zijn meest vertrouwde medewerkers. Van der Waals bracht mij naar een hotel in Rotterdam, waar ik overnachtte.Hij kwam de volgende morgen om 11 uur terug en vroeg mij of ik nog iemand wist, die ons kon helpen. Daar Charles Boom mij hierom herhaaldelijk had gevraagd wilde ik hem een kans geven. Van der Waals liet mijt oen een kaartje schrijven aan Boom, dat ik in mijn zak moest houden. Hij vroeg toen of ik nog wat nodig had aan bonnen of zo, dan zouden wij die eerst even halen bij een vriend. Toen wij bij  die vriend kwamen, deed een heer ons open, terwijl er nog zes anderen in de gang stonden. Van der Waals ging direct op hen af. Plotseling klonk een schreeuw en werd ik in de rug gegrepen, terwijl er drie revolvers op mij werden gericht. Toen gaven ze mij een klap tussen de schouders, waardoor ik bewusteloos raakte. Vier uur later werd ik weer wakker. Ik stond geboeid tussen twee rechercheurs. Ze begonnen mij direct te beschuldigen. Dit gebeurde alles in Rotterdam. Ze waren niet over mij te spreken, stopten mij in een auto en brachten mij naar het Binnenhof. Daar begon het verhoor opnieuw, vastgebonden op een stoel. Het bekende: ze hebben allen al bekend, dus doe jij dat ook maar! Ik heb uw raad goed opgevolgd niets te bekennen zonder het onomstotelijk bewijs te hebben, dat ze alles wisten, hetgeen later door mij gehoord is, daar Schoemaker en Boom in mijn bijzijn alles bekenden en Boom reeds eerder door de mand viel. Tot half een ’s nachts hebben ze mij verhoord zonder resultaat. De andere morgen vond ik  het beter alles te zeggen en heb ik al het mogelijke gedaan om Boom vrijuit te laten gaan. De eerste weken ben ik als een ter dood veroordeelde behandeld. Na drie wken kwam Flehmig echter en zei, dat het slachtoffer buiten gevaar was en dat ik nu lezen mocht. Ik vroeg direct om een bijbel en dat scheen een goede indruk te maken…’

Op het Statenbolwerk in Haarlem schoot Bierhuys de Duitse spoorwegman neer met de revolver die hij van broeder Josef hd geleend. Het schijnt de bedoeling te zijn geweest een ondercoimmandant van de W.A. neer te schieten. De man die het slachtoffer was geworden van deze vergissing is in een ziekenbhuis opgenomen en weer hersteld.

Op het Statenbolwerk in Haarlem schoot Bierhuys de Duitse spoorwegman neer met de revolver die hij van broeder Josef had geleend. Het schijnt de bedoeling te zijn geweest een ondercommandant van de W.A. neer te schieten. De man die het slachtoffer was geworden van deze vergissing is in een ziekenbhuis opgenomen en weer hersteld.

Over hoe Bierhuys via Broeder Jozef aan zijn revolver kwam is volgens een verklaring van mevrouw M.Schoenmaker in het dossier Van der Waals het volgende vermeld. “Ten onzen huize had mijn zoon geregeld besprekingen met andere illegale werkers. Zoo is in de maand april met een tussenruimte van enige weken, Van der Waals twee maal bij mij thuis geweest. Henk [Schoenmaker]  besprak met Van der Waals ook het overbrengen van geheime papieren naar Engeland (…) Ook professor Schoemaker uit Delft was bij de besprekingen betrokken. Bij hem heeft mijn zoon een kleine revolver gehaald, waarna hij deze revolver aan Broeder Jozef heeft gegeven, die het door Van Aggelen heeft laten repareren, waarna Bierhuys daarmee de aanslag heeft gepleegd. Na de aanslag heeft Henk het wapen weer in bewaring genomen en steeds bij zich gehouden.’

Affiche uit het Noord-Hollands Archief

Portret van Han(s) Bierhuijs

Portret van Han(s) Bierhuijs

bierhuys

Aanklacht jegens Hans Bierhuys. Duits Kriegsgericht, 1941

Gerardus Hendrikus Giebels Geboren op 7 augustus 1917. Van beroep bloembollenknecht. Overleden op 11 mei 1941 in Heemstede. Opgenomen in het Slachtofferregister Oorlogsgravenstichting. V.C.Klep meldt over hem in bijlage K: Een dode bij bominslagen Adriaan Pauwlaan o.a. het volgende: “In de late avond van 11 mei 1941 sloegen nabij de kruising van de Adriaan Pauwlaan met de Caspar Fagellaan vier brisantbommen van 250 pound in. Het staat vast dat ze afkomstig waren van een Bristol Blentheim-bommenwerper, welke om 23.10 uur deel nam aan een aanval op IJmuiden. Nadat de melding van de inslagen bij de Gemeentepolitie Heemstede was binnengekomen werd om 23.38 uur het sein ‘Luchtalarm’ gegeven. Om 00.05 uur volgde het sein ‘Veilig’. Ten gevolge van de inslagen viel er één dode, dat was de heer Gerardus Hendrikus Giebels, bloembollenknecht, geboren op 7 augustus 1917 te Heemstede, doch wonende te Haarlem. Hij fietste op het moment van het onheil voorbij en werd op slag gedood. Later in de nacht is zijn stoffelijk overschot overgebracht naar het lijkenhuisje op de Algemene Begraafplaats aan de Herfstlaan te Heemstede (…).  Was niet woonachtig in Heemstede Leopold David de Jong  Geboren op 24 maart 1901 te Groningen. Joods. Hij was vertegenwoordiger in kasregisters van beroep en woonde in Heemstede op het adres Jacques Perklaan 5. Enkele dagen voor de bevrijding van Groningen, op 13 april 1945, is de in zijn geboortestad ondergedoken De Jong door de SD op de Waterloolaan aldaar neergeschoten op 19 april 1945. Hij is begraven op het Israëlitisch kerkhof aldaar. Zijn echtgenote overleefde de oorlog. Zij naam is sinds 4 mei 2015  vermeld op het Joods monument Heemstede.

Bericht uit: Het Vrije Volk, 5 oktober 1948

Bericht uit: Het Vrije Volk, 5 oktober 1948

Pieter Schaap die o.a. L.D.de Jong vermoordde is door het Bijzonder Gerechthof op 18 oktober 1948 de doodstraf gevonnist (Nieuwsblad van het Noorden, 4-10-1948).

Pieter Schaap die o.a. L.D.de Jong vermoordde is door het Bijzonder Gerechthof op 18 oktober 1948 de doodstraf gevonnist (Nieuwsblad van het Noorden, 4-10-1948).

Onvermeld gebleven in het standaardwerk van dr. L. de Jong evenmin vermeld in ‘De Ondergang’ van Sem Presser, is bij nader onderzoek door Sytze van der Zee, gepubliceerd in ‘Vogelvrij; de jacht op de joodse onderduiker’ (Amsterdam, 2010), dat L.D. de Jong behalve slachtoffer ook dader was. Citaat: ‘Leopold David (Louis) de Jong was gemengd gehuwd met een Duitse vrouw. In de tweede helft van de 1942 zegt hij bij een controle op straat dat hij half-Joods is, maar de SD-rechercheur stelt aan de hand van zijn gegevens vast dat dit niet klopt. Hij ontbiedt hem op de Dienststelle, om hem te vertellen dat zijn huwelijk hem enkel nog vrijwaart van deportatie, als hij Joden gaat aanbrengen. Aanvankelijk weigert Louis de Jong, maar uiteindelijk gaat hij toch overstag. Volgens verklaringen van na de oorlog verried hij zo’n 50 Joden, waaronder zijn eigen broer. Zijn vrouw was ondertussen een verhouding begonnen met één van de SD-rechercheurs. Deze wil wat maar wat graag van Louis de Jong af en wanneer die bij hem komt klagen dat mensen hem ervan beginnen te verdenken voor de SD te werken, adviseert hij hem zich naar Westerbork te laten deporteren. Louis de Jong volgt dat advies op en brieft vanuit Westerbork nog steeds allerlei verzamelde informatie aan de SD door. Hij mag op aanvraag het kamp uit, maar in april 1945 keert hij niet meer terug na te zijn vertrokken. De bevrijding staat voor de deur en Louis de Jong beseft dat zijn verradersrol hem zwaar zal worden aangerekend. Hij vraagt de SD of zij hem niet aan valse papieren voor Zwitserland kunnen helpen. Na de belofte te hebben gekregen dat ze gaan kijken wat ze voor hem kunnen doen, neemt Louis de Jong zijn intrek in een enkele dagen eerder leeggehaald huis van een gedeporteerd Joods gezin. Op maandag 9 april 1945 werd Louis de Jong gearresteerd, op de beschuldiging dat hij geen ster droeg en een persoonsbewijs zonder J had. De SD-rechercheurs brachten hem naar het huis van bewaring, maar Louis de Jong liet onderweg weten dat er in zijn huis nog 2 Joodse vrouwen ondergedoken zaten. Het gezelschap keerde dus om en reed naar het huis, maar troffen daar niemand aan. Toen Louis de Jong even alleen op de bovenverdieping was, probeerde hij te vluchten via de keuken. Eén van de SD-rechercheurs schoot hem bij deze poging tweemaal door het hoofd. Een andere SD’er had weer een andere  versie van het gebeuren: de desbetreffende SD-rechercheur zou Louis de Jong expres naar de woning hebben gelokt om hem daar vervolgens neer te schieten.’ [op  site van Joodsmonument.nl overgenomen door Aline Pennewaard].  http://www.communityjoodsmonument.nl/person/130948

Meer informatie over de moord op Louis de Jong en het motief van de dader is ook te vinden in het boek van Kees Groen: ‘Als slachtoffers daders worden; de zaak van de Joodse verraadster Ans van Dijk’ (Baarn, 1994), p.133.  Zie:   http://communityjoodsmonument.nl/person/130948

De hierboven genoemde SD-rechercheur Schaap die een verhouding het met De Jongs  vrouw zou hebben gehad, heeft hem op 19 april in Groningen doodgeschoten. Dezelfde man die in Bakkeveen tien personen met een nekschot heeft gefusilleerd , onder wie kunstenaar en grafisch vormgever  Hendrik Nicolaas Werkman (DJ).

=========================================

Willem Johannes Kenninck  [thans vermeld op namenlijst  Bevrijdingsmonument]

Geboren op 28 maart 1911 in Den Helder. Verhuisde naar Heemstede. Een dienstplichtig wachtmeester der cavalerie (onderofficier) bij de Staf Detachement 1ste Divisie. Hij begon zijn militaire loopbaan als dienstplichtig soldaat op 1 juli 1931 ingedeeld bij het 1ste regiment Huzaren. Op 2 april 1932 bevorderd tot korporaal bestemd voor opleiding tot onderofficier. Op 1 oktober 1932 bevorderd tot wachtmeester. Op 10 mei 1940 werd met de inzet van ongeveer 5.000 man luchtlandingstroepen door Nazi-Duitsland een strategische aanval ingezet om in West Nederland de belangrijkste vliegvelden te veroveren en Koningin Wilhelmina en de regering gevangen te nemen. Ook vervulden parachutisten een rol bij het overmeesteren van belangrijke bruggen. De aanval om de vliegvelden: Valkenburg, Ypenburg, Ockenburg en Waalhaven in bezit te krijgen, mislukte door de felle verdediging van de vliegvelden en de inzet van de strategische reserve van de Koninkljke Nederlandse Landmacht. Luchtlandingstroepen, die Ockenburg en Ypenburg overvielen werden teruggedreven richting Overschie,  met daarbij ook de commandant  van de luchtlandingsdivisie generaal von Sponeck die op 12 mei met 360 man aan een omsingeling had weten te ontkomen.

Kenninck sneuvelde op 14 mei 1940 bij Overschie op 29-jarige leeftijd en is in postuum benoemd tot Ridder Militaire Willems Orde 4e Klas bij Koninklijk Besluit de dato 9 mei 1946, nummer 6 [Deze hoogste militaire onderscheiding is tot 1946 in totaal 169 maal toegekend, waarvan 45 maal postuum]. Maalderink (1982), pagina 84: ‘Heeft zich in den strijd door het bedrijven van uitstekende daden van moed, beleid en trouw onderscheiden, door op 14 mei 1940 toen de commmandant der 1e Divisie zich bij Overschie met hem naar de voorste strijdende afdeelingen begaf, vrijwillig aan den afval van de voorste sectie Infanterie deel te nemen en door zijn voorbeeld de voorwaartsche beweging in gang te houden, waarbij hij is gesneuveld.’ Kenninck woonde met zijn echtgenote op het adres Binnenweg 127, waar hij een technisch bureau/winkel bezat in elektrische artikelen nadat hij begin december 1933 was geslaagd voor het examen avondcursus elektrotechnisch opzichter. OP 6 mei 1936 is Wim Kenninck getrouwd met Mies A.Marijnen uit Haarlem.

Slagen van W.J.Kenninck voor cursus electrotechnisch opzichter. (De Tijd, 3-12-1933)

Slagen van W.J.Kenninck voor cursus electrotechnisch opzichter. (De Tijd, 3-12-1933)

Verhuizing van W.J.Kenninck van Haarlem naar Heemstede, Binnenweg 127 (EHC, 2-12-1937)

Verhuizing van W.J.Kenninck van Haarlem naar Heemstede, Binnenweg 127 (EHC, 2-12-1937)

Operning van het Technisch Bureau W.J.Kemminck. Uit: EHC, 11-11-1937

Opening van het Technisch Bureau W.J.Kemminck. Uit: EHC, 11-11-1937

Na zijn overlijden is de in 1937 geopende zaal gesloten. Advertentie uit EHC van 22-8-1940

Na zijn overlijden is de in 1937 geopende zaak gesloten. Advertentie uit EHC van 22-8-1940

Als installateur opende hij in 1937 op zijn adres aan de Binnenweg een showroom met radio’s, apparaten, fornuizen, haarden e.d. Na zijn overlijden is de zaak in augustus 1940 opgeheven. Kenninck is begraven te Delft bij het militair monument op de begraafplaats Jaffe.

W.J.Kenninck in uniform als wachtmeester

Bericht van postume toekenning Militaire Willemsorde 4e klasse aan W.J.Kenninck. Uit: Amigoe di Curacao 17-6-1946

Bericht van postume toekenning Militaire Willemsorde 4e klasse aan W.J.Kenninck. Uit: Amigoe di Curacao 17-6-1946

Twee rouwadvertenties van de familie van Wim  Kenninck, Haarlem’s Dagbad 21-5-1940. Bovenste adv. van familie van zijn vrouw Mies Marijnen.

Rouwbericht familie Kenninck uit: Haarlem's Dagblad 21-5-1943

Rouwbericht familie Kenninck uit: Haarlem’s Dagblad 21-5-1940

P.S. Door een abuis bleef hij in 1948 in 1948 onvermeld op het monument voor de gevallenen van Heemstede aan de Vrijheidsdreef. Hij werd namelijk wèl genoemd door de voorzitter van de gemeenteraad (loco-burgemeester A. van de Pol, bij afwezigheid van de zieke burgemeester Van Doorn) tijdens een raadsvergadering op 31 december 1940: “Ieder Uwer weet, dat zich in den loop van dit jaar veel gebeurtenissen hebben voorgedaan, die ons allen diep in het geheugen zullen blijven. Met weemoed gedenken wij, met de achtergebleven familieleden, de militairen G.J.Nelis, J.H. van Taarling, W.Kenninck, H.J.Lever, W.A. van Ommen, H.L.C.Lansdorp, P.Reedijk, B. van der Kuyp en P.H.Th.M.Smits, allen ingezetenen dezer gemeente, die voor hun Vaderland zijn gevallen, waarvoor op het daarvoor meest geschikte tijdstip een vorm zal worden gezocht. Hun nagedachtenis blijft in groote eere.” 

Geen vermelding van W.J.Kenninck op bevrijdingsmonument Heemstede, wèl in Delft

Vermelding van W.J.Kenninck op oorlogsmonument in Delft

Het oorlogsmonument op de begraafplaats Jaffa in Delft.

Het oorlogsmonument op de begraafplaats Jaffa in Delft.

Gedenkzuil in Soesterberg met de namen van omgekomen luchtvarenden tijdens de Tweede Wereldoorlog, inclusief W.F.Anceaux en W.J.Kenninck

Gedenkzuil in Soesterberg met de namen van omgekomen luchtvarenden tijdens de Tweede Wereldoorlog, inclusief W.F.Anceaux en W.J.Kenninck

Voor W.Kenninck, zie verder onder: Heemsteedse militairen gevallen bij de verdediging van ons land in de mei-dagen van 1940 Hendrikus Klaver Was lid van de verzetsgroep rond Broeder Jozef. Geboren op 2 november 1907 in Heemstede als zoon van Weijert Klaver (1867-1955) en Maria Veringa (1871-1935). Was geldloper van beroep. Woonde op het adres Raadhuisstraat 42. Gearresteerd op 26 mei 1941 In Heemstede omdat hij wegens koeriersdiensten betrokken was bij de verzetsgroep rond Broeder Jozef. Januari 1942 vrijgelaten om gezondheidsredenen. Overleden op 7 juni 1946 in Davos, Zwitserland, op 38-jarige leeftijd aan de gevolgen van oorlogsomstandigheden.  Begraven op het Nederlands ereveld in Loenen, gemeente Apeldoorn, Vak A, nummer 587. [Slachtofferregister Oorlogsgravenstichting].

Portretfoto Hendrik Klaver

Portretfoto Hendrik Klaver

klaver1

Aanklacht jens Henk Klaver, Kriegsgericht 1941. Ondertkend door Gerichtsherr Lehmann, Generalleutnant en Rampacher, Kriegsgerichtsrat

Graf H.Klaver 2-11-1907 / 7-6-1946 op ereveld Loenen bij Apeldoorn

Graf H.Klaver 2-11-1907 / 7-6-1946 op ereveld Loenen bij Apeldoorn

    

In Memoriam Henk Klaver. UIt: Katinpers, 21 juni 1946

In Memoriam Henk Klaver. UIt: Katinpers, 21 juni 1946

             

Anoniem vers geschreven door een collega van de ambtenarenbond na het overlijden van Henk Klaver

Anoniem vers geschreven door een collega van de ambtenarenbond na het overlijden van Henk Klaver

Mevrouw Ineke Hermans-Klaver berichtte het volgende: Op de hoek van de Havenstraat-=Raadhuisstraat staat een winkelpand-woonhuis dat met de rooilijn uitsteekt in de Raadhuisstraat. De familie Weijert Klaver-Veringa heeft daar gewoond en nu nog woont er een nazaat van een van de zonen. Weijert Klaver was aannemer-timmerman en uit overlevering is mij bekend dat hij de trap in het gemeentehuis van Heemstede heeft gemaakt. Zijn vrouw Maria Veringa, afkomstig uit Bolsward was modiste. Veel vrouwen uit Heemstede en omgeving kwamen hun hoeden kopen bij de firma Klaver-Veringa. In die tijd, ik spreek van 1920, was het de gewoonte om voor Pasen (in het voorjaar) een nieuwe hoed aan te schadden. Men ging vroeger als vrouw ter kerke met een hoed op. Het echtpaar kreeg 5 dochters en 5 zonen. Drie dochters gingen het klooster in, de ene als verpleegster en andere twee waren in het onderwijs werkzaam. De twee andere dochters werden ook modiste, Boudina en Anna. Zij droegen zelf iedere zondag een andere hoed om zo reclame te maken voor hun zaak. Ik heb er vaak bij gezeten hoe mijn tantes een hoed maakten en ook o.a. de hoofddeksels maakten voor Jacoba van Beieren van de Keukenhof en haar begeleiders. In de etalage stonden bustes van gips waarop de hoeden geëtaleerd stonden. Mijn vader vertelde dat wanneer hij en zijn vriendjes, na de repetitie van het zangkoor van de Bavokerk, ’s avonds naar huis liepen, ze regelmatig kattenkwaad uithaalden zoals belletje trekken en dan de etalage van de hoedenzaak ook wel een doelwit. Onder het raam zaten kleine openingen in het kozijn van de ventilatie. De jongens staken dan een dun stokje naar binnen en wipten de hoeden van de gipsen dameshoofden. Mijn vader Walter Klaver werd hoofdboekhouder Van Openbare Werken. Zijn broer Henk zat in de Tweede Wereldoorlog in de verzetsgroep van broeder Joseph, werd gearresteerd en heeft in Scheveningen in de gevangenis gezeten,. Hij liep daar long-tbc op, kwam in Davos terecht en na een longoperatie stierf hij. Omdat hij NA de oorlog gestorven is, 7 juni 1946, was hij geen oorlogsslachtoffer volgens de gemeente Heemstede en kwam zijn naam niet op het verzetsmonument aan de Vrijheidsdreef te staan. Henk Klaver ligt wel officieel begraven op een verzets- en oorlogsslachtofferkerkhof in Leusden. Het is een geluk voor mij dat ik een familie-archief heb kunnen aanleggen dankzij mijn tantes in het klooster die brieven bewaard hebben van vele belangrijke monumenten uit het leven van de familie Klaver zoals de laatste brieven van Henk Klaver vlak voor zijn operatie. Ook foto’s van een tante die ging bergbeklimmen in circa 1925, dat deden ze in die tijd gewoon met een rok aan. Zij ging toen ze 29 jaar was in het klooster en werd hoofd van een grote school in Den Haag.

Klaver

Fragmentgenealogie Klaver

 

L.B.Verdoorn. [sinds 4 mei 2015 vermeld op namenplaat monument voor gevallenenen in Heemstede] In Beverwijk woonde en werkte een zekere H.C.A.M. van den Bergh, die een fanatiek kontroleur van persoonsbewijzen in treinen moet zijn geweest en reizigers van wie de papieren niet in orde waren of verdacht leken, liet oppakken. Het verzet was van mening, dat ter voorkoming van nog meer slachtoffers, voornoemde persoon diende te worden gedood. Dat gebeurde op 19 september 1943 door Jan Bonekamp, de vriend in het verzet van Hannie Schaft. SS Obergruppenführer Hanns Rauter en Willy Lages, chef van de S.D. in Amsterdam, waren van mening dat terreur met terreur moest worden vergolden.

Verdoorn.png

Vervolg op H.A.C.M.van den Berg (1916-1943) NSB’er op 19 november door het verzet geliquideerd, waarna Silbertanne-moord plaatshad op L.B.Verdoorn in Beverwijk. Uit: ‘Recht op wraak; liquidaties in Nederland 1940-1945. 2009, p.137-139.

Met dit doel werd de Silbertanne-organisatie ingeschakeld, bestaande uit Nederlandse SS’ers (veelal in politiedienst). Op 1 december 1943 zijn de directeur G. Paauw en boekhouder L.B.Verdoorn van het arbeidsbureau in Beverwijk (allebei woonachtig woonachtig in Heemstede) op de Zeestraat in Beverwijk neergeschoten. Eerstgenoemde raakte gewond en L.B.Verdoorn overleed drie dagen later aan zijn verwondingen in het Rode Kruis-ziekenhuis. Dubbeltriest was dat de dader als ondergeschikte werkte op de arbeidsbeurs van voornoemde personen.

L.B. Verdoorn (1910-1943) uit Heemstede, slachtoffer van een Silbertanne-moord

Bericht over teraardebestelling L.B.Verdoorn uit Haarlemsche Courant van 8 december 1943.

Bericht over teraardebestelling L.B.Verdoorn uit Haarlemsche Courant van 8 december 1943.

Familiebericht Verdoorn uit Haarlem's Dagblad van 14 december 1943.

Familiebericht Verdoorn uit Haarlem’s Dagblad van 14 december 1943.

Op 14 december 1943 plaatste de familie de volgende rouwadvertentie in het Haarlem’s Dagblad: ‘Heden overleed door een noodlottig ongeval, tot onze diepe droefheid, onze lieve Man, Vader, Zoon, Behuwd-Zoon, Broeder en Zwager LEENDERT BASTIAAN VERDOORN op den leeftijd van 33 jaar. Uit aller naam: C.J.Verdoorn-Philippo, Heemstede, 4 december 1943. Rijnstraat 3. De teraardebestelling heeft plaats gehad op Woensdag 8 December j.l. te 11.30 uur op de Algemene Begraafplaats, Kleverlaan.’

Familiebericht betreffende Leendert Basriaan Verdoorn. Uit

Familiebericht betreffende Leendert Basriaan Verdoorn. Uit”Haarlescmsche Courant, 10-1-1944

Moordenaar van de heer Verdoorn was SS’er W.A.Polak uit Utrecht, lid van het beruchte Sonderkommando van Feldmeyer, die in 1949 door de rechtbank in Amsterdam ter dood werd veroordeeld. Hij bekende in het kader van Silbertanne ook personen te hebben vermoord in Apeldoorn, Arnhem en de Beemster. Omgezet in levenslang ontsnapte hij in 1952 uit de gevangenis van Breda en vluchtte naar West-Duitsland. Op verzoek van Nederland gearresteerd is hij in 1959 door het gerechtshof te Lüneburg op vrije voeten gesteld en van alle rechtsvervolging ontslagen.

Op de In Memoriam uitgave 1940-1945 (Heemstede, 1995) is nog toegevoegd:

Johannes L.Leuven, die op 27 oktober 1952 in het Duitse Basdorf is overleden. Was leerling-smid. In het boek ‘Heemstede 1940-1945; een gemeente in bezettingstijd’ is het volgende over hem geschreven: Leuven, J.L. geboren 28 december 1921, was een zoon van bloemisterijknecht J.Leuven, woonachtig in de Eikenlaan. Hij is in 1941 in de BMW-fabrieken van Basdorf bij Berlijn tewerkgesteld. Van hem is bekend dat hij principieel niet op zondag wilde werken. Eind 1941 is hij vermoedelijk tengevolge van vergiftigingsverschijnselen overleden. J.L.Leuven ligt bedragen op de R.K. Begraafplaats Berkenrode. vak 7, nummer 7″   [sinds mei 2015 vermeld op namenlijst voor gevallenen in Heemstede].

JOHAN HENDRIK GRIESE (1914-1945)

Griese1

Johan Hendrik Griese thuis op het adres Cesar Francklaan 23, Heemstede

In 2015 zijn wij er door mevrouw Laura Corduwener op geattendeerd dat haar oom Johan Hendrik (Henk) Griese jr. op 29-jarige leeftijd is omgebracht. Op 25 december 1943, in de pers aangeduid als ‘een noodlottig ongeval’. Uit archiefonderzoek is gebleken dat hij door de plaatselijke politie werd gezocht. Toen hij werd gesignaleerd in een etablissement nabij station Heemstede-Aerdenhout wilden 2 plaatselijke politieagenten hem arresteren. Omdat hij zich verzette en wilde vluchten is hij vervolgens door 1 van de politiemensen doodgeschoten. Voor uitvoeriger informatie wordt verwezen naar mijn internetbijdrage: ‘Johan Hendrik Griese (1914-1943)’.

ddd_010997181_mpeg21_p003_image

Overlijdensadvertentie Johan Hendrik Griese uit o.a. Haarlem’s Dagblad van 27-12-1943

============================================================== Bernardus Gerardus Johannes (Ben) Genemans (1919-1945)

Bernardus Gerardus Johannes (Ben) Genemans, geboren 1919 te Amsterdam. Op 12 februari 1945 met zeven anderen gefusilleerd in het kader van een represaille. Herbegraven op de Erebegraafplaats te Bloemendaal. Ben Genemans was rechtsbuiten van het eerste voetbalelftal van Heemstede Berkenrode Combinatie (HBC).

Bernardus Gerardus Johannes (Ben) Genemans, geboren 1919 te Amsterdam. Op 12 februari 1945 met zeven anderen gefusilleerd in het kader van een represaille. Herbegraven op de Erebegraafplaats te Bloemendaal. Ben Genemans was rechtsbuiten van het eerste voetbalelftal van Heemstede Berkenrode Combinatie (HBC).

================================================================ Drie doden bij bominslagen op grens Heemstede-Aerdenhout

Krater en huizen Goudsbloemstraat (opname 30-10-1941, politiearchief Bloemendaal)

Krater en huizen Goudsbloemplein, Aerdenhout (opname 30-10-1941, politiearchief Bloemendaal)

ddd_010452287_mpeg21_p002_image

                                                          (Haarlem’s Dagblad, 4 november 1941)

In de nacht van 29 op 30 oktober 1941 sloegen zes bommen in op de grens van Heemstede met Aerdenhout nabij de Vondelkade, P.C.Hooftkade en het Goudsbloemplein. Een bom kwam in Heemstede terecht en vijf andere in Aerdenhout. Vic Klep reconstrueerde het voorval. De Heemsteedse politie kreeg de eerste meldingen binnen van bewoners van de Vondelkade en P.C.Hooftkade. De dienstdoende politieambtenaar in het Politieposthuis Aerdenhout (hoek Oosterduin- en Zandvoorterweg) hoorde om 01.30 uur het geronk van een vliegtuig en bijna gelijktijdig een hevige slag. Kort daarna kwamen bij het posthuis telefonische meldingen binnen over meerdere bominslagen in de omgeving Goudsbloemplein. Om 01.40 uur vroeg de heer ir. E.W.Suringer, Oosterduinweg 239 om doktershulp voor zijn schoonmoeder, de weduwe A.C.van der Leijé, Goudsbloemplein 3, die was gewond door een bomscherf. Om 02.00 uur melden L.V.Ledeboer en S.Rinksema Dahlialaan respectievelijk nummer 17 en 8, dat er in huizen geen raam meer heel was. De agent J.W.H.van Gelder (die in 1944 korpschef in Heemstede zou worden) meldde dat een hoofdwaterleidingbuis in op het Goudsbloemplein stuk en dat er water uitspuit. In het Goudsbloemplein is een krater met een diameter van circa 10 meter en een diepte van circa 8 meter. Om 02.05 uur wordt er brand gemeld op de bovenverdieping van de woning van Groeneveld, Goudsbloemplein 1. Om 02.25 uur is de brandweer ter plaatse en wordt de brand geblust. Na nog hand en span diensten te hebben verleend meldde de brandweer om 04.21 terug te zijn in de garage. De Gemeentepolitie Bloemendaal rapporteerde dat er zeven bommen waren gevallen, te weten drie op het Goudsbloemplein 1, op het perceel Verbenalaan 3, een in de voortuin van het perceel Dahlialaan 20 en een op de percelen 14-16. Deze waarneming moet als fout worden beoordeeld omdat de bommenlast van en vliegtuig destijds uit vier of zes bommen bestond. Gelet op het feit, dat een bom in Heemstede terecht gekomen zou zijn, kunnen er in Aerdenhout dus maar vijf bommen zijn ingeslagen. Drie doden Later in de nacht bleek dat er drie doden waren te betreuren. Gedood werden: Theodorus Johannes Montijn, geboren te Schiedam 21-11-1908 van beroep postzegelhandelaar en zijn echtgenote Jeltje Johanna Montijn-van Huissteden,  geboren te Haarlem 24-09-1917. Zij woonden in perceel Verbenalaan 3 en bevonden zich in bed. De derde was Elisabeth Cornelia Anelie van Wickevoort Crommelin-Viruly, geboren te Stompwijk 09-07-1862 wonende Verbenalaan 1. Aanvankelijk werd gevreesd dat er nog een vierde dode was, maar de vrouw in kwestie bleek in Heemstede te logeren. De slachtoffers werden op 3 november 1941 beven op de Algemene Begraafplaats te Heemstede. De beide kinderen van de heer en mevrouw Montijn overleefden door een wonder de bominslag in huis.

Getroffen huizen Verbenalaan 1-3, Aerdenhout (opname 30-10-1941, politiearchief Bloemendaal)

Getroffen huizen Verbenalaan 1-3, Aerdenhout (opname 30-10-1941, politiearchief Bloemendaal)

Het gat van de bomscherf in de zijgevel van het perceel van de Verbenalaan

Het gat van de bomscherf in de zijgevel van het perceel van de Verbenalaan

Vic C. Klep publiceerde ‘Bloemendaal en de luchtoorlog’ in:  In: Ons Bloemendaal, maart 1999, p. 28-31. ==================================================== Andere slachtoffers van dwangarbeid tijdens de Duitse bezetting en overleden in Duitsland of andere bezette gebieden aan ziekte, ondervoeding, ongelukken, vermoord of als een gevolg van bombardementen en beschietingen door geallieerde vliegtuigen in Nederland Hermanus Ignatius Anthonius Assendelft, was timmerman, overleden in Essen op 14 juli 1944. De doodsoorzaak is onbekend. Hij is begraven op het Ned. ereveld Stoffeler Friedhof in Düsseldorf-Oberbilk, vak C, rij 1, nummer 3. Johan Karel Bijvanck, geboren 12 oktober 1907, uit de Van Slingelandtlaan 1 verloor het leven op 10 april 1943 bij een luchtaanval van Canadese jagers op een trein bij Leidschendam. Bijvanck was violist en concertmeester bij de Haarlemse Orkest Vereniging

Rouwadvertentie Johan Karel (Hans) Bijvanck, uit de Haarlemsche Courant van 12 april 1943

Rouwadvertentie Johan Karel (Hans) Bijvanck, uit de Haarlemsche Courant van 12 april 1943

Overlijdensbericht J.K.Bijvanck uit de Haarlemsche Courant van 12 april 1943.

Overlijdensbericht J.K.Bijvanck uit de Haarlemsche Courant van 12 april 1943.

Bij de luchtaanval van Canadese vliegtuigen op een trein bij Leidschendam op 10 april 1943 kwam nog een Heemstedenaar om het leven, namelijk de heer  W.J.de Bruin uit Hendrik Peeperkornstraat, die als bouwkundig uitvoerder in dienst was van aannemer H.Klaassen. Hij liet een echtgenote en acht kinderen na. [Geallieerde gevechtsvliegtuigen beschoten regelmatig treinen, auto’s en schepen om het verkeer te hinderen. Heel wat burgers zijn hiervan het slachtoffer geworden]. C.van der Bol, geboren in Zandvoort, is bij een razzia opgepakt en overleden op 12 mei 1945 in concentratiekamp Sachsenhausen. Johannes Jacobus Maria Boot, geboren op 2 mei 1920,was slager, woonde aan het Res Novaplein en werd  tewerkgesteld in Berlijn-Spandau en aldaar op 29 augustus 1944 verdronken tijdens het zwemmen. Begraven op het Ned. ereveld Osnabrück-Westerberg, rij 1, nummer 25. Dr.ir. Jan Joachim Borren kwam om tijdens het bombardement op het Bezuidenhout op 3 maart 1945  toen hij zijn zuster in Den Haag bezocht. Geboren op 10 maart 1890 in Goor. Deze directeur van Conrad-Stork, woonde vanaf 1932 aan het Marisplein 4 in Heemstede tegelijk met de verhuizing van de firma Hijsch-Stork van Hengelo naar Haarlem en fusie met de Werf Conrad. Op 31 januari 1943 was hij als gijzelaar naar kamp Vught gevoerd, doch keerde binnen enkele maanden ongedeerd terug. Een necrologie is aan J.J.Borren gewijd in het Jaarboek Haerlem 1944-1945 (1946), blz. 56-57. Bij het bombardement op Bezuidenhout liet ook de in Haarlem woonachtige dichter-zanger J.H. (Koos) Speenhoff het leven.

Dr.ir. J.J.Borren (1890-1945)

In het biografisch woordenboek “Persoonlijkheden in het koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld’ (Amsterdam, 1938) is de volgende informatie gepubliceerd: dr.ir.Jan Joachim Borren. Directeur Werf Conrad N.V. en Directeur der N.V.Stork & Co’s. fabriek van Hijschwerktuigen. Geboren 10 maart 1890 te Goor (Overijssel). – Ouders: Albert Marinus, Directeur Nutsschool te Breda en Wilhelmina Amosina Grooters – Borren is gehuwd met Catharina Maria Frederika Johanna Louise de Meyer, uit welk huwelijk een kind geboren werd. Voordien was hij gehuwd met Antoinette  Johanna Goedkoop van Nelle. Uit dit huwelijk werden vijf kinderen geboren. B. bezocht de H.B.S. te Breda, vervolgens de Technische Hoogeschool te Delft, waar hij in 1912 afstudeerde. Hij werd aangesteld als bedrijfsingenieur der Koninklijke Ned. Machine Fabriek v.h. E.H.Begemann te Helmond en werkte van 1917-1919 met een speciale opdracht bij de firma Linde Teves-Stokvis, januari 1920 volgde zijn benoeming tot directeur van de N.V.Gebr. Stork & Co’s. fabriek van hijschwerktuigen. Een jaar later promoveerde hij aan de Technische Hoogeschool te Delft op een dissertatie getiteld: ‘Een nieuwe methode ter bepaling van grootte en richting der stroomsnelheid van vloeistoffen.’ De N.V.Werf Conrad te Haarlem ging in 1932 een fusie aan met de N.V. Stork-Hijsch, Van beide N.V.’en is Borren sinds 1937 eenig directeur. B. maakte reizen naar Amerika en Indië en bezocht verscheidene landen in Europa voor zaken en voor genoegen. Hij is altijd een liefhebber van sport geweest en beoefent thans nog golf en wintersport, – Marisplein 4, Heemstede.”

Ir.J.J.Borren, in 1928 gefografeerd door Merkelbach (Stadsarchief Amsterdam)

Ir.J.J.Borren, in 1928 gefotografeerd door Merkelbach (Stadsarchief Amsterdam)

Plaquette in herinnering aan dr.J.J.Borren (Historisch Museum Haarlem, foto Maarten van Ingen)

Plaquette in herinnering aan dr.ir.J.J.Borren (Historisch Museum Haarlem, foto Maarten van Ingen)

Wilhelmus Johannes de Bruijn, geboren 30 oktober 1906, van beroep bouwkundig uitvoerder bij aannemer Klaassen, uit de Hendrik Peeperkornstraat 1 kwam – evenals J.K.Bijvanck – om bij een luchtaanval van Canadese jagers op een trein nabij Leidschendam op 10 april 943 Frans van Buggenum. Geboren op 8 juli 1924 in Heemstede. Automonteur. Overleden in Berlijn-Spandau op 13 juli 1944. Begraven ereveld Loenen, vak B, nummer 324.

Graf Frans van Buggenum (1924-1944) op ereveld Loenen

Simon van den Bunt, geboren op 8 januari 1924 uit de Bankastraat was drijfriemenmaker en overleed op 3 maart 1943. Hij is herbegraven op het ereveld in Loenen, vak A, nummer 260. Zijn dagboek begint op 13 januari 1943 als volgt: “Vandaag is mijn reis naar Duitsland begonnen. Een verschrikkelijke reis naar een verschrikkelijk land. (…)”en eindigt op 20 februari.  Kopie is aanwezig  in Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief W. de Groot is na arrestatie terechtgekomen in Slonsk (Polen) en aldaar vermoord bij nadering van de Russen op 31 januari 1945. [Komt niet voor op Slachtofferlijst]. H.Hoogenstein uit de Iepenlaan, werkzaam bij aannemer Klaassen, is op 2 december 1942 dodelijk gewond in Scheveningen na een beschieting door vermoedelijk Engelse vliegtuigen. Hij liet een vrouw en tien kinderen na. Antoon Jansen en Theo Jansen, twee broers, zuivelhandelaars, geboren in respectievelijk 1920 en 1923, stierven bij een bombardement op 7 oktober 1944 te Wurzen en zijn aldaar ter aarde besteld, later herbegraven op de Katholieke Begraafplaats aan de Glipperweg. Anthonius Jansen is herbegraven op het ereveld in Loenen, vak A. nummer 1008. Theo Jansen ontbreekt in Slachtofferregister. Eerder was hun broer Cornelis Jansen op 10 mei 1940 als militair omgekomen (op dat moment woonachtig in Haarlem).

Bidprentje van Antoon en Theo Jansen

Pieter Hendrik de Jong, geboren 6 november 1912. Was Adj.directeur, lid verzet Stijkelgroep. Is gefusilleerd op 4 juni 1943 in Berlijn-Tegel. Begraven op Gem. Begraafplaats Westduin te Den Haag, Vak A1.

Pieter Hendrik de Jong (1912-1943) (foto NIOD)

Pieter Hendrik de Jong (1912-1943) (foto NIOD)

Graf P.H.de Jong (1912-1943) in ‘s-Gravenhage

 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Monument voor oorlogsverzetsgroep Strijkel waartoe J.G.de Jong behoorde. Begraafplaats Westduin Den Haag

Teunis Kerkman, geboren op 19 april 1886, is tijdens de beschieting van een trein in Weesperkarspel op 16 augustus 1944 is deze Zandvoortse evacué uit de Lucas van Leydenstraat 6 gedood en zijn echtgenote Gertruida Kerkman-Corzelius gewond. Joop J.Klunder  is op 12 december 1944 omgekomen bij een beschieting van een Duitse trein in Barneveld. Hij was na een razzia in Barneveld op transport gesteld.

Rouwadvertentie Joop J.Klunder. Uit: Haarlem's Dagblad van 19-12--1944

Rouwadvertentie Joop J.Klunder. Uit: Haarlem’s Dagblad van 19-12–1944

De 26-jarige man, geboren te Scherpenzeel, was huisgenoot bij mevrouw A.A.Gunst, Rembrandtlaan 4. In de overlijdensadvertentie is sprake van “een noodlottig ongeval.”.

Overlijdensbericht Joop Klunder. Uit: Haarlem's Dagblad van 19-12-1944

Overlijdensbericht Joop Klunder. Uit: Haarlem’s Dagblad van 19-12-1944

Op 10 mei 1940 werden voor het Nederlandse leger enkele bussen gevorderd van de Heemsteedse firma Kors. Daarbij is de chauffeur Rinus Kors (destijds woonachtig in de Slachthuisstraat te Haarlem) dodelijk gewond toen een vliegtuigbom de autobus die hij bestuurde in Sassenheim geraakt.

Het wrak van de op 10 mei 1940 tengevolge van een bombardement verwoeste bus op de grens van Sassenheim en Oegstgeest. Hierbij kwamen 16 soldaten om het leven en één burger, chauffeur Rinus Kors, broer van Leo Kors. Van de 27 gewonde militairen zouden er later nog 5 overleden zijn.

Het wrak van de op 10 mei 1940 tengevolge van een bombardement verwoeste bus op de grens van Sassenheim en Oegstgeest. Hierbij kwamen 16 soldaten om het leven en één burger, chauffeur Rinus Kors, broer van Leo Kors. Van de 27 gewonde militairen zouden er later nog 5 overleden zijn.

Bevel van de Duitse Weermacht uit 1942 waarbij mannen tussen 17 en 40 jaar worden opgeroepen voor de arbeidsinzet.

Bevel van de Duitse Weermacht uit 1942in Heemstede verspreid waarbij mannen tussen 17 en 40 jaar worden opgeroepen voor de arbeidsinzet.

Jan Korver, geboren op 9 december 1888 in Heemstede. Bode. Overleden op 6 januari 1942 in Hamburg. Begraven op Ned. ereveld te Hamburg-Ohlsdorf, vak BP 73, rij O, nummer 11 L.

Graf Jan Korver (1888-1942) in Hamburg-Ohlsdorf

Conradus Johannes, August, Maria Lindner, geboren 13 februari 1920 in Bussum, overleed op 18 januari 1944 in Weitefeld aan verwondingen ten gevolge van een luchtaanval. Zijn stoffelijk overschot is herbegraven op het Nederlands ereveld Waldfriedhof bij Frankfurt am Main, vak C, rij 5, nummer 1. Hendrik Petrus Adrianus Maria Ruijsenaars. Geboren in Heemstede op 12 februari 1915. Overleden op 23 april 1945 in Duitsland (onbekend waar precies). [Vermeld in Gedenkboek 37]. Kornelis Johannes de Ruiter, geboren 20 mei 1922. Sedert 1932 woonachtig bij zijn ouders op de Heemsteedse Dreef. Volgens een bericht van het Rode Kruis is hij op 30 of 31 maart 1945 aan tuberculose gestorven te Berlijn. Begraven St.Hedwig/St.Pius Friedhof te Berlijn. Gerard Schilpzand, geboren te Zandvoort op 26 april 1904, was besteller bij de PTT, stierf op 23 maart 1945 in Celle aan dysenterie. Hij is ter aarde besteld op het Friedhof an der Seelhorst, een Nederlands ereveld in Hannover, vak D, nummer 8. Graf Gerard Schilpzand in Hannover A.A.Schutter, geboren op 14 januari 1920 in de Valkenburgerlaan, is bij een bombardement van een ziekenhuis op 16 januari 1945 in Haussen/Neuwied overleden. Hij is herbegraven op het ereveld in Loenen, vak E, nummer 494. Gerardus Marinus Tukker, geboren op 11 juli 1921, was fruitteler en woonachtig op het adres Borneostraat 11. Hij is op 21 februari 1945 omgekomen in een schuilkelder te Monheim, toen een geallieeerd vliegtuig daarop een voltreffer plaatste. De doodsaanzegging in Heemstede volgde 29 maart 1945. Hij is begraven op Nederlands ereveld te Düsseldorf-Oberbilk, vak D, rij 9, nummer 7. —————————–

In het verleden vermoedelijk bewust niet opgenomen op de lijst van oorlogsslachtoffers is de in 1920 geboren Jan Oom, zoon van een Heemsteeds gemeentefunctionaris, die op 6 april 1944 in het concentratiekamp Bergen-Belsen is overleden. Journalist D.A.C. van den Hoorn wijdde een publicatie aan hem in 2001: ‘Uitgewist, hoe Jan Ook verdween in nacht en nevel’. Een uitgave in eigen beheer in samenwerking met de Vereniging van Oud-Buchenwalders’. Heruitgegeven met nieuwe informatie in 2002.

Wilhelminaplein 6 te Heemstede, het ouderlijk huis van Jan Oom (tot voor enige jaren was hier als onderdeel Pandahof gevestigd) Hier haalde Dick van den Hoorn in mei 1941 de geheime zender van de Groep Broeder Jozef op.

De gloedvolle Dreefschool in Heemstede in het leerjaar 1930-1931 met bij de ingang het beeldje van een lezende jongen door H.A.van den Eijnde. De vijfde klas onder leiding van meester C.van Baaren. Bovenste rij van links naar rechts: Jan Opten, Jan Berghuis, Gerard Adriaans, Rinus Geluk, Ben Faure, Corrie Kamstra, Corrie Goedhart,...van Veen, Truus Schröder, Corrie Dujardin. Middelste rij: Luc ten Kley, Harm Hamming, Dick van den Hoorn [schrijver van boek over Jan Oom], G.Jutte, Mienrje Lucieer, Betsy Breemer,...van Veen, Bep Pronk,. Voorste rij: JAN OOM, Dave Koning, onbekend, Joop Verkaik, Piet Gerbrandy, Henk van Tongeren.

De gloedvolle Dreefschool in Heemstede in het leerjaar 1930-1931 met bij de ingang het beeldje van een lezende jongen door H.A.van den Eijnde. De vijfde klas onder leiding van meester C.van Baaren. Bovenste rij van links naar rechts: Jan Opten, Jan Berghuis, Gerard Adriaans, Rinus Geluk, Ben Faure, Corrie Kamstra, Corrie Goedhart,…van Veen, Truus Schröder, Corrie Dujardin. Middelste rij: Luc ten Kley, Harm Hamming, Dick van den Hoorn [schrijver van boek over Jan Oom], G.Jutte, Mienrje Lucieer, Betsy Breemer,…van Veen, Bep Pronk,. Voorste rij: JAN OOM, Dave Koning, onbekend, Joop Verkaik, Piet Gerbrandy, Henk van Tongeren.

F.J.W.van Vlijmen schreef hierover na verschijning van een tweede, herziene druk in 2002, het volgende in ‘Terugblik ’40-’45’ van juli/augustus 2002, p. 235-236: “Nieuwe feiten nopen mij de recencie in het april 2002 nummer van Terugblik over het boek ‘Uitgewist’ van de auteur Dick van den Hoorn te herzien. Wij, dus u en ik, allen leden van de Documentatiegroep ’40-’45, streven sinds de oprichting van onze vereniging naar beste vermogen in onze historische onderzoeken de waarheidsvinding na. Ik mag u dan ook niet de geschiedkundige ontwikkeling met betrekking tot de persoon in het gerecenseerde boek schuldig blijven. Wat blijkt? Na het verschijnen van de recensie werd mij door een officiële instantie, wiens naam ik ter voorkoming van onnodig verwarrende discussies hier niet wil vermelden, zowel telefonisch als schriftelijk de mededeling gedaan dat Jan Oom niet op enig monument of anderszins wordt vermeld vanwege het feit dat: (ik citeer) “uit het dossier bij het Minsterie van Justitie in Den Haag blijkt dat de heer Oom in juli 1940 lid was geworden van de SS. Aan de hand van vigerende statuten valt dit onder ‘samenwerking met de bezetter’ en is dan ook als ‘onwaardig gedrag’ aan te duiden waardoor eveneens volgens deze statuten de betreffende persoon als niet oorlogsslachtoffer kan worden aangemerkt.” (einde citaat). De auteur Dick van den Hoorn, eveneens hierover geïnformeerd kon na dieper gaande onderzoekingen ook vaststellen dat Jan Oom tegen de wil van zijn vader in de zomer van 1940 was afgereisd naar München voor het volgen van een spoedopleiding in de radiotelegrafie bij een nieuw te vormen SS eenheid. Hier is niets van terechtgekomen, en mede ook doordat een verbandakte ondertekend moest worden, hetgeen hij weigerde, was hij al na circa zes weken, maar nog voor 20 september 1940, terug in Heemstede. De auteur heeft terstond de 1ste druk uit de handel genomen. Een gecorrigeerde en bovendien sterk uitgebreide 2e druk met een ander ISBN nummer is nu verkrijgbaar. Sterk gewijzigd, soms bijna geheel herschreven, zijn de hoofdstukken Amsterdam, Heemstede, Parijs, Bergen-Belsen en Von Braun. Evenzo is het fotomateriaal aangevuld en zijn belanrijke documenten opgenomen die bewijzen dat Jan Oom na het korte ‘München intermezzo’ door de hel is gegaan”.

Voorzijde van herzien uitgave over Jan Oom. ISBN 90-9014703-9

De enige foto die Dick van den Hoorn van Jan Oom maakte: 17 augustus 1939 tijdens een tuinfeestje, een paar weken voor het uitbreken van WOII, toen Jan de school van Eadio Holland verlietr. Op de rafel limonadeflessen plaats van wijn. Een macaber detail is het doodshoofd met daarop een uniformpet (zomeruitvoering) van Radio Holland en eronder de boord van het uitgangsuniform:

De enige foto die Dick van den Hoorn van Jan Oom maakte: 17 augustus 1939 tijdens een tuinfeestje, een paar weken voor het uitbreken van WOII, toen Jan de school van Eadio Holland verlietr. Op de rafel limonadeflessen plaats van wijn. Een macaber detail is het doodshoofd met daarop een uniformpet (zomeruitvoering) van Radio Holland en eronder de boord van het uitgangsuniform: “een vadermoordenaar” met een zwart strikje. Op het witte karton had Dick van den Hoorn gekalkt ‘Radio Holland opleiding exit’ of iets dergelijks.

De auteur D.A.C.van den Hoorn als radiotelegrafist. Op deze foto door Jan Oom uit 1939 luistert hij op de 600-meterband, de algemene oproep- en noodfrequentie voor de zeevaart.

De laatst bekende opname van Jan Oom, een pasfoto uit 1940.

De laatst bekende opname van Jan Oom, een pasfoto uit 1940.

Na zijn arrestatie juni 1943 in Parijs, waar Jan Oom door de Duitse politie is gearresteerd was zijn lot tot de dood nog geen jaar later als volgt: 24 juni 1943 In gevangenis te Fresnes bij Parijs. Verhoren door SD; 14 januari 1944: Compiègne, in Durchgangslager van Duitse Wehrmacht bij Parijs; 24 januari 1944 in Duits concentratiekamp Buchenwald; 14 februari 1944 in ondergronds slavenkamp ‘Vernichtung durch Arbeit’ te Dora; 27 maart 1944 aankomst in concentratiekamp Bergen-Belsen. Doodziek en ontbering van medische hulp. Op 6 april 1944 is Jan Oom overleden. [Jan Oom is (nog) niet geregistreerd in het register Oorlogsslachtoffers van de Oorlogsgravenstichting. Dankzij de studie van D.A.C.van den Hoorn waaraan hij 2 jaar werkte en (archief) reizen maakte naar België, Frankrijk en Duitsland, is Jan Oom gerehabiliteerd. Sinds 4 mei 2015 komt de naam van Jan Oom voor op het monument voor de gevallenen in Heemstede

Bij aankomst in het concentratiekamp Buchenwald op 24 januari 1944 kreeg Jan Oom het gevangenennummer 42068 dat hij ook hield in Dora en Bergen-Belsen. Aan de hand van dit nummer kon worden aangetoond dat in het herdenkingsboek van Bergen-Belsen genoemde Jan Omm (sic!) van onbekebnde nationaliteit de Nederlander Jan Oom was. Na diens dood ging het nummer over naar een Poolse gevangene in Buchenwald. Bronnen: Gedenkstätte Buchenwald en het boek van D.A.C.van den Hoorn

Bij aankomst in het concentratiekamp Buchenwald op 24 januari 1944 kreeg Jan Oom het gevangenennummer 42068 dat hij ook hield in Dora en Bergen-Belsen. Aan de hand van dit nummer kon worden aangetoond dat in het herdenkingsboek van Bergen-Belsen genoemde Jan Omm (sic!) van onbekende nationaliteit de Nederlander Jan Oom was. Na diens dood ging het nummer over naar een Poolse gevangene in Buchenwald. Bronnen: Gedenkstätte Buchenwald en het boek van D.A.C.van den Hoorn

Overlijdensadvertentie Jan OOm, uit: Haarlems Dagblad van 25-11-1949.

Overlijdensadvertentie Jan Oom, uit: Haarlems Dagblad van 25-11-1949.

Bespreking van boek 'Uitgewist. Hoe Jan Oom verdween in Nacht und

Bespreking van boek ‘Uitgewist. Hoe Jan Oom verdween in Nacht und “Nebel’en enkele andere histories uit WOII’ Gepubliceerd in: Terugblik ’40’-45, juli-augustus 2001.

Vervolging van bespreking boek 'Uitgewist' (over Jan Oom), uit: Terugblik '40-'45, juli/augustus 2002.

Vervolging van bespreking boek ‘Uitgewist’ (over Jan Oom), uit: Terugblik ’40-’45, juli/augustus 2002.

Bericht overlijden van Jan Oom in Bergen Belsen [Bevolkingsregister Heemstede].

Bericht overlijden van Jan Oom in Bergen Belsen [Bevolkingsregister Heemstede].

Herdenkingsmonument vm. concentratiekamp Bergen-Belsen (foto's van D.A.C.van den Hoorn, juni 1999 - de auteur is in 2013 in Hoog Soeren overleden]

Enige tienduizenden overleden in Bergen-Belsen aan uithongering, uitputting, vlektyfus mar ook door het beestachtig gedrag van SS-bewakers. Van mensen-pakhuis tot knekelhuis, zoals Abel Herzberg dat in zijn veelgelezen boek ‘Amor fati’ heeft beschreven.  Herdenkingsmonument vm. concentratiekamp Bergen-Belsen (foto’s van D.A.C.van den Hoorn, juni 1999 – de auteur is in 2013 in Hoog Soeren overleden]

Zie ook: Dick van den Hoorn: ‘Nacht und Nebel’, in: Heerlijkheden, nummer 100, april 199, p. 95-102. —————————————- ————————————-Hendrik Jacob van Schravendijk:  geboren op 26 juli 1916 te Hillegom. Omgekomen op 21 januari 1943 in concentratiekamp Vught op 26-jarige leeftijd. Hendrik van Schravendijk woonde voor de oorlog in Heemstede waar hij als slagersleerling werkte. Hij is als één van de eerste transporten in Vught aangekomen, vermoedelijk al zeer vermoeid na een verblijf in Amersfoort. Hij kwam terecht in een kamp dat eigenlijk nog moest worden opgebouwd, waar onder meer een keuken en douches nog ontbraken. De gevangenen moesten hun eigen barakken bouwen. Voor velen is he werk te zwaar en zijn de hygiënische toestanden abominabel. H.J.van Schravendijk sterft op 21 januari in het kamp. In het politiearchief Heemstede is onder 1941 bij ‘Diversen 748/43’ het volgende vermeld: “Hendrik Jacob van Schravendijk, geboren 26 juni 1916, wonende Esdoornlaan 18, is in het gevangenkamp Vught overleden. Zijn geld, zijnde fl. 12,12 1/2 wordt teruggegeven. Hij was slager van beroep en ongehuwd”.   ———————————————– P.S. Op 29 maart 1944 zijn twee leerlingen van de Voorwegschool, de 7-jarige Japie Wijngaarden en 8-jarige Loesje Beers, beiden woonachtig in Haarlemmermeer, op de Cruquiusweg dodelijk getroffen door granaatscherven van de luchtverdediging.

In de Heemsteedse Courant van 10 oktober 2001 is bovenstaande foto van A.van Keulen gepubliceerd met een klassefoto uit 1942 van de Voorwegschool en de afgebeelde Jaap van Wijngaarden tijdens een luchtaanval IN 1944 op de Cruquiusweg in Heemstede omkwam. We zien v.l.n.r.: Thea Warmerdam, Nelly Witte, (?), Miep Diekmans,, (?), Willie Vervloet, Kees van Bakel, (?). Tweede rij: Jan den Herder, Jan Bouwman, Cor van de Vlies, Arnold Leuven, (?), Kootje van de Putte, Asdriaan Serwijs. Derde en boveste rij: Fred van Keulen, Jaap van Wijngaarden, Carel Koese, juffrouw Peetoom, Van Gorkum, Wim Krabbe, Nico Meyer. Twee kinderen uit de klas ontbreken, namelijk Leida Britzel en de eveneens 29 maart 1944 omgekomen lOESJE bEERS.

In de Heemsteedse Courant van 10 oktober 2001 is bovenstaande foto van A.van Keulen gepubliceerd met een klassefoto uit 1942 van de Voorwegschool en de afgebeelde Jaap van Wijngaarden tijdens een luchtaanval IN 1944 op de Cruquiusweg in Heemstede omkwam. We zien v.l.n.r.: Thea Warmerdam, Nelly Witte, (?), Miep Diekmans,, (?), Willie Vervloet, Kees van Bakel, (?). Tweede rij: Jan den Herder, Jan Bouwman, Cor van de Vlies, Arnold Leuven, (?), Kootje van de Putte, Asdriaan Serwijs. Derde en bovenste rij: Fred van Keulen, Jaap van Wijngaarden, Carel Koese, juffrouw S.C. Peetoom (leerkracht van 1939-1943), Van Gorkum, Wim Krabbe, Nico Meyer. Twee kinderen uit de klas ontbreken, namelijk Leida Britzel en de eveneens 29 maart 1944 omgekomen Loesje Beers.

Door de heer Vic Klep is op basis van archieven en een ooggetuigenverslag van Arnold (Nol) Leuven onderzoek gedaan baar het drama op de Cruquiusweg als gevolg van een regen van Duitse luchtdoelgranaten waarbij drie doden vielen. Dat gebeurde op 29 maart 1944 ter hoogte van de ingang van de gemeentereiniging/Meerlanden. Een deel van zijn verslag: ‘De Cruquiusweg veranderde in enkele seconden in een slagveld. Twee personen werden direct gedood. Dat waren mevrouw Helena Elisabeth Mulder-Altewischer, wonende aan de Kruisweg 1278 in de Haarlemmermeer en het meisje Louise Henriette Beers, wonende aan de Kruisweg 1855 eveneens in de Haarlemmermeer.

Overlijdensprentje van Helena Elisabeth

Overlijdensprentje van Helena Elisabeth Altewischer (Cees Schenkel)

Levensgevaarlijk gewond werd de jongen Jacobus van Wijngaarden wonende Cruquiusweg 63 ook in de Haarlemmermeer. Gewond raakten Pieter Strooisma, broodbezorger woonachtig Cruquiusweg te Heemstede en Adrianus van Zon, voerman wonende Vogelenzangseweg 270 te Vogelenzang en Joanna Agnes Schräder-Croeze, wonende Wipperplein 9 te Heemstede. Mevrouw Mulder fietste op het moment van het onheil op de Cruquiusweg. Zij werd getroffen door granaatscherven en was op slag dood. Loesje Beers en Japie van Wijngaarden, leerlingen van de Voorwegschool waren op weg naar huis en mochten van voerman Van Son, die op weg was naar de Haarlemmermeer, meerijden. Zij waren ongeveer een minuut voor de granaatinslagen op de wagen geklommen. Loesje was eveneens op slag dood en Japie werd zwaar gewond aangetroffen. Hij is nog een huis aan de Cruquiusweg binnengedragen en daarna met de meeste spoed op een bakfietsbrancard naar het Grote Gasthuis ofwel Elisabeths Gasthuis aan de Gasthuisvest in Haarlem gebracht. Onderweg is hij overleden. De voerman Van Son werd door een scherf gewond aan zijn rechterbeen. Pieter Strooisma is in zijn huis aan de Cruquiusweg ernstig gewond in de rechterzijde van zijn borst door een granaatscherf. Mevrouw Maria Johana Agnes Schräder-Croeze raakte in haar huis aan het Wipperplein 9 (geboren 24 maart 1882) gewond door rondvliegende glasscherven. Zij overleed op 14 april 1944, vermoedelijk als gevolg van de opgedane emotie. De twee paarden welke de wagen van Van Son trokken moesten ter plaatse door een slager worden afgemaakt.’ ———————————————-

6 mei 1945: nog drie slachtoffers in Heemstede en Haarlem Tegen de avond van 4 mei 1945 circuleerde het gerucht dat de Duitse troepen hadden gecapituleerd. later in de avond werd het bericht bevestigd door Duitse en Engelse radiostations. Ook de zenders ‘Herrijzend Nederland’ in het bevrijde Eindhoven riep het bericht om. 5 mei had in Wageningen een gesprek plaats tussen de Canadese luitenant-generaal C.Foulkes en de Duitse bevelhebber in Nederland generaloberst J.Blaskowitz over de capitulatie- voorwaarden en de volgende dag overhandigde Blaskowitz aan de geallieerden de door hem ondertekende  exemplaren van de captulatievoorwaarden. Op dat moment hadden de Duitse troepen in ons land zich officieel overgegeven.  6 en 7 mei trokken de aanwezige Duitse soldaten terug richting ‘Heimat’. Op dinsdag 8 mei arriveerden de Canadese bevrijders met tanks, pantserwagens, auto’s en motoren in Haarlem en Heemstede en op die dag namen de geallieerden het gezag in Heemstede over. De dag daarvoor is op last van de plaatselijke commandanten van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (NBS of BS) te weten van het Strijdend Gedeelte (SG) en de Bewakings Troepen (BT) door J.Woud  met politie-leden van de NBS het politiebureau bezet. Op 6 mei 1945 heeft zich bij het haarknippen van vrouwen die een verhouding met Duitse bezetters hebben gehad, zogenaamde ‘moffenmeiden’, in de Raadhuisstraat op het pleintje voor café de Halte een ernstig incident voorgedaan, waarbij bij een schietpartij drie licht gewonden en 1 zwaar gewonde is gevallen. Twee getroffen personen uit Heemstede zijn naar het Gezondheidshuis gebracht en in het noodziekenhuis behandeld. Eén van de schutters A.G.Winands, rottenführer NSKK, is getroffen in zijn buik en na verleende eerste-hulp naar het Lazaret in Meer en Bosch vervoerd. Hij verklaarde dat bij de IJzeren Brug minstens vijf schoten zijn gevallen. Ernstig gewond raakte politieman H.Visser die via het politiebureau per bakfiets-brancard naar het Diaconessenhuis in Haarlem is gebracht. De schutter, een Rus in dienst van de Duitse bezettingsmacht, Walodia Zertswatse (geboren in 1919), is staande gehouden en aan de Feldgendarmerie uit Haarlem overgedragen. Tegen hem zijn geen stappen ondernemen. De heer Visser is op 9 of 10 juli aan zijn verwondingen overleden en op 12 juli in Heemstede begraven. Een uitvoerige beschrijving van het incident is door V.C.Klep beschreven in bijlage J van ‘Uittreksel dagrapporten gemeentepolitie Heemstede 1939-1945’.

Voorlopig herdenkingsmonument aan de Dreef in Haarlem (foto 7 mei 1945 door Jan Hendrik Fortgens)

Voorlopig herdenkingsmonument aan de Dreef in Haarlem (foto 7 mei 1945 door Jan Hendrik Fortgens)

Zondagmiddag 6 mei 1945 heeft zich in Haarlem een dubbel drama voorgedaan waarbij door een lid van de Duitse weermacht twee personen zijn neergeschoten en dodelijk getroffen. Aanleiding zou zijn geweest het afsteken en werpen van vuurwerk naar de weermachtwagens. Slachtoffers waren: Gerard Visser, 9 jaar, uit de Reitzstraat in Haarlem en Willem Roozen, geboren 28 februari 1920 te Weltevreden (NOI), machinist van beroep,  Zandvoortselaan 165 te Heemstede. Woonachtig in Amsterdam verbleef hij tijdelijk bij zijn verloofde (Aty Plomp) en schoonhouders aan de Zandvoortselaan in Heemstede . T.Plomp dreef destijds een bekende boek- en kantoorboekhandel. Roozen is begraven op de Algemene Begraafplaats in Heemstede en later herbegraven op het ereveld van oorlogsslachtoffers Loenen in de gemeente Apeldoorn. Een bijdrage over dit dubbele drama tijdens de bevrijding is door Annabella Meddens-van Borselen gepubliceerd in het tijdschrift ‘Uitgelicht’, mei 2014, nummer 2, p. 16-19.

Graf van W.Roozen op de erebegraafplaats Loenen

Graf van W.Roozen op de erebegraafplaats Loenen

————————–

Meer en Bosch: in de twee instellingen voor epilepsiebestrijdingen Meer en Bosch (Heemstede) + Bethesda-Sarepta (Haarlem) werden in 1940 nog ongeveer 600  personen verpleegd. Voor de oorlog werden twee NSB-verplegers ontslagen onder toekenning van een ruim wachtgeld en pensioen. Ze tekenden  een verklaring dat ze verder geen aanspraken zouden doen gelden. Na de Duitse bezetting eisten ze echter een nieuwe hoge functie. De autoriteiten van de nieuwe orde steunden hen. Het bestuur weigerde en  op 20 maart 1942 is het bestuur door de Duitse bezetters van zijn functie ontheven en kwam hiervoor een Duitsgezind bestuur van NSB’ers in de plaats, onder voorzitterschap van hervormd predikant en NSB’r dominee  P.W.Foeken uit Haarlem en met als lid de Kock van Leeuwen, die zo onkies was de plaats van zijn moeder van het oude bestuur in te nemen. Als geneesheer-directeur is NSB-lid dr.J.Dozy benoemd. De afgezette directeur dr.B.Ledeboer is gevangen genomen evenals het gehele bestuur en de besturende broeder zijn gedurende vijf weken vastgehouden. De patiënten zijn naar huis gezonden voor thuisverpleging en 108 achtergebleven personen  nog opgenomen in het Provinciaal Ziekenhuis nabij Santpoort. Een groot aantal patiënten was toen al overgebracht naar een inrichting in de gemeente Zeist en daar zijn in 1944 tot de bevrijding in 1945 11 patiënten afkomstig uit Meer en Bosch overleden. Blijkens ontvangen gegevens van de gemeente Zeist stonden zij nog vermeld als ‘wonende te Heemstede’ en betreft het de volgende personen: naam, geboorteplaats, leeftijd, overlijdensdatum: – Elisabeth Bakker, Amsterdam, 35 jaar, 8 januari 1945 – Alphonse Bosman, Amsterdam, 24 jaar, 3 maart 1945 – Gerardus Jacobus Johannes van Erp, Leiden, 44 jaar, 8 mei 1945 – Teunis Geerts, Rotterdam, 36 jaar, 15 november 1944 – Richard F.van Herwaarden, ‘s-Gravenhage, 38 jaar, 14 november 1944 – Antonie Hermanus de Jong, Amsterdam, 34 jaar, 6 mei 1945 – Gijsbert Kardol, Waardenburg, 42 jaar, 4 januari 1945 – Theodorus de Munck, Amsterdam, 22 jaar, 4 november 1944 – Cornelis Overeem, Scherpenzeel, 35 jaar, 22 november 1944 – Geoffrey Raymond Taylor, Rotterdam, 30 jaar, 8 februari 1945 – Pieter Tromp, Oudkarspel, 64 jaar, 2 januari 1945.  In  1944 is Meer en Bosch door de Duitsers in beslag genomen om hier een lazaret te vestigen. Toen de Canadezen in mei 1945 arriveerden troffen zij hier ongeveer 500 Duitse gewonden aan en zijn de gebouwen in een desolate staat aangetroffen. n 1946 zijn  al weer 60 oud-patiënten teruggekeerd.

 

=====================================================

Het Slachtofferregister van de Oorlogsgravenstichting bevat ongeveer 60 namen van in Heemstede geboren personen. Van hen zijn omgekomen in Duitse concentratiekampen: Theodorus Jacobus van den Berg, geboren op 2 november 1904. Ov. Sobibor Cornelis van der Bol, geboren in Zandvoort, is bij een razzia opgepakt en overleden op 12 mei 1945 in Sachsenhausen, Oranienburg Rozetta Wilhelmina Bonnist, geboren 13 oktober 1912. Ov. Sobibor Bertha Anna Chapon, 23 juli 1918. Ov. Kdo.Auschwitz II-Birkenau Hartog Samuel Chapon, 28 februari 1917. Ov. Omg. Auschwitz Douwe Wiebe Duiker, 22 juni 1925. Ov. Neuengamme Joseph Grunholz, 12 november 1936. Ov. Auschwitz Aleid Ingeborg van Hardenbroek van Ammerstol,  27 februari 1921. Ov. Ravensbrück Cornelis Gerardus Sloof, 14 september 1912. Ov. Dachau Johannes Daniel van Spanje, geboren 19 september 1918. Ov. Buchenwald Lambertus Theodorus van Tongeren, 20 april 1908. Ov. Neuengamme Johannes Hubertus Maria Joseph van der Weiden, 9 april 1906. Ov. in 1943 1943 te Natzweiler

Weiden

 

 

Overlijdensadvertentie Jan van der Weiden. Uit: de Maasbode, 2 juli 1945

Elders in Nederland omgekomen zijn de volgende in Heemstede geboren personen: Eduard Leonardus van Breemen. Geboren 20 september 1917 in Heemstede. Was lid van het verzet. Gefusilleerd op 18 september in Utrecht. Begraven op het Nederlands ereveld Loenen, vak E, nummer 781.

Graf E.L.van Breemen (1917-1943), ereveld Loenen

Gerk Oberman, geboren op 14 december 1918 in Heemstede. Zoon van N.H.predikant dr.H.T.Oberman, die in 1920 in Rotterdam is beroepen. Gerk Oberman is op 26 februari 1945 gearresteerd bij een poging zijn aangehouden zuster op straat te bevrijden. De 26-jarige student is op 8 maart 1945 in Amersfoort gefusilleerd. Begraven op Gem. Begraafplaats te Amersfoort, vak 12, rij C, nummer 109. Willem Theodoor Pahud de Mortanges, geboren op 1 juli 1921 in Heemstede. Hij studeerde scheikunde in Delft en is wegens verzet (spoorwegaanslagen en andere daden van sabotage) opgepakt en met 5 andere personen door de krijgsraad ter dood veroordeeld en op 18 mei 1943 gefusilleerd. Begraven op Begraafplaats Westerveld te Driehuis, vak H, nummer 178 C.

Persbericht van bureau Wehrmachtsbefehlshaber

Johannes Tempelman, geboren op 29 oktober 1922 in Heemstede. Kruideniersbediende. Overleden op 10 maart 19445 te Gendringen. Begraven op Nederlands ereveld in Loenen, vak A, nummer 1053. Graf J.Tempelman (1922-1945) op Ned. ereveld in Loenen Gerard Jan van Wickevoort Crommelin, geboren op 10 september 1894 in huize Klein Berkenrode te Heemstede. Paardenliefhebber zoals veel van zijn familieleden. Was van beroep sportcommissaris van Koninklijke Nederlanse Automobiel Club (KNAC). Hij is bij gevechthandelingen in de meidagen van 1940 overleden. Op 10 mei 1940 in Oegstgeest (of Voorschoten?).  Begraven op N.H.Hervormde Begraafplaats te Warmond, nummer 25.

Graf G.J.van Wickevoort Crommelin (1894-1940) in Warmond

Jan  Roes (21 januari 1863 – 12 juni 1944) Ofschoon niet geboren te Heemstede maar in 1863 in Krommenie noem ik in dit verband toch de bloembollenkweker Jan Roes. Hij is op 81-jarige leeftijd op 12 juni 1944, doodgeschoten door een lid van de bezettende weermacht, die hij met een stok aanviel toen deze zijn dochter bedreigde. Professor Van Slogteren wijdde een necrologie aan hem in Jaarboek Haerlem 1945 (1946) en bericht dat Roes na 1900 op zijn eigen bedrijf te Heemstede  was begonnen met de meest moderne methoden toe te passen, welke dankzij allerlei experimenten bijdroegen aan de vooruitgang van de bloembollencultuur. Marcel Bulte publiceerde in het boek ‘Bloeiende Bedrijvigheid’ (2002) een bijdrage over ‘Jan Roes en De Konijnenberg’, waaruit het volgend citaat: ‘De bloembollenkwekerij waarmee Nicolaas en Jan Roes in 1951 uitbreiden, kopen ze van Anna Roes. Zij is een dochter van Jan Roes, die zijn kwekerij en bollenhandel begin 20e eeuw oprichtte onder de naam ‘Roes en Goemans’ . Hij zat toen nog in Vogelenzang en samen met Hubrecht Goemans leidt hij de kwekerij. Nog geen half jaar na de oprichting koopt ‘Roes en Goemans’ van Pieter Teding van Berkhout weiland en tuinen aan de Herenweg, ook wel Haagse Straatweg genoemd. Al vrij snel biedt het bedrijf uiteenlopende soorten gladiolen, anemonen en lelies aan. In 1909 bouwen de firmanten een nieuwe bollenschuur, pakplaats en kantoor op hun bloembollenveld nabij ‘De Konijnenberg’. Die ligt tegenover de buitenplaats ‘Meer en Berg’. In 1912 gaat Jan Roes alleen verder en hij verhuist naar Herenweg 15. Het pand heet ‘De Cronjer’, een naam die ontleend is aan de bloembollengrond die eigendom was van jonkheer Willem Philip Barnaart. Jan adverteert in mei 1919 met zijn bloeiende ‘Breeder- en Darwintulpen’ en hij nodigt liefhebbers uit om naar zijn uitgebreide collectie te komen kijken. Rond 1923 bouwt hij op he terrein zowel een nieuwe rozenkas als een nieuwe plantenkas, die erg modern is. De kwekerij groeit en krijgt in 1929 een nieuwe loods om bloembollen te drogen en ook geeft Jan Roes diverse catalogi uit. Voordat hij zich uit zijn zaak terugtrekt, meldt hij op 20 mei 1936 in een advertentie, dat hij zijn bollenkraam wil veilen. Eerlijkheidshalve zet hij erbij dat ‘hij voornemens is het bloembollenvak te verlaten en met pensioen te gaan.’ Als hij zijn zaken in oktober afgewikkeld heeft, verhuist hij naar  Zeist, waar hij zijn laatste jaren doorbrengt (…)’ en zoals hierboven medegedeeld 12 juni 1944 door een dronken lid van de weermacht om het leven is gebracht.

Jan Roes (1863-1944)

Jan Roes (1863-1944)

NATIONALE ERELIJST VAN GEVALLENEN 1940-1945 van PERSONEN GEBOREN IN HEEMSTEDE Adrianus Gerardus Blokker, 01-12-1905 Heemstede – ov. 17-02-1942 Javazee, 3e stuurman; Johannes Paulus Antonius van Bommel, 06-06-1923 Heemstede – ov. 18-09-1944 Indische oceaan nabij Benkoelen a/b Junyo Maru/ Sergeant KNIL, Koninklijk Nederland-Indisch Leger en Indisch Verzet; Cornelis Jan  Botbijl, 13-02-1913 Heemstede – ov. 29-10-1942 Ierse Zee, dipl. solaadt Kininklijke Landmacht; Eduard Leonardus van Breemen, 20-9-1917 Heemstede – ov. 18-09-1943 Utrecht, waterbouwkundige, Verzet; Jan Pieter Frowein, 03-12-1919 Heemstede – ov. 18-09-1941 Noorse kust, res. sergeant, vlieger Koninklijke Landmacht; Frits Gerritsen, 01-03-1906 Heemstede – ov. 16-01-1944 Non Pladuk (Thailand), fourier Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger en Indisch verzet Pieter Groustra, 18-10-1917 Heemstede – 04-03-1942 Straat Sunda, zee-officier Koninklijke Marine Aleid Ingeborg Baronesse van Hardenbroek van Ammerstol, 27-02-1921 Heemstede – ov. 20-02-2945 Ravensbrück, studente, verzet Pieter Hendrik de Jong, 06-11-1912 Heemstede – ov. 04-06-1943 Berlijn, bedrijfsdirecteur, verzet Petrus Willem Köper, 15-05-1913 Heemstede – ov. 04-08-1943 Berlijn, bedrijfsdirecteur, verzet Cornelis Leonardus Josephus van Lent, 18-031919 Heemstede – ov. 13-06-1942 Lüttringhausen, technicus, verzet Johan Limpers, 02-08-1915 Heemstede – ov. Amsterdam, beeldhouwer, verzet Frans Nicolaas Ludwig, 11-05-1925 Heemstede – ov. 09-11-1944 Den Haag, student, verzet Gerardus Josephus Nelis, 10-03-1913 Heemstede – ov. 14-05-1940 Rhenen, soldaat Koninklijke Landmacht Herman Louis Adriaan Obreen, 26-01-1902 – ov. 18-09-1944 Indische Oceaan nabij Benkoelen aan boord van Junyo Maru, soldaat Landstorm, Koninklijk Nederlands-Indisch Leger en Indisch verzet Willem Anjo van Ommen, 24-04-1919 Heemstede – ov. 11-05-1940 Leiden, sergeant Koninklijke Landmacht Willem Theodoor Pahud de Mortagnes, 01-07-1921 Heemstede – ov 18-05-1943 Utrecht, student, verzet [Toelichting:  hij was de enige zoon van de legerofficier en ruiterkampioen Charles Ferdinand Pahud de Mortagnes (1896-1971), en is na een mislukte poging illegaal de Frans-Zwitserse grens over de komen door de Duitsers gefusileerd]. Pieter Reedijk, 27-05-1912 Heemstede – ov.13-05-1940 Rhenen, soldaat Koninklijke Landmacht Caspar Antonie Scholman, 13-10-1912 Heemstede, ov. 06-03-1943 Rintin (Thailand), soldaat, leerling monteur, Kon. Ned.-Indisch Leger en Indisch verzet Lambertus Theodorus van Tongeren, 20-04-1908 Heemstede – ov. Neuengamme, metaalarbeider, verzet

tongeren

Lambertus Theodorus van Tongeren (geboren 20-4-1908 in Heemstede, omgebracht 12-1-1943 in Neuengamme). Was lid van het verzet. Hij wordt vermeld op een plaquette van oorlogsslachtoffers in het raadhuis van Uitgeest.

 

Gijsbertus Hendrik Johannes van der Veldt, 02-07-1906 Heemstede – ov. 23-02-1943 Atlantische Oceaan, 2e machinist, koopvaardij Carel Baron de Vos van Steenwijk, 18-05-1918 Heemstede – ov. 10-05-1940 Driebergen, Cornet Koninklijke Landmacht Johannes Maria Jozef van der Weiden, 09-04-1906 Heemstede – ov. 04-09-1943 Natzweiler (Frankrijk), kunsthandelaar, verzet (heeft gevangen gezeten in Oranjehotel Scheveningen,

Gerard Jan van Wickevoort Crommelin, 10-09-1894 Heemstede – ov. 10-05-1940 Oegstgeest, sportcommissaris KNAC, verzet

Bronzen penning/plaquette ter nagedachtenis aan Gerard Jan van Wickevoort Crommelin. Geboren op Klein-Berkenrode aan de Herenweg. In leven was hij sportcommissaris van de Kon. Ned. Automobiel Club (KNAC). Op 10 mei 1940 als soldaat in Oegstgeest door oorlogsgeweld om het leven gekomen. Penning is ontworpen door M.R.J.Fleur en vervaardigd bij de Koninklijke Begeer in Voorschoten.

Bronzen penning/plaquette ter nagedachtenis aan Gerard Jan van Wickevoort Crommelin. Geboren op Klein-Berkenrode aan de Herenweg. In leven was hij sportcommissaris van de Kon. Ned. Automobiel Club (KNAC). Op 10 mei 1940 als soldaat in Oegstgeest door oorlogsgeweld om het leven gekomen. Penning is ontworpen door M.R.J.Fleur en vervaardigd bij de Koninklijke Begeer in Voorschoten.

——————————————————————————————– HEEMSTEEDSE MILITAIREN GEVALLEN BIJ DE VERDEDIGING VAN ONS LAND IN DE MEI-DAGEN VAN 1940

Ansichtkaart na de Bevrijding verschenen

Ansichtkaart na de Bevrijding verschenen

Het legermonument op de Grebbeberg met de namen van de omgekomen soldaten

Het legermonument op de Grebbeberg met de namen van de omgekomen soldaten

Willem Fredrik Anceaux

Graf van W.F. Anceaux in Rhenen

Op 17 mei 1940 ontving de burgemeester van Heemstede bericht dat vliegenier W.F.Anceaux op het veld van eer voor Nederland was gevallen. Hem werd verzocht zijn echtgenote in de Johannes Verhulstlaan 26 te Heemstede hiervan op de hoogte te stellen. Op dit adres was het echtpaar vanwege de mobilisatie tijdelijk ingekwartierd. Rang: 1e Luitenant vlieger. Onderdeel: 2-1-1-L.v.R. Onderscheiding: Vliegerkruis. Geboren: 27 november 1912 te Rotterdam. Gevallen op 13 mei 1940, neergeschoten na een luchtaanval op de Moerdijkbrug en neergestort in Ridderkerk (ZH) in de leefrijd van 27 jaar. Begraven op Zorgvliet te Amsterdam. Huidige rustplaats: Militair ereveld Grebbeberg te Rhenen (U), rij 10, nummer 33, sinds 13 september 1978. Bijzonderheden: – Op dinsdag 13 mei 1940 besloot de legerleiding om de verkeersbrug bij de Moerdijk te bombarderen, om de Duitse druk op Dordrecht en Rotterdam te beperken. Het 2-1-1 Luchtverdedigings Regiment beschikte, door de vele verliezen, nog mar over één van de negen bombardementsvliegtuigen, van het type Fokker T V, met rompnummer 856, waarvan de bemanning in oorlogsdagen al geschiedenis had geschreven (1) – De bemanning kreeg de opdracht om twee bommen van 300 kg. af te werpen. Twee Fokker G-1, jachtvliegtuigen gingen ter bescherming mee. Bij de eerste aanval mist de eerste bom het doel. Tijdens de tweede aanval raakte de andere bom met zijn flank een pijler, daardoor ging de ontsteking vermoedelijk niet af. De bom gleed langs de pijler in het water. Doodoorzaak: op de terugvlucht naar Schiphol werd de T V 5 ontdekt door de Duitse Messerschmidt Me 109-jachtvliegtuigen. De Fokker G-1’s, deden wat zij konden , maar de T V 5 werd geraakt, en stortte brandend neer. Informatie: Willem Anceaux woonde oorspronkelijk niet in Heemstede, maar had zich hier tijdens de mobilisatie gevestigd. Zijn standplaats was het vliegkamp Schiphol. Op het internet is een site aan hem gewijd. http://www.anceaux.nl/1inleiding.htm

Groepsfoto van een aantal vliegers. Van links naar rechts: Eilders, Steenbeek (omgekomen), Ruygrok Anceaux (omgekomen), Boekhout, Swagerman (omgekomen), Frenken, Mulder en Zielstra. [Boekhout, Frenken en Zielstra maakten geen gevechtsvluchten].

Groepsfoto van een aantal vliegers. Van links naar rechts: Eilders, Steenbeek (omgekomen), Ruygrok, Anceaux (omgekomen), Boekhout, Swagerman (omgekomen), Frenken, Mulder en Zielstra. [Boekhout, Frenken en Zielstra maakten geen gevechtsvluchten].

W.F.Anceaux begraven, Uit: Algemeen Dagblad, 29012-1940.

W.F.Anceaux begraven. Uit: Algemeen Dagblad, 29012-1940.

W.F.Anceaux (1912-1940)

Gedenkmonument voor Anceaux en 5 andere omgekomen vliegers aan de noordzijde van de Moerdijkbrug op parkeerplaats de Zuidpunt bij de A-16 Rotterdam-Breda,

Gedenkmonument voor W.F.Anceaux en 6 andere omgekomen vliegers onder wie commandant Ben Swagerman aan de noordzijde van de Moerdijkbrug op parkeerplaats de Zuidpunt bij de A-16 Rotterdam-Breda,

Deel van plaquette op monument: ‘Gedenkteken Luchtvarenden’ in 2009 onthuld op de vliegbasis Soesterberg. Vermeld zijn 75 militairen-vliegers die in de meidagen van 1940 sneuvelden, daarbij ook W.F.Anceaux.

anceaux

                        Oorlogsvlieger jhr. Sandberg overleden (uit: Heemstreder, 18 mei 2005)

Willem Johannes Kenninck Beroep: detailhandelaar in elektrische artikelen en apparaten. Adres: Binnenweg 127 te Heemstede. Rang: Wachtmeester (dienstplichtig). Onderdeel: Tr. Det. Staf 1e Divisie. Onderscheidingen (postuum) Ridder Militaire Willems Orde 4e klasse. Geboren: 28 maart 1911 te Den Helder. Gevallen: op 14 mei 1940 te Overschie (Delft), in de leeftijd van 29 jaar. Begraven te Delft op de begraafplaats ‘Jaffa’, bij met Militair monument.

Begraafplaats Jaffa te Delft, waar W.J.Kenninck is begraven

Bernardus van der Kuijp Beroep: kantoorbediende bij Ford Automobielfabriek in Amsterdam. Adres: Herenweg 83 te Heemstede. Rang: 1e Luitenant (dienstplichtig). Onderdeel: 1e Compagnie, 4e bataljon Pantser Afweergeschut. Bijzonderheid: zijn regiment was toegevoegd aan het 8e regiment infanterie. Geboren op 30 juli 1912 te Bangil (NOI). Gevallen op 13 mei 1940 bij de Grebbeberg bij Rhenen (U), in de leeftijd van 27 jaar. Begraven te Rhenen op het Militair ereveld, rij 7, nummer 10.

Graf B. van der Kuijp (1912-1940), Militair Ereveld Rhenen

Henri Leopold Christiaan Lansdorp Beroep: kantoorbediende. Adres: Heemsteedse Dreef 177 te Heemstede. Rang: soldaat (dienstplichtig). Onderdeel 4e batterij Luchtdoelartillerie voor de verdediging van het vliegveld Waalhaven te Rotterdam. Geboren op 6 december 1918 te Haarlem. Gevallen op 10 mei 1940 te Rhoon (ten zuiden van Rotterdam) in de leeftijd van 21 jaar. Begraven te Haarlem op 23 mei 1940 op gemeentelijke begraafplaats Kleverlaan, in graf nummer 3.00532.

Portret van H.L.C. Lansdorp

Portret van H.L.C. Lansdorp

Hendrik Jan Lever Beroep: kantoorbediende. Adres: Vondelkade 44 te Heemstede. Rang: soldaat (dienstplichtig). Onderdeel: 2e Compagnie, 2e Bataljon van het 34e Regiment Infanterie. Geboren op 7 mei 1905 te Amsterdam, in de leeftijd van 35 jaar. Gevallen op 11 mei 1940 te Numansdorp, Hoeksewaard (ZH), tijdens een luchtaanval. Begraven te Numansdorp. Huidige rustplaats: Militair ereveld Grebbeberg te Rhenen, rij 9, nummer 44, sinds 27 september 1973.

H.J.Lever (1905-1940), Militair Ereveld Rhenen

Gerardus Josephus Nelis Beroep: bollenkweker. Adres: Herenweg 21 te Heemstede. Rang: soldaat (dienstplichtig). Onderdeel: 3e Compagnie, 1e bataljon, 10e Regiment Infanterie. Geboren op 10 maart 1913 te Heemstede. Gevallen op 14 mei 1940 bij de Grebbeberg, Rhenen, in de leeftijd van 27 jaar. Begraven te Heemstede, RK Begraafplaats Berkenrode (St. Bavo) aan de Herenweg, op 21 juni 1940, rij 16, nummer 8. Doodsoorzaak: is bij een gevecht in zijn hoofd getroffen (2). Bijzonderheid: graf is geschud, dat wil zeggen geruimd in 2001, maar zijn stoffelijke resten zijn herbegraven in het familiegraf, rij 9, nummer 14.

Gerard Nelis in 1919 als leerling van de 'Roodnatschool' in de Cruquiusstraat Haaelem

Gerard Nelis in 1919 als leerling van de ‘Roodnatschool’ in de Cruquiusstraat Haarlem

Nelis

                                                                Bidprentje G.J.Nelis

Herdenking van omgekomen G.Nelis en W.,van Ommen tijdens jaarvergadering HPC (Opr. Haarlemsche Courant, 13-3-1941)

Herdenking van omgekomen G.Nelis en W.,van Ommen tijdens jaarvergadering HPC (Opr. Haarlemsche Courant, 13-3-1941)

Willem Anjo van Ommen Adres: Alberdingk Thijmlaan 4, Heemstede. Rang: sergeant (dienstplichtig). Onderdeel: 4e Compagnie, 10e depot Infanterie. Gebroren op 24 april 1919 te Heemstede. Overleden op 11 mei 1940 in een militair hospitaal te Oegstgeest (ZH), in de leeftijd van 21 jaar. Begraven te Oegstgeest. Huidige rustplaats: Militair ereveld Greppeberg te Rhenen, rij A 3, nummer 32, sinds 15 januari 1971. Doodsoorzaak: was tijdens gevechten met Duitse parachutisten bij de Wassenaarseslag ernstig gewond geraakt.

Graf W.A.van Ommen (1919-1940) Militair ereveld Rhenen

Pieter Reedijk Beroep: magazijnbediende. Adres: Kerklaan 17 te Heemstede. Rang: soldaat (dienstplichtig). Onderdeel: 3e Compagnie, 1e Bataljon, 10e Regiment Infanterie. Geboren op 27 nei 1912 te Heemstede. Gevallen op 13 mei 1940 bij de Grebbeberg, Rhenen, in de leeftijd van 28 jaar. Begraven te Rhenen, op het Militaire ereveld Grebbeberg, rij 7, nummer 16. Doodsoorzaak: is bij een gevecht in zijn hoofd getroffen.

P. Reedijk (1912-1940). graf Militair Ereveld Grebbeberg, Rhenen

Petrus Hendrikus Theodorus Marie Smits Adres: Leidsvaartweg 105 te Heemstede. Rang: soldaat (dienstplichtig). Onderdeel: Infanterie, 1-10 Grensbataljon. Geboren op 23 februari 1919 te Haarlem. Gevallen 10 mei 1940 te IJmuiden (gemeente Velsen), tijdens een beschieting van de mijnenveger M2 te IJmuiden in de leeftijd van 21 jaar. Begraven te Heemstede, op de RK Begraafplaats aan de Herfstlaan (thans Openbare Begraafplaats). Huidige rustplaats: Militair ereveld Grebbeberg te Rhenen, rij 13, nummer 59, sinds 17 september 1996.

P.H.Th.M.Smits (1919-1940) graf Militair Ereveld Grebbeberg

Jan Hendrik van Taarling Beroep: timmerman. Adres: Lieven de Keylaan 9a te Heemstede. Rang: korporaal (dienstplichtig). Onderdeel: 2e Compagnie, 3e bataljon, 34e Regiment Infanterie. Geboren op 21 maart 1912 te Amsterdam. Gevallen op 10 mei 1940 te Dubbeldam, in de leeftijd van 28 jaar. Begraven te Heemstede, Openbare Begraafplaats aan de Herfstlaan, op 23 mei 1940. Huidige rustplaats: Miltair ereveld Grebbeberg te Rhenen, rij 15, nummer 36, sinds 7 juli 2006. Doodsoorzaak: tijdens een tegenaanval in de richting van Dordrecht is hij gevallen. [In Dossier Diversen Politiearchief Heemstede 1941:  mededeling over het sneuvelen van J.H.van Taarling, korporaal 2e Compagnie, 3e bataljon 34 Regiment Infanterie. Geschreven wordt over zijn sneuvelen in een gevecht met een Duitse parachutist bij de Moerdijkbrug. Hij zou ter aarde zijn besteld in Maasdam (Div 24/41)].

J.H.van Taarling (1912-1940). graf Militair Ereveld Rhenen

Carel baron de Vos van Steenwijk Beroep: student. Adres: Leiden. Rang: Kornet (vaandrig). Geboren op 18 mei 1918 te Heemstede aan het adres Westerhoutpark 20 [sinds de annexatie in 1927 gemeente Haarlem]. Onderdeel: 6-4 R.H. Bijzonderheid: overleden op 10 mei 1940 te Driebergen/Rijsenburg in een veldhospitaal, in de leeftijd van 21 jaar. Begraven te Driebergen-Rijsenburg op de Algemene Begraafplaats in ‘Verzetsgraf, nummer 093’. Huidige rustplaats, gemeente Staphorst (O), in het familiegraf op de Gemeentelijke Begraafplaats sinds 26 augustus 1964.

Graf Carel baron de Vos van Steenwijk (1918-1940)

Noten (1) De Fokker T v was een twee-motorig transportvliegtuig, dat voor ons luchtwapen was ingericht als bommenwerper. Het werd ‘luchtkruiser’ genoemd. Het had twee Bristol ‘Pegasus’-motoren. De maximumsnelheid bedroeg circa 430 km/u. De bemanning bestond uit vijf personen. (2) Veel militairen zijn omgekomen door een fout aan de Nederlandse helmen. Op de voorzijde was namelijk ter versiering een metalen embleem aangebracht van de Nederlandse leeuw. De helm was op die plek niet meer glad en de kogels gleden er daar niet meer af, maar drongen door het embleem en het achterliggende staal in de schedel. Algemene informatie: – De werkelijke datum van overlijden en die in de Akte van Overlijden kunnen meerdere dagen verschillen. Dit komt door de oorlogsomstandigheden. De plaatsen in het gevechtsterrein waren niet altijd direct bereikbaar. De ambtenaren van de Burgerlijke Stand/Bevolking beschikten daardoor niet altijd over de juiste inlichtingen. – Wanneer de rechten voor een graf van een gesneuvelde Nederlandse miliyair of een verzetsman of -vrouw zijn vervallen, doordat de familie niet meer voor het onderhoud zorg kan dragen, veeal als beide ouders zijn overleden, neemt de Oorlogsgravenstichting de zorg over. De stoffelijke-resten worden dan overgebracht naar een ereveld. Voor militairen is dat het Militair ereveld te Rhenen en voor mensen uit het verzet, het ereveld te Loenen (Gld). [Informatie door R.Hogendoorn, beheerder Algemene Begraafplaats Heemstede]. P.S. In de gemeenteraadsvergadering van 31 december 1940 sprak waarnemend burgemeester A. van de Pol, die de zieke jhr. Van Doorn verving, de volgende woorden uit: “Ieder Uwer weet, dat zich in den loop van dit jaar veel gebeurtenissen hebben voorgedaan, die ons allen diep in het geheugen zullen blijven. Met weemoed gedenken wij, met de achtergebleven familieleden , de militairen G.J.Nelis, J.H.van Taarling, W.Kenninck, H.J.Lever, W.A.van Ommen, H.L.C.Lansdorp, P.Reedijk, B.van der Kuyp en P.H.Th.M.Smits, allen ingezetenen dezer gemeente, die voor hun Vaderland zijn gevallen. De bedoeling is eene herinnering aan deze gevallenen onvergetelijk vast te leggen, waarvoor op het daarvoor meest geschikte tijdstip een vorm zal worden gezocht. Hun nagedachtenis blijve in groote eere.”  Bronnen en literatuur: Samenstelling V.C.Klep (2008). – Slachtofferregister van de Oorlogsgravenstichting – In Memoriam 1940-1945. Uitgegeven door het gemeentebestuur van Heemstede, 1995 – Uittreksel Dagrapporten Gemeentepolitie Heemstede 1939-1945, samengesteld door V.C.Klep, juli 1993. – G.H.Hoek, Dodenwacht bij onze gevallenen. Uitgegeven in samenwerking met de Koninklijke Nederlandse Vereniging Ons Leger door n.v. Gebroeders Zomer en Keuning, Wageningen, mei 1945. – N.W.J.M.Broekmeijer, Alarm starten!…De oorlogsverrichtingen van ons Luchtwapen. Uitgegeven door Born’s Uitgeversbedrijf n.v. Assen, 1945. – Henri Hegener, Fokker – The man and the aircraft. Uitgegeven door Harleyford Publications Limited, Letchworth, Herts., 1961. ==================================================== Overleden in Rees (nabij Emmerik) na tijdens de zogeheten Sinterklaasrazzia van 6 december 1944 te zijn opgepakt en afgevoerd te zijn naar het ‘Ausländerlager Gorin’ . Formeel een arbeidskamp, maar eigenlijk een concentratiekamp waar 250 Nederlanders [van wie 78 van de razzia Haarlem e.o., in totaal naar schatting 1.3–1.300 mannen, inclusief zo’n 35 uit Heemstede zijn opgepakt (1)] in drie maanden zijn omgekomen.

Gedenkteken voor oorlogsslachtoffers Rees, onthuld in 1952

Een groep opgepakte Kennemers op weg naar het station voor transport naar Rees en omgeving.

Een groep opgepakte Kennemers op weg naar het station voor transport naar Rees en omgeving.

Rees

De trein met tijdens de Sinterklaasrazzia opgehaalde slachtoffers in Haarlem, 6 december 1944

 

Na de bevrijding teruggekeerd in Haarlem vanuit Rees (foto N.H.Archief)

Na de bevrijding teruggekeerd in Haarlem vanuit Rees (foto N.H.Archief)

De volgende 3 personen (+ 1 uit Bennebroek) zijn erkend als oorlogsslachtoffer en komen thans voor op het monument  voor gevallenen in Heemstede:  1) Gerardus Petrus van der Eem. Geboren op 21 april 1914. Overleden in Bienen/Landkreis Rees 29 januari 1945. Begraven op het Katholische Friedhof te Bienen.

Gerardus Petrus van der Eem (1914-1945). Met dank aan Ton van der Eem die terecht eerherstel voor zijn oom bewerkstelligde (1)

Bidprentje van Gerardus Petrus van der Eem

 

Eem2

 

Voorzijde bidprentje Gerard van der Eem

(1) Zie zijn verhaal: Eerherstel voor oom Geer; een zoektocht naar de waarheid. Heemstede, 2008. Aanwezig in Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief [Tweede Wereldoorlog]. Zie ook op het internet, onder: Stamboom familie van der Eem. 2) Petrus Johannes Kuiper. Geboren op 8 april 1909 in Haarlem. Opgepakt bij razzia in Heemstede. Overleden op 12 maart 1945 in Gendringen. Begraven R.K.Begraafplaats te Gendringen. 3) Roelof Hendrikus Meijer: geboren 9 juli 1908 in Vlagtwedde. Was schilder van beroep en woonde op moment van arrestatie in de Pieter de Hooghstraat. Overleden op 26 januari 1945 en begraven op het Nederlands ereveld te Düsseldorf-Oberbilk. P.S. Uit Bennebroek: Franciscus Josephus Hulsbosch. Geboren op 7 augustus 1902 in Bennebroek. Overleden 15 februari 1945 in Praest, Landkreis Rees. Begraven op het Nederlands ereveld te Düsseldorf-Oberbilk.

Gedenksteen 2 op het Nederlands ereveld te Düsseldorf. Met rechts onderaan ook de naam G.P.van der Eem. In het portaal zijn 4 gedenkstenen aangebracht met in totaal de namen van 483 slachtoffers van wie de stoffelijke resten niet naar het ereveld konden worden overgebracht.

Literatuur: – H.M.Krimp, M. Yetsinga en W.Schoolderman. Razzia december 1944; waar bleven onze mannen? ‘Kamp Rees’. Haarlem, 1947; – J. Krist. De hel van Rees, dwangarbeiderskamp. Uitgave Profiel Bedum, 1946. Herdruk 1989; – Carin van Riessen. Bloemendaal 1940-1945 Feiten en verhalen. Bloemendaal, maart 1995, zie hoofdstuk: Sinterklaasrazzia, blz. 16vv; – Dick Verkijk. De Sinterklaasrazzia van 1944. Uitgeverij Aspekt, 2004; – Het drama van Rees “Dat mensen zó slecht zijn”. In: Kennemerland hunkert naar zijn bevrijding; en speciale uitgave van het Haarlems Dagblad, IJmuider- en Beverwijkse Courant, 1985, p. 89-92.

Evangelische begraafplaats Rees. Graf van o.a. F.J.Hulsebosch uit Bennebroek, overleden 15-2-1945.

Evangelische begraafplaats Rees. Graf van o.a. F.J.Hulsebosch uit Bennebroek, overleden 15-2-1945.

Herinnering van Theo Hulsebosch aan zijn vader, omgekomen in kamp Rees. (Uit: Haarlems Dagblad, maart 2010).

Herinnering van Theo Hulsebosch aan zijn vader, omgekomen in kamp Rees. (Uit: Haarlems Dagblad, maart 2010).

Graven in Rees

Graven in Rees

Op initiatief van Dick Verkijk is in 2004 een plaquette in de stationshal van Haarlem aangebracht in herinnering van de slachtoffers van Rees die vanaf het station naar het Duitse Rees zijn gedeporteerd. (1) In het politiearchief Heemstede is o.a. het volgende geregistreerd: Razzia in Zuid-Kennemerland. Overal groepen Duitsers met automatische revolvers. Door de straten weergalmen waarschuwingen. Een geluidswagen sommeert om de huizen te verlaten. De razzia wordt begeleid door parachutisten. Ook uit Heemstede worden enkele tientallen mannen (35 personen), geboren tussen 1905 en 1928 weggehaald en via het station Haarlem afgevoerd naar het Ausländerlager Gorin te Rees (bij Emmerik). Straten en wegen worden afgezet. In de vroege morgen van 6 december waren Duitse troepen samengetrokken rond en in Bloemendaal, Haarlem en Heemstede. mannen in de leeftijd van 17 tot 40 jaar moesten zich melden voor de Arbeidsinzet. In huizen werd door Duitse soldaten naar Nederlandse mannen gezocht die zich schuilhielden. Op de Wagnerkade is bij de Bronsteebrug een onbekende man aangeschoten. Het is getroffen in zijn long. De heer F.J.S.Willems (21-04-1885), houthandelaar, Pieter de Hooghstraat 14, is in in zijn schouder geschoten, tijdens het overvaren van het Heemsteeds kanaal. Piet Harmanus Lokman (3 april 1927), student, wonende Franz Schubertlaan 65 is op 6 december tengevolge van tijdens de razzia opgelopen schotwonden overleden. Tijdens een poging om met anderen het Spaarne over te steken met een bootje is op hen geschoten vanaf de post Anton Mauvestraat-Tooropkade [De post zat op het terras van het zogenaamde Spookhuis aan de zijde Spaarne-Bronsteevaart]. Door passanten die op het Jaagpad liep is Lokman, na toestemming van de Duitsers, overgebracht naar het huis van huisarts M.Mauve, Pieter de Hooghstraat 11. Deze verleende eerste en verdere hulp. Het slachtoffer was geraakt in zijn linker been en bil. Ten huize van Mauve is hij om circa 14.00 uur overleden, mede door zwaar bloedverlies. De heer V.C.Klep voegt hieraan toe, mede gebaseerd op verbale informatie vn de heer P.L.Verhoef te Heemstede: “In Heemstede was niet bekend dat er een razzia zou worden gehouden. De Duitsers hadden geen betere datum kunnen vaststellen. veel onderduikers waren naar huis gekomen om ‘pakjesavond’ te vieren. De Heemsteedse politie was tijdens de surveillance ’s nachts niets opgevallen, terwijl om 05.00 uur de gemeentegrenzen werden afgesloten. In Haarlem was het houden van de razzia wel bekend. In het boek ‘Zonder Waarschuwing’, Feiten en achtergronden over de luchtaanvallen op Haarlem 1940-1945′ door John van der Maas en Aad Neeven vermelden de auteurs dat door de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (NBS) aan de geallieerden, via een geheime telefoonlijn met Eindhoven, was gevraagd om de spoorbrug over Spaarne onbruikbaar te maken. Geallieerde vliegtuigen zijn inderdaad boven het doel geweest, doch hebben hun opdracht niet met succes kunnen uitvoeren. De in Bloemendaal, Haarlem en Heemstede gevangen genomen mannen zijn met de trein naar Amsterdam vervoerd. Na enige tijd in onverwarmde gebouwen aan de haven te zijn ondergebracht, zijn zij ingescheept in binnenvaartuigen om over IJsselmeer naar kampen te worden vervoerd. Tengevolge van slecht weer en hoge golfgang zijn zij, na enkele vergeefse pogingen, met de trein afgevoerd. De meeste mensen uit de omgeving van Haarlem zijn uiteindelijk tewerkgesteld in de Duitse plaats Rees.”   Namen van personen uit Heemstede die in Rees geïnterneerd zijn geweest: R.W.Bais, Zandvoortselaan 184 T.H.Belterman, Timorstraat 93 J.Boot, Manpadslaan 12 F.van Croonenburg, Wiekenplein 3 P.H.Hartel, Schouwbroekerstaat 8 A.B.K.Honderdos, Laan van Rozenburg 22 A. Jansen, Binnenweg 106 J.A.C.Olydam, Koediefslaan 23 W.M.Platte, Zandvoortselaan 47 J.de Raadt, Lombokstraat 58 J.A.Rikkers, Cloosterweg 2 J.F.Rotteveel, Scheldestraat 8 P.L.Verhoef, Bankastraat 12 E.A.Vos, Landzichtlaan 29 D.Vromans, Orchideeënlaan 10 H.P.Warmerdam, Zandvoortselaan 194 A.J.M.Weijers, Eikenlaan 38 Uit Bennebroek: M.van de Linden, Rijksstraatweg 51

In 1947 verscheen van H.M.Krimp (e.a.) het rapport: Razzia december 1944; waar bleven onze mannen 'Kamp Rees'. Haarlem, 1947. Van J.Krist is het boek: 'De hel van Rees, dwangarbeiderskamp 1946, hérdruk 1989. Meest uitgebreid is het boek van Dick Verkijk: 'De Sinterklaasrazzia van 1944. Uitgeverij Aspekt, 2004.

In 1947 verscheen van H.M.Krimp (e.a.) het rapport: Razzia december 1944; waar bleven onze mannen ‘Kamp Rees’. Haarlem, 1947. Van J.Krist is het boek: ‘De hel van Rees, dwangarbeiderskamp’ 1946, hérdruk 1989. Meest uitgebreid is het boek van Dick Verkijk: ‘De Sinterklaasrazzia van 1944’. Uitgeverij Aspekt, 2004.

Op initiatief van Dick Verkijk is op 11 oktober 2004 een gedenkplaat geplaatst in de hal van het spoorwegstation Haarlem met de volgende tekst: 'Van hier werden op 6 december 1944 ongeveer 1.300 mannen die waren opgepakt bij de Stinterklaasrazzia in Haarlem e.o. naar Rees, Bienen en Praest gedeporteerd. Minstens 81 dan hen overleden daar door uitputting, zieke en mishandeling!'

Op initiatief van Dick Verkijk is op 11 oktober 2004 een gedenkplaat geplaatst in de hal van het spoorwegstation Haarlem met de volgende tekst: ‘Van hier werden op 6 december 1944 ongeveer 1.300 mannen die waren opgepakt bij de Stinterklaasrazzia in Haarlem e.o. naar Rees, Bienen en Praest gedeporteerd. Minstens 81 dan hen overleden daar door uitputting, zieke en mishandeling!’

================================================== Een verhaal apart is dat van Oberwachtmeister bij de Grüne Polizei Jupp Henneböhl [die na de oorlog zich in Nederland vestigde en als nieuwe naam Joep Henneboel aannam], welke met gevaar voor eigen leven de in het in het Broederhuis aan de Camplaan aangehouden Broeders van J.B.de la Salle met gevaar voor eigen leven liet terugmarcheren vanuit Haarlem naar Heemstede. Hierover zal nog een apart verhaal verschijnen.

Jupp Henneböhl (later Joep Henneboel) in Duits unifom

Jupp Henneböhl (later Joep Henneboel) in Duits unifom van de Grüne Polizei

Illustratie uit boek van Jupp Henneböhl

======================================================                                             In Heemstede geboren/woonachtige personen die als gevolg van oorlogshandelingen, omkwamen in voormalig Nederlands Indië (ook in de periode na de capitulatie de dato 15 augustus 1945 tot 1949) of als Japanse krijgsgevangene elders in Azië, dan wel aan boord van schepen of vliegtuigen buiten Nederlands grondgebied.Cornelis Willem van Blankensteijn Geboren 28 juli 1889 in Heemstede. Employé. Overleden op 19 augustus 1945 in Japans burgerkamp in Si Rengorengo, kamp 5. Begraven op Ned. ereveld Leuwigajah te Cimahi, Indonesië – Adrianus Gerardus Blokker Geboren  1 december 1905. 3e stuurman. Overleden in de Javazee aan boord van stoomschip Sloet van de Beele op 17 februari 1942 – Johannes Paulus Antonius van Bommel Geboren 6 maart 1923 te Heemstede. KNIL-sergeant. Overleden Indische Oceaan nabij Benkoelen aan boord van Junyo Maru op 18 september 1944 – Charles Boshoven Geboren op 21 maart 1921 in Soekaboemi. Stoker 1. Militair. Overleden op 19 juni 1946 in Soemobito. Begraven op Nederlands ereveld Kembang Kunung te Suarbaya. Vak KDH A, nummer 55. Andries Willem Bos Geboren 15 september 1914 in Heemstede. Tweede stuurman. Overleden op 30 mei 1945 in Cardiff, Glamorganshire. Begraven op Nederlands ereveld Mill Hill in Londen – Cornelis Jan Botbijl Geboren 13 februari 1913 in Heemstede. Militair. Overleden Noord Atlantische Oceaan aan boord van motorschip Ambosso II op 29 oktober 1942 – Willem Christiaan Jacobus Johannes Buffart Geboren 8 november 1908 in Heemstede Controleur B.B. Ov. in Paré-Paré op 19 oktober 1944. Begraven op Ned. ereveld Kalibanteng in Semarang – Antonius Albertus Denekamp Koninklijke landmacht Geboren op 2 augustus 1911 in Makassar. Sergeant Inf.M.P. Overleden 23 mei 1950 in Makassar. Begraven op Nederlands ereveld Candi te Semarang, vak B, nummer 132. Jan Pieter Frowein Geboren 3 december 1919 in Heemstede. Sergeant. Omgekomen nabij Noorse kust aan boord van vliegtuig Ockenburg op 18 augustus 1941.  Zeemansgraf – Frits Gerritsen Geboren 1 maart 1906 in Heemstede. KNIL-militair. Overleden op 16 januari 1944 in Nompladuk II, Thailand. Begraven: Kanchanaburi War Cemetery in Thailand – Piet Groustra Geboren 18 oktober 1917 in Heemstede. Militair. Overleden nabij eiland Seboekoe op 1 maart 1942. Zeemansgraf – Theophile Hees Geboren op 14 april 1877 in Heemstede. Overleden op 6 februari 1945.  Begraven op Nederlands ereveld Kalibanteng in Semarang, Indonesië Jakob Hindriks Geboren 6 maart 1926 in Heemstede. Militair. Overleden in Mendalan op 30 mei 1949. Begraven Nederlands Ereveld Kembang Kunung in Surabaja, Indonesië.

Detailfoto van ereveld Kembang Kunung in Surabaja. Tijdens de Bersiap-periode na de capitulatie van japan van oktober 1945 tot voorjaar 1946 zijn minstens 3.500 Indo-Europesche Nederlanders vermoord en kwamen ook nog een onbekend aantal Nederlandse vrouwen en kinderen om door honger, ziekte en uitputting. Dr. Herman Bussemaker uit Heemstede publiceerde in 2005 een standaardwerk: ‘Bersiap! Opstand in het Paradijs’. Filmmaakster Pia van der Molen vervaardigde een tweedelige documentaire onder de titel ‘Achief van tranen’.

Overlijdensbericht Willem van der Wilden 6 september 1944 in Mauthausen (Trouw, 6-7-1945)

Overlijdensbericht Willem van der Wilden 6 september 1944 in Mauthausen. Tevens is zijn  neef Pieter van der Wilden op dezelfde dag in Mauthausen gefusilleerd.(Trouw, 6-7-1945)

Gedenksteen op Algemene Begraafplaats Heemstede in herinnering aan de volgende 6 tussen 1946 en 1950 omgekomen Nederlandse militairen: 1) Charles Boshoven [geboren 21 maart 1921, overleden 19 juli 1946 in kamp Soemobito, begraven Ned. ereveld Kembang Kunung te Surabaya]; 2) Antonius Albertus Denekamp [geboren 2 augustus 1911 in Manondjaja, overleden 23 mei 1950 in Makassar, begraven Ned. ereveld Candi te Semarang]; 3) Jakob Hindriks [geboren op 6 maart 1926 in Heemstede, overleden op 30 mei 1949 te Mendalan en begraven op het Ned. ereveld Kembang Kunung te Soerabaja]; 4) Reinier Emil Jesserun [geboren op 15 februari 1904 in Haarlem, gestorven Kroja, aan boord B 25 – M 409, begraven Ned. ereveld Menteng Pulu te Jakarta]; 5) Dirk Johannes Willemse (geboren op 29 oktober 1913 in Schoten, overleden op 13 maart 1947 in Soerabaja, begraven Ned. ereveld Kembang Kunung te Soerbaja]; 6) Joseph Cornelis Yland [geboren op 7 juni 1918 in Amsterdam, overleden 4 augustus 19146 in Semarang, begraven Ned. ereveld Candi te Semarang].

Bericht van sneuvelen soldaat bij de Kon. Landmacht J.Hindriks uit Heemstede. Zijn legernummer was 2603306-16 (Het Vrije Volk, 18-6-1949)

Bericht van sneuvelen soldaat bij de Kon. Landmacht J.Hindriks uit Heemstede. Zijn legernummer was 2603306-16 (Het Vrije Volk, 18-6-1949)

Anton G.G.van Houtum heeft tot 1939 in Heemstede gewoond en was o.a. aktief lid van de Tennisclub Groenendaal. Hij kwam om op 18 september 1944 toen het Japanse schip Junyo Maru [Joenioe Maroe] met ongeveer 4000 Javaanse slavenarbeiders en ruim 1600 (meest Nederlandse) krijgsgevangenen onderweg naar Sumatra tot zinken werd gebracht door twee torpedo’s afkomstig van een Britse onderzeeboot. De grootste zeeramp aller tijden. Voor meer informatie zie ook onder: Alle Pieron –  Coenraad Cornelis Jager Geboren 28 september 1914 in Heemstede. Officier marine. Overleden op 2 juni 1945 in Grass Valley aan boord van Vliegtuig B-25 Begraven Golden Gate National Cemetery te San Bruno, Californië, USA

Graf van C.C.Jager op Golden Gate National Cemetery in San Bruno, USA

– Reinier Emil Jessurun Geboren op 15 februari 1904 in Haarlem. KNIL-militair. Tij. Luitenant-Kolonel. Onderscheiden met ridderschap Militaire Willems Orde 4e klasse. Overleden 14 mei 1949 in Kroja aan boord van B-25 – M 409. Begraven op het Nederlands ereveld Menteng Pulu te Jakarta, vak Cil, nummer 8. Petrus Willem Köper Geboren 11 mei 1913 in Heemstede. KNIL-militair. Overleden in de Indische Oceaan nabij Benkoelen aan boord van Junyo maru op 18 september 1944. Zeemansgraf – Antonius Cornelis Petrus Krieger Geboren 24 juni 1906 in Heemstede. KNIL-soldaat. Overleden op 21 maart 1945 in Pakanbaroe. Begraven op Ned. Ereveld Leuwigaya te Cimahi, Indonesië Willem Gerardus Leeman. Geboren 16 augustus 1883 in Heemstede. Portier. Overleden in Tjimahi. Begraven 1 november 1944 op Ned. Ereveld in Leuwigaya te Cihami, Indonesië – Herman Louis Adriaan Obreen Geboren op 26 januari 1902 in Heemstede. KNIL-millitair. Overleden op 18 september 1944 in de Indische Oceaan nabij Benkoelen aan boord van Junyo Maru. Zeemansgraf – Willem van Oest Geboren op 13 mei 1900 in Heemstede. Predikant, voorzitter Molukse Kerk. Overleden op 4 april 1942 in Ambon, kamp. Onbekend waar begraven – Dirk Anthony Willem Okhuyzen Geboren 16 augustus 1913 in Heemstede. KNIL-militair. Op 17 augustus 1945 begraven op Ned. Ereveld Pandu te Bandung, Indonesië – Alle F.J. Pieron In de Katinpers van 7 december 1945 is de nagedachtenis aan deze persoon geeerd: “Een Heemsteedsche jongen die als student in ons midden heeft geleefd aan de Meerweg”.  Hij was de zoon van A.F.J.Pieron, fabrikant, destijds woonachtig Meerweg 45. De ene zoon (Alle) werd veldpredikant van het Knil, de andere (Christiaan) boekhandelaar in Amstelveen. Laatstgenoemde, Christiaan Pieron (1909-1945) zat in het verzet en is in 1941 naar Duitsland gedeporteerd en na de Bevrijding op weg naar huis van uitputting gestorven. Naar hem is een straatnaam genoemd in Amstelveen.

Plaquette in de Pauluskerk Amstelveen met vermelding van C.Pieron (Amstelveenweb.cm 2007)

Plaquette in de Pauluskerk Amstelveen met vermelding van C.Pieron (Amstelveenweb.com 2007)

Alle Pieron is predikant geworden en verhuisde naar Nederlands Oost-Indie om daar als veldprediker van het KNIL te werken. Na enige tijd op Java te hebben gewerkt is hij met anderen door de Japanse bezetters gevangengenomen. Tijdens het transport van deze gevangenen werd het schip Junyo Maru door Britse torpedo’s getroffen, Daar slechts één reddingsboot beschikbaar was konden niet alle passagiers gered worden. Pieron die door de leiding was aangewezen in de sloep plaats te nemen, liet een ander die doodsangsten uitstond, voorgaan en bleef zelf tot het laatste moment aan boord. De ramp met dit volgepropte schip vergde uiteindelijk circa 5.600 mensenlevens. De Nederlandse, Engelse en Australische krijgsgevangenen en Javaanse dwangarbeiders waren op een Japans schip – zonder kenteken van een Rode Kruis- embleem – op weg geweest naar de ‘dodenspoorweg’ Pakan Baroespoorlijn, die dwars door het moerassig oerwoud van Sumatra is aangelegd, waarbij duizenden doden zijn gevallen. Vermoedelijk geschreven door hoofdredacteur Fr.Armand Nieveen van Dijkum verscheen een in memoriam ds. Alle Pieron in de Katinpers van 7 december 1945: ‘Onder de berichten uit Indië treffen er ons zeer vele door de tragische omstandigheden waaronder veelbelovende mannen en vrouwen vol idealen zijn omgekomen in de ellende van den oorlog en den nasleep daarvan. Zeer opmerkelijk is, wat we vernamen over het levenseind van den hierboven genoemden zendeling onder de Chineezen, die door de gereformeerde kerken was uitgezonden. Pieron was een Heemsteedsche jongen, die als student jarenlang in ons midden heeft geleefd aan den Meerweg [45]. Het is daarom dat we in dit blad een artikel aan zijn nagedachtenis willen wijden. Toen hij afgestudeerd was, was er niet onmiddellijk werk voor hem. Hij heeft toen zelf het initiatief genomen tot het zendingswerk onder de pinda’s in Katendrecht. Met zóóveel energie heeft hij dezen arbeid aangevat, dat hier een zeer belangrijke zendingspost is ontstaan. Het sprak vanzelf, dat de aandacht viel op hem, die zoo goed zich had ingewerkt in Chineesche talen en gewoonten, toen men een zendeling zocht voor den arbeid onder de Chineezen in Indië.  Hij was nog maar enkele jaren op Java bezig, toen de oorlog daar uitbrak. Met vele anderen werd hij geïnterneerd. Toen deze gevangenen werden getransporteerd, over zee, werd zijn schip bij een Japans bombardement getroffen. Op een enkele reddingsboot klommen zooveel drenkelingen, dat het leven van allen op het spel kwam te staan. Ze zouden allen omkomen, als er niet enkelen werden verwijderd. Van hogerhand werden de slachtoffers aangewezen. Pieron was daar niet bij. Wel iemand, die door zijn ongeloof niet de eeuwigheid in dorst, bang als hij was om voor God te verschijnen. Toen is Pieron in diens plaats gestorven! Omdat hij wist, dat de Heere Jezus Christus voor hem een plaats had bereid in den hemel, sprong hij over boord. En redde door zijn dood het leven van een ander. In de hoop, ook diens ziel te redden voor de eeuwigheid. Het waren voor den oorlog twee broers. De eene een boekhandelaar, de ander een dominee. Beiden zijn ze omgekomen in dezen oorlog. Als een van de eersten uit onzen kring werd Pieron Jr. door de Duitschers gevangengenomen. Hij heeft alles doorstaan, doch na de bevrijding is hij in Duitschland bezweken. De oudste broer was omgekomen in Indië. (…)’. 

Jacobus van der Putten Geboren 10 juli 1873 in Heemstede. Overleden op 26 februari 1945 op het Ned. Ereveld Menteng Pulo in Jakarta, Indonesië Frans Schaafsma Geboren op 4 januari 1945 in Heemstede. Bankemployé. Overleden op 4 januari 1945 in Semarang. Graf onbekend. – Casper Antonie Scholman Geboren op 13 oktober 1912 in Heemstede. Militair, krijgsgevangene Japan, Birmaspoorweg. Overleden op 6 maart 1943 in Rintin. Begraven: Kanchanabury War Cemetery, Thailand

Kanchanabury Oorlogskerkhof in Thailand waar C.A.Scholman is begraven

– Wilhelmus Johannes Staal Geboren 25 juli 1894 in Heemstede. Ambtenaar PTT. Overleden 8 maart 1943 in Bandoeng. Begraven op Ned. ereveld Pandu te Bandoeng Engelmundus van der Valk Geboren 25 augustus 1920 in Heemstede. Militair, matroos. Overleden 24 januari 1946 Batavia. Graf niet bekend – Gijsbertus Hendrik Johannes van der Veldt Geboren 2 juli 1906. in Heemstede 2e machinist. Overleden in de Atlantische Oceaan aan boord van stoomschip Madoera op 23 februari 1943. Zeemansgraf Dirk Johannes Willemse Geboren op 29 oktober 1913 te Schoten. Sergeant. Overleden op 13 maart 1947 in Soerabaja. Negraven op het Nederlands ereveld Kembang Kunung te Surabay., vak KDH A, nummer 15. Joseph Cornelis Yland Geboren op 7 juni 1918 in Amsterdam. KNIL-militair. Overleden op 4 augustus 1946 aan boord van N 5-230. Begraven op Nederlands ereveld Candi te Semarang, vak C. nummer 215. P.S. 15 augustus 2012 is een Papieren Herdenkings Monument van alle circa 11.500 Nederlandse gevallen in Azie 1941/1945 door Jan van Wagendonk, voorzitter van de Stichting Japanse Ereschulden, uitgereikt aan mw. Gerdi Verbeet, voorzitter van de Tweede Kamer. =================================================== Het instituut voor epilepsiebestrijding Meer en Bosch in Heemstede is vanaf 1942 door de Duitse bezetters gevorders. Zo werd in de Emmakliniek een ‘Krankenrevier’ van de ‘Organisation Todt’ gevestigd. Geleidelijk zijn de gebouwen in gebruik genomen voor een groot ‘Ortslazarett’ ofwel oorlogsziekenhuis. Aanvankelijk met 600 patiënten was dat aantal in 1942 al verminderd tot ongeveer 100, omdat vanuit alle delen van het land familieleden de patiënten naar huis haalden. De laatste 25 overgebleven personen zijn in een door burgemeester Van Riesen gevorderde villa ondergebracht. Daarvoor waren al veel patiënten ondergebracht in een inrichting te Zeist, waar tussen november 1944 en de Bevrijding de volgende elf patiënten uit Meer en Bosch (Achterweg 5, Heemstede) zijn overleden: – Elisabeth Bakker, 35 jaar, geboren in Amsterdam 23 mei 1909. Overleden 8 januari 1945 in Zeist (akte 70) – Alphonse Bosman, 24 jaar, geboren 18 februari 1921 in Amsterdam. Overleden op 3 maart 1945 in Zeist (akte 448) – Gerardus van Erp, 44 jaar, geboren op 28 mei 1900 in Leiden. Overleden op 8 mei 1945 in Zeist (akte 810) – Teunis Geerts, 36 jaar, geboren op 19 januari 1909 in Rotterdam. Overleden op 15 november 1944 in Zeist (akte 757) – Richard F. van Herwaarden, 38 jaar, geboren op 15 december 1905 in ‘s-Gravenhage. Overleden op 14 november 1944 te Zeist (akte 755) – Antonie Hermanus de Jong, 34 jaar, geboren op 26 juni 1906 in Amsterdam. Overleden op 6 mei 1945 in Zeist (akte 803) – Gijsbert Kardol, 42 jaar, geboren op 28 mei 1902 in Waardenburg. Overleden op 1 januari 1945 in Zeist (akte 53) – Theodorus de Munck, 22 jaar, geboren op 11 februari 1922 in Amsterdam. Overleden op 4 november 1944 in Zeist (akte 729) – Cornelis Overeem, 35 jaar, geboren op 11 november 1909 in Scherpenzeel. Overleden op 22 november 1944 in Zeist (akte 781) – Geoffrey Raymond Taylor, 30 jaar, geboren op 30 juli 1914 in Rotterdam. Overleden op 8 februari 1945 te Zeist (akte 301) – Pieter Tromp, geboren op 26 augustus 1880 in Oud-Karspel. Overleden op 2 januari 1945 in Zeist (akte 28).

De vlag in top bij de Koningin Emma Kliniek van Meer en Bosch na de Bevrijding in mei 1945

================================================= OORLOGSSLACHTOFFERS GEBOREN OF WOONACHTIG IN BENNEBROEK

Hendrik Johannes Dubbis Soldaat, 3e Regiment Huzaren. Geboren 5 februari 1919 in Bennebroek. Overleden 22 oktober 1943 in Hoyerswerda, Landkreis Hoyerswerda als krijgsgevangene in Duitsland. Begraven Nederlands ereveld Loenen. Vak E, nummer 129.

Graf H.J.Dubbis (1919-1943) ereveld Loenen

Engeltje Goedhart-Fuldauer Rijksstraatweg 101, Bennebroek. Joods. Geboren op 25 maart 1879 in Amsterdam en op 64-jarige leeftijd overleden 23 april 1943 in Sobibor. Betsy de Hes  Rijksstraatweg 101, Bennebroek.  Joods. Geboren op 4 februari 1871 in Hoogeveen; omgebracht op 23 april 1943 in Sobibor Franciscus Josephus Hulsbosch. Arbeider. Geboren 7 augustus 1902 in Bennebroek. Overleden in Hurl, Landkreis Rees op 15 februari 1945. Begraven op Nederlands ereveld te Düsseldorf-Oberblik, Vak D, rij 2, nummer 9.

Evang. begraafplaats Rees. Graf van F.J.Hulsebosch uit Bennebroek, overleden op 19 februari 1945

Evang. begraafplaats Rees. Gedenkteken voor o.a.F.J.Hulsbosch uit Bennebroek, overleden op 19 februari 1945

Jacob Cornelis Köhler. Gezagvoerder. Militair onderdeel K.V. Geboren op 13 november 1904 in Bennebroek. Overleden in de Atlantische Oceaan aan boord van m.t. Magdala op 15 januari 1945. Zeemansgraf. Anthony Lommerse. Soldaat, militair onderdeel: I-II 10 R.I. Op 17 oktober 1917 geboren in Bennebroek. Overleden 12 mei 1940 in Veenendaal. Begraven Militair ereveld Grebbeberg, Rhenen. Rij 12, vak 18.

Graf A.Lommerse (1917-1940) ereveld Grebbeberg

Meijer van der Molen. Geboren op 11 maart 1937 in Bennebroek. Joods. Omgebracht op 28 januari 1944 in het Duitse concentratiekamp Auschwitz, Polen. Woonde Rijksstraatweg 1b, situatie 1 maart 1942. Ook de volgende 9 Joodse familieleden zijn in concentratiekampen vermoord, o.a. vanuit Bennebroek, Hilversum (Oude Loosdrechtseweg 69) via Amsterdam en Westerbork naar Auschwitz/Sobibor, te weten: – Meijer van der Molen (sr.), geboren 9 mei 1891 in Amsterdam en overleden 7 april 1944 in Auschwitz; – Rachel van der Molen-de Vries, geboren 15 augustus 1890 in Weesp en overleden 12 oktober 1942 Auschwitz; – Elizabeth van der Molen, geboren 20 juli 1916, overleden 12 oktober 1942  Auschwitz; – Jacques van der Molen, geboren 7 februari 1919 in Amsterdam, overleden 26 maart 1943 in Sobibor; – Bennie van der Molen, geboren 5 februari 1896 in Amsterdam, overleden 28 januari 1944 in Auschwitz; (echtgenote) Heintje van der Molen-Casseres, geboren 20 februari 1904 in Amsterdam en overleden in Auschwitz op 28 januari 1944 in Auschwitz; voorts twee van hun zonen, onder wie de in Bennebroek geboren Meijer van der Molen [hierboven genoemd], en nog twee dochters; David van der Molen, 26 februari 1941 geboren in Haarlem en overleden 28 januari 1944 in Auschwitz; Esther van der Molen, geboren 18 juli 1930 in Amsterdam, overleden 28 januari 1944 in Aschwitz; Sara van der Molen, geboren 4 juli 1933 in Amsterdam, overleden 28 januari 1944 in Auschwitz. Petrus Johannes van Rooijen, geboren 24 februari 1917 in Bennebroek, overleden 31 juli 1942 in Erfurt. Begraven op Nederlands ereveld Lübeck te Lübeck-Vorwerk, vak 3, rij K, nummer 20. Willem Smit. Tuinder. Geboren op 21 december 1924 in Brebach, Stadtkreis Saarbrücken. Overleden 20 oktober 1944. Onbekend waar begraven. – Gedenkplaat op het Nederlands ereveld in Orry-la-Ville (Fr.) met naam van W.Smit

Johannes Everardus Tillema  Geboren op 11 januari 1885 in Den Helder. Op dat moment wonende en werkende in Vlaardingen ‘publiceerde hij in 1917 het boek ‘Ontwikkeling van de Nederlandsche haringvisscherij in den loop der eeuuwen. In 1923 werd hij benoemd tot gemeentesecretaris van Bennebroek. In 1927 is hij ‘wegens zeer laakbare handelingen’ met verlof gezonden. Na een ‘scherpe nota en berisping door de Commissaris’ raakte Tillema in een zenuwcrisis en na een periode van rust is hem in 1928 ontslag verleend. Woonachtig in Vogelenzang maakte Joh. E.Tillema deel uit van de verzetsgroep rond Broeder Joseph Klingen in Heemstede. Na verraad is hij opgepakt en veroordeeld tot 12 jaar gevangensstraf. Omgekomen op 23 april 1944 bij een bombardement op Düsseldorf. Begraven op erebegraafplaats Loenen (Apeldoorn).

'Staatsiefoto' genomen na de installatie vn burgemeester mr. K.J.G.baron van Hardenbroek in 1925. Voorste rij v.l.n.r. gemeentesecretaris J.E.Tillema, W.van Waveren, de burgemeester, J.Dubbis en P.Zeestraten. Staande: o.a. gemeentepolitieagent Taeke Bos, ambtenaar C.Loeff, W.Prins en helemaal rechts rijkspolitieman Vos.

‘Staatsiefoto’ genomen na de installatie van burgemeester mr. K.J.G.baron van Hardenbroek in 1925. Voorste rij v.l.n.r. gemeentesecretaris J.E.Tillema, W.van Waveren, de burgemeester, J.Dubbis en P.Zeestraten. Staande: o.a. gemeentepolitieagent Taeke Bos, ambtenaar C.Loeff, W.Prins en helemaal rechts rijkspolitieman Vos.

Graf van J.E.Tillema in Loenen

Teunis Weijers. Arbeider. Geboren op 26 februari 1897 in Bennebroek. Overleden in kamp Sachsenhausen, Oranienburg op 26 januari 1943. Nicolaas Wentholt. Militair KNIL. Rang Ls.Sld.Infanterie. Geboren op 3 juli 1900 in Bennebroek. Overleden 15 mei 1943 in Singapore. Begraven op Nederlands ereveld Leuwighah te Cimahi, Indonesië, Val 1, nummer 163.

Graf N.Wentholt (1900-1943) in Cimahi, Indonesië

P.S. Over de Joodse Willem Philip van Naarden, op 4-jarige leeftijd weggehaald bij Benebroeks onderduikadres, zie een artikel in het Haarlems Dagblad van 4 mei 2012: ‘Wimmetje is op zijn verjaardag vergast’. ===================================================

BEVRIJDINGSMONUMENT HEEMSTEDE (Haarlem, Bloemendaal en Bennebroek)

 

 

Uit: Haarlemse Stadsglossy, nummer 44, 2016, pagina 58: Dreef

Erewacht 1945 Heemsteedse Dreef

Erewacht bij herdenking gevallenen Haarlemse Dreef 10 mei 1945

Nog een foto van het geïmproviseerde monument aan de Haarlemse Dreef in 1945: 'Zij zielen voor ons allen'.

Nog een foto van het geïmproviseerde monument aan de Haarlemse Dreef in 1945: ‘Zij zielen voor ons allen’.

Het eerste en voorlopig Bevrijdingsmonument werd in nauweljks twee maanden vervaardigd door de bekende kunstenaar Antoon Molkenboer, die na bombardementen in Den Haag waarbij zowel zijn huis als atelier verloren gingen tijdeljk logeerde bij famile in Heemstede. Het werd geplaatst op het Richard Holplein en is op 14 juli 1945 door burgemeester Van Doorn onthuld.

Voorlopig monument voor de gevallenen in Heemstede met erewacht, 1945

Voorlopig monument voor de gevallenen in Heemstede met erewacht, 1945

Door de gemeente en het Comité Heemstede Vrij is in 1946 aan de beeldhouwer Mari Andriessen opdracht gegeven een definitief bevrijdingsmonument te vervaardigen, te plaatsen aan de Vrijheidslaan bij Groenendaal. Het bedrag ad ƒ 12.000,- werd grotendeels door middel van een huis-aan-huis collectie en andere giften bijeengebracht.  Het eerste ontwerp, een variant van de Heilige Genoveva, keurde het comité af. Andriessen maakte daarna een nieuw ontwerp van ‘een vrouw die haar boeien slaakt’, met andere woorden zich uit haar boeien losmaakt, als uitdrukking van de bevrijding. Het forse beeld meet 3 meter 80 centimeter met een sokkel van ongeveer 95 centimeter. De Ettinger tufsteen is geleverd door de Haarlemse steenhouwer A.Swaalf. Het monument kwam tot stand in de tuin van Andriessens huis, die in het pand Bosch en Vaart woonde en werkte. De plechtige onthulling vond plaats op 4 mei 1948 door mr. P.J. Witteman, toenmalig minister van Binenlandse Zaken en tevens zwager van de beeldhouwer. Hierna is het door de heren A.Berentsen J. Paternostre, hoofdpersonen binnen de lokale Raad der Illegaliteit en leden van het Comité ‘Heemstede Vrij – 5 mei 1945’ overgedragen aan de gemeente. De comitéleden waren tevreden en negatieve geluiden ten aanzien van de esthetiek waren spaarzaam. Professor Holt liet zich in 1948 neutraal uit, maar het is bekend dat Andriessen eigenlijk ontevreden was met het resultaat, in de literatuur omschreven als “Andriessens eerste maar tegelijkertijd minst geslaagde oorlogsmonument”. Biograaf L.Tilanus schreef in zijn monografie over de beeldhouwer: “Andriessen hield niet van het beeld en ging ook nooit meer kijken, Hij heeft er later vaak over gedacht het weg te laten halen, of in een wat opgewondener stemming, het op te blazen met dynamiet en er een beter werkstuk voor in de plaats te stellen.’ Door Heemstedenaren is het beeld algemeen als geslaagd geaccepteerd. Later zou Andriessen herdenkingsmonumenten vervaardigen in nog acht gemeenten: Enschede, Putten, Nijmegen, Rotterdam, Naaldwijk, Scheveningen, Haarlem [de man voor het vuurpeleton op de Dreef] en Amsterdam [de Dokwerker]. Op de sokkel in Heemstede kwam de veelzeggende inscriptie 1940-1945. Na de onthulling zijn op een stenen plaquette aan de voet met daarop de namen van aanvankelijk 43 oorlogsslachtoffers ingegrift, waaraan nadien nog de namen van C.Blaak en H.Loeb zijn toegevoegd – alle 45 van het mannelijk geslacht. Enkel het stenen monument drukt een vrouw uit. Opvallende gelijkenis vertoont het bevrijdingsmonument van Bloemendaal aan de Kennemerweg. Dat is vervaardigd naar het ontwerp van een architect door de beeldhouwster mevrouw C.E.Limpers-van Rood (1). (1) Zij was exchtgenote van de in 1915 in Heemstede geboren beeldhouwer en verzetsman Johan Limpers, die door de Duitsers is gefusilleerd.

Johan Limpers, op 28-jarige leeftijd omgebracht.

Johan Limpers (1915-1944) is op 2 augustus 1915 geboren in de Oosterlaan, was leerling van de Voorwegschool en woonde van 1923 tot 1928 op het adres Bosboom Toussaintlaan 37. Limpers was een veelbelovend beeldend kunstenaar, in 1940 onderscheiden met de prestigieuze Prix de Rome voor de versierende en monumentale beeldhouwkunst. Hij sloot zich aan bij het kunstenaarsverzet en voorzag (Joodse) onderduikers van geschikte adressen. Als verzetsstrijder is Johan Limpers op 10 juni 1944, tezamen met andere legendarische figuren als Gerrit Jan van der Veen, Frits van Hall, Cor Teeseling en Anne op ’t land, door de Duitsers doodgeschoten in de duinen bij Overveen aan de Zeeweg. Hij ligt begraven op de Erebegraafplaats in Bloemendaal. In Amsterdam is een straat naar hem vernoemd, verder in Haarlem een straatje, plantsoen en een huisvesting voor senioren, de Johan Limpershof

Graf van Johan Limpers op erebegraafplaats in de gemeente Bloemendaal

Graf van Johan Limpers op erebegraafplaats in de gemeente Bloemendaal

De foto van Johan Limpers in het gelijknamige seniorencomplex in Haarlem Noord (foto Menno Sabel, uit Koerier van 11 mei 2005).

De foto van Johan Limpers in het gelijknamige seniorencomplex in Haarlem Noord (foto Menno Sabel, uit Koerier van 11 mei 2005).

Beeld van Eva door Johan Limpers, geplaatst in het Hofje van Oorschot te Haarlem (foto Christien).

Beeld van Eva door Johan Limpers, geplaatst in het Hofje van Oorschot te Haarlem (foto Christien).

Door Johan Limpers in 1940 vervaardigd beeld en in 1969 aangekocht in herinnering aan deze beeldhouwer en verzetsman. Geplaatst in de Johan Limpersstraat te Amsterdam. Voorgesteld is Kora, dochter van de Griekse oppergod Zeus.

Door Johan Limpers in 1940 vervaardigd beeld en in 1969 aangekocht in herinnering aan deze beeldhouwer en verzetsman. Geplaatst in de Johan Limpersstraat te Amsterdam. Voorgesteld is Kora, dochter van de Griekse oppergod Zeus.

Gelder

NSB-politiekorpscommant (opperluitenant) is op 1 april 1944 in dienst getreden als opvolger van Kramer in Heemstede. Foto van zijn arrestatie door de BA aan de Pernambucolaan, in Bloemendaal. Hij werd gedetineerd in bewaringskamp ‘Duinrust’ te Overveen en is na een veroordeling na relatief korte gevangenisstraf vrij gekomen.

 

====================================================================================== OORLOGS- OFWEL BEVRIJDINGSMONUMENT HEEMSTEDE

Het eerste in 1947 door Maei Andrieesen gemaakte ontwerp (dat werd afgekeurd) voor een bevrijdingsmonument in Heemstede

Het eerste in 1947 door Mari Andriessen gemaakte ontwerp (dat werd afgekeurd) voor een bevrijdingsmonument in Heemstede (Frans Hals Museum)

De officiële onthulling van het Bevrijdingsmonument op 4 mei 1948 door minister mr.P.J.Witteveen. Rechts staat de heer J.Paternostre, plaatselijk commandant van de Binnenlandse Strijdkrachten en na de bevrijding bestuurder van het comité Heemstede Vrij

Genodigden en belangstellenden bij de onthulling van het bevrijdingsmonument in Heemstede op 4 mei 1948. Helemaal links gemeentesecretaris N.Vos en naast hem wethouder E.J.van Lent.

Foto 5 mei 1948 door Wiel van den Randen. Het monument voor de gevallenen van Mari Andriessen is een dag eerder onthuld. De vlag hangt halfstok en veel bloemen zijn neergelegd.

Foto 5 mei 1948 door Wiel van den Randen. Het monument voor de gevallenen van Mari Andriessen is een dag eerder onthuld. De vlag hangt halfstok en veel bloemen zijn neergelegd.

Een herdenking in de avonduren midden jaren 50 van de vorige eeuw.

Bevrijdingsmonument Heemstede 1940-1945 met aan de voet een plaquette met 45 namen (foto Karen Sonneveld)

Bevrijdingsmonument Heemstede 1940-1945 met aan de voet een plaquette met 45 namen (foto Karen Sonneveld)

In 1948 aangebrachte plaquette bij het oorlogsmonument met de namen van 45 omgekomen personen (foto Karen Sonneveld).

In 1948 aangebrachte plaquette bij het oorlogsmonument met de namen van 45 omgekomen personen (foto Karen Sonneveld).

Een deel; van de in mei 2015 nieuw geplaatste namenplaquette aan de voet van het monument voor de gevallenen in Heemtede.

Een deel; van de in mei 2015 nieuw geplaatste namenplaquette aan de voet van het monument voor de gevallenen in Heemstede.

Onder de plaquette is begin mei 1948 een papieren lijst met namen van oorlogsslachtoffers in een loden koker ingemetseld. (foto Koen Siegrest).

Onder de plaquette is begin mei 1948 een papieren lijst met namen van oorlogsslachtoffers in een loden koker ingemetseld. (foto Koen Siegrest).

Koker met begin van linnen namenrol in 1948 ingemetseld in vrijheidsmonument (in 2015 aangevuld met 9 namen van oorlogsslachtoffers) Foto: Carel le Brun

Koker met slot van linnen namenrol in 1948 ingemetseld in vrijheidsmonument (in 2015 aangevuld met 9 namen van oorlogsslachtoffers) Foto: Carel le Brun

Begin van de linnen rol in kokermet namen van oorlogsslachtoffers Heemstede (foto Carel le Brun)

Begin van de linnen rol in koker met namen van oorlogsslachtoffers Heemstede (foto Carel le Brun)

Bevrjdingsmonument Heemstede, 5 mei 2015 (foto Patrick van der Vegt)

Bevrjdingsmonument Heemstede, 5 mei 2015 (foto Patrick van der Vegt)

Bevrijdingsmonument Bloemendaal

Het Bevrijdingsmonument van Bloemendaal aan de Kennemerweg, vervaardigd door mw. C.E.Limpers-van Rood en in 1949 door burgemeester jhr.mr.A.J.A. den Tex onthuld.

Bevrijdingsmonument Bennebroek

Voorafgaand aan het septemberfeest in Bennebroek is in augustus 1945 een ereboog geplaatst aan het begin van de Schoollaan. In het midden een portret van koningin Wilhemina en aan beide zijden doorgekruiste portretten van Hitler en Napoleon.

Voorafgaand aan het septemberfeest in Bennebroek is in augustus 1945 een ereboog geplaatst aan het begin van de Schoollaan. In het midden een portret van koningin Wilhemina en aan beide zijden doorgekruiste portretten van Hitler en Napoleon.

Na de Bevrijding is ook in Bennebroek een voorlopig momument geplaatst in de vorm van een kruis op een verhoging en als opschrift: “Voor hen die vielen..” [Uit: Bennebroek 50 jaar bevrijd]

3 mei 1947 is een definitief oorlogsmonument in Bennebroek geplaatst, vervaardigd door plaatsgenote mevrouw F.Loeff-van Someren Greve. Ook zij koos voor een vrouwenbeeld. Daarbij is op het hardstenen voetstuk de tekst aangebracht: “Aan hen die vielen 1940-1945” [foto uit 1947].

“Opdat wij niet vergeten – Hoe ons de vrijheid kwam” (foto C.Bregman)

========================================================================= Bij de opening van het nieuwe clubhuis van de Koninklijke Haarlem Football Club (H.F.C.) op de terreinen aan de Spanjaardslaan op 3 september 1949 is een houten plaquette onthuld waarop de namen van de tijdens de Tweede Wereldoorlog gevallen H.F.C’ers zijn weergegeven met deze tekst: ‘Haarlemsche Football Club 1940-1945. Door oorlogshandelingen ontvielen ons: H. Adelink, J.van Baasbank, E.Bastet, P.Beccari, D.Bouvy, H.Chapon, G.Daniëls, W.Denijs, M.Dirken, ir. A.J.Faber, T.Tibbe, F.A.M.Francken, M.Gobets, A. van Gogh, D.Göllner, A.G.de Jong, ir. L.W.F.Kervel, J.v.d.Land, P.H.Lokman, J.van Pareeren, F.Roos, J.L.Sanders, E.S.Seligberger, D.J.Smit, R.F.Twiss’. Daaronder de tekst: ‘Zij zijn niet waarlijk dood die in ons harte leven.’

Herdenking van de gevallenen bij de opening van het nieuwe clubhuis van H.F.C. in 1949. Op de herdenkingsplaquette staan de namen 26 omgekomen H.F.C.'ers waaronder drie uit Heemstede: W.Denijs, M.Dirken en P.H.Lokman. Op de foto uit een gedenkboek van H.F.C. zien we van links naar rechts de bestuurders W.J.H.Mulier, P.C.van Houten, dr, C.Spoelder en K.J.J.Lotsy.

Herdenking van de gevallenen bij de opening van het nieuwe clubhuis van H.F.C. in 1949. Op de herdenkingsplaquette staan de namen van 26 omgekomen H.F.C.’ers waaronder drie uit Heemstede: W.Denijs, M.Dirken en P.H.Lokman. Op de foto uit een gedenkboek van H.F.C. zien we van links naar rechts de bestuurders W.J.H.Mulier, P.C.van Houten, dr. C.Spoelder en K.J.J.Lotsy.

===========================================================================

Oorkonde door de bewoners uit de omgevingvan de Glip aangeboden aan de familie Höcker na de hongerwinter van 1944/1945.

Oorkonde door de bewoners uit de omgevingvan de Glip aangeboden aan de familie Höcker na de hongerwinter van 1944/1945.

Enn door de gemeente Haarlem uitgegeven kaart bij gelegenheid van de Bevrijding in 1945

Een door de gemeente Haarlem uitgegeven kaart bij gelegenheid van de Bevrijding in 1945

Een in 1955 door de gemeente Haarlem uitgegeven boekje met informatie met illustraties: 5 mei 1945 Haarlem.

Een in 1955 door de gemeente Haarlem uitgegeven boekje met informatie met illustraties: 5 mei 1945 Haarlem.

Na de bevrijding vervaardigde mevrouw J.van den Berge-Bezemer uit Heemstede een gedicht 'Mei 1945', dat is gekalligrafeeerd door de heer J.J.Warnaar die als graveur o.a. in dienst was van de drukkerijfirma Enschede.

Na de bevrijding vervaardigde mevrouw J.van den Berge-Bezemer uit Heemstede een gedicht: ‘Mei 1945’, dat is gekalligrafeeerd door de heer Johannes Jacob Warnaar (1866-1959) uit Heemstede die van 1922 tot 1936 als graveur in dienst was van de drukkerijfirma Joh. Enschede & Zn. in Haarlem.

Vergeet toch niet', door burgemeester A.G.A.van Rappard geschreven gedicht en op 5 mei 1960 door de gemeente Heemstede uitgegeven als rijmprent met illustraties van Rein de Jonge.

Vergeet toch niet’, door burgemeester A.G.A.van Rappard geschreven gedicht en op 5 mei 1960 door de gemeente Heemstede uitgegeven als rijmprent met illustraties van Rein de Jonge.

Vic Klep (links) en Nol Leuven vertelden in de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw voor de klas van hun ervaringen tjdends de tweede wereldoorlog. Eerstgenoemde schreek voor scholieren de uitgave: 'Kroniek van 60 maanden bezetting un Heemstede (1994)

Vic Klep (links) en Nol Leuven vertelden in de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw voor de klas van hun ervaringen tjdens de tweede wereldoorlog. Eerstgenoemde schreek voor scholieren de uitgave: ‘Kroniek van 60 maanden bezetting in Heemstede’ ,1994. (foto Peter Schipper)

De heer V(ic) C. Klep nam in 1994-1995 het gehele politiearchief van Heemstede over de periode 1939-1946 en stelde een uittreksel samen. Op deze foto uit 1988 (midden) staat hij met rechts Pauline de Jong, als bouwkundige werkzaam bij de aannemersfirma Thunnissen b.v. en ontwerpster van de dorpspomp in de Raadhuisstraat.

De heer V(ic) C. Klep las in 1994-1995 het gehele politiearchief van Heemstede over de periode 1939-1946 en stelde daarvan een uittreksel samen. Op deze foto uit 1988 (midden) staat hij met rechts Pauline de Jong, destijds als bouwkundige werkzaam bij de aannemersfirma Thunnissen b.v. en ontwerpster van de dorpspomp in de Raadhuisstraat.

Hans Krol (links) en Mrcel Bulte (rechts) bekijken het oorlogsdagboek van mevrouw E.L.Harms

Hans Krol (links) en Marcel Bulte (rechts) bekijken in de bibliotheek van Heemstede het oorlogsdagboek en andere documenten van mevrouw E.L.Overdijk-Harm (1995)

Voorzijde van 'Nederland; een herinnering aan de ondergrondse strijd en de bevrijding.'8 liederen getoonzet door Hendrik Andriessen, Anton Krelage, Kor Kuiler, Quillaume en Willem Landré, Jan Mul en Herman Strategier, waarvan vier uit het Geuzenliedboek. Samengesteld in opdracht van Het Nationaal Instituut en de Nederlandse Jeugdgemeenschap. Heemstede, De Toorts, 1946.

Voorzijde van ‘Nederland; een herinnering aan de ondergrondse strijd en de bevrijding.’8 liederen getoonzet door Hendrik Andriessen, Anton Krelage, Kor Kuiler, Quillaume en Willem Landré, Jan Mul en Herman Strategier, waarvan vier uit het Geuzenliedboek. Samengesteld in opdracht van Het Nationaal Instituut en de Nederlandse Jeugdgemeenschap. Heemstede, De Toorts, 1946.

Bovenstaande utgave bevat de liederen: 1) Kom, volk van Nederland *muziek van Hendrik Andriessen); 2) Oranje Meilied; 3) Aandachtig loed (vers van H.Prenen en muziek van Jan Mul); 4) waarvoor wij strijden: 5) Voor Vrijheid en Vrede; 6) Gebed bij de Bevrijding; 7) Daar komen de Canadezen (gedicht van Inne de Jong en muziek van Anton Krelage); 8) Hier zijn de Boys uit Canada. =====================================================

Slot van op 15 mei 1945 door de bewoners van huize HBerkenrode aan de Herenweg uitgereikte oorkondeaan de op 8 mei in Heemstede-Berkenrode gearriveerde bevrijders uit Canda, de 3rd Field Company, Royal Canadian Engineers, onder leiding van majoor W.J.Milhausen uit North York, Ontario.

Slot van op 15 mei 1945 door de bewoners van huize Berkenrode aan de Herenweg uitgereikte in ondertekende oorkonde aan de op 8 mei in Heemstede-Berkenrode gearriveerde bevrijders uit Canada, de 3rd Field Company, Royal Canadian Engineers, onder leiding van majoor W.J.Milhausen uit North York, Ontario.

========================================================

Afdruk van oorkonde met circa 30 handetekeningen, op 12 mei 1945 overhandigd aan de Canadese bevrijder kapitein Kenneth Reed van de 'Seaforth Highlanders of Canada, deel uitmakend van het eerste legerregiment dat op 8 mei optrok vanuit Amsterdam naar Heemstede. De Radiogroep Bachlaan stond onder leiding van mevrouw Nieuwenhuijs (intussen overleden) en haar twee zonen, die na de Bevrijding naar de Vrenigde Staten emigreerden. Kenneth Reek kwam in 1995 nogmaals naar Nederland en Heemstede met 4.000 andere Canadese oorlogsveteranen in het kader van het 50-jarig bevrijdingsfeest op 5 mei 1995.

Afdruk van oorkonde met circa 30 handetekeningen, op 12 mei 1945 overhandigd aan de Canadese bevrijder kapitein Kenneth Reed van de ‘Seaforth Highlanders of Canada, deel uitmakend van het eerste legerregiment dat op 8 mei optrok vanuit Amsterdam naar Heemstede. De Radiogroep Bachlaan stond onder leiding van mevrouw Nieuwenhuijs (intussen overleden) en haar twee zonen, die na de Bevrijding naar de Vrenigde Staten emigreerden. Kenneth Reek kwam in 1995 nogmaals naar Nederland en Heemstede met 4.000 andere Canadese oorlogsveteranen in het kader van het 50-jarig bevrijdingsfeest op 5 mei 1995. Journalist Fred Belt wijdde in 1995 enkele artikelen aan de radiogroep Bachlaan en Canadese bevrijders.

'Verbroedering' van Canadese soldaten en Heemsteedse vrouwen. In 1945/1946 zijn minstens zeven Heemsteedse meisjes met hun bevrijders getrouwd.

‘Verbroedering’ van Canadese soldaten en Heemsteedse vrouwen. In 1945/1946 zijn minstens zeven Heemsteedse meisjes met hun bevrijders getrouwd.

De Canadese officier Captain Ed Braddish met de Heemsteedse Jane Etty, die in de zomer van 1945 trouwden. Ook Ed Braddish kwam evenals Captain Reed in april/mei 1995 naar Nederland.

De Canadese officier Captain Ed Braddish met de Heemsteedse Jane Etty, die in de zomer van 1945 trouwden. Zij was 12 mei 1945 mede-ondertekenaar van de aan captain Kenneth Reed overhandigde oorkonde. Ook Ed Braddish kwam evenals Captain Reed in april/mei 1995 naar Nederland.

etty1

Artikel van Marc de Bruijn in HeerlijkHeden 168, voorjaar 2016, pagina 37.  Jane Etty verloofde zich op 7 september 1940 met de sinds 1938 in Heemstede gevestigde arts M.A.Kaplan (geboren in 1906) , maar voor hun geplande huwelijk overleed Kaplan 5 december 1940. Het grafmonument bevindt zich in de grafstenentuin. Kaplan is destijds als huisarts opgevolgd door P.M.van der Gugten en laatstgenoemde op zijn beurt door Th. van Burink. (1)

etty2

Vervolg artikel van Marc de Bruijn over M.A.Kaplan en Jane Etty, uit Heerlijkheden, 168, pagina 38

 

 

 

Bezoek van Audrey Hepburg aan oorlosinvalide Prins in Heemstede. Uit: Leeuwarder Courant, 3-11-1954

Bezoek van Audrey Hepburg aan oorlogsinvalide Prins in Heemstede. Uit: Leeuwarder Courant, 3-11-1954

K.R.van Staal,oprichter en algemeen secretaris EXPOGE, benoemd tot ridder Legioen van Eer. Uit: de Tijd, 21-3-1956

K.R.van Staal,oprichter en algemeen secretaris EXPOGE, benoemd tot ridder Legioen van Eer. Uit: de Tijd, 21-3-1956

K.R.van Staal overleden. Uit: Nieuwsblad van het Noorden, 14-3-1961

K.R.van Staal overleden. Uit: Nieuwsblad van het Noorden, 14-3-1961

Vooromslag van brochure 'Ten voeten uit; een rondgang door Heemstede aan de hand van monumenten en herinneringen uit de Tweede Wereldoorlog', in 1995 uitgegeven bij gelegenheid van 50 jaar bevrijding.

Vooromslag van brochure ‘Ten voeten uit; een rondgang door Heemstede aan de hand van monumenten en herinneringen uit de Tweede Wereldoorlog’, in 1995 uitgegeven bij gelegenheid van 50 jaar bevrijding.

Vootzijde 'Over...leven, expostie over Heemstedenaren onder Duitse en Japanse overheersing', uitgegeven in 1995 n.a.v. een tentoonstelli ng in het raadhuis

Vootzijde ‘Over…leven, expostie over Heemstedenaren onder Duitse en Japanse overheersing’, uitgegeven in 1995 n.a.v. een tentoonstelli ng in het raadhuis

==================================================== POST SCRIPTUM OORLOGSSLACHTOFFER HEEMSTEDE (1939)

Portret van Cornelis Thijs Boer. Als kapitein tijdens W.O.II omgekomen tijdens de torpedering van de tanker Sliedrecht op 16 november 1939. (foto Miseum Behouden Huys, Terschelling). Zie reactie van Jan Koiter. nadere informatie volgt nog.

Portret van Cornelis Thijs Boer. Als kapitein tijdens W.O.II omgekomen tijdens de torpedering van de tanker Sliedrecht op 16 november 1939. (foto Museum Behouden Huys, Terschelling). Zie reactie van Jan Koiter.

Cornelis Thijs Boer was kapitein op de Grote Vaart en woonachtig op het adres Heemsteedse Dreef 89, Heemstede. Hij is op 1 januari 1889 in Lies, Terschelling geboren, trouwde op 29 mei 1914 in Terschelling met Teuntje Dekker en is 16 november 1939 op zee omgekomen.  Hij voer als kapitein op motorschip ‘Sliedrecht’ op weg naar Drontheim (Trontheim) in Noorwegen. Ondanks dat sprake was van een neutrale haven werd het schip 150 mijl ten westen van Ierland getorpedeerd door de Duitse marine. De bemanning kreeg een half uur de tijd om de boot te verlaten. 1 sloep met 5 opvarenden bereikte de kust bij Castle bay op 23 november. De tweede sloep spoelde leeg aan voor de kust van Kikibost Island. Van eerste stuurman Brons, één van de overlevenden, is een ooggetuigenverslag bewaard gebleven.

Plaatsing Stolpersteine in Aerdenhout voor omgekomen familieleden Wiener (Heemsteedse Courant, 2 maart 2016):

Stolpersteine